Adhyaya 18

Verse 1

। सूत उवाच । ततः सोऽपि महीपालः क्षुत्पिपामासमाकुलः । पपात धरणीपृष्ठे पद्भ्यां गत्वा वनांतरम्

Sūta nói: Bấy giờ, vị bảo hộ trái đất ấy, bị cơn đói khát hành hạ, đã đi bộ vào sâu trong rừng và ngã gục xuống đất.

Verse 2

अथाऽपश्यद्वियत्स्थानात्स त्रीन्प्रेतान्सु दारुणान् । ऊर्ध्वकेशान्सुरक्ताक्षान्कृष्णदन्तान्कृशोदरान्

Sau đó, từ trên không trung, ngài nhìn thấy ba ngạ quỷ vô cùng đáng sợ - tóc dựng ngược, mắt đỏ ngầu, răng đen và bụng hóp lại.

Verse 3

तान्दृष्ट्वा भयसंत्रस्तो विशेषेण स भूपतिः । निराशो जीविते कृच्छ्रादिदं वचनमब्रवीत्

Nhìn thấy chúng, nhà vua vô cùng kinh hãi; tuyệt vọng về sự sống giữa nghịch cảnh ấy, ngài đã thốt lên những lời này.

Verse 4

के यूयं विकृताकारा मया दृष्टा न कर्हिचित् । एवंविधा नृलोकेऽत्र भ्रमता प्राग्विभीषणाः

"Các ngươi là ai mà hình thù kỳ dị thế? Ta chưa từng thấy những kẻ như các ngươi bao giờ. Tại sao những kẻ đáng sợ như vậy lại lang thang ở chốn nhân gian này?"

Verse 5

विदूरथो नरेन्द्रोऽहं क्षुत्पिपासातिपीडितः । मृगलिप्सुरिह प्राप्तो वने जन्तुविवर्जिते

"Ta là Vua Vidūratha, đang vô cùng đau khổ vì đói và khát. Vì tìm kiếm thú săn, ta đã đến khu rừng không có sinh vật nào sinh sống này."

Verse 6

ततस्तेषां तु यो ज्येष्ठो मांसादः प्रत्युवाच तम् । कृतांजलिपुटो भूत्वा विनयावनतः स्थितः

Bấy giờ người lớn tuổi nhất trong bọn họ—kẻ ăn thịt—đáp lời, đứng chắp tay cung kính, cúi mình khiêm hạ.

Verse 7

वयं प्रेता महाराज निवसामोऽत्र कानने । स्वकर्मजनिताद्दोषाद्दुःखेन महता वृताः

“Muôn tâu Đại vương, chúng tôi là các preta, cư ngụ trong khu rừng này. Do lỗi lầm phát sinh từ nghiệp của chính mình, chúng tôi bị bao phủ bởi khổ đau vô lượng.”

Verse 8

अहं मांसादकोनाम द्वितीयोऽयं विदैवतः । कृतघ्नश्च तृतीयस्तु त्रयाणामेष पापकृत्

“Ta tên là Māṃsāda. Người thứ hai này gọi là Vidaivata. Người thứ ba là Kṛtaghna; vậy ba chúng ta đều là kẻ tạo tội.”

Verse 9

राजोवाच । सर्वेषां देहि नां नाम जायते पितृमातृजम् । किमेतत्कारणं येन सर्वे यूयं स्वनामकाः

Vua hỏi: “Với mọi chúng sinh có thân, danh xưng đều do cha mẹ đặt. Vậy cớ sao các ngươi đều mang những tên do chính mình đặt ra?”

Verse 10

तच्छ्रुत्वा प्राह मांसादः कर्मनामानि पार्थिव । मिथः कृतानि संज्ञार्थमस्माभिः स्वयमेव हि

Nghe vậy, Māṃsāda thưa: “Muôn tâu Đại vương, đó là những danh xưng do nghiệp mà thành; chính chúng tôi tự đặt cho nhau, như dấu hiệu để chỉ rõ hạnh nghiệp của mình.”

Verse 11

शृणुष्वाऽवहितो भूत्वा सर्वेषां नः पृथक्पृथक् । कर्मणा येन संजातं प्रेतत्वमिह भूमिप

Hỡi bậc chúa tể cõi đất, xin hãy lắng nghe chăm chú; ta sẽ kể, từng người một, những nghiệp hạnh khiến mỗi chúng ta ở đây rơi vào thân phận ngạ quỷ (preta).

Verse 12

वयं हि ब्राह्मणा जात्या वैदिशाख्ये पुरे नृप । देवरातस्य विप्रस्य गृहे जाता महात्मनः

Muôn tâu Đại vương, chúng thần vốn là Bà-la-môn theo dòng dõi, sinh tại thành Vidiśā, trong gia thất của vị Bà-la-môn cao quý Devarāta.

Verse 13

नास्तिका भिन्नमर्यादाः परदाररताः सदा । पाप कर्मरतास्तत्र शुभकर्मविवर्जिताः

Tại đó, chúng thần trở thành kẻ vô tín, phá vỡ khuôn phép đạo lý; luôn đắm nhiễm vợ người, chuyên làm nghiệp ác, lìa xa mọi hạnh lành cát tường.

Verse 14

जिह्वालौल्यप्रसंगेन मया भुक्तं सदाऽमिषम् । तेन मे कर्मजं नाम मांसादाख्यं व्यवस्थितम्

Vì đắm say vị giác nơi đầu lưỡi, ta luôn ăn thịt. Bởi thế, danh xưng do nghiệp sinh của ta được định là “Māṃsāda” — kẻ ăn thịt.

Verse 15

द्वितीयोऽयं महाराज यस्तिष्ठति तवाऽग्रतः । अनेनाऽन्नं सदा भुक्तमकृत्वा देवतार्चनम्

Muôn tâu Đại vương, người thứ hai này đứng trước bệ hạ, vẫn thường dùng bữa mà không hề cúng lễ, thờ phụng chư thiên trước đó.

Verse 16

तेन कर्मविपाकेन प्रेतयोनिं समाश्रितः । विदैवत इति ख्यातो द्वितीयोऽयं सुपापकृत्

Do quả báo của hành động đó chín muồi, hắn đã lọt vào thai của loài ngạ quỷ. Vì thế hắn được gọi là 'Vidaivata'; kẻ thứ hai này là một đại tội nhân.

Verse 17

सदैवाऽनुष्ठिताऽनेन सुपापेन कृतघ्नता । कृतघ्नः प्रोच्यते तेन कर्मणा नृपसत्तम

Kẻ đại tội nhân này thường xuyên thực hiện sự vô ơn. Do đó, vì hành động ấy, hỡi đức vua cao quý nhất, hắn được gọi là 'Kṛtaghna'.

Verse 18

राजोवाच । आहारेण नृलोकेऽस्मिन्सर्वे जीवन्ति जन्तवः । युष्माकं कतमो योऽत्र प्रोच्यतां मे सविस्तरम्

Nhà vua nói: 'Trong thế giới loài người này, mọi sinh vật đều sống nhờ thức ăn. Hãy nói cho ta biết chi tiết—ai trong số các ngươi được nuôi dưỡng ở đây, và bằng cách nào?'

Verse 19

मांसाद उवाच । भोज्यकाले गृहे यत्र स्त्रीणां युद्धं प्रवर्तते । अपि मन्त्रौषधीप्रायं प्रेता भुंजति तत्र हि

Māṃsāda nói: 'Trong ngôi nhà nào mà vào giờ ăn xảy ra tranh cãi giữa những người phụ nữ—thì quả thực các ngạ quỷ sẽ ăn thức ăn đó, ngay cả khi nó được chuẩn bị với các câu thần chú và thảo dược.'

Verse 20

भुज्यते यत्र भूपाल वेंश्वदेवं विना नरैः । पाकस्याग्रमदत्त्वा च प्रेता भुंजति तत्र च

Tâu bệ hạ, nơi nào mọi người ăn mà không thực hiện lễ cúng Vaiśvadeva, và nơi phần đầu tiên của thức ăn nấu chín không được dâng cúng—thì ở đó các ngạ quỷ cũng sẽ ăn.

Verse 21

रात्रौ यत्क्रियते श्राद्धं दानं वा पर्ववर्जितम् । तत्सर्वं नृपशार्दूल प्रेतानां भोजनं भवेत्

Bất cứ lễ śrāddha hay việc bố thí nào làm vào ban đêm, hoặc làm trái với dịp thánh lễ đúng thời (parvan), hỡi bậc vương giả như hổ, tất thảy đều trở thành thức ăn của các preta.

Verse 22

यस्मिन्नो मार्जनं हर्म्ये क्रियते नोपलेपनम् । न मांगल्यं च सत्कारः प्रेता भुंजति तत्र हि

Trong ngôi nhà chỉ quét dọn mà không trát/láng sửa sang cho sạch sẽ, lại không có nghi lễ cát tường và không kính đãi khách—chính nơi ấy các preta hưởng dùng.

Verse 23

भिन्नभाण्डपरित्यागो यत्र न क्रियते गृहे । न च वेदध्वनिर्यत्र प्रेता भुञ्जंति तत्र हि

Trong ngôi nhà không vứt bỏ đồ đạc bể vỡ, và nơi không vang tiếng tụng Veda—chính nơi ấy các preta hưởng dùng.

Verse 24

यच्छ्राद्धं दक्षिणाहीनं क्रियाहीनं च वा नृप । तथा रजस्वलादृष्टं तदस्माकं प्रजायते

Hỡi Đại vương, bất cứ lễ śrāddha nào làm không có dakṣiṇā, hoặc thiếu nghi thức đúng phép; và cả lễ śrāddha bị ô nhiễm do thấy người phụ nữ đang kỳ kinh—tất thảy đều thuộc về chúng ta (các preta).

Verse 25

हीनांगा ह्यधिकांगा वा यस्मिञ्च्छ्राद्धे द्विजातयः । भुंजते वृषलीनाथास्तदस्माकं प्रजायते

Lễ śrāddha mà các dvija (người “sinh hai lần”) thọ thực khi thân thể khiếm khuyết hay thừa chi (không hợp nghi), và những kẻ vướng mắc vào sự kết giao bất chính—lễ ấy thuộc về chúng ta (các preta).

Verse 26

अतिथिर्यत्र संप्राप्तः श्राद्धकाल उपस्थिते । अपूजितो गृहाद्याति तच्छ्राद्धं प्रेततृप्तिदम्

Khi một vị khách bất ngờ đến vào lúc làm lễ cúng tổ tiên (Śrāddha), và rời khỏi nhà mà không được tôn trọng, thì lễ cúng đó trở thành lễ vật làm thỏa mãn các ngạ quỷ (Preta).

Verse 27

किं वा ते बहुनोक्तेन शृणु संक्षेपतो नृप । अस्माकं भोजनं नित्यं यत्त्वं श्रुत्वा विगर्हसि

Nói nhiều nữa để làm gì? Hãy nghe tóm tắt, tâu Đại vương: thức ăn của chúng tôi luôn là những thứ mà khi Ngài nghe đến, Ngài sẽ ghê tởm và lên án.

Verse 28

यदन्नं केशसूत्रास्थिश्लेष्मादिभिरुपप्लुतम् । हीनजात्यैश्च संस्पृष्टं तदस्माकं प्रजायते

Thức ăn bị ô uế bởi tóc, chỉ, xương, đờm dãi và những thứ tương tự, và đã bị chạm vào bởi những kẻ hạ tiện—thức ăn đó quả thực trở thành của chúng tôi.

Verse 29

राजोवाच । केन कर्मविपाकेन प्रेतत्वं जायते नृणाम् । एतन्मे सर्वमाचक्ष्व मांसाद मम पृच्छतः

Nhà vua nói: "Do quả báo nghiệp chướng nào mà con người sinh ra làm ngạ quỷ? Hãy kể cho ta nghe tất cả điều này một cách đầy đủ, hỡi kẻ ăn thịt, khi ta hỏi ngươi."

Verse 32

परदाररतश्चैव परवित्तापहारकः । परापवादसंतुष्टः स प्रेतो जायते नरः

Kẻ nào thích thú vợ người khác, kẻ trộm cắp tài sản của người khác, và kẻ lấy làm vui sướng khi phỉ báng người khác—kẻ đó sẽ sinh ra làm ngạ quỷ.

Verse 33

कन्यां यच्छति वृद्धाय नीचाय धनलिप्सया । कुरूपाय कुशीलाय स प्रेतो जायते नरः

Người đàn ông vì tham của cải mà gả con gái cho kẻ già nua, kẻ hèn hạ, kẻ xấu xí, kẻ hạnh kiểm xấu—người ấy sẽ sinh làm ngạ quỷ (preta).

Verse 34

कुले जातां विनीतां च धर्मपत्नीं सुखोच्छ्रिताम् । यस्त्यजेद्दोषनिर्मुक्तां स प्रेतो जायते नरः

Kẻ nào ruồng bỏ người vợ chính thất—sinh trong gia tộc tốt, nết na, sống yên ổn sung túc—dù nàng không lỗi lầm, kẻ ấy sẽ sinh làm ngạ quỷ (preta).

Verse 35

देवस्त्रीगुरुवित्तानि यो गृहीत्वा न यच्छति । विशेषाद्ब्राह्मणस्वं च स प्रेतो जायते नरः

Kẻ nào chiếm lấy của cải thuộc về thần linh, của phụ nữ, hay của bậc thầy (guru) mà không hoàn trả—nhất là tài sản của Bà-la-môn—kẻ ấy sẽ sinh làm ngạ quỷ (preta).

Verse 36

परव्यसनसंतुष्टः कृतघ्नो गुरुतल्पगः । दूषको देवविप्राणां स प्रेतो जायते नरः

Kẻ vui thích trước tai ương của người khác, kẻ vô ơn, kẻ phạm đến giường của thầy (guru), và kẻ phỉ báng chư thần cùng các Bà-la-môn—kẻ ấy sẽ sinh làm ngạ quỷ (preta).

Verse 37

दीयमानस्य वित्तस्य ब्राह्मणेभ्यः सुपापकृत् । विघ्नमारभते यस्तु स प्रेतो जायते नरः

Kẻ đại tội nào gây chướng ngại khi của cải đang được bố thí cho các Bà-la-môn—kẻ ấy sẽ sinh làm ngạ quỷ (preta).

Verse 38

शूद्रान्नेनोदरस्थेन ब्राह्मणो म्रियते यदि । स प्रेतो जायते राजन्यद्यपि स्यात्षडंगवित्

Tâu Đại vương, nếu một người Bà-la-môn qua đời khi trong bụng vẫn còn thức ăn nhận từ một người Thủ-đà-la, người ấy sẽ trở thành ngạ quỷ, ngay cả khi người ấy thông thạo sáu phần Veda.

Verse 39

कुलदेशोचितं धर्मं यस्त्यक्त्वाऽन्यत्समाचरेत् । कामाद्वा यदि वा लोभात्स प्रेतो जायते नरः

Người nào từ bỏ giáo pháp thích hợp với gia đình và xứ sở của mình để thực hành giáo pháp khác—dù vì ham muốn hay tham lam—người đó sẽ sinh ra làm ngạ quỷ.

Verse 40

एतत्ते सर्वमाख्यातं मया पार्थिवसत्तम । येन कर्मविपाकेन प्रेतः संजायते नरः

Tâu bậc quân vương tối cao, tôi đã kể cho ngài nghe đầy đủ về việc con người sinh ra làm ngạ quỷ do quả báo của nghiệp chướng như thế nào.

Verse 41

राजोवाच । कृतेन कर्मणा येन न प्रेतो जायते नरः । तन्मे कीर्तय मांसाद विस्तरेण विशेषतः

Nhà vua hỏi: "Làm những việc gì thì con người không bị hóa thành ngạ quỷ? Hãy nói cho ta biết điều đó, hỡi Māṃsāda—một cách rõ ràng, chi tiết và chính xác."

Verse 42

मांसाद उवाच । मातृवत्परदारान्यः परद्रव्याणि लोष्टवत् । यः पश्यत्यात्मवज्जंतून्न प्रेतो जायते नरः

Māṃsāda đáp: "Người nào xem vợ người khác như mẹ, xem của cải người khác như hòn đất, và xem mọi chúng sinh như chính bản thân mình—người đó sẽ không sinh ra làm ngạ quỷ."

Verse 43

अन्नदानपरो नित्यं विशेषेणातिथिप्रियः । स्वाध्यायव्रतशीलो यो न प्रेतो जायते नरः

Người luôn chuyên tâm bố thí thức ăn, đặc biệt hoan hỷ kính đãi khách, và giữ kỷ luật trong tự học kinh điển cùng các giới nguyện—người ấy không sinh làm preta (ngạ quỷ).

Verse 44

समः शत्रौ च मित्रे च समलोष्टाश्मकांचनः । समो मानापमानेषु न प्रेतो जायते नरः

Người giữ tâm bình đẳng với kẻ thù và bạn hữu, xem đất cục, đá và vàng như nhau, và vẫn như một trong vinh nhục—người ấy không sinh làm preta (ngạ quỷ).

Verse 46

यूकामत्कुणदंशादीन्सर्वसत्त्वानि यो नरः । पुत्रवत्पालयेन्नित्यं न प्रेतो जायते नरः

Người luôn che chở mọi loài hữu tình—dẫu là chấy, rệp và các loài cắn đốt—như con ruột của mình, thì không sinh làm preta (ngạ quỷ).

Verse 47

सदा यज्ञक्रियोपेतः सदा तीर्थपरायणः । शास्त्रश्रवणसंयुक्तो न प्रेतो जायते नरः

Người luôn chuyên cần các nghi lễ tế tự và pháp sự thiêng liêng, luôn nương tựa các tirtha và thánh địa, và gắn bó với việc lắng nghe śāstra—người ấy không sinh làm preta (ngạ quỷ).

Verse 48

वापीकूपतडागानामारामाणां विशे षतः । आरोपकः प्रपाणां च न प्रेतो जायते नरः

Người khiến dựng giếng, giếng bậc và ao hồ, đặc biệt tạo lập vườn tược và lập trạm nước uống cho người qua lại—người ấy không sinh làm preta (ngạ quỷ).

Verse 49

दानधर्मप्रवृत्तानां धर्ममार्गा नुयायिनाम् । प्रोत्साहं वर्धयेद्यस्तु न प्रेतो जायते नरः

Người nào làm tăng thêm lòng nhiệt thành và sự khích lệ của những ai hành bố thí và giữ gìn dharma, những người theo con đường chính pháp—người ấy không bị sinh làm preta.

Verse 50

गत्वा गयाशिरः पुण्यमेकैकस्य पृथक्पृथक् । श्राद्धं देहि महीपाल त्रयाणामपि सादरम्

Hỡi bậc hộ trì cõi đất, hãy đến Gayāśiras linh thiêng; rồi cử hành lễ śrāddha, làm riêng cho từng người một, và kính cẩn dâng cho cả ba.

Verse 51

प्रेतत्वं याति येनेदं त्वत्प्र सादात्सुदारुणम् । नाऽन्यथा मुक्तिरस्माकं भविष्यति कथंचन

Nhờ ân sủng của ngài, trạng thái vô cùng kinh khiếp này đã biến thành thân phận preta. Ngoài ra, tuyệt nhiên không có cách nào để chúng tôi đạt giải thoát (mokṣa).

Verse 52

राजोवाच । ईदृग्जातिस्मृतिर्यस्यां प्रेतयोनौ च खे गतिः । धर्माधर्मपरिज्ञानं तच्च कस्मात्प्रनिंदसि

Nhà vua nói: “Trong thân phận preta này có ký ức về các đời trước, có thể đi lại giữa hư không, lại còn phân biệt được dharma và adharma—vì sao ngươi lại chê trách nó?”

Verse 53

मांसाद उवाच । प्रेतयोनिरियं राजन्नवमी देवसंज्ञिता । गुणत्रयसमायुक्ता शेषैर्दोषैः समंततः

Māṃsāda thưa: “Tâu Đại vương, thân phận preta này được gọi là ‘Thứ Chín’, lại còn được xưng là ‘thiêng liêng’. Nó mang đủ ba guṇa, nhưng bốn bề vẫn bị vây quanh bởi các khiếm khuyết khác.”

Verse 54

एका जातिस्मृतिः सम्यगस्यामेवप्रजायते । खेचरत्वं तथैवान्यद्धर्माधर्मविनिश्चयः

Ngay trong trạng thái ấy phát sinh ba ân huệ riêng biệt: ký ức chân thật về các đời trước, năng lực du hành giữa hư không, và sự phân định minh bạch giữa dharma và adharma.

Verse 55

एतद्गुणत्रयं प्रोक्तं प्रेतयोनौ नृपोत्तम । दोषानपि च ते वच्मि ताञ्च्छृणुष्व समाहितः

Hỡi bậc vương thượng, ba phẩm tính ấy đã được nói về cảnh giới preta. Nay ta cũng sẽ nói các khiếm khuyết của nó—hãy lắng nghe với tâm chuyên nhất.

Verse 56

यदि तावद्वनादस्माद्यामोन्यत्र वयं नृप । अदृष्टमुद्गराघातैर्नूनं हन्यामहे ततः

Tâu Đại vương, nếu chúng tôi toan rời khu rừng này để đi nơi khác, thì chắc chắn ở đó sẽ bị những cú đánh bằng chùy vô hình quật ngã.

Verse 57

तथा धर्मक्रियाः सर्वा मानुषाणामुदाहृताः । न प्रेतानां न देवानां नान्येषां मानुषं विना

Cũng vậy, mọi hành vi dharma đều được tuyên nói là thuộc về loài người. Không dành cho preta, không dành cho chư thiên, cũng không cho bất kỳ ai khác—chỉ thân người mới là ruộng đất của hành trì dharma.

Verse 58

पश्यामो दूरतो राजञ्जलपूर्णाञ्जला शयान् । पिपासाकुलिताः श्रांता भास्करे वृषसंस्थिते

Tâu Đại vương, từ xa chúng tôi thấy kẻ khác nằm đó, hai tay chắp thành bát đầy nước—bị cơn khát dày vò, mệt lả—khi mặt trời đang ở cung Kim Ngưu.

Verse 59

गच्छामः संनिधौ तेषां यदि पार्थिवसतम । अदृष्टमुद्गराघातैर्वयं हन्यामहे ततः

Ô bậc vua tối thượng, nếu chúng tôi đến gần họ, thì ngay tại đó chúng tôi cũng bị đánh gục bởi những cú nện chùy vô hình, không thể thấy được.

Verse 60

तथा रसवती सिद्धाः पश्यामो दूरसंस्थिताः । क्षुधाविष्टा गृहस्थानां गृहेषु विविधा नृप

Cũng vậy, tâu Đại vương, từ xa chúng tôi thấy bao món ăn dồi dào, thơm ngon được chuẩn bị trong nhiều nhà của các gia chủ, nhưng chúng tôi vẫn bị cơn đói bủa vây theo nhiều cách.

Verse 61

तथा सुफलिनो वृक्षान्कलपक्षिभिरावृतान् । स्निग्धान्सच्छाययोपेतान्सेवितुं न लभामहे

Cũng vậy, chúng tôi không có dịp được nương nghỉ bên những cây trĩu quả, phủ đầy đàn chim, tươi xanh mượt mà, và ban bóng râm êm dịu.

Verse 62

किंवा ते बहुनोक्तेन यद्यत्कर्म विगर्हितम् । क्लेशदं च तदस्माकं स्वयमेवोपतिष्ठते

Nhưng nói nhiều để làm gì? Hễ việc gì đáng chê trách và đem lại khổ não, thì chính điều ấy tự tìm đến với chúng tôi.

Verse 63

न च्छिद्रेण विनाऽस्माकं प्राणयात्रा प्रजायते । न जलानि न च च्छाया न यानं न च वाहनम्

Không có một “khe hở” hay chỗ nương tựa nào, thì ngay cả sự tiếp nối mạng sống của chúng tôi cũng không thể diễn ra. Chúng tôi không có nước, không có bóng râm, không có phương tiện đi lại, cũng không có thú cưỡi.

Verse 64

एतस्मात्कारणान्नित्यं भ्रमामश्छिद्रहेतवे । प्राप्ते रात्रिमुखे राजन्न प्रातर्न च वासरे

Vì lẽ ấy, chúng ta lang thang không ngừng, tìm một “khe mở” (chỗ nương tựa hay giải thoát). Khi đêm sắp đến, hỡi Đại vương, đối với chúng ta không có bình minh—cũng chẳng có ban ngày.

Verse 65

यत्त्वं शंससि चाऽस्माकं खेचरत्वं महीपते । व्यर्थं तदपि न श्रेयः शृणु तत्रापि कारणम्

Còn điều ngài ca ngợi nơi chúng ta—tính chất “đi trên không trung”, hỡi chúa tể cõi đất—thì ngay cả điều ấy cũng hư uổng, chẳng thật sự lợi ích. Xin hãy nghe cả nguyên do ấy.

Verse 66

क्रियते खेचरत्वेन किंकिं धर्मं विनिश्चयैः । यतो न सिध्यते मोक्षो जाति स्मृत्यादिकं तथा

Chỉ nhờ “đi trên không trung” thì có thể thành tựu được pháp (dharma) nào, đã được quyết định chắc chắn chăng? Bởi nhờ đó không đạt được giải thoát (moksha), mà ngay cả việc nhớ lại tiền sinh và những điều tương tự cũng không.

Verse 67

तस्माद्दोषादिमे राजन्गुणा यद्यपि कीर्तिताः । प्रेतानां यान्समाश्रित्य काचित्सिद्धिर्न जायते

Vì thế, hỡi Đại vương, dẫu những “phẩm tính” ấy có được nói đến, nhưng do lỗi ấy, đối với các preta nương tựa vào chúng, chẳng có thành tựu chân thật nào phát sinh.

Verse 68

विषादो जायते भूयो गुणैरेतैर्नराधिप । अशक्ताः प्रेतयोगाद्वै सर्वस्य शुभकर्मणः

Trái lại, hỡi bậc thống trị loài người, nỗi sầu càng tăng chính vì những “ưu thế” ấy; bởi bị ràng buộc trong thân phận preta, chúng ta quả thật bất lực trước mọi việc lành cát tường.

Verse 69

राजोवाच यदि यास्यामि भूयोऽहं गृहमस्मान्महावनात् । तत्करिष्यामि सर्वेषां गयाश्राद्धमसंशयम्

Nhà vua nói: Nếu ta lại trở về được từ khu rừng lớn này đến nhà mình, thì không nghi ngờ gì nữa, ta sẽ cử hành lễ Gayā-śrāddha cho tất cả họ.

Verse 70

तारयिष्यामि सर्वांश्च सर्वपापैः प्रयत्नतः । अप्यात्मदेहदानेन सत्येनात्मानमालभे

Ta sẽ gắng sức cứu độ tất cả họ khỏi mọi tội lỗi. Dẫu phải hiến dâng chính thân này, bằng chân lý, ta xin tự ràng buộc mình vào lời nguyện ấy.

Verse 71

यस्माद्धृद्गतशंका मे हृता युष्माभिरद्य वै । येन तत्प्राप्य युष्माकमुपकारं करोम्यहम्

Vì hôm nay các ngươi đã thật sự xua tan mối nghi ngờ ẩn trong lòng ta, nên nay, khi đã có được phương cách, ta sẽ phụng sự để báo đáp ân tình của các ngươi.

Verse 72

मांसाद उवाच । इतः स्थानान्महाराज नातिदूरे जलाशयः । अस्ति नानाद्रुमोपेतश्चित्ताह्लादकरः परः

Māṃsāda nói: “Tâu đại vương, không xa nơi này có một hồ nước, quanh hồ có đủ loại cây cối; cảnh ấy thật tối thượng, làm lòng người hoan hỷ.”

Verse 73

तस्मादुदङ्मुखो गच्छ यत्र ते जलपक्षिणः । दृश्यंते व्योममार्गेण प्रगच्छतः समंततः

Vì vậy, hãy đi về phía bắc, mặt hướng bắc, đến nơi thấy những chim nước kia; chúng bay theo lối trời, lượn khắp bốn phương.

Verse 74

सूत उवाच । अथासौ नृपशार्दूलः समुत्थाय शनैःशनैः । सौम्यां दिशं समुद्दिश्य प्रतस्थे स तु दुःखितः

Sūta nói: Bấy giờ vị vua như hổ giữa các bậc quân vương từ từ đứng dậy, hướng về phương Bắc hiền hòa mà lên đường—nhưng lòng vẫn u sầu đau khổ.

Verse 76

एवं प्रगच्छता तेन क्षुत्पिपासाकुलेन च । अदूरादेव संदृष्टं नीलं द्रुमकदंबकम् । भ्रममाणैर्बकैर्हंसैः सारसैर्मद्गुभिस्तथा

Khi ông đi như thế, bị đói khát dày vò, từ không xa ông trông thấy một lùm cây xanh thẫm; quanh đó những chim hạc, thiên nga, chim sārasa và cả chim madgu bay lượn vòng.

Verse 77

अथाऽपश्यन्मनोहारि सौम्यसत्त्वनिषेवितम् । आश्रमं ह्रदतीरस्थं तापसैः सर्वतो वृतम्

Rồi ông thấy một đạo viện thật khả ái, nơi các loài hiền hòa lui tới; đạo viện nằm bên bờ hồ và bốn phía đều có các khổ hạnh giả vây quanh.

Verse 78

पुष्पितैः फलितैर्वृक्षैः समंतात्परिवेष्टितम् । विचित्रैर्मधुरारावैर्नादितं विहगोत्तमैः

Đạo viện ấy bốn bề được bao quanh bởi cây cối trổ hoa kết trái, và vang rền những tiếng hót ngọt ngào muôn vẻ của các loài chim tuyệt mỹ.

Verse 79

तत्रापश्यन्नगाधस्तात्तपस्विगणसेवितम् । शिवधर्मपरं शांतं जैमिनिं मुनिसत्तमम्

Tại đó ông thấy Jaimini, bậc tối thượng trong hàng hiền thánh—an tịnh, chuyên tâm phụng trì Śiva-dharma, và được các đoàn khổ hạnh giả hầu cận, hỡi người thân mến.

Verse 80

अथ गत्वा स राजेंद्रः प्रणिपत्य मुनीश्वरम् । तथान्यानपि तच्छिष्यान्निपपात धरातले

Bấy giờ vị quốc vương uy nghi tiến đến; cúi đầu đảnh lễ bậc đại Muni, chúa tể các hiền triết, rồi cũng phủ phục xuống đất cung kính trước các đệ tử khác của vị ấy.

Verse 81

ते दृष्ट्वाऽदृष्टपूर्वं तं राजलक्षणलक्षितम् । धूलिधूसरितांगं च भस्मावृतमिवाचलम्

Thấy người ấy—một người họ chưa từng gặp—nhưng mang rõ tướng mạo vương giả; thân thể phủ bụi xám, tựa như ngọn núi bị tro che kín, họ liền chú ý.

Verse 82

मन्यमाना महीपालं विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । प्रोचुश्च मधुरैर्वाक्यैराशीर्वादपुरःसरैः

Cho rằng ngài là bậc quân vương, mắt họ mở to vì kinh ngạc; họ nói với đấng hộ trì cõi đất bằng lời dịu ngọt, mở đầu bằng những lời chúc phúc.

Verse 84

पार्थिवस्येव लिंगानि दृश्यंते तव भूरिशः । न विद्मो निश्चयं तस्माद्वदागमनकारणम्

Hỡi bậc hùng mạnh, nơi ngài hiển hiện rõ những dấu tướng của bậc quân vương; nhưng chúng tôi chưa thể biết chắc, nên xin ngài nói cho nguyên do ngài đến đây.

Verse 85

अथोवाच नृपः कृच्छ्रात्पिपासा मां प्रबाधते । तस्माद्वदत पानीयं यत्पीत्वा कीर्तयाम्यहम्

Bấy giờ nhà vua nói trong cơn khốn bức: “Cơn khát đang hành hạ ta. Vậy xin hãy chỉ cho ta nguồn nước ấy; uống rồi, ta sẽ xưng tụng và truyền dương công đức của nó.”

Verse 86

ततस्तैर्दर्शितं तोयं समीपे यन्महीपतेः । सोऽपि पीत्वाऽवगाह्याथ वितृष्णः समपद्यत

Bấy giờ họ chỉ cho nhà vua nguồn nước ở gần. Vua cũng uống và tắm trong đó, liền dứt sạch cơn khát.

Verse 87

ततः फलानि पक्वानि तरूणां पतितान्यधः । सुमृष्टानि समादाय भक्षयामास वांछया

Sau đó, vua nhặt những trái chín rụng dưới gốc cây, rửa sạch kỹ càng rồi ăn theo ý muốn.

Verse 88

ततस्तृप्तिं परां प्राप्य गत्वा जैमिनिसंनिधौ । उपविष्टः प्रणम्योच्चैस्तथान्यांश्च मुनीन्क्रमात्

Rồi vua được mãn nguyện trọn vẹn, đến trước Jaimini. Vua ngồi xuống sau khi cúi lạy cung kính, và cũng lần lượt đảnh lễ các bậc hiền triết khác.

Verse 89

उवाच च निजां वार्तां कृतांजलिपुटः स्थितः । स पृष्टस्तापसैः सर्वैः सुविस्मयसमन्वितैः

Đứng chắp tay cung kính, vua thuật lại câu chuyện của mình. Vua nói như thế vì được tất cả các đạo sĩ hỏi han, ai nấy đều vô cùng kinh ngạc.

Verse 90

विदूरथो महीपोऽहं माहिष्मत्यां कृतास्पदः । मृगलिप्सुर्वने घोरे प्रविष्टः सैनिकैः सह

“Ta là vua Vidūratha, ngự tại Māhiṣmatī. Vì ham săn thú, ta đã cùng binh sĩ bước vào khu rừng ghê rợn.”

Verse 91

ततो मे भ्रममाणस्य प्रणष्टाः सर्वसैनिकाः । गुल्मैरंतरिताश्चाऽन्ये न जानेऽहं कथं स्थिताः

Rồi khi ta lang thang, toàn bộ binh sĩ của ta đều biến mất; những người khác bị bụi rậm ngăn cách—ta chẳng biết họ ra sao.

Verse 92

आसीद्धयो ममाऽधस्ताज्जात्यः सर्वगुणान्वितः । सोऽपि कर्मविपाकेन पञ्चत्वं समुपस्थितः ।ा

Dưới ta có con ngựa của ta—thuần chủng, đủ mọi đức tốt. Thế nhưng ngay cả nó, do quả chín của nghiệp, cũng đến lúc tận số và trở về với năm đại.

Verse 93

कुतस्त्वमनुसंप्राप्तो वनेऽस्मिञ्जनवर्जिते । एकाकी सुकुमारांगः पदातिः श्रमविह्वलः

Ngươi từ đâu đến khu rừng này, nơi vắng bóng người? Một mình, thân thể mảnh mai, đi bộ, trông như bị mệt nhọc khuất phục.

Verse 94

ततस्ते तापसाः प्रोचुर्विद्महे न वयं पुरीम् । त्वां च देशं च ते राजन्कोऽयं देशश्च कीर्त्यते

Bấy giờ các vị khổ hạnh nói: “Chúng ta không biết các thành thị. Tâu Đại vương, chúng ta chẳng biết ngài và cũng chẳng biết xứ sở của ngài—đây là nước nào, và được xưng tụng bằng danh gì?”

Verse 95

नरेन्द्रैर्नैव नः कार्यं न दिशैर्न पुरैर्नृप । वनेचरा वयं नित्यं शिवाराधनतत्पराः

Tâu Đại vương, chúng ta chẳng can dự với các bậc quân vương, cũng chẳng bận lòng về phương hướng, cõi đất hay thành thị. Chúng ta hằng ở chốn rừng sâu, chuyên tâm phụng thờ Thần Śiva.

Verse 96

सर्वे शीर्णानि वृक्षाणां पुष्पाणि च फलानि च । भक्षयामोऽथ पत्राणि शरी रस्थितिहेतुना

Chúng tôi chỉ dùng những gì rơi từ cây xuống—hoa và quả—rồi đến lá nữa, chỉ cốt để duy trì thân này mà thôi.

Verse 97

मानुषैः सह संसर्गं संभाषं च नराधिप । न कुर्मो न च पश्यामो गच्छामोऽन्यत्र दूरतः

Ô bậc chúa tể loài người, chúng tôi không giao du cũng chẳng đối thoại với người thường; đến nhìn cũng không nhìn—mà lánh đi nơi khác, thật xa.

Verse 98

एकैकस्य तरोर्मूले दिवसं वा दिनद्वयम् । तिष्ठामो न भवेद्येन ममत्वं तत्समुद्भवम्

Dưới gốc mỗi cây, chúng tôi chỉ ở một ngày, nhiều lắm hai ngày, để khỏi sinh tâm chấp ‘của ta’ do ở lâu mà thành.

Verse 99

कारणात्तव राजेंद्र निशामेतां वनस्पतौ । नेष्यामोऽन्यत्र यास्यामः प्रभा तेऽन्यत्र कानने

Nhưng vì ngài, ô bậc vua trong các vua, chúng tôi sẽ qua đêm nay tại đây bên gốc cây. Khi rạng đông, chúng tôi sẽ đi nơi khác, và hào quang của ngài sẽ tỏa sáng ở một khu rừng khác.

Verse 101

एकाकी पार्थिवेन्द्रोऽयं नेष्यति च कथं निशाम् । वनेऽस्मिन्मंत्रयित्वैवं ततोऽत्रैव व्यवस्थिताः

“Bậc chúa tể giữa các vua này, chỉ một mình, sẽ qua đêm trong khu rừng này thế nào?” Nghĩ bàn như vậy trong rừng, rồi họ quyết định ở lại ngay tại đó.

Verse 102

तस्मादत्रैव नेष्यामः समेताः शर्वरीमिमाम् । गंतव्यं प्रातरुत्थाय ततः सर्वैर्यदृच्छया

Vì vậy, tất cả chúng ta hãy cùng ở lại đây và trải qua đêm nay. Sáng mai thức dậy, rồi mỗi người cứ tùy theo duyên số mà lên đường.

Verse 103

एवं संवदतां तेषां भगवांस्तीक्ष्णदीधितिः । अस्ताचलमनुप्राप्तः कुंकुमक्षोदसंनिभः

Khi họ đang nói như thế, Đấng có tia sáng sắc bén—Mặt Trời—đã chạm đến núi lặn, rực lên như bột nghệ tây (saffron) nghiền mịn.

Verse 104

अथ तास्तापसान्राजा प्रोवाच प्रणतः स्थितः । संध्याकालः समायातः सांप्रतं मुनिसत्तमाः । तस्मात्संध्याविधिः कार्यः सर्वैरेव यथोचितः

Bấy giờ nhà vua, đứng với lòng cung kính khiêm nhường, thưa cùng các vị khổ hạnh: “Bạch các bậc hiền thánh tối thượng, giờ Sandhyā đã đến. Vậy xin tất cả hãy cử hành nghi lễ Sandhyā đúng như phép tắc.”

Verse 105

अथ ते मुनयः सर्वे स च राजा तथा द्विजाः । चक्रुः सायंतनं कर्म यथोद्दिष्टं पुरातनैः

Rồi tất cả các vị hiền triết, cùng với nhà vua và các bậc “nhị sinh”, đã cử hành các nghi thức buổi chiều đúng như lời dạy của bậc cổ nhân.

Verse 106

कामिभिः कामिनीलोकैः प्रियोक्तैरभिवां छिता । असत्स्त्रीभिर्विशेषेण संप्राप्ता रजनी ततः

Rồi đêm buông xuống—đêm được kẻ đắm dục mong chờ, được bọn phụ nữ phóng đãng ưa thích, và bị tìm đến vì những lời ngọt ngào quyến rũ—nhất là bởi những người đàn bà bất hạnh hạnh kiểm.

Verse 107

पीयूषार्णववेलेव विषवृक्षलतेव च । उलूकैश्चक्रवाकैश्च युगपद्या विलोक्यते

Nó được thấy đồng thời theo hai cách trái ngược—như bờ của biển cam lộ, lại như dây leo bám trên cây độc—bởi loài cú và chim cakravāka cùng một lúc.

Verse 108

उलूका राक्षसाश्चौराः कामिनः कुलटांऽगनाः । यां वांछंति सदा सोत्काः सुवृष्टिमिव कर्षुकाः

Cú, rākṣasa, kẻ trộm, những người đàn ông đắm dục và những phụ nữ phóng đãng luôn khao khát (đêm ấy) với lòng nôn nao—như nông phu mong mưa thuận.