Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73

Devanagari script

सचैलमाप्लुत्य जलेऽमलेऽमलेऽविलंबमालंबित शुद्धबुद्धिः । संतर्प्य देर्वीषमनुष्यदिव्यपितॄन्पितॄन्स्वान्सहि कर्मकांडवित्

Transliteration

sacailamāplutya jale'male'male'vilaṃbamālaṃbita śuddhabuddhiḥ | saṃtarpya dervīṣamanuṣyadivyapitṝnpitṝnsvānsahi karmakāṃḍavit

Translation

Không chậm trễ, ông tắm trong làn nước tinh khiết không tì vết—vẫn còn mặc y phục—khiến tâm trí thanh tịnh. Bậc am tường nghi lễ ấy làm tarpaṇa để làm vừa lòng chư thiên, các ṛṣi, loài người, các pitṛ thiêng, và tổ tiên của chính mình.

Word by Word

• सचैलम्: with clothes on
• सचैलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स (प्रातिपदिक/उपसर्गार्थ) + चैल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (चैलेन सह)

• आप्लुत्य: having bathed
• आप्लुत्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आ-√प्लु (धातु) + क्त्वा (अव्ययकृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having bathed/dipped)

• जले: in water
• जले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• अमले: pure
• अमले: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘जले’ विशेषयति

• अमले: spotless
• अमले: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; पुनरुक्ति (emphasis)

• अविलम्बम्: without delay
• अविलम्बम्: Desha-Kala (Adverbial/देश-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अविलम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: without delay)

• आलम्बित: having taken refuge (in)
• आलम्बित: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ-√लम्ब् (धातु) + क्त (भूतकृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘शुद्धबुद्धिः’ विशेषण (आलम्बितः = आश्रितः)

• शुद्धबुद्धिः: one of pure mind
• शुद्धबुद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुद्ध (प्रातिपदिक) + बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय (शुद्धा बुद्धिः)

• संतर्प्य: having satisfied (offered oblations to)
• संतर्प्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्-√तृप् (धातु) + ण्यत्/ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
• Form: ल्यप्/क्त्वान्त-समकक्ष अव्यय (gerund: having satisfied)

• देव: the gods
• देव: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचनार्थे समासपूर्वपद (देवान्)

• ऋषि: sages
• ऋषि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचनार्थे समासपूर्वपद (ऋषीन्)

• मनुष्य: humans
• मनुष्य: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनुष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचनार्थे समासपूर्वपद (मनुष्यान्)

• दिव्यपितॄन्: divine ancestors
• दिव्यपितॄन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक) + पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; कर्मधारय (दिव्याः पितरः)

• पितॄन्: ancestors
• पितॄन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन

• स्वान्: one's own
• स्वान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; ‘पितॄन्’ विशेषयति

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle: emphasis/causal)

• कर्मकाण्डवित्: knower of ritual procedures
• कर्मकाण्डवित्: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर्मकाण्ड (प्रातिपदिक) + विद् (प्रातिपदिक: ‘knower’)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कर्मकाण्डस्य वित्)

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maṇikarṇikā (Gaṅgā-snānāṅga)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Still clothed, the pilgrim steps into clear Gaṅgā water at dawn, then stands facing the river, offering cupped-water libations in sequence—toward devas, ṛṣis, and pitṛs—his face calm and intent.

Characters & Entities

• Tarpaṇa
• Pitṛs
• Devas
• Ṛṣis
• Kāśī (implied)
• Maṇikarṇikā (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity of mind and timely ritual action in a sacred place harmonize duties to gods, sages, society, and ancestors.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The pure waters of Kāśī’s sacred tīrtha (contextually Maṇikarṇikā).

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (immersion) followed by tarpaṇa to devas, ṛṣis, humans, divine pitṛs, and one’s own ancestors.