Adhyaya 38

Verse 1

अगस्त्य उवाच । शिवलोकं समासाद्य मुनिना ब्रह्मसूनुना । किं चक्रे ब्रूहि षड्वक्त्र कथां कौतुकशालिनीम्

Agastya thưa: Ôi Đấng Sáu Mặt, xin hãy nói cho con biết—khi hiền giả Nārada, con của Phạm Thiên, đến cõi của Śiva, ngài đã làm gì ở đó? Xin kể lại câu chuyện diệu kỳ, đầy hứng thú ấy.

Verse 2

स्कंद उवाच । शृणु कुंभज वक्ष्यामि नारदेन महात्मना । यत्कृतं तत्र गत्वाशु कैलासं शंकरालयम्

Skanda đáp: Hãy lắng nghe, hỡi Kumbhaja (Agastya). Ta sẽ kể điều mà bậc đại hồn Nārada đã làm sau khi mau chóng đến Kailāsa, nơi ngự của Śaṅkara.

Verse 3

मुनिर्गगनमार्गेण प्राप्य तद्धाम शांभवम् । दृष्ट्वा शिवौ प्रणम्याथ शिवेन विहितादरः

Vị hiền giả đi theo lối giữa hư không, đến nơi cư ngụ Śāmbhava. Thấy Śiva cùng Devī, ngài cúi đầu đảnh lễ; và Śiva cũng tiếp đãi ngài với sự tôn kính xứng đáng.

Verse 4

तदुद्दिष्टासनं भेजे पश्यंस्तत्क्रीडनं परम् । क्रीडंतौ तौ तु चाक्षाभ्यां यदा न च विरमेतुः

Ngài ngồi vào chỗ được chỉ định, chăm chú nhìn cuộc du hí tối thượng của hai đấng. Nhưng khi cả hai đang chơi xúc xắc, họ vẫn tiếp tục mãi, không hề dừng lại.

Verse 5

तदौत्सुक्येन स मुनिः प्रेर्यमाण उवाच ह । नारद उवाच । देवदेव तव क्रीडाखिलं ब्रह्मांडगोलकम् । मासा द्वादश ये नाथ ते सारिफलके गृहाः

Vì lòng hiếu kỳ thúc giục, vị hiền triết cất lời. Nārada thưa: Ôi Đấng Thần của các thần, toàn thể quả cầu vũ trụ này chỉ là cuộc hí lộng của Ngài. Ôi Chúa tể, mười hai tháng ví như những ô ngăn trên bàn cờ của cuộc chơi ấy.

Verse 6

कृष्णाः कृष्णेतरा या वै तिथयस्ताश्च सारिकाः । द्विपंचदशमासे यास्त्वक्षयुग्मं तथायने

Những tithi của nửa tháng tối và nửa tháng sáng chính là các quân cờ. Cặp xúc xắc tương ứng với hai nửa của tháng, và cũng tương ứng với hai hành trình chí tuyến (ayana).

Verse 7

सृष्टिप्रलय संज्ञौ द्वौ ग्लहौ जयपराजयौ । देवीजये भवेत्सृष्टिरसृष्टिर्धूर्जटेर्जये

Hai món cược của cuộc chơi, mang tên “sáng tạo” và “hủy diệt”, chính là thắng và thua. Khi Nữ Thần thắng, sáng tạo khởi sinh; khi Dhūrjaṭi (Śiva) thắng, là vô-sáng-tạo—sự thu nhiếp trở lại.

Verse 8

भवतोः खेलसमयो यः सा स्थितिरुदाहृता । इत्थं क्रीडैव सकलमेतद्ब्रह्मांडमीशयोः

Khoảng thời gian hai Ngài vui chơi chính là điều được gọi là “trì giữ” (sthiti). Vì thế, toàn thể vũ trụ này chẳng gì khác hơn cuộc hí lộng của hai Đấng Chúa tể.

Verse 9

न देवी जेष्यति पतिं नेशः शक्तिं विजेष्यति । किंचिद्विज्ञप्तुकामोस्मि तन्मातरवधार्यताम्

Nữ Thần sẽ không thật sự chinh phục Phu Quân, và Đấng Chúa tể cũng không chinh phục được Quyền Năng của Ngài. Tuy vậy, con xin dâng một lời thỉnh cầu nhỏ—Ôi Mẹ hiền, xin lắng nghe.

Verse 10

देवः सर्वज्ञनाथोपि न किंचिदवबुध्यति । मानापमानयोर्यस्मादसौ दूरे व्यवस्थितः

Dẫu Đấng Deva là bậc Chúa Tể toàn tri, Ngài vẫn như chẳng hay biết điều ấy; bởi Ngài an trụ rất xa, vượt ngoài danh dự và nhục nhã.

Verse 11

लीलात्मा गुणवानेष विचारादतिनिर्गुणः । कुर्वन्नपि हि कर्माणि बाध्यते नैव कर्मभिः

Ngài chính là Līlā—dường như có các phẩm tính, nhưng dưới tuệ quán chân thật thì tối thượng vô tính, vượt ngoài mọi guna. Dẫu làm mọi nghiệp, Ngài vẫn chẳng hề bị nghiệp trói buộc.

Verse 12

मध्यस्थोपि हि सर्वस्य माध्यस्थ्यमवलंबतै । सर्वत्रायं महेशानो मित्राऽमित्रसमानदृक्

Dẫu ở giữa muôn loài, Ngài vẫn nương giữ sự vô tư trọn vẹn. Khắp mọi nơi, Maheśāna nhìn bạn và thù bằng cái thấy bình đẳng.

Verse 13

त्वं शक्तिरस्य देवस्य सर्वेषां मान्यभूः परा । दक्षस्यापि त्वया मानो दत्तो पत्यनिमित्तकः

Nàng chính là Śakti của vị Thần ấy, bậc tối thượng đáng được muôn loài tôn kính. Ngay cả Dakṣa cũng được nàng ban cho danh dự—vì duyên của phu quân nàng.

Verse 14

परं त्वं सर्वजगतां जनयित्र्येकिका ध्रुवम् । त्वत्त आविर्भवंत्येव धातृकेशववासवाः

Chỉ riêng Nàng thật là Mẹ Tối Thượng của mọi thế giới, duy nhất và bền vững không sai chạy. Từ Nàng, ngay cả Dhātṛ (Brahmā), Keśava (Viṣṇu) và Vāsava (Indra) cũng hiển sinh.

Verse 15

त्वमात्मानं न जानासि त्र्यक्षमायाविमोहिता । अतएव हि मे चित्तं दुनोत्यतितरां सति

Nàng chẳng nhận ra tự tánh chân thật của mình, bị māyā của Đấng Tam Nhãn làm mê lầm. Bởi vậy, ô Satī hiền đức, lòng ta càng thêm đau đớn.

Verse 16

अन्या अपि हि याः सत्यः पातिव्रत्यपरायणाः । ता भर्तृचरणौ हित्वा किंचिदन्यन्न मन्वते

Những người vợ hiền trinh khác nữa, trọn lòng nương tựa nơi đạo hạnh tiết phụ (pativratā), một khi đã quy y dưới chân chồng thì không còn tưởng niệm điều gì khác.

Verse 17

अथवास्तामियं वार्ता प्रस्तुतं प्रब्रवीम्यहम् । अद्य नीलगिरेस्तस्माद्धरिद्वारसमीपतः

Nhưng xin gác chuyện ấy lại; ta sẽ nói điều đang hợp thời. Hôm nay, từ núi Nīlagiri ấy, gần Haridvāra,

Verse 18

अपूर्वमिव संवीक्ष्य परिप्राप्तस्तवांतिकम् । अत्याश्चर्यविषादाभ्यां किचिद्वक्तुमिहोत्सुकः

Như thể vừa thấy điều chưa từng có, người ấy đã đến trước mặt ngài; bị cuốn trong nỗi kinh ngạc và sầu muộn sâu xa, bèn khát khao nói đôi lời tại đây.

Verse 19

आश्चर्यहेतुरेवायं यत्पुंजातं त्रयीतले । तद्दृष्टं सकलत्रं च दक्षस्याध्वरमंडपे

Chính đây là nguyên do của sự kinh ngạc: điều đã xảy ra trên cõi đất, nền tảng của tam giới. Toàn bộ biến sự ấy đã được chứng kiến tại đàn tràng tế lễ của Dakṣa.

Verse 20

सालंकारं समानं च सानंदमुखपंकजम् । विस्मृताखिलकार्यं च दक्षयज्ञप्रवर्तकम्

Ngài trang nghiêm và điềm tĩnh; dung nhan như hoa sen rạng ngời hỷ lạc; quên mọi việc khác—chính Ngài là bậc khởi xướng tế lễ (yajña) của Dakṣa.

Verse 21

विषादे कारणं चैतद्यतो जातमिदं जगत् । यस्मिन्प्रवर्तते यत्र लयमेष्यति च ध्रुवम्

Chính nỗi sầu này đã thành nhân duyên—từ đó thế gian phát sinh; trong đó nó vận hành; và rồi chắc chắn cuối cùng sẽ tan hòa trở về đó.

Verse 22

तदेव तत्र नो दृष्टं भवद्वंद्वं भवापहम् । प्रायो विषादजनकं भवतोर्यददर्शनम्

Tại đó chúng con không được chiêm bái đôi thánh của Ngài—bậc trừ diệt vòng hữu; và phần nhiều chính vì không được thấy cả hai Ngài mà nỗi sầu này sinh khởi.

Verse 23

तदेव नाभवत्तत्र समभूदन्यदेव हि । तच्च वक्तुं न शक्येत तद्वक्ता दक्ष एव सः

Chỉ điều ấy là không xảy ra ở đó; quả thật một việc khác hẳn đã diễn ra. Và điều ấy không thể nói cho đúng; người xứng đáng thuật lại chỉ chính Dakṣa mà thôi.

Verse 24

तानि वाक्यानि चाकर्ण्य द्रुहिणेन ययेततः । महर्षिणा दधीचेन धिक्कृतो नितरां हि सः

Nghe những lời ấy, Druhiṇa (Phạm Thiên Brahmā) rời khỏi nơi đó; vì Ngài quả thật đã bị đại hiền Dadhīci quở trách nghiêm khắc.

Verse 25

शप्तश्च वीक्षमाणानां देवर्षीणां प्रजापतिः । मया च कर्णौ पिहितौ श्रुत्वा तद्गर्हणा गिरः

Trước mặt các thánh hiền thiên giới đang chứng kiến, Prajāpati cũng bị nguyền rủa; còn ta thì bịt kín đôi tai khi nghe những lời chê trách ấy.

Verse 26

दधीचिना समं केचिद्दुर्वासः प्रमुखा द्विजाः । भवनिंदां समाकर्ण्य कियतोपि विनिर्ययुः

Cùng với Dadhīci, một số bậc hiền triết Bà-la-môn—đứng đầu là Durvāsas—nghe lời báng bổ Bhava (Śiva) rồi sau một lúc liền rời đi.

Verse 27

प्रावर्तत महायागो हृष्टपुष्टमहाजनः । तथा द्रष्टुं न शक्नोमि तत आगतवानिह

Đại tế lễ vẫn tiếp diễn, đoàn người đông đảo hân hoan và thịnh vượng; nhưng ta không thể chịu nổi mà chứng kiến, nên đã rời đi và đến đây.

Verse 28

भगिन्योपि च या देवि तव तत्र सभर्तृकाः । तासां गौरवमालोक्य न किंचिद्वक्तुमुत्सहे

Ôi Nữ Thần, ngay cả các chị em của Người cũng ở đó cùng phu quân. Thấy uy nghi và phẩm vị của họ, ta chẳng dám nói điều gì nữa.

Verse 29

इति देवी समाकर्ण्य सती दक्षकुमारिका । करादक्षौ समुत्सृज्य दध्यौ किंचित्क्षणं हृदि

Nghe vậy, Nữ Thần Satī, ái nữ của Dakṣa, buông đôi mắt khỏi bàn tay (mở ra) và lặng lẽ suy niệm trong lòng giây lát.

Verse 30

उवाच च भवत्वेवं शरणं भव एव मे । संप्रधार्येति मनसि सती दाक्षायणी ततः

Bấy giờ Satī Dākṣāyaṇī thưa rằng: “Xin cứ như vậy. Chỉ Bhava (Śiva) là nơi nương tựa của con,” sau khi đã quyết định vững chắc trong tâm.

Verse 31

द्रुतमेव समुत्तस्थौ प्रणनाम च शंकरम् । मौलावंजलिमाधाय देवी देवं व्यजिज्ञपत्

Lập tức Nữ Thần đứng dậy thật nhanh và đảnh lễ Śaṅkara. Chắp tay đặt lên đỉnh đầu để tỏ lòng tôn kính, Devī bạch lên Đức Chúa với lời thỉnh cầu.

Verse 32

देव्युवाच । विजयस्वांधकध्वंसिं त्र्यंबक त्रिपुरांतक । चरणौ शरणं ते मे देह्यनुज्ञा सदाशिव

Devī thưa: “Xin Ngài chiến thắng, hỡi Đấng diệt Andhaka—hỡi Tryambaka, hỡi Đấng phá Tripura. Đôi chân Ngài là nơi nương tựa của con; xin ban cho con sự cho phép, ôi Sadāśiva.”

Verse 33

मा निषेधीः प्रार्थयामि यास्यमि पितुरंतिकम् । उक्त्वेति मौलिमदधादंधकारि पदांबुजे

“Xin đừng ngăn cản con—con khẩn cầu. Con sẽ đến bên phụ thân.” Nói xong, nàng đặt đầu mình lên đôi chân sen của kẻ thù Andhaka (Śiva).

Verse 34

अथोक्ता शंभुना देवी मृडान्युत्तिष्ठ भामिनि । किमपूर्णं तवास्त्यत्र वदसौ भाग्यसुंदरि

Bấy giờ Śambhu bảo với Nữ Thần: “Ôi Mṛḍānī hiền dịu, hãy đứng dậy, hỡi người đẹp. Ở đây còn điều gì của nàng chưa viên mãn? Hãy nói cho Ta biết, ôi người đẹp được phúc lành tô điểm.”

Verse 35

लक्ष्म्या अपि च सौभाग्यं ब्रह्माण्यै कांतिरुत्तमा । शच्यै नित्यनवीनत्वं भवत्या दत्तमीश्वरि

Ngay cả phúc lộc của Lakṣmī, quang huy tối thượng của Brahmāṇī, và tuổi xuân luôn mới của Śacī—tất cả, ô Nữ Thần, đều do chính Ngài ban cho, hỡi Đấng Tối Thượng Nữ Chủ.

Verse 36

त्वया च शक्तिमानस्मि महदैश्वर्यरक्षणे । त्वां च शक्तिं समासाद्य स्वलीलारूपधारिणीम्

Nhờ Ngài mà ta được ban năng lực để gìn giữ quyền uy lớn lao. Và khi đã đạt đến Ngài—chính Śakti, Đấng tự do mang mọi hình tướng theo cuộc hí lộng thần linh của mình—

Verse 37

एतत्सृजामि पाम्यद्मि त्वल्लीलाप्रेरितोंगने । कुतो मां हातुमिच्छेस्त्वं मम वामार्धधारिणि

Ta tạo dựng điều này, ta gìn giữ, ta thu nhiếp mà tiêu dung—hỡi người yêu dấu—đều do cuộc hí lộng thiêng liêng của Ngài thúc đẩy. Sao Ngài lại muốn rời bỏ ta, khi Ngài chính là nửa bên trái của ta?

Verse 38

शिवा शिवोदितं चेति श्रुत्वाप्याह महेश्वरम् । जीवितेश विहाय त्वां न क्वापि परियाम्यहम्

Nghe lời Śiva vừa nói, Śivā (Nữ Thần) đáp cùng Maheśvara: “Ôi Chúa Tể của sinh mệnh con, rời Ngài ra, con sẽ chẳng đi đâu cả.”

Verse 39

मनो मे चरणद्वंद्वे तव स्थास्यति निश्चलम् । क्रतुं द्रष्टुं पितुर्यामि नैक्षि यज्ञो मया क्वचित्

Tâm trí con sẽ đứng yên, không lay động nơi đôi chân Ngài. Con đến chỗ phụ thân chỉ để xem lễ tế; con không đến đó để tự mình cử hành bất cứ yajña nào.”

Verse 40

शंभुः कात्यायनीवाक्यामिति श्रुत्वा तदाब्रवीत् । क्रतुस्त्वया नेक्षितश्चेदाहरामि ततः क्रतुम्

Nghe lời của Kātyāyanī (Thánh Mẫu), Śambhu liền nói: “Nếu lễ tế ấy nàng chưa được thấy, thì ta sẽ đem kratu (nghi lễ tế tự) ấy đến đây.”

Verse 41

मच्छक्ति धारिणी त्वं वा सृजैवान्यां क्रतुक्रियाम् । अन्यो यज्ञपुमानस्तु संत्वन्ये लोकपालकाः

“Hỡi Đấng mang năng lực của Ta—hoặc chính nàng hãy khởi lập và vận hành một nghi lễ kratu khác; hoặc hãy có một ‘người của tế lễ’ (tác nhân của yajña) khác, và cũng hãy có những vị hộ thế khác nữa.”

Verse 42

अन्यानाशु विधेहि त्वमृषीनार्त्विज्यकर्मणि । पुनर्जगाद देवीति श्रुत्वा शंभोरुदीरितम्

“Hãy mau chóng bổ nhiệm những bậc ṛṣi khác cho các chức phận tư tế của lễ tế.” Nghe Śambhu nói như vậy, Thánh Mẫu lại đáp lời lần nữa.

Verse 43

पितुर्यज्ञोत्सवो नाथ द्रष्टव्योऽत्र मया ध्रुवम् । देह्यनुज्ञां गमिष्यामि मा मे कार्षीर्वचोन्यथा

“Bạch Chúa Tể, lễ hội tế tự của phụ thân con nhất định con phải được chứng kiến. Xin ban cho con sự cho phép; con sẽ đi. Xin đừng để lời con trở thành trái ngược.”

Verse 44

कः प्रतीपयितुं शक्तश्चेतो वा जलमेव वा । निम्नायाभ्युद्यतं नाथ माद्य मां प्रतिषेधय

“Ai có thể quay ngược được tâm ý, hay chính dòng nước? Bạch Chúa Tể, xin đừng ngăn con lúc này, khi con đã quyết đi—như dòng suối lao xuống theo triền dốc.”

Verse 45

निशम्येति पुनः प्राह सर्वज्ञो भूतनायकः । मा याहि देवि मां हित्वा गता च न मिलिष्यसि

Nghe vậy, Đấng Toàn Tri, Chúa tể của muôn loài, lại phán: “Đừng đi, hỡi Nữ Thần, chớ bỏ ta lại—một khi nàng đã đi, nàng sẽ không còn gặp ta nữa.”

Verse 46

अद्य प्राचीं यियासुं त्वां वारयेत्पंगुवासरः । नक्षत्रं च तथा ज्येष्ठा तिथिश्च नवमी प्रिये

“Hôm nay, khi nàng muốn đi về phương Đông, ngày ‘Paṅgu’ sẽ ngăn trở; lại nữa, người yêu dấu, sao (nakṣatra) là Jyeṣṭhā và tithi là Navamī (mồng chín).”

Verse 47

अद्य सप्तदशो योगो वियोगोद्य तनोऽशुभः । धनिष्ठार्ध समुत्पन्ने तव ताराद्य पंचमी

“Hôm nay, yoga thứ mười bảy—Viyoga—đã khởi lên, đem điều bất tường cho thân thể. Và khi nửa sao Dhaniṣṭhā bắt đầu, đối với nàng đó là pañcamī, lần thứ năm tính từ tārā (theo sao sinh).”

Verse 48

मा गा देवि गताद्य त्वं नहि द्रक्ष्यसि मां पुनः । पुनर्देवी बभाषे सा यदि नाम्नाप्यहं सती

“Đừng đi, hỡi Nữ Thần; nếu nàng đi hôm nay, nàng sẽ không còn thấy ta nữa.” Rồi Nữ Thần lại nói: “Dẫu chỉ trên danh nghĩa, ta vẫn là ‘Satī’…”

Verse 49

तदा तन्वंतरेणापि करिष्ये तव दासताम् । ततो भवः पुनः प्राह को वा वारयितुं प्रभुः

“Dẫu ở trong một thân khác, thiếp vẫn sẽ làm tôi tớ phụng sự Ngài.” Bấy giờ Bhava (Śiva) lại phán: “Vậy thì ai, thật vậy, có quyền năng ngăn cản (kẻ đã quyết chí)?”

Verse 50

परिक्षुब्धमनोवृत्तिं स्त्रियं वा पुरुषं तु वा । पुनर्न दर्शनं देवि मया सत्यं ब्रवीम्यहम्

Dù là nữ hay nam, kẻ có tâm niệm bị khuấy động dữ dội thì sẽ không còn được thấy lại như xưa, hỡi Devī. Ta nói lời chân thật này.

Verse 51

परं न देवि गंतव्यं महामानधनेच्छुभिः । अनाहूत तया कांते मातापितृगृहानपि

Hỡi Devī, chớ ra đi vì ham cầu đại danh và tài sản. Hỡi người yêu dấu, nếu nàng không mời, thì chớ đến—even nhà cha mẹ của chính mình.

Verse 52

यथा सिंधुगता सिंधुर्न पुनः परिवर्तते । तथाद्य गंत्र्या नो जातु तवागमनमिष्यते

Như dòng sông đã vào biển cả thì không quay lại, cũng vậy: nếu hôm nay nàng ra đi, sự trở về của nàng sẽ chẳng bao giờ được thuận nhận.

Verse 53

देव्युवाच । अवश्यं यद्यहं रक्ता तव पादाबुंजद्वये । तथा त्वमेव मे नाथो भविष्यसि भवांतरे

Devī thưa: “Nếu quả thật con một lòng quy kính nơi đôi chân sen của Ngài, thì chỉ riêng Ngài sẽ là Chúa tể của con—even trong đời sau.”

Verse 54

इत्युक्त्वा निर्ययौ देवी कोपांधीकृतलोचना । यियासुभिश्च कार्यार्थं यत्कर्तव्यं न तत्कृतम्

Nói xong, Devī bước ra, đôi mắt như bị cơn giận che mờ. Và vì vội vã lên đường cho việc mình định làm, điều đáng lẽ phải làm thì lại không làm.

Verse 55

न ननाम महादेवं न च चक्रे प्रदक्षिणम् । अतएव हि सा देवी न गता पुनरागता

Nàng không cúi lạy Mahādeva, cũng chẳng làm pradakṣiṇā (đi nhiễu quanh). Chính vì thế, tuy nàng đã đi, nhưng không còn trở lại nữa.

Verse 56

अप्रणम्य महेशानमकृत्वापि प्रदक्षिणम् । अद्यापि न निवर्तंते गताः प्राग्वासरा इव

Không cúi lạy Maheśāna, lại chẳng hề làm pradakṣiṇā, những kẻ đã ra đi đến nay vẫn không trở lại—như những ngày đã trôi qua rồi.

Verse 57

तया चरणचारिण्या राज्ञ्या त्रिभुवनेशितुः । अपि तत्पावनं वर्त्म मेनेति कठिनं बहु

Vị hoàng hậu ấy, bước đi bằng đôi chân mình, đã cho rằng ngay cả con đường thanh tịnh của Đấng Chúa tể ba cõi cũng vô cùng gian nan.

Verse 58

देवोपि तां सतीं यांतीं दृष्ट्वा चरणचारिणीम् । अतीव विव्यथे चित्ते गणांश्चाथ समाह्वयत्

Ngay cả Đấng Chúa tể, thấy người phụ nữ hiền đức ấy đang đi bộ, lòng đau xót khôn cùng; rồi Ngài liền triệu gọi các Gaṇa.

Verse 59

गणा विमानं नयत मनःपवनचक्रिणम् । पंचास्यायुतसंयुक्तं रत्नसानुध्वजोच्छ्रितम्

“Hỡi các Gaṇa, hãy đem đến vimāna chuyển động nhanh như ý và như gió—được trang bị mười nghìn đội ngũ năm mặt, và cờ xí dựng cao trên những đỉnh núi châu báu.”

Verse 60

महावातपताकं च महाबुद्ध्यक्षलक्षितम् । नर्मदालकनंदा च यत्रेषादंडतांगते

(Hãy đem chiếc vimāna ấy đến) với những cờ phướn lớn bị gió tung bay, mang dấu ấn của trí tuệ vĩ đại; và nơi đó, Narmadā, Alakanandā cùng các dòng thánh thủy khác hiện diện như những bộ phận tựa cán trượng của nó.

Verse 61

छत्रीभूतौ च यत्रस्तः सूर्याचंद्रमसावपि । यस्मिन्मकरतुंडं च वाराहीशक्तिरुत्तमा

Tại đó, ngay cả Mặt Trời và Mặt Trăng cũng đứng như đã hóa thành những chiếc lọng vương giả; và trên cỗ xe thần ấy đặt Vārāhī-Śakti tối thượng, mang phù hiệu hình makara mõm dài.

Verse 62

धूः स्वयं चापि गायत्री रज्जवस्तक्षकादयः । सारथिः प्रणवो यत्र क्रेंकारः प्रणवध्वनिः

Tại đó, chính Dhūḥ và cả Gāyatrī đều hiện diện; dây cương là các rắn Takṣaka và những loài tương tự; người đánh xe là Praṇava (Oṁ), và âm vang của Praṇava ngân lên như chân ngôn “kreṃ”.

Verse 63

अंगानि रक्षका यत्र वरूथश्छंदसां गणः । इत्याज्ञप्ता गणास्तूर्णं रथं निन्युर्हराज्ञया

Tại đó, các Aṅga (phụ bộ Veda) làm người hộ vệ, và đoàn thể các thể thơ (chandas) kết thành vòng giáp hộ. Được truyền lệnh như vậy, các gaṇa liền mau chóng kéo xe tiến đi theo thánh chỉ của Hari.

Verse 64

देव्या सनाथं तं कृत्वा विमानं पार्षदा दिवि । अनुजग्मुर्महादेवीं दिव्यां तेजोविजृंभिणीम्

Sau khi sửa soạn chiếc vimāna ấy để phụng sự Nữ Thần, các tùy thần trên trời liền theo bước Mahādevī—đấng thiêng liêng, rực sáng và bừng nở uy quang.

Verse 65

सा क्षणं त्र्यक्षरमणी वीक्ष्य दक्षसभांगणम् । नभोंऽगणाद्विमानस्थानतो वेगादवातरत्

Nàng—Tryakṣara-maṇī—trong giây lát nhìn xuống sân hội của Dakṣa, rồi từ chỗ ngự trên vimāna giữa trời quang, nàng mau chóng hạ xuống và đáp đất.

Verse 66

अविशद् यज्ञवाटं च चकितंरक्षि वीक्षिता । कृतमंगलनेपथ्यां प्रसूं दृष्ट्वा किरीटिनीम्

Nàng bước vào khu đàn tế; bọn lính canh kinh hãi nhìn theo. Thấy Prasū khoác y phục nghi lễ cát tường và đội vương miện, nàng chăm chú quan sát cảnh ấy.

Verse 67

सभर्तृकाश्च भगिनीर्नवालंकृतिशालिनीः । साश्चर्याश्च सगर्वाश्च सानंदाश्च ससाध्वसाः

Các chị em của nàng—mỗi người có chồng kề bên và rực rỡ với trang sức mới—đứng đó, vừa kinh ngạc, vừa kiêu hãnh, vừa hoan hỷ, lại vẫn phảng phất chút e dè.

Verse 68

अचिंतिता त्वनाहूता विमानाद्धरवल्लभा । कथमेषा परिप्राप्ता क्षणमित्थं प्रपश्यतीः

“Chẳng hề nghĩ tới, cũng không được mời—vậy mà ái thê của Hara lại từ vimāna giáng xuống! Nàng đến đây bằng cách nào?” Nói vậy, họ trong chốc lát nhìn theo như thế.

Verse 69

असंभाष्या पिताः सर्वा गता दक्षांतिकं सती । पित्रा पृष्टा तु मात्रापि भद्रं जातं त्वदागमे

Không nói với các bậc trưởng lão, Satī đi thẳng đến bên Dakṣa. Cha nàng liền hỏi, và mẹ nàng cũng nói: “Điềm lành đã đến nhờ con quang lâm.”

Verse 70

सत्युवाच । यदि भद्रं जनेतर्मे समागमनतो भवेत् । कथं नाहं समाहूता यथैता मे सहोदराः

Satī thưa: “Nếu, thưa mẹ, việc con đến đây thật sự đem lại điều lành, thì vì sao con không được mời—như các chị em ruột của con đây?”

Verse 71

दक्ष उवाच । अयि कन्ये महाधन्ये ह्यनन्ये सर्वमंगले । अयं ते न मनाग्दोषो दोष एष ममैव हि

Dakṣa nói: “Hỡi con gái, người phước đức lớn lao, một lòng không đổi, cát tường mọi bề—đây chẳng phải lỗi của con dù chỉ một chút. Lỗi này thật chỉ thuộc về ta.”

Verse 72

तादृग्विधाय यत्पत्ये मया दत्ताज्ञबुद्धिना । यदहं तं समाज्ञास्यमीश्वरोसौ निरीश्वरः

“Vì với trí hiểu biết mê muội, ta đã gả con cho một người chồng như thế; lại còn tưởng rằng ta có thể ra lệnh cho Ngài—mà không thấy rằng Ngài là Đấng Chúa Tể, còn ta chẳng có quyền uy gì.”

Verse 73

तदा कथमदास्यं त्वां तस्मै मायास्वरूपिणं । अहं शिवाख्यया तुष्टो न जाने शिवरूपिणम्

“Vậy thì làm sao ta có thể gả con cho Ngài, khi ta chỉ thấy Ngài qua những dáng vẻ huyễn hoặc? Ta chỉ mãn nguyện với danh xưng ‘Śiva’, mà chẳng nhận ra chân tướng của Śiva.”

Verse 74

पितामहेन बहुधा वर्णितोसौ ममाग्रतः । शंकरोयमयं शभुरसौ पशुपतिः शिवः

“Trước mặt ta, Đấng Tổ Phụ (Brahmā) đã nhiều lần tán dương Ngài: ‘Đây là Śaṅkara; đây là Śambhu; Ngài là Paśupati—chính là Śiva.’”

Verse 75

श्रीकंठोसौ महेशोऽसौ सर्वज्ञोसौ वृषध्वजः । अस्मै कन्यां प्रयच्छ त्वं महादेवाय धन्विने

Ngài ấy là Śrīkaṇṭha; chính là Maheśa; bậc toàn tri; mang cờ hiệu con bò. Hãy gả thiếu nữ này cho Ngài—cho Mahādeva, Đấng cầm cung.

Verse 76

वाक्याच्छतधृतेस्तस्मात्तस्मै दत्ता मयानघे । न जाने तं विरूपाक्षमुक्षगं विषभक्षिणम्

Hỡi người vô tội, vì lời của Śatadhṛti (Phạm Thiên), ta đã gả nàng cho Ngài ấy. Nhưng ta nào hiểu được Ngài—Virūpākṣa, Đấng có bò làm bạn, Đấng uống nuốt độc dược.

Verse 77

पितृकाननसंवासं शूलिनं च कपालिनम् । द्विजिह्वसंगसुभगं जलाधारं कपर्दिनम्

(Ta không nhận ra) Đấng ngự trong khu rừng của các Pitṛ (Tổ linh), Đấng cầm đinh ba, Đấng mang sọ; Đấng rực sáng nhờ hội chúng rắn hai lưỡi, Đấng nâng giữ dòng nước (Gaṅgā), Chúa tể tóc bện.

Verse 78

कलंकिकृतमौलिं च धूलिधूसरचर्चितम् । क्वचित्कौपीनवसनं नग्नं वातूलवत्क्वचित्

(Ta không biết) Đấng có đỉnh đầu mang những dấu lạ, thân mình bôi bụi xám; khi thì chỉ khoác khố, khi thì trần truồng—khi thì như kẻ bị gió nhập.

Verse 79

क्वचिच्च चर्मवसनं क्वचिद्भिक्षाटनप्रियम् । विटंकभूतानुचरं स्थाणुमुग्रं तमोगुणम्

Khi thì khoác da thú, khi thì ưa du hành khất thực; có những linh thể kỳ dị theo hầu—Sthāṇu bất động, Ugra dữ dội, và với kẻ vô minh thì dường như thuộc tính tăm tối (tamas).

Verse 80

रुद्रं रौद्रपरीवारं महाकालवपुर्धरम् । नृकरोटीपरिकरं जातिगोत्रविवर्जितम्

(Ta không nhận ra) Rudra, được các đoàn tùy tùng dữ dội vây quanh, mang thân tướng Mahākāla, trang sức bằng sọ người, vượt ngoài mọi giai cấp và dòng tộc.

Verse 81

न सम्यग्वेत्ति तं कश्चिज्जानानोपि प्रतारितः । किं बहूक्तेन तनये समस्त नयशालिनि

Không ai thật sự biết Ngài; ngay cả kẻ tưởng mình biết cũng bị mê vọng đánh lừa. Nói nhiều để làm gì, hỡi ái nữ đầy đủ mọi sự phân biện?

Verse 82

क्व पांसुलपटच्छन्नो महाशंखविभूषणः । प्रबद्धसर्पकेयूरः प्रलंबित जटासटः

Đấng ấy ở đâu—người khoác tấm vải bụi phủ, trang sức bằng những vật trang nghiêm hình ốc tù và lớn, đeo vòng tay kết bằng rắn, với khối tóc bện nặng trĩu buông dài?

Verse 83

डमड्डमरुकव्यग्र हस्ताग्रः खंडचंद्रभृत् । तांडवाडंबररुचिः सर्वामंगल चेष्टितः

Tay Ngài bận rộn gióng lên trống ḍamaru; Ngài mang vầng trăng lưỡi liềm. Rực sáng bởi uy quang của điệu tāṇḍava hùng tráng, mọi cử động của Ngài đều là nguồn mạch cát tường.

Verse 84

मृडानि सहरः क्वाऽयमध्वरो मंगलालयः । अतएव समाहूता नेह त्वं सर्वमंगले

Hỡi người hiền nhu, Rudra dữ dội, đáng kính sợ ấy ở đâu? Và lễ tế này—chốn nương của cát tường—ở đâu? Vì thế nàng được triệu đến; nàng không nên ở đây, hỡi đấng toàn cát tường.

Verse 85

दुकूलान्यनुकूलानि रत्नालंकृतयः शुभाः । प्रागेव धारितास्तेत्र पश्यागत्य गृहाण च

Ở đó có những y phục đẹp đẽ, vừa ý và thích hợp, cát tường, lại được trang sức bằng châu báu—đã chuẩn bị sẵn từ trước. Hãy đến, nhìn xem và nhận lấy.

Verse 86

इह मंगलवेशेषु देवेंद्रेषु स शूलधृक् । कथमर्हो भवेच्चेति मंगले विषमेक्षणः

Ở đây, giữa các bậc thiên chủ khoác y phục cát tường, làm sao Đấng cầm tam xoa kia lại được xem là xứng đáng?—họ đã nghĩ như vậy, hỡi Maṅgalā, với cái nhìn lệch lạc.

Verse 87

इत्याकर्ण्य सती साध्वी जनेतुरुदितं तदा । अत्यंतदूनहृदया वक्तुं समुपचक्रमे

Nghe vậy, Satī hiền thánh khi ấy—lòng đau đớn tột cùng vì lời của phụ thân—bèn bắt đầu cất lời.

Verse 88

सत्युवाच । नाकर्णितं मया किंचित्त्वयि प्रब्रुवति प्रभो । पदद्वयीं समाकर्ण्य तां च ते कथयाम्यहम्

Satī nói: “Bạch Chúa Tể, con chẳng hề nghe điều gì người ta nói chống lại Ngài. Nhưng con có nghe đôi lời—con xin thuật lại cho Ngài.”

Verse 89

न सम्यग्वेत्ति तं कश्चिज्जानानोपि प्रतारितः । एतत्सम्यक्त्वयाख्यायि कस्तं वेत्ति सदाशिवम्

Không ai thật sự biết Ngài; ngay cả kẻ tự nhận là biết cũng bị mê lầm. Điều ấy chính Ngài đã tuyên nói đúng đắn—ai có thể biết được Sadāśiva?

Verse 90

त्वं तु प्रतारितः पूर्वमधुनापि प्रतारितः । कृत्वा तेन च संबंधमसंबद्धप्रलापभाक्

Ngươi đã từng bị lừa dối trước kia, và nay cũng lại bị lừa dối. Kết mối liên hệ với Ngài, ngươi trở thành kẻ thốt ra lời rời rạc, chẳng ăn nhập, hỗn độn.

Verse 91

यादृशं वक्षितं शंभुं तादृशं यद्यमन्यथाः । कुतो मामददास्तस्मै यं च कश्च न वेद न

Nếu ngươi tin rằng Śambhu (Śiva) đúng y như lời đã được mô tả—thì cớ sao ngươi lại đem ta gả cho kẻ ấy, người mà chẳng ai thật sự biết?

Verse 92

अथवा तेन संबंधे न हेतुर्भवतो मतिः । तत्र हेतुरभूत्तात मम पुण्यैकगौरवम्

Hoặc có lẽ ý định của ngươi chẳng phải là nguyên nhân thật sự của mối kết duyên ấy; trong việc đó, thưa người thân yêu, nguyên nhân chính là sức nặng độc nhất của phước đức (puṇya) nơi chính ta.

Verse 93

अथोक्त्वैवं बहुतरं त्वं जनेतास्य वर्ष्मणः । श्रुतानेन च देहेन पत्युः परिविगर्हणा

Nói dài như thế rồi, nay ngươi sẽ biết được sự vĩ đại của uy nghi Ngài; và chính với thân này, ngươi sẽ nghe lời chê trách nhắm vào phu quân của ngươi.

Verse 94

पुरश्चरणमेवैतद्यदस्यैव विसर्जनम् । सुश्लाघ्यजन्मया तावत्प्राणितव्यं सुयोषिता । यावज्जीवितनाथस्याश्रवणीया विगर्हणा

Chỉ điều này mới là pháp hành đúng (puraścaraṇa): xả bỏ chính thân này. Người phụ nữ hiền đức, sinh ra cao quý, chỉ nên sống đến khi nàng không bị buộc phải nghe lời sỉ nhục nhắm vào đấng phu quân, khi chàng còn tại thế.

Verse 95

इत्युक्त्वा क्रोधदीप्ताग्नौ महादेवस्वरूपिणि । जुहाव देहसमिधं प्राणरोधविधानतः

Nói xong, nàng hiến dâng thân xác làm nhiên liệu vào ngọn lửa đang bùng cháy cơn thịnh nộ - mang hình hài của Mahādeva - bằng phương pháp ngưng giữ hơi thở sự sống.

Verse 96

ततो विवर्णतां प्राप्ताः सर्वे देवाः सवासवाः । नाग्निर्जज्वाल च तथा यथाज्याहुतिभिः पुरा

Bấy giờ tất cả các vị thần, cùng với Vāsava, đều tái mặt; và ngọn lửa không còn bùng cháy như trước kia khi được nuôi dưỡng bằng những vật phẩm hiến tế là bơ lỏng.

Verse 97

मंत्राः कुंठितसामर्थ्यास्तत्क्षणादेव चाभवन् । अहो महानिष्टतरं किमेतत्समुपस्थितम्

Ngay trong khoảnh khắc đó, các câu thần chú trở nên mất hiệu nghiệm. Than ôi - tai họa to lớn gì thế này đã ập đến?

Verse 98

केचिदूचुर्द्विजवरा मिथः परियियासवः । महाझंझानिलः प्राप्तः पर्वतांदोलनक्षमः

Một số vị Bà-la-môn lỗi lạc nói với nhau khi họ di chuyển: "Một cơn gió bão hùng mạnh đã đến, đủ sức làm rung chuyển cả núi non."

Verse 99

मखमंडप भूस्तेन क्षणतः स्थपुटीकृता । अकांडं तडिदापातो जातोभूद्भूप्रकपनः

Bởi cơn gió đó, nền đất của rạp tế lễ trong chốc lát đã bị vỡ vụn và xới tung lên; bất ngờ sét đánh xuống, và mặt đất bắt đầu rung chuyển.

Verse 100

दिवश्चोल्काः प्रपतिताः पिशाचा नृत्यमादधुः । आतापिगृध्रैरुपरि गगने मंडलायितम्

Từ trời cao, những sao băng rơi xuống; bọn piśāca liền nhảy múa; và trên thượng không, bầy kền kền nóng rực xoay vòng, vây thành những vành tròn.

Verse 106

दक्षोपि वदनग्लानिमवाप्य सपरिच्छदः । पुनर्यथाकथंचिच्च यज्ञं प्रावर्तयन्द्विजाः

Ngay cả Dakṣa, cùng toàn thể tùy tùng, cũng rơi vào u sầu và hổ thẹn. Thế nhưng, bằng cách nào đó, các vị dvija—những tư tế Bà-la-môn—lại khiến lễ tế yajña vận hành trở lại.