Adhyaya 9

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । केदारमिति विख्यातं सर्वपापहरं नृणाम्

Pulastya nói: “Rồi đó, hỡi bậc vua tối thượng, hãy đến thánh địa tīrtha lừng danh khắp ba cõi, gọi là Kedāra, nơi trừ sạch mọi tội lỗi của loài người.”

Verse 2

यत्र मन्दाकिनी पुण्या सरस्वत्या समागता । तत्र स्नातो नरो राजन्मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

Nơi dòng Mandākinī linh thiêng hội ngộ với Sarasvatī—tại đó, tâu Đại vương, người nào tắm sẽ được giải thoát khỏi mọi vết nhơ và lỗi lầm.

Verse 3

शृणु राजन्यथावृत्तमितिहास पुरातनम् । ऋषिभिर्बहुधा गीतमर्बुदे पर्वतोत्तमे

Xin nghe, tâu Đại vương, truyền thuyết cổ xưa đúng như đã xảy ra—được các bậc hiền triết ca tụng bằng nhiều cách trên núi Arbuda, bậc nhất trong các sơn nhạc.

Verse 4

अजपालो नृपश्रेष्ठः सूर्यवंशसमुद्भवः । सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं स पाति नात्र संशयः

Ajapāla, bậc vua tối thượng, sinh từ dòng dõi Mặt Trời—quả thật ngài trị vì cõi đất với bảy châu lục; điều ấy không hề nghi ngờ.

Verse 5

न हस्तिनो न पादाता न चाश्वास्तस्य भूपतेः । न रथाश्च महाराज न कोशाश्च तथाविधाः

Vị vua ấy không có voi, không có bộ binh, cũng chẳng có ngựa; ôi Đại vương, lại cũng không có chiến xa hay kho tàng theo lối thường tình.

Verse 6

न गृह्णाति करं राजन्प्रजाभ्योथाधिकं नृप । राज्यं स ईदृशं चक्रे सर्वलोकहिते रतः

Tâu Đại vương, ngài không thu thuế quá mức nơi thần dân. Chuyên tâm vì lợi ích của muôn loài, vị quân vương ấy đã dựng nên một vương quốc đúng như thế, theo chính đạo.

Verse 7

जातापराधो भूपृष्ठे जायते चेत्कथंचन । तं गत्वा निग्रहं तस्य चक्रुः शस्त्राणि तत्क्षणात्

Nếu trên mặt đất bỗng có kẻ phạm tội sinh khởi, thì quân lính có vũ khí của nhà vua liền đến ngay, tức khắc chế ngự và trừng phạt kẻ ấy.

Verse 8

एवमस्य नरेन्द्रस्य वर्त्तमानस्य भूतले । सुखेन रमते लोको राज्ये निहतकंटके

Vì thế, khi vị nara-indra ấy trị vì trên mặt đất, dân chúng an vui tự tại, bởi trong vương quốc của ngài những “gai nhọn”—tội phạm và tai ương—đã bị chặt bỏ.

Verse 9

कामं वर्षति पर्जन्यः सस्यानि रसवंति च । गावः प्रभूतदुग्धाश्च विद्यमाने नराधिपे

Khi có bậc chúa tể loài người như thế hiện hữu, mưa rơi đúng thời, mùa màng tràn đầy nhựa sống, và đàn bò cho sữa dồi dào.

Verse 10

केनचित्त्वथ कालेन वसिष्ठो भगवान्मुनिः । तीर्थयात्राप्रसंगेन तस्य गेहमुपागतः

Rồi sau một thời gian, bậc hiền thánh Vasiṣṭha, trong dịp hành hương đến các tīrtha linh thiêng, đã đến nhà của người ấy.

Verse 11

तं दृष्ट्वा पूजयामास शास्त्रदृष्टेन वर्त्मना । प्रत्युत्थानाभिवादाभ्यामर्घ्यपाद्यादिभिस्तथा

Vừa thấy ngài, ông liền cung kính phụng thờ theo đúng pháp thức kinh điển: đứng dậy nghênh tiếp, đảnh lễ, dâng arghya, nước rửa chân và các nghi lễ tiếp đón khác.

Verse 12

एवं संपूजितस्तेन भक्त्या परमया नृप । सुखोपविष्टो विश्रांतो वसिष्ठो मुनिसत्तमः । राजर्षीणां कथाश्चक्रे देवर्षीणां तथैव च

Được ông phụng thờ như thế với lòng sùng kính tối thượng, tâu Đại vương, Vasiṣṭha—bậc tối thắng trong hàng hiền thánh—ngồi an nhiên, nghỉ ngơi rồi kể chuyện về các rājaṛṣi và cũng về các devaṛṣi.

Verse 13

ततः कथावसाने तु कस्मिंश्चिन्नृपसत्तम । पप्रच्छ विनयोपेतस्तं मुनिं शंसितव्रतम्

Rồi khi câu chuyện đã dứt, bậc minh quân ấy, với phong thái khiêm cung, liền thưa hỏi vị hiền thánh nổi danh về các hạnh nguyện.

Verse 14

अजपाल उवाच । अतीतानागतं विप्र वर्त्तमानं तथैव च । त्वं वेत्सि सकलं ब्रह्मंस्तपश्चर्याप्रभावतः

Ajapāla thưa: Bạch brāhmaṇa, ngài biết trọn quá khứ, vị lai và cả hiện tại; thật vậy, bạch Brahman, nhờ uy lực khổ hạnh (tapas) mà ngài thấu suốt mọi điều.

Verse 15

कौतुकं हृदि मे जातं वर्त्तते मुनिपुंगव । प्रसादः क्रियतां मह्यं कथयस्व प्रसादतः

Bạch bậc thánh hiền tối thượng, trong lòng con đã khởi lên và còn mãi một niềm hiếu kỳ sâu xa. Xin Ngài thương xót ban ân, do lòng từ của Ngài mà kể cho con nghe.

Verse 16

वसिष्ठ उवाच । ब्रूहि पार्थिवशार्दूल यत्ते मनसि वर्त्तते । कथयिष्यामि तत्सर्वं यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्

Vasiṣṭha nói: “Hỡi bậc chúa tể như hổ giữa các vua, hãy nói điều đang ở trong tâm ngươi. Ta sẽ thuật lại tất cả, dẫu đó là điều cực kỳ khó đạt được.”

Verse 17

राजोवाच । केन कर्मविपाकेन ममैतद्राज्यमुत्तमम् । निष्कण्टकं सदा क्षेमं सर्वकामसमन्वितम्

Nhà vua thưa: “Do quả chín của nghiệp nào mà vương quốc tối thắng này của trẫm được thành tựu—luôn không gai góc (tai ương), thường an ổn cát tường, và đầy đủ sự viên mãn mọi ước nguyện chân chính?”

Verse 18

न दीनो न च दुःखार्त्तो व्याधिग्रस्तो न कोऽपि च । विद्यते मम राज्ये च न दरिद्रो महामुने

“Trong nước trẫm không ai khốn cùng, không ai bị sầu khổ bức bách, cũng không ai mắc bệnh tật. Và trong vương quốc của trẫm, bạch Đại Thánh, tuyệt nhiên không có người nghèo.”

Verse 19

नारीयं मम साध्वी च प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । मच्चित्ता मद्गतप्राणा नित्यं मम हिते रता । अनया चिंतितं ब्रह्मन्सर्वं विस्तरतो वद

“Người nữ này—hiền thê đức hạnh của trẫm—đối với trẫm còn quý hơn cả sinh mạng. Tâm nàng hướng trọn về trẫm, hơi thở nàng cũng dâng hiến cho trẫm, và nàng luôn chuyên cần vì lợi ích của trẫm. Bạch Bà-la-môn, xin nói tường tận mọi điều nàng đã dự định.”

Verse 20

किं दानस्य प्रभावेन व्रतयागस्य वा मुने । तपसो वा मुनिश्रेष्ठ व्रतस्य नियमस्य च

“Có phải nhờ oai lực của bố thí, hay của lời nguyện và tế lễ, hỡi bậc hiền triết? Hay nhờ khổ hạnh, hỡi bậc tu sĩ tối thượng—hay nhờ các pháp hành trì và kỷ luật?”

Verse 21

जन्मान्तरकृतं पुण्यं परं कौतूहलं हि मे । कथयस्व प्रसादेन विस्तरेण द्विजोत्तम

“Công đức ta đã tạo trong đời trước khiến ta vô cùng hiếu kỳ. Xin vì lòng từ mẫn, hỡi bậc tối thượng trong hàng hai lần sinh, hãy kể cho ta đầy đủ và tường tận.”

Verse 22

वसिष्ठ उवाच । शृणु सर्वं महीपाल विस्तरेण च कथ्यते । न च मन्युस्त्वया कार्यो न च व्रीडा महामते

Vasiṣṭha nói: “Hãy lắng nghe, hỡi đấng hộ trì cõi đất; mọi điều sẽ được thuật lại tường tận. Bậc đại trí, ngươi chớ khởi giận, cũng chớ sinh hổ thẹn.”

Verse 23

अन्यदेहांतरे राजञ्छूद्रजातिसमुद्भवः । शूद्रजातिरियं साध्वी तव पत्नी ह्यभूत्पुरा

“Trong một thân khác, hỡi Đại vương, ngài sinh ra trong cộng đồng Śūdra; và người phụ nữ hiền đức này—chính là thê tử của ngài—thuở trước cũng thuộc dòng Śūdra.”

Verse 24

केनचित्त्वथ कालेन दुर्भिक्षे समुपस्थिते । अन्नक्षयान्महाराज सर्व लोकः क्षुधार्दितः

“Rồi đến một thời điểm, khi nạn đói nổi lên, hỡi Đại vương, vì lương thực cạn kiệt, toàn thể dân chúng đều bị hành hạ bởi cơn đói.”

Verse 25

ततस्त्वं भार्यया सार्द्धमन्यदेशांतरे गतः । समारुह्य च कृच्छ्रेण कस्मिंश्चिद्गिरिनिर्झरे

Bấy giờ, ngươi cùng với hiền thê đi sang xứ khác; rồi hết sức nhọc nhằn mà trèo lên đến một dòng suối nơi núi nọ.

Verse 26

त्वया दृष्टं मनोहारि शुभं पंकजकाननम् । तत्र स्नात्वा पयः पीत्वा पितृदेवाः प्रतर्पिताः

Tại đó, ngươi thấy một rừng sen đẹp lòng, cát tường. Tắm gội nơi ấy, uống nước ấy xong, ngươi làm lễ tarpaṇa, khiến các Pitṛ (tổ tiên) và chư Thiên được thỏa mãn.

Verse 27

मनसा चिंतितं ह्येतत्पद्मान्यादाय करोम्यहम् । विक्रयं येन चाहारो भवेन्मम च सर्वथा

Người tự nhủ trong lòng: “Ta hãy hái những đóa sen này đem bán, để bằng mọi cách ta có được lương thực cho mình.”

Verse 28

ततः पद्मानि भूरीणि गृहीत्वा भार्यया सह । गतो यत्र जनो भूरि गतः पार्थिवसत्तम

Rồi người ôm lấy nhiều đóa sen, cùng với vợ mình, đi đến nơi đông người tụ hội, hỡi bậc vương giả tối thượng.

Verse 29

न केऽपि प्रति गृह्णंति लोका दुर्भिक्षपीडिताः । भ्रमितस्त्वं च सर्वत्र श्रांतो वैराग्यमागतः

Không ai chịu nhận, vì dân chúng bị nạn đói hành hạ. Ngươi lang thang khắp nơi, mệt mỏi, rồi khởi tâm ly tham, rơi vào cảnh viễn ly (vairāgya).

Verse 30

ततो दिनावसाने तु गुहामेकां समाश्रितः । भूमौ पद्मानि निक्षिप्य क्षुधाविष्टः प्रसुप्तवान्

Rồi đến cuối ngày, ông nương náu trong một hang động. Đặt những đóa sen xuống đất, bị cơn đói lấn át, ông thiếp ngủ.

Verse 31

एतस्मिन्नेव काले तु कर्णयोस्ते समागतः । पठतां द्विजमुख्यानां ध्वनिर्वेदपुराणयोः

Ngay đúng lúc ấy, tai ngươi nghe vọng đến âm thanh của các bậc Bà-la-môn ưu tú đang tụng đọc Kinh Veda và các Purāṇa.

Verse 32

तं श्रुत्वा सहसोत्थाय ज्ञात्वा जागरणं ततः । पद्मान्यादाय तत्रैव सभार्यः शिवमंदिरे

Nghe vậy, ông liền bật dậy; biết đó là lễ thức thức canh đêm, ông cầm những đóa sen và cùng vợ đến ngay đền thờ Śiva tại đó.

Verse 33

तत्र नागवती वेश्या शिवरात्रिपरायणा । केदारे परया भक्त्या करोति निशि जागरम्

Tại đó, một kỹ nữ tên Nāgavatī, hết lòng hướng về lễ Śivarātri, đã thức canh đêm ở Kedāra với lòng sùng kính tối thượng.

Verse 34

तस्याः पार्श्वे स्थिता दासी त्वया पृष्टा नरेश्वर । देवस्य पुरतो बाले किमर्थं रात्रिजागरम्

Ôi đại vương, ngươi đã hỏi người hầu đứng bên nàng: “Con ơi, trước mặt Thần Chủ, vì mục đích gì mà giữ lễ thức canh đêm này?”

Verse 35

तयोक्तं शिवरात्र्यां वै वेश्येयं वरवर्णिनी । कुरुते नागवती नाम रात्रौ भक्त्या च जागरम्

Nàng đáp: “Quả thật, vào đêm Śivarātri, kỹ nữ dung sắc tuyệt hảo này—tên là Nāgavatī—thức trọn đêm canh thức với lòng sùng kính.”

Verse 36

यः श्रद्धाभक्तिसंयुक्तः कुरुते रात्रिजागरम् । पूजयित्वा महादेवं स याति परमं पदम्

Ai đầy đủ lòng tin và sùng kính, canh thức suốt đêm và lễ bái Mahādeva, người ấy đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 37

कृत्वोपवासं पद्मैर्य्यः पूजयेत्त्र्यंबकं नरः । स याति रुद्रसालोक्यं सेव्यमानो ऽप्सरोगणैः

Bất cứ ai sau khi giữ chay (upavāsa) mà dâng hoa sen lễ bái Tryambaka (Śiva), người ấy được vào cõi Rudra, chứng Rudra-sālokya, được các đoàn apsarā tôn kính và hầu cận.

Verse 38

सकामो लभते कामान्देवैरपि सुदुर्ल्लभान् । स त्वं पद्मानि मे देहि कांचनं च पलत्रयम् । एतेषां मूल्यमादाय प्राणाधारं समाचर

Ngay cả kẻ lễ bái với lòng ham muốn thế tục cũng được toại nguyện, những điều khó được ngay cả đối với chư thiên. Vậy hãy trao cho ta những đóa sen ấy, và cả vàng nặng ba pala. Nhận lấy giá của chúng rồi, hãy làm điều nuôi dưỡng mạng sống—lo kế sinh nhai của ngươi.

Verse 39

ततस्त्वं भार्यया चोक्तो गृह्यमाणे च कांचने । न ग्राह्यं मूल्यमेतेषां त्वया नाथ कथंचन

Bấy giờ, khi ngươi sắp nhận lấy vàng, vợ ngươi liền nói: “Thưa phu quân, chớ bao giờ nhận bất cứ giá nào cho những thứ này.”

Verse 40

उपवासो बलाज्जातो ह्यन्नाभावाद्वयोरपि । पद्मैरेभिर्हरः पूज्यो द्वाभ्यामेवाद्य निश्चयम्

Cuộc trai giới này phát sinh vì điều tất yếu, bởi lương thực thiếu thốn cho cả hai chúng ta. Vậy nên hôm nay, không chút nghi ngờ, chính hai ta hãy dùng những đóa sen này mà phụng thờ Hara (Śiva).

Verse 41

इदं त्वयाऽद्य कर्त्तव्यं त्याज्यमस्यास्तु कांचनम् । भार्याया वचनं श्रुत्वा तैः पद्मैः पूजितः शिवः

“Hôm nay chàng phải làm điều này; hãy từ bỏ vàng bạc ấy.” Nghe lời người vợ, chàng đã dùng những đóa sen kia mà thờ phụng Śiva.

Verse 42

श्रद्धया च सभार्येण जागरं च शिवाग्रतः । कृतं त्वया महाराज भार्यया शिवमंदिरे

Với lòng tin kính, cùng với hiền thê, ngài đã thức canh trước mặt Śiva; và, ô đại vương, điều ấy đã được ngài và hoàng hậu thực hiện trong đền thờ Śiva.

Verse 43

पुराणश्रवणं जातं तत्र पार्थिवसत्तम । शिवरात्र्यां महाराज पद्मैस्तु पूजितः शिवः

Tại đó, ô bậc tối thượng trong hàng vua chúa, đã diễn ra việc lắng nghe tụng đọc Purāṇa; và trong đêm Śivarātri, ô đại vương, Śiva được phụng thờ bằng hoa sen.

Verse 44

केदारस्याग्रतो भक्त्या रात्रौ जागरणं तथा । कृतं त्वया महाराज एकाग्रेण च चेतसा

Với lòng sùng kính, trước mặt Kedāra, ngài cũng đã thức canh suốt đêm; ô đại vương, ngài đã làm như vậy với tâm ý nhất điểm, chuyên nhất.

Verse 46

ततः कालांतरेणैव कालधर्मं गतो भवान् । भार्येयं च त्वया सार्धं संप्रविष्टा हुताशनम्

Rồi sau một thời gian, ngài đã thuận theo pháp của Thời gian (qua đời). Và người vợ này cũng cùng ngài bước vào lửa thiêng.

Verse 47

ततो जाता महाराज दशार्णाधिपतेः सुता । वैदेहे नगरे राजा जातस्त्वं पार्थिवोत्तम

Sau đó, tâu Đại vương, con gái của chúa tể Daśārṇa được sinh ra. Còn ngài, bậc quân vương tối thượng, lại sinh làm vua tại thành Videha.

Verse 48

अजपाल इति ख्यातो नाम्ना च धरणीतले । सर्वेषां प्राणिनां त्वं च वल्लभो नृपसत्तम

Trên cõi đất này, ngài được biết đến với danh hiệu Ajapāla. Và ngài là người được muôn loài hữu tình yêu mến, hỡi bậc vương thượng.

Verse 49

एतस्मात्कारणाज्जाता भार्येयं प्राणसंमता । भूयोऽपि तव संजाता यन्मां त्वं परिपृच्छसि

Chính vì duyên cớ ấy mà người vợ này—được quý như sinh mệnh—đã sinh ra. Và nay nàng lại một lần nữa kết duyên cùng ngài, như điều ngài đang hỏi ta.

Verse 50

तस्य देवस्य माहात्म्यात्केदारस्य महीपतेः । राज्यं ते सुखदं नृणां तथा निहतकण्टकम्

Nhờ oai đức của vị thần ấy—Kedāra, hỡi chúa tể cõi đất—vương quốc của ngài trở thành nguồn an lạc cho dân chúng, và mọi gai nhọn (tai ương, kẻ thù) đều bị diệt trừ.

Verse 51

प्राप्तं त्वया महाराज केदारस्य प्रसादतः । येन त्वं सैन्यहीनोऽपि पृथिवीं परिरक्षसि

Muôn tâu Đại vương, điều này ngài đạt được là nhờ ân phúc của Kedāra; nhờ ân ấy, dẫu không có quân đội, ngài vẫn hộ trì cõi đất này.

Verse 52

पुलस्त्य उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स राजा विस्मयान्वितः । गमनाय मतिं चक्रे केदारं प्रति भूमिपः

Pulastya nói: Nghe lời ấy, nhà vua tràn đầy kinh ngạc, liền quyết ý lên đường, hướng tâm về Kedāra.

Verse 53

स गत्वा पर्वते रम्ये पूजयित्वा च तं विभुम् । शिवरात्रिपरः सम्यग्वर्षेवर्षे बभूव ह

Ngài đến ngọn núi mỹ lệ, chí thành lễ bái Đấng Tối Thượng ấy; rồi chuyên tâm phụng trì lễ Śivarātri, thực hành đúng pháp năm này qua năm khác.

Verse 54

पुत्रं राज्ये च संस्थाप्य ततोऽर्बुदमथागमत् । प्राप्तो मुक्तिं ततो भूयः सभार्यस्तत्प्रभावतः

Sau khi lập con trai lên ngôi, ngài đến Arbuda. Rồi nhờ oai lực của (Kedāra) ấy, ngài cùng hoàng hậu chứng đắc giải thoát.

Verse 55

एतत्ते सर्वमाख्यातं केदारस्य महीपते । माहात्म्यं शुभदं नृणां सर्व पापप्रणाशनम्

Muôn tâu bậc Chúa tể cõi đất, mọi điều ấy ta đã thuật rõ cho ngài: oai đức cát tường của Kedāra đối với nhân gian, đấng tiêu trừ mọi tội lỗi.

Verse 56

माघफाल्गुनयोर्मध्ये कृष्णपक्षे चतुर्दशी । शिवरात्रिरिति ख्याता भूतलेऽस्मिन्महामते

Giữa tháng Māgha và Phālguna, vào ngày mười bốn của nửa tháng tối (Kṛṣṇa-pakṣa), trên cõi đất này được gọi là Śivarātri, hỡi bậc đại trí.

Verse 57

तस्यां तु सर्वथा राजन्यात्रां तस्य समाचरेत् । केदारस्य महाराज प्रकुर्यात्पूजनं नृप

Vào ngày ấy (Śivarātri), tâu Đại vương, nhất định nên khởi hành cuộc hành hương; và, tâu bậc Đại vương, xin hãy cử hành lễ thờ phụng Kedāra, hỡi đấng trị vì.

Verse 58

माघकृष्णचतुर्दश्यां यः कुर्यात्तत्र जागरम् । कृतोपवासो नृपते शिवलोकं स गच्छति

Tâu Đại vương, ai ở nơi ấy vào ngày mười bốn của nửa tháng tối trong tháng Māgha, sau khi giữ chay (upavāsa) mà thức canh (jāgara), người ấy sẽ đến cõi của Śiva.

Verse 59

स्नात्वा गंगासरस्वत्योः संगमे सर्वकामदे । ये प्रपश्यन्ति केदारं ते यास्यंति परां गतिम्

Tắm tại nơi hợp lưu của Gaṅgā và Sarasvatī—đấng ban thành mọi ước nguyện—những ai được chiêm bái Kedāra sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 60

कुण्डे केदारसंज्ञे यः प्रपिबेद्विमलं जलम् । सप्तपूर्वान्सप्त परान्पूर्वजांस्तारयेत्तु सः

Ai uống dòng nước trong sạch từ hồ (kuṇḍa) mang danh Kedāra, người ấy cứu độ tổ tiên của mình—bảy đời trước và bảy đời sau.

Verse 61

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं भक्त्या परमया नृप । सोऽपि पापैर्विमुच्येत केदारस्य प्रभावतः

Tâu Đại vương, ai thường xuyên lắng nghe điều này với lòng sùng kính tối thượng, người ấy cũng được giải thoát khỏi mọi tội lỗi nhờ oai lực của Kedāra.