Adhyaya 7

Verse 1

अगस्तिरुवाच । मथुरायां द्विजः कश्चिदभूद्भूदेवसत्तमः । तस्य पुत्रो महातेजाः शिवशर्मेति विश्रुतः

Agastya nói: Ở Mathurā có một vị dwija, bậc tối thắng trong hàng bhūdeva—một Bà-la-môn như thần linh nơi trần thế. Con trai của ông rực rỡ đại quang, nổi danh với tên Śivaśarmā.

Verse 2

अधीत्यवेदान्विधिवदर्थं विज्ञाय तत्त्वतः । पठित्वा धर्मशास्त्राणि पुराणान्यधिगम्य च

Ngài đã học Veda đúng theo nghi pháp và thấu hiểu ý nghĩa của chúng một cách chân thật; lại đọc các Dharmaśāstra và tinh thông các Purāṇa nữa,

Verse 3

अंगान्यभ्यस्य तर्कांश्च परिलोड्य समंततः । मीमांसाद्वयमालोक्य धनुर्वेदं विगाह्य च

Ngài đã luyện tập các Vedāṅga, khảo sát các hệ thống tarka (luận lý) một cách toàn diện; quán xét cả hai Mīmāṃsā, và cũng thâm nhập tri thức Dhanurveda.

Verse 4

आयुर्वेदं विचार्यापि नाट्यवेदे कृतश्रमः । अर्थशास्त्राण्यनेकानि प्राप्याश्वगजचेष्टितम्

Sau khi suy xét về Āyurveda, ông còn chuyên cần trong Nāṭyaveda; thâu nhận nhiều Arthaśāstra, và học phép điều khiển, huấn luyện ngựa cùng voi.

Verse 5

कलासु च कृताभ्यासो मन्त्रशास्त्रविचक्षणः । भाषाश्च नाना देशानां लिपीर्ज्ञात्वा विदेशजाः

Ông tinh luyện trong các nghệ thuật, thông tuệ về các śāstra của mantra; và sau khi học ngôn ngữ của nhiều xứ, còn biết cả những loại chữ viết từ phương ngoại quốc.

Verse 6

अर्थानुपार्ज्य धर्मेण भुक्त्वा भोगान्यदृच्छया । उत्पाद्य पुत्रान्सुगुणांस्तेभ्यो ह्यर्थं विभज्य च

Ông tích lũy tài vật bằng con đường dharma, hưởng thụ lạc thú không quá cưỡng cầu; sinh được những người con hiền đức, rồi chia của cải cho họ theo phần.

Verse 7

यौवनं गत्वरं ज्ञात्वा जरां दृष्ट्वाश्रितां श्रुतिम् । चिन्तामवाप महती शिवशर्मा द्विजोत्तमः

Biết tuổi trẻ là chóng tàn, và thấy tuổi già đến an trú đúng như Śruti đã dạy, bậc dvija ưu tú Śivaśarmā rơi vào nỗi ưu tư và suy niệm sâu xa.

Verse 8

पठतो मे गतः कालस्तथोपार्जयतो धनम् । नाराधितो महेशानः कर्मनिर्मूलनक्षमः

“Thời gian của ta đã trôi qua trong việc học, và cũng trôi qua trong việc tích lũy của cải; thế mà ta chưa hề thờ phụng Maheśāna, Đấng có thể nhổ tận gốc nghiệp.”

Verse 9

न मया तोषितो विष्णुः सर्वपापहरो हरिः । सर्वकामप्रदो नृणां गणेशो नार्चितो मया

Ta chưa từng làm cho Viṣṇu—Hari, Đấng trừ diệt mọi tội lỗi—được hoan hỷ; và Gaṇeśa, Đấng ban mọi sở nguyện cho loài người, ta cũng chưa từng lễ bái.

Verse 10

तमस्तोमहरः सूर्यो नार्चि तो वै मया क्वचित् । महामाया जगद्धात्री न ध्याता भवबंधहृत्

Mặt Trời, Đấng phá tan từng khối tối tăm, ta chưa từng thờ phụng lúc nào; và Mahāmāyā, Mẹ nâng đỡ muôn cõi, Đấng đoạn trừ dây trói của luân hồi, ta cũng chưa từng quán niệm.

Verse 11

न प्रीणिता मया देवा यज्ञैः सर्वैः समृद्धिदाः । तुलसीवन शुश्रूषा न कृता पापशांतये

Các chư thiên, bậc ban phúc thịnh vượng, ta chưa từng làm cho hoan hỷ bằng bất cứ tế lễ nào; và để dập yên tội lỗi, ta cũng chưa từng phụng sự vườn Tulasī.

Verse 12

न मया तर्पिता विप्रा मृष्टान्नैर्मधुरै रसैः । इहापि च परत्रापि विपदामनुतारकाः

Ta chưa từng làm cho các bà-la-môn được thỏa lòng bằng cơm ngon vật lạ và vị ngọt tinh tế—những việc lành giúp vượt qua tai ương, cả ở đời này lẫn đời sau.

Verse 13

बहुपुष्पफलोपेताः सुच्छायाः स्निग्धपल्लवाः । पथि नारोपिता वृक्षा इहामुत्रफलप्रदाः

Những cây nhiều hoa nhiều trái, cho bóng mát dịu lành, mang chồi lá non bóng mượt, ta chưa từng trồng dọc đường—dẫu chúng ban lợi ích ở đời này và đời sau.

Verse 14

दुकूलैः स्वानुकूलैश्च चोलैः प्रत्यंगभूषणैः । नालंकृताः सुवासिन्य इहामुत्रसुवासदाः

Ta chưa từng trang sức cho những người phụ nữ đức hạnh (suvāsinī) bằng vải mịn, y phục hợp ý và đồ trang sức cho thân thể—những bố thí đem an lạc cả đời này lẫn đời sau.

Verse 15

द्विजाय नोर्वरा दत्ता यमलोकनिवारिणी । सुवर्णं न सुवर्णाय दत्तं दुरितहृत्परम्

Ta chưa dâng cho bậc dvija (Bà-la-môn) ruộng đất phì nhiêu—thứ có thể ngăn cảnh giới Diêm vương; cũng chưa dâng vàng cho người xứng đáng—vàng có sức tối thượng trừ diệt tội lỗi.

Verse 16

नालंकृता सवत्सा गौः पात्राय प्रतिपादिता । इह पापापहंत्र्याशु सप्तजन्मसुखावहा

Ta chưa dâng tặng cho người xứng đáng một con bò được trang sức, kèm bê con—bố thí ấy mau chóng trừ tội ngay đời này và đem an lạc suốt bảy kiếp.

Verse 17

ऋणापनुत्तये मातुः कारितो न जलाशयः । नातिथिस्तोषितः क्वापि स्वर्गमार्गप्रदर्शकः

Để trả món nợ ân nghĩa với mẹ, ta chưa cho xây hồ chứa nước; và ta cũng chưa từng làm hài lòng một vị khách (atithi)—dẫu rằng hiếu khách chỉ bày con đường lên cõi trời.

Verse 18

छत्रोपानत्कुंडिकाश्च नाध्वगाय समर्पिताः । यास्यतः संयमिन्यां हि स्वर्गमार्गसुखप्रदाः

Ta chưa dâng cho người lữ hành chiếc lọng, đôi dép và kundikā (bình nước)—những bố thí đem lại sự an ổn trên con đường lên cõi trời cho kẻ đang đi về Saṃyamanī (thành của Diêm vương).

Verse 19

न च कन्याविवाहार्थं वसु क्वापि मयार्पितम् । इह सौख्यसमृद्ध्यर्थं दिव्यकन्यार्पकं दिवि

Ta chưa từng dâng hiến của cải ở bất cứ nơi đâu để lo việc hôn phối cho một thiếu nữ. Ngay trong đời này, vì cầu an lạc và phú túc, ta cũng chưa thực hành thí cúng thiêng liêng, thứ đem quả báo như dâng hiến một thiên nữ nơi cõi trời.

Verse 20

न वाजपेयावभृथे स्नातो लोभवशादहम् । इह जन्मनि चान्यस्मिन्बहुमृष्टान्नपानदे

Vì bị lòng tham chi phối, ta đã không tắm lễ avabhṛtha—lễ tắm kết thúc nghi thức Vājapeya. Và trong đời này hay bất cứ đời nào khác, ta cũng chưa từng là người bố thí rộng rãi, ban phát dồi dào thức ăn và đồ uống tinh sạch, thượng hạng.

Verse 21

न मया स्थापितं लिंगं कृत्वा देवालयं शुभम । यस्मिन्संस्थापिते लिंगो विश्वं संस्थापितं भवेत्

Ta đã không an vị liṅga sau khi dựng nên một ngôi đền thiêng cát tường. Bởi khi liṅga được an vị đúng pháp, thì như thể toàn thể vũ trụ cũng được thiết lập vững bền.

Verse 22

विष्णोरायतनं नैव कृतं सर्वसमृद्धिदम् । न च सूर्यगणेशानां प्रतिमाः कारिता मया

Ta hoàn toàn chưa dựng một thánh điện của Viṣṇu, Đấng ban mọi phú quý thịnh vượng. Ta cũng chưa cho tạc tượng thờ Sūrya và Gaṇeśa.

Verse 23

न गौरी न महालक्ष्मीश्चित्रेपि परिलेखिते । प्रतिमाकरणे चैषां न कुरूपो न दुर्भगः

Ta chưa từng cho vẽ, dù chỉ trong tranh, hình tượng của Gaurī hay Mahālakṣmī. Việc tạo tượng thờ các Ngài không khiến người ta trở nên xấu xí, cũng không khiến người ta gặp vận rủi.

Verse 24

सुसूक्ष्माणि विचित्राणि नोज्ज्वलान्यंबराण्यपि । समर्पितानि विप्रेभ्यो दिव्यांबर समृद्धये

Ta đã không dâng cúng cho các bà-la-môn những y phục cực kỳ tinh tế, hoa văn kỳ diệu và rực sáng—những lễ thí làm tăng trưởng phú quý của thiên y và vẻ huy hoàng.

Verse 25

न तिलाश्च घृतेनाक्ताः सुसमिद्धे हुताशने । हुता वै मन्त्रपूताश्च सर्वपापापनुत्तये

Ta đã không dâng hạt mè thoa bơ sữa (ghee) vào ngọn lửa tế tự được nhóm rực—lễ vật đã được tịnh hóa bởi thần chú—để trừ diệt mọi tội lỗi.

Verse 26

श्रीसूक्तं पावमानी च ब्राह्मणो मंडलानि च । जप्तं पुरुषसूक्तं न पापारि शतरुद्रियम्

Ta đã không tụng Śrīsūkta, Pāvamānī, các Brāhmaṇa-maṇḍala, cũng chẳng tụng Puruṣasūkta; lại không trì tụng Śatarudriya—bài tụng diệt tội.

Verse 27

अश्वत्थ सेवा न कृता त्यक्त्वा चार्कं त्रयोदशीम् । सद्यः पापहरा सा हि न रात्रौ न भृगोर्दिने

Ta đã không phụng sự cây aśvattha (bồ-đề/đa) và cũng bỏ qua hạnh Arka-trayodaśī. Pháp hành ấy quả thật trừ tội tức thời—thế mà ta chẳng làm vào ban đêm, cũng chẳng làm vào ngày Bhṛgu (thứ Sáu).

Verse 28

शयनीयं न चोत्सृष्टं मृदुला च प्रतूलिका । दीपीदर्पणसंयु्क्तं सर्वभोगसमृद्धिदम्

Ta đã không bố thí giường nằm, cũng chẳng dâng chiếc gối mềm—kèm đèn và gương—món thí có thể ban sự sung túc của mọi hưởng thụ.

Verse 29

अजाश्वमहिषी मेषी दासी कृष्णाजिनं तिलाः । सकरंभास्तोयकुंभा नासनं मृदुपादुके

(Nên bố thí) dê, ngựa, trâu, cừu đực, một nữ tỳ, da linh dương đen (kṛṣṇājina) và hạt mè; lại thêm cháo gạo nêm gia vị (karamba), bình nước, chỗ ngồi và dép mềm (pādukā).

Verse 30

पादाभ्यंगं दीपदानं प्रपादानं विशेषतः । व्यजनं वस्त्रतांबूलं तथान्यन्मुखवासकृत

Xoa bóp bàn chân bằng dầu (pādābhyanga), bố thí đèn (dīpa-dāna), và nhất là lập nơi phát nước cho khách lữ hành (prapā-dāna); lại thêm quạt, y phục, trầu cau (tāmbūla) và các việc khác đem an ủi, mát lành cho người đi đường.

Verse 31

नित्यश्राद्धं भूतबलिं तथाऽतिथि समर्चनम् । विशन्त्यन्यानि दत्त्वा च प्रशस्यानि यमालये

Làm śrāddha hằng ngày, dâng bhūta-bali cho các loài hữu tình, và kính lễ phụng sự khách đến—đã bố thí những điều ấy cùng các tặng phẩm đáng khen khác, công đức ấy còn được tán dương ngay nơi cõi Yama.

Verse 32

न यमं यमदूतांश्च नयामीरपि यातनाः । पश्यन्ति ते पुणयभाजो नैतच्चापि कृतं मया

Những ai hưởng phần công đức thì chẳng thấy Yama, chẳng thấy các sứ giả của Yama, cũng chẳng thấy các khổ hình trên những nẻo địa ngục; thế nhưng ngay cả công đức ấy ta cũng chưa từng làm.

Verse 33

कृच्छ्रचांद्रायणादीनि तथा नक्तव्रतानि च । शरीरशुद्धिकारीणि न कृतानि क्वचिन्मया

Những khổ hạnh như Kṛcchra, Cāndrāyaṇa, cùng các giới nguyện như Naktavrata—vốn làm thanh tịnh thân thể—ta chưa từng thực hành vào bất cứ lúc nào.

Verse 34

गवाह्निकं च नोदत्तं कोकंडूतिर्न वै कृता । नोद्धृता पंकमग्ना गौर्गोलोकसुखदायिनी

Ta chẳng dâng phần hằng ngày cho bò (phụng sự/cho ăn), chẳng làm việc giải khổ cho bò; cũng chẳng nâng con bò lún trong bùn—bò thiêng ban niềm vui cõi Goloka.

Verse 35

नार्थिनः प्रार्थितैरर्थैः कृतार्था हि मया कृताः । देहिदेहीति जल्पाको भविष्याम्यन्यजन्मनि

Ta chẳng làm cho kẻ nghèo khổ được toại nguyện bằng những vật họ cầu xin. Vì thế đời sau ta sẽ thành kẻ cứ kêu mãi: “Cho đi, cho đi!”

Verse 36

न वेदा न च शास्त्राणि नार्धो दारा न नो सुतः । न क्षेत्रं न च हर्म्यादि मायांतमनुयास्यति

Chẳng phải Veda, chẳng phải các luận thư; chẳng phải của cải, vợ, con; chẳng phải ruộng đất, dinh thự và những thứ ấy—không gì theo người ta đến tận cùng đời sống.

Verse 37

शिवशर्मेति संचिंत्य बुद्धिं संधाय सर्वतः । निश्चिकाय मनस्येवं भवेत्क्षेमतरं मम

Suy niệm về “sự che chở và an lành của Śiva,” gom tâm trí từ mọi phía, ta tự quyết trong lòng: “Như vậy sẽ an ổn và cát tường hơn cho ta.”

Verse 38

यावत्स्वस्थोस्ति मे देहो यावन्नेंद्रियविक्लवः । तावत्स्वश्रेयसां हेतुं तीर्थयात्रां करोम्यहम्

Chừng nào thân ta còn khỏe mạnh, các căn chưa suy yếu, chừng ấy ta sẽ hành hương đến các thánh địa (tīrtha), lấy đó làm nhân cho điều thiện tối thượng của chính mình.

Verse 39

दिनानि पंचपाण्येवमतिवाह्य गृहो द्विजः । शुभे तिथौ शुभे वारे शुभलग्नबले द्विजः

Sau khi ở nhà như vậy trọn năm ngày, người dvija chọn tithi cát tường, ngày trong tuần cát tường và lagna mạnh mẽ thuận lợi, rồi chuẩn bị lên đường vào thời khắc tốt lành.

Verse 40

उपोष्य रजनीमेकां प्रातः श्राद्धं विधाय च । गणेशान्ब्राह्मणान्नत्वा भुक्त्वा प्रस्थितवान्सुधीः

Nhịn ăn một đêm, rồi lúc rạng đông cử hành lễ śrāddha. Sau đó, ông đảnh lễ Gaṇeśa và các brāhmaṇa; dùng bữa xong, bậc hiền trí liền lên đường.

Verse 41

इति निश्चित्य निर्वाणपदनिःश्रेणिकां पराम् । सर्वेषामेव जंतूनां तत्र संस्थितिकारिणाम्

Đã quyết định như vậy, ông nương theo “bậc thang” tối thượng dẫn đến cảnh giới giải thoát (mokṣa)—dành cho mọi loài hữu tình lấy nơi ấy làm chỗ nương tựa—và an trú ý chí nơi thiện ích cao nhất.

Verse 42

अथ पंथानमाक्रम्य कियंतमपि स द्विजः । मुहूर्तं पथि विश्रम्याचिंतयत्प्राक्क्व याम्यहम्

Rồi ông đặt chân lên đường, đi được một quãng. Nghỉ lại trên đường trong chốc lát, người dvija trầm tư: “Trước hết—ta sẽ đi về đâu?”

Verse 43

भुवि तीर्थान्यनेकानि लोलमायुश्चलं मनः । ततः सप्तपुरीर्यायां सर्वतीर्थानि तत्र यत्

“Trên cõi đất có vô số tīrtha; đời người bấp bênh và tâm trí đổi thay. Vì thế ta nên đến Sapta Purī, bởi chính nơi ấy mọi tīrtha đều hội tụ.”

Verse 44

अयोध्यां च पुरीं गत्वा सरयूमवगाह्य च । तत्तत्तीर्थेषु संतर्प्य पितॄन्पिंडप्रदानतः

Ngài đến thành Ayodhyā và tắm thiêng trong sông Sarayū; tại các tīrtha nơi ấy, Ngài dâng piṇḍa để làm thỏa lòng tổ tiên (pitṛ).

Verse 45

पंचरात्रमुषित्वा तु ब्राह्मणान्परिभोज्य च । प्रयागमगमद्विप्रस्तीर्थराजं सुहृष्टवत्

Sau khi lưu lại năm đêm và khoản đãi các brāhmaṇa đúng nghi lễ, vị dvija ấy hân hoan tiến về Prayāga—vua của các tīrtha.

Verse 46

सिताऽसिते सरिच्छ्रेष्ठे यत्रास्तां सुरदुर्लभे । यत्राप्लुतो नरः पापः परं ब्रह्माधिगच्छति

Tại đó, nơi hai dòng sông thượng hạng Sitā và Asitā ngự trị—hiếm có ngay cả đối với chư thiên—kẻ mang tội nếu tắm nơi ấy cũng chứng đạt Parabrahman tối thượng.

Verse 47

क्षेत्रं प्रजापतेः पुण्यं सर्वेषामेव दुर्लभम् । लभ्यते पुण्यसंभारैर्नान्यथार्थस्य राशिभिः

Thánh địa của Prajāpati này quả thật khó được đối với mọi người; chỉ nhờ tích tụ công đức mới đạt, chẳng phải do chất đống của cải thế gian.

Verse 48

दमयंतीं कलिं कालं कलिंदतनयां शुभाम् । आगत्य मिलिता यत्र पुण्या स्वर्गतरंगिणी

Tại đó, dòng sông phước lành ‘Svarga-taraṅgiṇī’—dòng nước chảy như cõi trời—đến hợp lưu với Damayantī, Kalī, Kāla và ái nữ cát tường của Kaliṃda (Yamunā).

Verse 49

प्रकृष्टं सर्वयागेभ्यः प्रयागमिति गीयते । यज्वनां पुनरावृत्तिर्न प्रयागार्द्रवर्ष्मणाम्

Prayāga được ca tụng là vượt hơn mọi lễ tế (yajña). Với những người hành tế mà thân thể đã thấm ướt bởi cuộc tắm thiêng tại Prayāga, sẽ không còn trở lại vòng luân hồi (saṃsāra) nữa.

Verse 50

यत्र स्थितः स्वयं साक्षाच्छूलटंको महेश्वरः । तत्राप्लुतानां जंतूनां मोक्षवर्त्मोपदेशकः

Nơi Mahādeva tự thân hiển hiện, an trụ rõ ràng trong hình tướng Śūlaṭaṅka, tại đó Ngài chỉ dạy cho muôn loài đã tắm thiêng con đường dẫn đến giải thoát (mokṣa).

Verse 51

तत्राऽक्षय्यवटोऽप्यस्ति सप्तपातालमूलवान् । प्रलयेपि यमारुह्य मृकंडतनयोऽवसत्

Ở đó cũng có Akṣaya-vaṭa, cây đa Bất Hoại, rễ vươn xuống tận bảy cõi pātāla. Ngay cả khi đại hủy diệt (pralaya), con trai của Mṛkaṇḍa vẫn trèo lên đó và an trú vững vàng.

Verse 52

हिरण्यगर्भो विज्ञेयः स साक्षाद्वटरूपधृक् । तत्समीपे द्विजान्भक्त्या संभोज्याक्षय पुण्यभाक्

Hãy biết rằng Hiraṇyagarbha quả thật hiển hiện nơi ấy, mang chính hình tướng cây đa. Ai gần đó mà thành kính nuôi dưỡng các dvija (người hai lần sinh), sẽ thọ nhận công đức bất hoại.

Verse 53

यत्र लक्ष्मीपतिः साक्षाद्वैकुंठादेत्य मानवान् । श्रीमाधवस्वरूपेण नयेद्विष्णोः परं पदम्

Nơi Chúa tể của Lakṣmī từ Vaikuṇṭha đích thân giáng đến, Ngài trong hình tướng Śrī Mādhava dẫn dắt con người đến cảnh giới tối thượng của Viṣṇu.

Verse 54

श्रुतिभिः परिपठ्येते सिताऽसित सरिद्वरे । तत्राप्लुतां गाह्यमृतं भवंतीति विनिश्चितम्

Chính các Thánh điển Śruti xưng tụng những dòng sông tối thắng ấy là ‘Sītā’ (Trắng) và ‘Asītā’ (Đen). Đã được kết luận chắc chắn rằng ai tắm gội nơi đó sẽ dự phần vào sự bất tử như cam lộ amṛta.

Verse 56

शिवलोकाद्ब्रह्मलोकादुमालोकवरात्पुनः । कुमारलोकाद्वैकुंठात्सत्यलोकात्समंततः । तपोजनमहर्भ्यश्च सर्वे स्वर्लोकवासिनः । भुवोलोकाच्च भूर्लोकान्नागलोकात्तथाऽखिलात्

Từ Śivaloka, từ Brahmaloka, lại từ cõi tối thắng của Umā; từ cõi Kumāra, từ Vaikuṇṭha, và từ Satyaloka khắp bốn phương; từ Tapoloka, Janaloka và Maharloka; cùng hết thảy cư dân Svarga; lại từ Bhuvarloka và Bhūloka, và cả Nāgaloka nữa—từ mọi miền—đều cùng kéo đến.

Verse 57

अचला हिमवन्मुख्याः कल्पवृक्षादयो नगाः । स्नातुं माघे समायांति प्रयागमरुणोदये

Những bậc bất động—các đại sơn đứng đầu là Himavān, và cả Kalpavṛkṣa cùng những kỳ diệu khác—đều đến Prayāga vào lúc rạng đông tháng Māgha để tắm gội.

Verse 58

दिगंगनाः प्रार्थयंति यत्प्रयागानिलानपि । तेपि नः पावयिष्यंति किं कुर्मः पंगवो वयम्

Các thiếu nữ của các phương còn khẩn cầu cả những ngọn gió của Prayāga: “Ngay cả chúng cũng sẽ thanh tẩy chúng ta—thế chúng ta, kẻ tàn tật, biết làm sao?” rồi than khóc như vậy.

Verse 59

अश्वमेधादियागाश्च प्रयागस्य रजः पुनः । तुलितं ब्रह्मणा पूर्वं न ते तद्रजसा समाः

Các tế lễ bắt đầu từ Aśvamedha từng được Brahmā đem cân so với bụi đất Prayāga thuở trước; nhưng các tế lễ ấy vẫn không sánh bằng bụi ấy.

Verse 60

मज्जागतानि पापानि बहुजन्मार्जितान्यपि । प्रयागनामश्रवणात्क्षीयंतेऽतीव विह्वलम्

Ngay cả những tội lỗi đã chìm sâu trong lòng, tích tụ qua nhiều kiếp, cũng tiêu mòn—rúng động tận cùng—chỉ bởi được nghe danh Prayāga.

Verse 61

धर्मतीर्थमिदं सम्यगर्थतीर्थमिदं परम् । कामिकं तीर्थमेतच्च मोक्षतीर्थमिदं ध्रुवम्

Nơi đây thật là Dharma-tīrtha; nơi đây là Artha-tīrtha tối thượng. Chính nơi này cũng là tīrtha thành tựu kāma, và chắc chắn là Mokṣa-tīrtha.

Verse 62

ब्रह्महत्यादि पापानि तावद्गर्जंति देहिषु । यावन्मज्जंति नो माघे प्रयागे पापहारिणि

Những tội như brahmahatyā v.v. gầm thét trong kẻ mang thân chỉ cho đến khi họ không tắm tại Prayāga vào tháng Māgha—đấng trừ diệt tội lỗi.

Verse 63

तद्विष्णोः परमं पदं सदा पश्यंति सूरयः । एतद्यत्पठ्यते वेदे तत्प्रयागं पुनः पुनः

Các bậc hiền triết luôn chiêm kiến cảnh giới tối thượng của Viṣṇu. Thực tại được tụng đọc trong Veda—chính là Prayāga, lặp đi lặp lại.

Verse 64

सरस्वती रजो रूपा तमोरूपा कलिंदजा । सत्त्वरूपा च गंगात्र नयंति ब्रह्मनिर्गुणम्

Tại đây, Sarasvatī mang bản tính rajas; Kalindajā (Yamunā) mang bản tính tamas; và Gaṅgā mang bản tính sattva—cả ba cùng dẫn người ta đến Brahman vô thuộc tính (nirguṇa).

Verse 65

इयं वेणीहि निःश्रेणी ब्रह्मणो वर्त्मयास्यतः । जंतोर्विशुद्धदेहस्य श्रद्धाऽश्रद्धाप्लुतस्य च

Chính Veṇī này là chiếc thang lên tới Brahman—con đường cho người lữ hành. Nó nâng đỡ chúng sinh mang thân đã được thanh tịnh, dù đầy śraddhā hay thậm chí không có śraddhā.

Verse 66

काशीति काचिदबला भुवनेषु रूढा लोलार्क केशवविलोलविलोचना । तद्दोर्युगं च वरणासिरियं तदीया वेणीति याऽत्र गदिताऽक्षयशर्मभूमिः

Trong mọi cõi đời có một thiếu nữ nổi danh là “Kāśī”, đôi mắt lay động như Lōlārka và Keśava. Hai cánh tay nàng là Varaṇā và Asī; còn “bím tóc” của nàng, được nói ở đây, gọi là Veṇī—mảnh đất của an lạc và cát tường bất hoại.

Verse 67

अगस्तिरुवाच । सुधर्मिणि गुणांस्तस्य कोत्र वर्णयितुं क्षमः । तीर्थराजप्रयागस्य तीर्थैः संसेवितस्य च

Agastya nói: Hỡi bậc chính hạnh, ai ở đây có thể tả hết công đức của Ngài—của Prayāga, vua của các tīrtha, lại được các thánh địa khác đến phụng sự?

Verse 68

पापिनां यानि पापानि प्रसह्य क्षालितान्यहो । तच्छुद्ध्यै सेव्यते तीर्थैः प्रयागमधिकं ततः

Ôi! Tội lỗi của kẻ tạo tội bị gột rửa như bị cuốn trôi. Chính vì sự thanh tịnh ấy mà các tīrtha khác cũng tìm đến Prayāga; bởi vậy Prayāga cao cả hơn họ.

Verse 69

प्रयागस्य गुणान्ज्ञात्वा शिवशर्मा द्विजः सुधीः । तत्र माघमुष्त्वाऽथ प्राप वाराणसीं पुरीम्

Biết rõ những công đức của Prayāga, vị brāhmaṇa hiền trí Śivaśarmā đã lưu lại đó suốt tháng Māgha; rồi sau đó ông đến thành Vārāṇasī.

Verse 70

प्रवेश एव संवीक्ष्य स देहलिविनायकम् । अन्वलिंपत्ततो भक्त्या साज्यसिंदूरकर्दमैः

Ngay nơi cửa vào, vừa trông thấy Dehalī‑Vināyaka, ông liền chí thành xức lên Ngài lớp bột nhão bằng bơ sữa (ghee) hòa với sindūra đỏ.

Verse 71

निवेद्यमोदकान्पंच वंचयंतं निजं जनम् । महोपसर्गवर्गेभ्यस्ततोंऽतः क्षेत्रमाविशत्

Dâng năm chiếc modaka làm naivedya, nhờ đó xua tan từng cụm tai ương lớn khỏi dân mình, rồi ông bước vào Kāśī‑kṣetra linh thiêng.

Verse 72

आगत्य दृष्ट्वा मणिकर्णिकायामुदग्वहां स्वर्गतरंगिणीं सः । संक्षीणपुण्येतरपुण्यकर्मणां नृणां गणैः स्थाणुगणैरिवावृताम्

Đến nơi, tại Maṇikarṇikā ông thấy dòng sông mang trời, gợn sóng như cõi trời; chung quanh là đoàn người mà quả báo công-tội lẫn lộn đã tiêu tận—tựa như các gaṇa của Sthāṇu (Śiva) tụ hội vây quanh.

Verse 73

सचैलमाप्लुत्य जलेऽमलेऽमलेऽविलंबमालंबित शुद्धबुद्धिः । संतर्प्य देर्वीषमनुष्यदिव्यपितॄन्पितॄन्स्वान्सहि कर्मकांडवित्

Không chậm trễ, ông tắm trong làn nước tinh khiết không tì vết—vẫn còn mặc y phục—khiến tâm trí thanh tịnh. Bậc am tường nghi lễ ấy làm tarpaṇa để làm vừa lòng chư thiên, các ṛṣi, loài người, các pitṛ thiêng, và tổ tiên của chính mình.

Verse 74

विधाय च द्राक्स हि पंचतीर्थिकां विश्वेशमाराध्य ततो यथास्वम् । पुनःपुनर्वीक्ष्यपुरीं पुरारेरिदं मयालोकिनवेति विस्मितः

Rồi ông mau chóng hoàn tất pháp hành pañca‑tīrtha, và theo đúng nghi thức mà thờ phụng Viśveśvara. Ông lại nhìn mãi thành đô của Kẻ thù Tripura (Śiva), kinh ngạc tự nhủ: “Ta thật đã được thấy điều này sao?”

Verse 75

न स्वः पुरी सा त्वनया पुरासमं समंजसापि प्रतिसाम्यमावहेत । प्रबंधभेदाद्व्यतिरिक्तपुस्तकप्रतिर्यथा सल्लिपिभेदभंगतः

Thành trì cõi trời ấy cũng không thể, dù xét theo lẽ phải, đạt đến sự ngang bằng với thành cổ này. Vì như bản sao của một sách khác không thể sánh với bản gốc do khác biệt về bố cục và cả nét chữ tinh xảo cũng sai khác, thì ở đây cũng vậy.

Verse 76

पयोपि यत्रत्यमचिंत्यवैभवं दिविस्थिता साधुसुधाप्यतोमुधा । तथा प्रसूतेस्तु पयोधरे पयो न पीयते पीतमिदं यदि क्वचित्

Ngay cả ‘sữa’ nơi đây cũng mang uy lực kỳ diệu không thể nghĩ bàn; vì thế, cam lộ amṛta ở cõi trời so với nó cũng hóa ra nhỏ bé. Cũng vậy, sữa trong bầu ngực người mẹ đang cho con bú sẽ không còn được uống nữa khi đã nếm vị này—nếu quả từng nếm.

Verse 77

अनामयाश्चिंतनया न येशितुर्जनामनाग्यत्र विना पिनाकिना । न कर्मसत्कर्मकृतोपि कुर्वतेऽनुकुर्वते शर्वगणांश्च सर्वतः

Ở đó, nếu không có Đấng mang Pināka (Śiva), con người không đạt quyền tự tại dù tâm niệm an lành, không xao động. Ngay cả người đã làm thiện nghiệp cũng không ‘làm’ như tác nhân độc lập; khắp mọi phía họ hành động thuận theo các đoàn gaṇa của Śarva (Śiva).

Verse 78

न वर्ण्यते कैः किल काशिकेयं जंतोः स्थितस्यात्र यतोंतकाले । पचेलिमैः प्राक्कृतपुण्यभारैरोंकारमोंकारयतींदुमौलिः

Quả thật, ai có thể diễn tả hết đại uy của Kāśī đối với hữu tình ở lại nơi đây vào lúc lâm chung? Nhờ khối phước đức đã chín muồi từ các đời trước, Đấng đội trăng (Śiva) khiến người ấy thốt lên Oṃkāra thiêng liêng.

Verse 79

संसारिचिंतामणिरत्र यस्मात्तं तारकं सज्जनकर्णिकायाम् । शिवोभिधत्ते सहसांऽतकाले तद्गीयतेसौ मणि कर्णिकेति

Vì tại đây, ở Sajjana-karṇikā, vào lúc lâm chung, Śiva bỗng nhiên thuyết Tāraka—viên như ý bảo châu cho kẻ bị trói buộc trong saṃsāra—nên nơi ấy được ca tụng với danh xưng “Maṇikarṇikā”.

Verse 80

मुक्तिलक्ष्मी महापीठ मणिस्तच्चरणाब्जयोः । कर्णिकेयं ततः प्राहुर्यां जना मणिकर्णिकाम्

Dưới đôi chân sen của Ngài là đại tòa Muktilakṣmī—ngai giải thoát; nơi ấy cũng có viên bảo châu (maṇi). Vì vậy người đời gọi chốn ấy là ‘karṇikā’—đồ trang sức nơi tai—và gọi là Maṇikarṇikā.

Verse 81

जरायुजांडजोद्भिज्जाः स्वेदजाह्यत्र वासिनः । न समा मोक्षभाजस्ते त्रिदशैर्मुक्तिदुर्दशैः

Những ai cư trú nơi đây—dù sinh từ bào thai, từ trứng, từ mầm cây hay từ mồ hôi—đều có phần trong mokṣa. Họ chẳng thể sánh với chư thiên, vì ngay cả chư thiên cũng đạt giải thoát một cách vô cùng khó nhọc.

Verse 82

मम जन्म वृथाजातं दुर्वृत्तस्य जडात्मनः । नाद्ययावन्मयै क्षिष्ट काशिका मुक्तिकाशिका

“Đời sinh của ta thật uổng—kẻ hạnh xấu, tâm trí đần độn—chừng nào ta chưa đến Kāśikā, tức Kāśī ban giải thoát.”

Verse 83

पुनःपुनश्च तत्क्षेत्रमतिथीकृत्यनेत्रयोः । विचित्रं च पवित्रं च तृप्तिं नाधिजगाम ह

Hết lần này đến lần khác, ông lấy thánh địa ấy làm “khách của đôi mắt” mình—ngắm nhìn mãi; dẫu kỳ diệu và thanh tịnh, ông vẫn chưa đạt được sự thỏa lòng.

Verse 84

सप्तानां च पुरीणां हि धुरी णामवयाम्यहम् । वाराणसीं सुनिर्वाणविश्राणनविचक्षणाम्

Trong bảy thánh thành, ta tuyên xưng Vārāṇasī là bậc đứng đầu—bậc thiện xảo trong việc ban sunirvāṇa, niết-bàn tối thượng.

Verse 85

तथापि न चतस्रोन्या मया दृग्गोचरीकृताः । तासां प्रभावं विज्ञायाप्यागमिष्याम्य हं पुनः

Dẫu vậy, bốn thánh thành kia vẫn chưa hiện trong tầm mắt ta. Khi đã hiểu rõ uy lực của các ngài, ta sẽ lại lên đường để được chiêm bái.

Verse 86

तीर्थयात्रां प्रतिदिनं कुर्वन्नूनं सवत्सरम् । न प्राप सर्वतीर्थानि तीर्थं काश्यां तिलेतिले

Dẫu có hành hương mỗi ngày suốt trọn một năm, người ta vẫn không thể đến hết mọi tīrtha; bởi tại Kāśī, từng hạt bụi, từng vi trần đều là tīrtha.

Verse 87

अगस्तिरुवाच । जानन्न पि गुणान्देवि क्षेत्रस्यास्य परान्द्विजः । नाना प्रमाणैः प्रवणो निरगात्स तथाप्यहो

Agastya nói: “Ôi Nữ Thần, vị Bà-la-môn ấy tuy biết những công đức tối thượng của thánh địa này, và tuy đã nghiêng lòng bởi nhiều chứng cứ, thẩm quyền, vậy mà—than ôi—vẫn ra đi.”

Verse 88

किं कुर्वंति हि शास्त्राणि सप्रमाणानि सुंदरि । महामायां भवित्री तां को निवारयितुं क्षमः

Hỡi người đẹp, ngay cả kinh điển với mọi chứng cứ thì rốt cuộc làm được gì? Khi Đại Māyā sắp trỗi dậy, ai có thể ngăn giữ nàng?

Verse 89

कः समुच्चलितं चेतस्तोयंवा संप्रतीपयेत् । प्रोच्चथानस्थितमपि स्वभावोयच्चलस्तयोः

Ai có thể làm cho tâm đã dâng trào trở nên lặng yên—cũng như ai khiến nước đứng yên? Dẫu được giữ trong bình, bản tính của cả hai vẫn luôn dao động.

Verse 90

शिवशर्मा व्रजन्सोथ देशाद्देशांतरं क्रमात् । महाकाल पुरीं प्राप कलिकालविवर्जिताम्

Bấy giờ Śivaśarmā lần lượt đi từ xứ này sang xứ khác, từng bước một, và đến thành Mahākāla—thánh địa linh thiêng không bị thời mạt pháp Kali chạm đến.

Verse 91

कल्पेकल्पेखिलंविश्वं कालयेद्यः स्वलीलया । तं कालं कलयित्वा यो महाकालो भवत्किल

Đấng trong mỗi kiếp (kalpa) dùng trò chơi thần linh của mình mà làm tan rã toàn thể vũ trụ; lại chế ngự được chính Thời gian—quả thật được gọi là Mahākāla, Đại Thời.

Verse 92

पापादवंती सा विश्वमवंतीति निगद्यते । युगेयुगेन्यनाम्नी सा कलावुज्जयिनीति च

Vì che chở thế gian khỏi tội lỗi nên nàng được gọi là Avantī. Qua mỗi thời đại, nàng mang những danh xưng khác nhau; và trong thời Kali, nàng còn được biết đến với tên Ujjayinī.

Verse 93

विपन्नो यत्र वै जंतुः प्राप्यापि शवतां स्फुटम् । न पूतिगंधमाप्नो ति समुच्छ्रयति न क्वचित्

Ở nơi ấy, dù một sinh linh chết đi và rõ ràng thành thi thể, cũng không hề bốc mùi hôi thối; chẳng nơi nào bị mục rữa rồi trương phồng.

Verse 94

यमदूता न यस्यां हि प्रविशंति कदाचन । परःकोटीनि लिंगानि तस्यां संति पदेपदे

Trong thành ấy, sứ giả của Yama không bao giờ bước vào; và nơi đó, mỗi bước chân đều có vô số liṅga—nhiều đến không thể đếm lường.

Verse 95

हाटकेशो महाकालस्तारके शस्तथैव च । एकलिंगं त्रिधा भूत्वा त्रिलोकीं व्याप्य संस्थितम्

Hāṭakeśa, Mahākāla và cả Tārakeśa—một Liṅga duy nhất hóa thành ba, an trụ và thấm khắp ba cõi.

Verse 96

ज्योतिः सिद्धवटे ज्योतिस्ते पश्यंतीह ये द्विजाः । अथवाश्रीमहाकालद्रष्टारः पुण्यराशयः

Ánh sáng thiêng ngự tại Siddhavaṭa; những bậc dvija chiêm ngưỡng ánh sáng ấy nơi đây—tức được darśana đức Śrī Mahākāla—sẽ trở thành kho công đức chất đầy.

Verse 97

महाकालस्य तल्लिंगं यैर्दृष्टं कष्टिभिः क्वचित । न स्पृष्टास्ते महापापैर्न दृष्टास्ते यमोद्भटैः

Ai đã từng, với muôn phần khó nhọc, chiêm bái Liṅga ấy của Mahākāla—người ấy không bị đại tội chạm đến, và cũng chẳng bị các sứ giả hung dữ của Yama nhìn thấy.

Verse 98

महाकालपताकाग्रैः स्पृष्टपृष्ठास्तुरंगमाः । अरुणस्य कशाघातं क्षणं विश्रमयंति खे

Những con ngựa có lưng được chạm bởi đầu ngọn cờ của Mahākāla, liền được nghỉ một khắc giữa hư không, thoát khỏi roi quất của Aruṇa.

Verse 99

महाकालमहाकालमहाकालेतिसंततम् । स्मरतःस्मरतो नित्यं स्मरकर्तृस्मरांतकौ

Ai luôn miệng xưng niệm “Mahākāla, Mahākāla, Mahākāla,” và ngày ngày tưởng niệm Ngài không ngơi, thì tưởng niệm cả đấng tạo ra Kāma lẫn đấng diệt trừ Kāma.

Verse 100

एवमाराध्य भूतेशं महाकालं ततो द्विजः । जगाम नगरीं कांतीं कांतां त्रिभुवनादपि

Sau khi phụng thờ Bhūteśa—Mahākāla như thế, vị Bà-la-môn liền đi đến thành đô rực sáng ấy, mỹ lệ đến mức vượt cả vẻ đẹp của ba cõi.

Verse 110

युगेयुगे द्वारवत्या रत्नानि परितो मुषन् । अब्धीरत्नाकरोद्यापि लोकेषु परिगीयते

Hết yuga này đến yuga khác, cướp đoạt châu báu quanh Dvāravatī, cho đến nay ông vẫn được các thế gian ca tụng là “đại dương—mỏ châu báu”.

Verse 120

चिंतार्णवे निमग्नोभूत्त्यक्ताशो जीविते धने । सांयात्रिक इवागाधे भिन्नपोतो महार्णवे

Ông chìm trong biển cả ưu phiền, buông bỏ hy vọng về cả mạng sống lẫn của cải—như một thương nhân vượt biển có thuyền vỡ tan giữa đại dương sâu rộng.

Verse 130

एवं चिंतयतस्तस्य पीडासीदतिदारुणा । कोटि वृश्चिकदष्टस्य यावस्था तामवाप सः

Đang nghĩ ngợi như thế, một nỗi thống khổ vô cùng ghê gớm ập đến; ông rơi vào cảnh như kẻ bị mười triệu con bọ cạp chích.

Verse 135

तद्विमानमथारुह्य पीतवासाश्चतुर्भुजः । अलंचक्रे नभोवर्त्म स द्विजो दिव्यभूषणः

Rồi ông bước lên cỗ thiên xa ấy; vị Bà-la-môn mặc y vàng, có bốn tay, trang nghiêm bằng bảo sức thần diệu, và khởi hành theo lộ trình giữa hư không.