Adhyaya 35

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं पापप्रणाशनम् । मामुह्रदमिति ख्यातं तस्मिन्पर्वतरोधसि

Pulastya nói: Bấy giờ, hỡi bậc vua tối thượng, nên đến thánh địa tẩy trừ tội lỗi, được gọi là Māmuhṛda, nằm nơi ấy giữa vùng núi non hiểm trở.

Verse 2

तत्र स्नातो नरः सम्यक्छ्रद्धावान्सुसमाहितः । मुच्यते पातकैर्घोरैः पूर्वजन्मकृतैरपि

Ai tắm ở đó đúng pháp—đầy lòng tin và tâm ý an định—thì được giải thoát khỏi những tội lỗi ghê gớm, dù đã gây từ đời trước.

Verse 3

तस्य पश्चिमदिग्भागे लिंगमस्ति महीपते । सर्वकामप्रदं नृणां स्थापितं मुद्गलेन तु

Muôn tâu đại vương, về phía tây của nơi ấy có một Śiva-liṅga, ban cho con người mọi điều mong cầu; do Mudgala thiết lập.

Verse 4

स्नात्वा मामुह्रदे पुण्ये यस्तल्लिंगं च पश्यति । शुक्लपक्षे चतुर्द्दश्यां फाल्गुने मासि मानवः । स प्राप्नोति परं श्रेयः सर्वतीर्थेषु दुर्लभम्

Sau khi tắm tại Māmuhṛda linh thiêng, người nào lại chiêm bái liṅga ấy—vào ngày Chaturdaśī (mồng mười bốn) của nửa tháng sáng, trong tháng Phālguna—sẽ đạt thiện ích tối thượng, hiếm có ngay cả giữa mọi thánh địa.

Verse 5

यस्तत्र कुरुते श्राद्धं दक्षिणां मूर्तिमाश्रितः । पितरस्तस्य तृप्यंति यावदाभूतसंप्लवम्

Ai cử hành lễ śrāddha tại đó, hướng về phương Nam, thì các Pitṛ (tổ tiên) của người ấy được mãn nguyện cho đến tận lúc vũ trụ tan hoại.

Verse 6

तत्र दानं प्रशंसंति नीवाराणां महर्षयः । शाकमूलादिभिः श्राद्धं पितॄणां तुष्टिदं नृप

Tại đó, các đại hiền triết ca ngợi việc bố thí gạo hoang nīvāra. Và lễ śrāddha được cử hành với rau, củ, rễ và những thứ tương tự sẽ làm đẹp lòng các Pitṛ, hỡi Đại vương.

Verse 7

ययातिरुवाच । मामुह्रदमिति विभो कथं नामाऽभवत्पुरा । मुद्गलस्याश्रमं ब्रूहि मम सर्वं विधानतः

Yayāti thưa: “Bạch Đấng Tối Thượng, vì sao thuở xưa nơi này lại mang danh ‘Māmuhrada’? Xin Ngài thuật cho ta theo thứ tự, đầy đủ mọi nghi tiết, về đạo tràng (āśrama) của đại hiền Mudgala.”

Verse 8

पुलस्त्य उवाच । तत्रस्थस्य पुरा राजन्मुद्गलस्य महात्मनः । विमानं वरमादाय देवदूतः समागतः

Pulastya đáp: “Thuở xưa, hỡi Đại vương, khi bậc đại hồn Mudgala đang cư ngụ tại đó, một thiên sứ đã đến, mang theo một cỗ thiên xa tuyệt hảo.”

Verse 9

सोऽब्रवीद्देवराज्ञाहं प्रेषितो मुनिसत्तम । तवार्थायाऽरुहैनं त्वं विमानं गम्यतां दिवि

Vị ấy thưa: “Bậc hiền thánh tối thượng, ta được Thiên vương sai đến. Vì lợi ích của ngài, xin hãy lên cỗ thiên xa này và tiến về cõi trời.”

Verse 10

मुद्गल उवाच । स्वर्गस्य ये गुणा दूत ये च दोषा प्रकीर्तिताः । तान्मे वद करिष्येऽहं श्रुत्वा वै यत्क्षमं भवेत्

Mudgala nói: “Hỡi sứ giả, xin hãy nói cho ta biết những công đức của cõi trời và cả những lỗi lầm được truyền tụng. Nghe xong, ta sẽ làm điều thật sự thích đáng.”

Verse 11

ब्रूहि तान्सकलान्दूत त्वागमिष्याम्यहं ततः

“Hỡi sứ giả, hãy nói cho ta tất cả; rồi ta sẽ đi cùng ngươi.”

Verse 12

देवदूत उवाच । अलमेतेन दर्पेण क्रियतां शक्रजल्पितम् । पुण्यैः स्वकैर्द्विजश्रेष्ठ समागच्छेरिदं ततः

Vị sứ giả thần linh nói: “Đủ rồi sự kiêu mạn ấy. Hãy làm theo lời Indra đã phán. Nhờ chính công đức của ngươi, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, hãy đến đây ngay, rồi sẽ tiếp bước.”

Verse 13

मुद्गल उवाच । अश्रुतैस्तैर्न गच्छेऽहमेतन्मे हृदि निश्चितम् । करिष्येऽहं तपो भूरि पूजयिष्ये महेश्वरम्

Mudgala nói: “Chưa nghe những điều ấy, ta sẽ không đi—điều này đã quyết chắc trong lòng ta. Ta sẽ tu khổ hạnh dồi dào và sẽ thờ phụng Maheśvara (Śiva).”

Verse 14

दूत उवाच । न शक्तः स्वर्गुणान्वक्तुमपि वर्षशतैरपि । संक्षेपात्कथयिष्यामि यदि ते निश्चयः परः

Sứ giả nói: “Dẫu trong trăm năm, ta cũng không thể nói trọn vẹn các phẩm tính của cõi trời. Tuy vậy, nếu chí nguyện của ngươi quả thật kiên định, ta sẽ kể vắn tắt.”

Verse 16

बुभुक्षा नैव तृष्णा च निद्रालस्ये न च प्रभो । रंभाद्यप्सरसो मुख्या गंधर्वास्तुंबरादयः । रमयंति नरं तत्र गीतैर्नृत्यैरनेकशः

Bạch Chúa tể, nơi ấy không có đói khát, cũng không có buồn ngủ hay mệt nhọc. Các Apsarā đứng đầu như Rambhā và những vị khác, cùng các Gandharva như Tumbara, làm cho người ở đó hoan hỷ bằng muôn cách, qua tiếng ca và vũ điệu.

Verse 17

एवं च वसते तत्र जनः स्वर्गे तपोधन । यावत्पुण्यक्षयस्तावत्पश्चात्पातमवाप्नुयात्

Vì thế, hỡi bậc tích chứa khổ hạnh, con người cư trú nơi cõi trời chỉ chừng nào phước đức còn; khi phước ấy cạn, rồi sau đó họ phải rơi xuống (khỏi cảnh ấy).

Verse 18

एक एव मुने दोषः स्वर्लोके प्रतिभाति मे । स एव पतनाख्यस्तु स्वर्गिणां च भयावहः

Bạch hiền giả, đối với tôi chỉ thấy một khuyết điểm nơi cõi trời: đó là điều gọi là “sự sa rơi”, thật đáng kinh hãi đối với những ai cư trú ở Svarga.

Verse 19

न पुण्यं लभते तत्र कर्तुं विप्र कथंचन । कर्मभूमिरियं ब्रह्मन्भोगभूमिस्तु सा स्मृता

Bạch Bà-la-môn, ở đó (trên trời) không sao có được cơ hội tạo thêm phước mới. Thế gian này được nhớ là “cõi hành nghiệp”, còn Svarga được gọi là “cõi thọ hưởng”.

Verse 20

यदत्र क्रियते कर्म शुभं तत्रोप भुज्यते । तथा दृष्ट्वा विमानस्थान्भूरिधर्मादिसंयुतान्

Bất cứ thiện nghiệp nào làm ở đây (trên đất), quả của nó được thọ hưởng ở đó (trên trời). Nhìn những vị ngự trên thiên xa, đầy đủ vô lượng dharma và các đức hạnh khác, người ta hiểu mối liên hệ giữa nghiệp và quả báo.

Verse 21

बहुतेजोन्वितान्स्वर्गे ह्यल्पपुण्यो द्विजोत्तम । पश्चात्तापजदुःखेन स्वर्गस्थो दुःखितः सदा

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị sinh, ngay cả ở cõi trời, kẻ phước mỏng—thấy người khác rực rỡ đại quang—vẫn luôn sầu khổ bởi nỗi đau do hối hận sinh ra.

Verse 22

न मया सुकृतं भूरि कृतं मर्त्त्ये कथंचन

“Ở cõi người, ta chẳng hề làm được nhiều thiện nghiệp, dù bằng cách nào đi nữa.”

Verse 23

तथा च पतमानांश्च दृष्ट्वा चान्यान्सहस्रशः । आत्मनश्च महद्दुःखं जायते च तदद्भुतम्

Lại nữa, khi thấy hàng ngàn kẻ khác đang rơi xuống (khỏi cõi trời), trong lòng tự thân bỗng dấy lên một nỗi sầu khổ lớn lao đến lạ lùng.

Verse 24

एतत्ते सर्वमाख्यातं गुणदोषसमुद्भवम् । स्वर्गसंचेष्टितं ब्रह्मन्कुरुष्व यदभीप्सितम्

Tất cả điều ấy đã được ta thuật rõ cho ngươi, hỡi Bà-la-môn—phát sinh từ công đức và khuyết lỗi (của cõi trời), và nói về nếp vận hành nơi thiên giới. Nay hãy làm điều ngươi mong muốn.

Verse 25

मुद्गल उवाच । पतनस्य भयं यत्र पुण्यहानिर्न वर्द्धनम् । तेन स्वर्गेण मे दूत नैव कार्यं कथंचन

Mudgala nói: “Hỡi sứ giả, ta hoàn toàn không cần thứ thiên giới nơi có nỗi sợ sa đọa, nơi công đức chỉ hao mòn mà chẳng tăng trưởng.”

Verse 26

वाच्यस्त्वया ममादेशाद्देवराजः स्फुटं वचः । क्षम्यतामपराधो मे न स्वर्गाय स्पृहा मम

Theo lệnh của ta, ngươi phải truyền đạt rõ ràng lời này đến Thiên vương: «Xin tha thứ lỗi lầm của ta; ta không hề khao khát cõi trời.»

Verse 27

तत्कर्माऽहं करिष्यामि येन नो पतनाद्भयम् । साधयिष्यामि तांल्लोकान्ये सदा पातवर्जिताः

Ta sẽ thực hành con đường ấy, nhờ đó không còn sợ hãi sự sa ngã; ta sẽ đạt đến những cõi giới mãi mãi không có suy đọa.

Verse 28

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा नृपश्रेष्ठ मुद्गलः स्वर्गनिःस्पृहः । स्थितस्तत्रैव निरतः शिवध्यानपरायणः

Pulastya nói: Nói xong như vậy, hỡi bậc vua tối thượng, Mudgala—không còn chút ham muốn cõi trời—vẫn ở ngay nơi ấy, kiên định và chuyên chú, trọn lòng nương vào thiền định về Śiva.

Verse 29

श्रुत्वा दूतोऽपि शक्रस्य तस्य वाक्यं सविस्तरम् । कथयामास शक्रस्य तं भूयः सोऽभ्यभाषत

Nghe trọn vẹn lời của Mudgala, sứ giả của Indra liền thuật lại đầy đủ cho Śakra; rồi Śakra lại cất lời lần nữa.

Verse 30

देवदूताप्रमाणं च विमानं हि त्वया कृतम् । न कृतं केन चित्पूर्वं न करिष्यति कश्चन

“Quả thật ngươi đã làm nên những cỗ xa giá trên không, có kích thước xứng hợp cho sứ giả chư thiên—điều chưa từng ai tạo tác trước đây, và cũng chẳng ai về sau làm được.”

Verse 31

तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा बलादानय तं मुनिम् । आनयस्वान्यथा शापं तव दास्याम्यसंशयम्

Vì vậy, hãy mau đến đó và dùng sức đưa vị hiền thánh ấy về. Hãy đem ông ấy đến—bằng không, ta chắc chắn sẽ giáng lời nguyền lên ngươi.

Verse 32

पुलस्त्य उवाच । शक्रस्य वचनं श्रुत्वा देवदूते भयान्वितः । प्रस्थितः सत्वरं तत्र मुद्गलो यत्र तिष्ठति

Pulastya nói: Nghe mệnh lệnh của Śakra, vị sứ giả chư thiên kinh hãi, vội vã lên đường đến nơi Mudgala đang trú ngụ.

Verse 33

मुद्गलोऽपि विमानस्थं पुनर्दृष्ट्वा समागतम् । मामुह्रदे प्रविश्याथ वारयामास तं तदा

Mudgala cũng vậy, thấy kẻ ấy lại đến, ngồi trên vimāna, liền bước vào hồ Māmu và khi ấy ngăn giữ hắn.

Verse 34

स तस्य वचनेनैव स्तंभितो लिखितो यथा । चलितुं नैव शक्नोति प्रभावात्तस्य सन्मुनेः

Chỉ bởi lời nói của vị thánh hiền ấy, hắn bị làm cho bất động như thể bị vẽ dính tại chỗ; hoàn toàn không thể cử động, do thần lực của vị muni thanh tịnh.

Verse 35

चिरकालगतं ज्ञात्वा दूतं तु त्रिदशाधिपः । स्वयं तत्राययौ कोपादारुह्यैरावणं गजम्

Biết sứ giả đã đi quá lâu, chúa tể của ba mươi vị thần (Indra) nổi giận, tự thân đến đó, cưỡi voi Airāvata.

Verse 36

अथ दृष्ट्वा तदा दूतं स्तंभितं मुद्गलेन तु । वधार्थं तूद्यतस्तस्य स वज्रं भ्रामयंस्तदा

Bấy giờ, thấy sứ giả bị Mudgala làm cho bất động, Indra liền đứng dậy với ý định sát hại; ngay lúc ấy, Ngài vung và xoay tròn kim cang (vajra) của mình.

Verse 37

एतस्मिन्नेव काले तु उत्पातास्तत्र दारुणाः । अपसव्यं मृगाश्चक्रुः पशवः पक्षिणश्च ये । तान्दृष्ट्वा चिन्तयामास मुद्गलो विस्मयान्वितः

Ngay trong lúc ấy, những điềm dữ ghê gớm nổi lên tại đó: thú vật và chim chóc đều chuyển động theo hướng bất tường (về bên trái). Thấy các dấu hiệu ấy, Mudgala trầm tư suy xét, lòng đầy kinh ngạc.

Verse 38

अथ दृष्ट्वांबरगतं वज्रोद्यतकरं हरिम् । स्तंभयामास तं सद्यो दृष्टिपातेन मुद्गलः

Rồi Mudgala thấy Hari (Indra) lướt giữa không trung, tay giơ cao sẵn kim cang; liền tức khắc, chỉ bằng một ánh nhìn, Ngài làm cho Indra đứng sững bất động.

Verse 39

तत्र शक्रः स्तुतिं चक्रे भग्नोत्साहो नृपोत्तम । मुञ्च मां ब्राह्मणश्रेष्ठ यास्यामि त्रिदशालयम्

Bấy giờ, tại đó, Śakra (Indra) bị bẻ gãy khí thế và kiêu mạn, liền dâng lời tán tụng và thưa: “Xin thả cho tôi, hỡi bậc tối thượng trong hàng brāhmaṇa; tôi sẽ trở về nơi cư ngụ của chư thiên.”

Verse 40

स्वर्गे वा यदि वा मर्त्त्ये तिष्ठ त्वं स्वेच्छया द्विज । मया कृतः समुद्योगो हितार्थं ते मुने ह्ययम्

“Dù ở cõi trời hay nơi nhân gian, hãy ở tùy ý Ngài, hỡi bậc nhị sinh. Này bậc hiền triết, nỗ lực này của tôi chỉ được khởi lên vì lợi ích của Ngài mà thôi.”

Verse 41

वरं वरय भद्रं ते नित्यं यो मनसि स्थितः । तं ते सर्वं प्रदास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

Hãy chọn một ân phúc—nguyện điều cát tường thuộc về ngươi—điều gì hằng ở trong tâm ngươi. Ta sẽ ban cho ngươi tất cả điều ấy, dẫu cho cực kỳ khó đạt được.

Verse 42

मुद्गल उवाच । एष एव वरः श्लाघ्यो यत्त्वं दृष्टः सुरेश्वर । दर्शनं ते सहस्राक्ष स्वप्नेष्वपि सुदुर्लभम्

Mudgala thưa: “Chỉ ân phúc này là đáng tán dương: con đã được thấy Ngài, ô Đấng Chúa của chư thiên. Ô bậc ngàn mắt, được chiêm bái Ngài còn khó có ngay cả trong mộng.”

Verse 43

अवश्यं यदि मे देयो वरो वृत्रनिषूदन । त्वत्प्रसादेन मे मोक्षो जायतां शीघ्रमेव हि

“Nhưng nếu nhất định phải ban cho con một ân phúc, ô Đấng diệt Vṛtra, thì nhờ ân sủng của Ngài, xin cho giải thoát khởi sinh nơi con—thật mau chóng.”

Verse 44

मा मु ह्रदं समागत्य दूतः प्रोक्तो मया यतः । ततो मामुह्रदमिति ख्यातिं यातु धरातले

“Vì khi đến hồ này, ta đã gọi sứ giả bằng lời ‘mā mu’, nên xin cho nơi này trên mặt đất được lưu danh với tên ‘Māmuhrada’.”

Verse 45

नंदनादीनि रम्याणि तत्र देववनानि च । अनन्यसदृशा भोगाः सदा तृप्तिर्द्विजोत्तम

“Ở đó có những lâm viên của chư thiên thật mỹ lệ—Nandana và các vườn khác. Có những lạc thú không gì sánh được, và sự mãn nguyện không dứt, hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn.”

Verse 46

पिण्डदानात्परां प्रीतिं लभंतां पितरोऽत्र हि

Quả thật, nhờ dâng cúng piṇḍa tại đây, các bậc tổ tiên (pitṛ) đạt được sự mãn nguyện tối thượng.

Verse 47

इन्द्र उवाच । मामुह्रदमिति ख्यातं तीर्थमेतद्भविष्यति । वरिष्ठं नात्र सन्देहो मत्प्रसादाद्विजोत्तम

Indra nói: “Thánh địa (tīrtha) này về sau sẽ được biết đến với danh xưng Māmuhrada. Nhờ ân phúc của ta, nó sẽ là bậc tối thượng—không còn nghi ngờ—hỡi bậc Bà-la-môn ưu tú.”

Verse 48

अत्र ये फाल्गुने मासि पौर्णमास्यां समाहिताः । करिष्यंति पुनः स्नानं ते यास्यंति परां गतिम्

Những ai tại đây, vào tháng Phālguna, trong ngày rằm, với tâm chuyên nhất, lại thực hành lễ tắm thiêng—những người sùng tín ấy sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 49

पिण्डदानाद्गयातुल्यं लप्स्यंते फलमुत्तमम् । पुण्यदानफलं चात्र संख्याहीनं द्विजोत्तम

Nhờ dâng piṇḍa tại đây, người ta nhận được quả phúc tối thượng, sánh với Gayā. Và công đức từ các sự bố thí thánh thiện ở nơi này là vô lượng, hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh.

Verse 50

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा ययौ स्वर्गं दूतमादाय वज्रभृत् । मुद्गलोऽपि परं ब्रह्म चिंतयन्ह्यनिशं ततः

Pulastya nói: “Nói xong như vậy, Đấng cầm lôi chùy (vajra) lên đường về cõi trời, mang theo sứ giả. Rồi Mudgala cũng an trụ, luôn quán niệm Tối Thượng Phạm (Brahman), và từ đó chìm sâu trong định.”

Verse 51

शुक्लध्यानपरो भूत्वा मोक्षं प्राप्तस्ततोऽक्षयम्

Chuyên tâm vào thiền định thanh tịnh, rực sáng, người ấy chứng đắc giải thoát—bất hoại từ thời khắc ấy về sau.

Verse 52

अत्र गाथा पुरा गीता नारदेन महात्मना । बहुविप्रसमवाये पर्वतेस्मिन्महीपते

Tại đây, tâu Đại vương, thuở xưa bậc đại hồn Nārada đã cất lên một bài kệ thánh, trên ngọn núi này, giữa hội chúng đông đảo các bà-la-môn.

Verse 53

मामु ह्रदे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा तं मुद्गलेश्वरम् । इह भुक्त्वाऽखिलान्कामानन्ते मुक्तिमवाप्स्यति । एतस्मात्कारणाद्राजन्मामुह्रदमिति स्मृतम्

Ai tắm trong hồ Māmu và chiêm bái đấng Mudgaleśvara ấy, ngay trong đời này sẽ thọ hưởng mọi ước nguyện chính đáng, và cuối cùng chứng đắc giải thoát. Vì lẽ đó, tâu Đại vương, nơi ấy được ghi nhớ với danh xưng “Māmuhrada” (hồ Māmu).

Verse 54

तत्तीर्थं सर्वतीर्थानां प्रवरं लोकविश्रुतम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत्

Thánh địa ấy là bậc tối thắng trong mọi tīrtha, danh tiếng vang khắp thế gian. Vì vậy, hãy dốc hết mọi nỗ lực để thực hành tắm gội tại đó.

Verse 55

मोक्षकामो विशेषेण य इच्छेत्परमं पदम् । चण्डिकाश्रममासाद्य किं पुनः परितप्यते

Người đặc biệt khát cầu giải thoát và tìm cầu cảnh giới tối thượng—đã đến āśrama của Caṇḍikā rồi, cớ sao còn phải chịu nhọc nhằn thêm nữa?