Adhyaya 3

Verse 1

सूत उवाच । भगवन्भूतभव्येश सर्वज्ञानमहानिधे । अवाप्य काशीं गीर्वाणैः किमकारि वदाच्युत

Sūta thưa: Bạch Đấng Bhagavan, Chúa tể của quá khứ và vị lai, kho tàng lớn của mọi tri thức—khi cùng chư thiên đến Kāśī, nơi ấy đã làm những gì? Xin nói cho con, hỡi Acyuta bất hoại.

Verse 2

अधीत्येमां कथां दिव्यां न तृप्तिमधियाम्यहम् । शेवधिस्तपसां देवैरगस्तिः प्रार्थितः कथम्

Dẫu đã học đọc câu chuyện thiêng liêng này, lòng con vẫn chưa thỏa. Agastya—kho tàng của khổ hạnh—đã được chư thiên khẩn cầu ra sao?

Verse 3

कथं विंध्योप्यवाप स्वां प्रकृतिं तादृगुन्नतः । तववागमृतांभोधौ मनो मे स्नातुमुत्सुकम्

Núi Vindhya—đã vươn cao đến thế—làm sao trở lại bản tính tự nhiên của mình? Tâm con khát khao được tắm trong biển cam lộ của lời Ngài.

Verse 4

इति कृत्स्नं समाकर्ण्य व्यासः पाराशरो मुनिः । श्रद्धावते स्वशिष्याय वक्तुं समुपचक्रमे

Nghe trọn vẹn câu chuyện ấy, hiền triết Vyāsa, con của Parāśara, liền bắt đầu thuyết giảng cho chính đệ tử mình, người đầy đủ lòng tín thành.

Verse 5

पाराशर उवाच । शृणु सूत महाबुद्धे भक्तिश्रद्धासमन्वितः । शुकवैशंपायनाद्याः शृण्वंत्वेते च बालकाः

Parāśara nói: “Hãy lắng nghe, hỡi Sūta bậc đại trí; hãy nghe với lòng bhakti và śraddhā. Nguyện cho Śuka, Vaiśaṃpāyana cùng các vị khác, và cả những học trò trẻ này nữa, đều cùng nghe.”

Verse 6

ततो वाराणसीं प्राप्य गीर्वाणाः समहर्षयः । अविलंबं प्रथमतो म णिकर्ण्यां विधानतः

Bấy giờ chư thiên cùng các đại hiền thánh đến Vārāṇasī; không chậm trễ, trước hết họ tiến đến Maṇikarṇikā đúng theo nghi quỹ.

Verse 7

सचैलमभिमज्ज्याथ कृतसंध्यादिसत्क्रियाः । संतर्प्य तर्प्यादिपितॄन्कुशगंधतिलोदकैः

Tại đó, họ tắm ngay cả khi còn mặc y phục, rồi đúng pháp hành trì sandhyā và các nghi lễ thanh tịnh khác; kế đó làm tarpaṇa dâng nước hòa cỏ kuśa, hương liệu và mè, khiến các Pitṛ được thỏa mãn.

Verse 8

तीर्थवासार्थिनः सर्वान्संतर्प्य च पृथक्पृथक् । रत्नैर्हिरण्यवासोभिरश्वाभरणधेनुभिः

Và sau khi lần lượt làm thỏa lòng hết thảy những người đến cư trú nơi thánh địa tīrtha, họ ban bố bố thí: châu báu, vàng, y phục, ngựa, đồ trang sức và bò.

Verse 9

विचित्रैश्च तथा पात्रैः स्वर्णरौप्यादि निर्मितैः । अमृतस्वादुपक्वान्नैः पायसै श्च सशर्करैः

Họ cũng dâng những khí cụ tinh xảo làm bằng vàng, bạc và các thứ quý kim khác; cùng các món ăn chín thơm ngon, ngọt như cam lộ, và món pāyasa (cháo sữa gạo) trộn đường.

Verse 10

सगोरसैरन्नदानैर्धान्यदानैरनेकधा । गंधचंदनकर्पूरैस्तांबूलैश्चारुचामरैः

Với các phẩm vật bố thí là thức ăn giàu bơ sữa và các sản phẩm từ sữa, cùng nhiều loại bố thí ngũ cốc, họ còn dâng hương liệu, gỗ đàn hương, long não, trầu cau, và những chiếc quạt chāmara đẹp đẽ.

Verse 11

सतूलैर्मृदुपर्यंकैर्दीपिकादर्पणासनैः । शिबिकादासदासीभिर्विमानैःपशुभिर्गृहैः

Họ bố thí những giường nằm mềm có bông đệm, đèn, gương và chỗ ngồi; kiệu, người hầu nam nữ, xe cộ, súc vật, và cả nhà cửa nữa.

Verse 12

चित्रध्वजपताकाभिरुल्लोचैश्चंद्रचारुभिः । वर्षाशनप्रदानैश्च गृहोपस्करसंयुतैः

Với cờ phướn và kỳ hiệu rực rỡ, với những mái che xinh đẹp, với sự bố thí lương thực cho mùa mưa, và với các tặng phẩm kèm đủ đồ dùng gia thất, họ cũng dâng cúng.

Verse 13

उपानत्पादुकाभिश्च यतिनश्च तपस्विनः । योग्यैः पट्टदुकूलैश्च विविधैश्चित्ररल्लकैः

Và đối với các vị yati cùng những người tu khổ hạnh, họ dâng giày dép—giày và pādukā—cùng lụa thích hợp, y phục tinh mỹ, và nhiều loại vải hoa văn đẹp đẽ.

Verse 14

दंडैः कमंडलुयुतैरजिनैर्मृगसंभवैः । कौपीनैरुच्चमंचैश्च परिचारककांचनैः

Bằng việc cúng dâng gậy tu, bình nước kamandalu, áo da nai (ajina), khố, ghế ngồi và giường cao, cùng vàng làm tiền công cho người hầu—người ấy nâng đỡ nếp sống đạo trong các cơ sở thánh địa của Kāśī.

Verse 15

मठैर्विद्यार्थिनामन्नैरतिथ्यर्थं महाधनैः । महापुस्तकसंभारैर्लेखकानां च जीवनैः

Bằng việc dựng các maṭha (tu viện), nuôi cơm học trò, dâng của cải lớn để tiếp đãi khách, cung cấp kho tàng kinh sách dồi dào, và bảo đảm sinh kế cho người chép kinh—người ấy gìn giữ học vấn và dharma nơi Kāśī linh thiêng.

Verse 16

बहुधौषधदानैश्च सत्रदानैरनेकशः । ग्रीष्मे प्रपार्थद्रविणैर्हेमंतेग्निष्टिकेंधनैः

Bằng nhiều sự bố thí thuốc men, và nhiều lần lập satra (nhà ăn thí thực); mùa hạ cấp của cho prapā (trạm nước), mùa đông cung cấp củi đốt cho lửa—ấy là làm phúc tùy thời nơi Kāśī.

Verse 17

छत्राच्छादनिकाद्यर्थे वर्षाकालोचितैर्बहु । रात्रौ पाठप्रदीपैश्च पादाभ्यंजनकादिभिः

Bằng việc dâng nhiều vật hợp mùa mưa—ô dù, đồ che phủ và các thứ khác; và ban đêm cấp đèn cho việc đọc tụng, cùng việc xoa dầu chân và những tiện nghi tương tự—người ấy phụng sự chu đáo cho lễ bái và học tập nơi Kāśī.

Verse 18

पुराणपाठकांश्चापि प्रतिदेवालयं धनैः । देवालये नृत्यगीतकरणार्थैरनेकशः

Lại nữa, bằng việc cấp tiền cho các vị tụng đọc Purāṇa tại mỗi đền; và trong đền, nhiều lần cung ứng phương tiện cho múa, hát và sự trình diễn—người ấy làm rạng rỡ vinh quang thờ phụng nơi Kāśī.

Verse 19

देवालय सुधाकार्यैर्जीर्णोद्धारैरनेकधा । चित्रलेखनमूल्यैश्च रंगमालादिमंडनैः

Nhờ việc trát vữa và tu sửa các đền thờ, nhờ việc trùng tu những ngôi mandir đã hoang phế theo nhiều cách; nhờ cúng dường chi phí vẽ tranh thánh, và nhờ trang hoàng bằng vòng hoa sắc màu cùng các đồ trang sức tương tự—người ấy phụng sự các thánh điện linh thiêng của Kāśī.

Verse 20

नीराजनैर्गुग्गुलुभिर्दशां गादि सुधूपकैः । कर्पूरवर्तिकाद्यैश्च देवार्चार्थैरनेकशः

Bằng các lễ vật cho nīrājana (ārati), bằng hương guggulu, bằng những nghi thức xông hương tinh diệu như hương mười vị và các loại khác, cùng bấc đèn long não và những thứ tương tự—dâng lên nhiều lần cho việc thờ phụng chư thần—công đức phụng sự đền thánh tại Kāśī được tăng trưởng.

Verse 21

पंचामृतानां स्नपनैः सुगंध स्नपनैरपि । देवार्थं मुखवासैश्च देवोद्यानैरनेकशः

Bằng việc tắm rửa Thần vị bằng pañcāmṛta, và cả bằng các nghi thức tắm gội hương thơm; bằng việc dâng mukhavāsa (hương thơm cho miệng) lên Thần, và bằng việc kiến lập những vườn thiêng của chư thiên—nhiều lần—người ấy phụng sự sự thờ phượng thánh thiện tại Kāśī.

Verse 22

महापूजार्थमाल्यादि गुंफनार्थैस्त्रिकालतः । शंखभेरीमृदंगादिवाद्यनादैः शिवालये

Vì đại lễ mahāpūjā, bằng việc kết và sắp đặt vòng hoa cùng các vật tương tự vào ba thời trong ngày; và trong đền Śiva, bằng âm vang của nhạc khí—tù và śaṅkha, trống bherī, mṛdaṅga và các loại khác—sự huy hoàng của lễ bái tại Kāśī được tán dương.

Verse 23

घंटागुडुककुंभादि स्नानोपस्करभाजनैः । श्वेतैर्मार्जनवस्त्रैश्च सुगंधैर्यक्षकर्दमैः

Bằng các bình và dụng cụ dùng cho việc tắm gội—chuông, bình nước nhỏ, chum vò và những thứ tương tự; bằng vải trắng để lau rửa thanh tịnh; và bằng các loại bột xoa thơm cùng hồ thơm, hương cao—ngôi đền tại Kāśī được trang bị cho sự thờ phụng trong sạch và đúng pháp.

Verse 24

जपहोमैः स्तोत्रपाठैः शिवनामोच्चभाषणैः । रासक्रीडादिसंयुक्तैश्चलनैः सप्रदक्षिणैः

Với japa và lễ cúng lửa (homa), với việc tụng đọc các thánh ca (stotra), với tiếng xướng danh Thần Śiva vang lớn; cùng những động tác hòa vào vũ điệu thiêng và trò diễn đạo vị, kèm theo việc đi nhiễu pradakṣiṇā—họ phụng thờ tại Kāśī.

Verse 25

एवमादिभिरुद्दंडैः क्रियाकांडैरनेकशः । पंचरात्रमुषित्वा तु कृत्वा तीर्थान्यनेकशः

Như thế, nhờ nhiều nghi lễ khổ hạnh và các hành trì theo pháp được thực hiện lặp đi lặp lại, họ lưu lại năm đêm và viếng thăm vô số tīrtha cùng các thánh địa.

Verse 26

दीनानाथांश्च संतर्प्य नत्वा विश्वेश्वरं विभुम् । ब्रह्मचर्यादिनियमैस्तीर्थमेवं प्रसाध्य च

Sau khi làm no lòng kẻ nghèo khổ và người không nơi nương tựa, rồi cúi lạy Đấng Viśveśvara oai lực, họ hoàn thành nghi trì tīrtha đúng pháp, bằng kỷ luật brahmacarya và các điều chế ngự khác.

Verse 27

पुनः पुनर्विश्वनाथं दृष्ट्वा स्तुत्वा प्रणम्य च । जग्मुः परोपकारार्थमगस्तिर्यत्र तिष्ठति

Hết lần này đến lần khác, họ chiêm bái Viśvanātha, ca tụng và đảnh lễ; rồi vì lợi ích cho người khác, họ lên đường đến nơi Hiền thánh Agastya cư ngụ.

Verse 28

स्वनाम्ना लिंगमास्थाप्य कुंडं कृत्वा तदग्रतः । शतरुद्रियसूक्तेन जपन्निश्चलमानसः

Dựng một liṅga mang danh mình, và lập kuṇḍa (hố tế lửa) trước đó, ông nhất tâm bất động mà trì tụng thánh ca Śatarudrīya-sūkta.

Verse 29

तं दृष्ट्वा दूरतो देवा द्वितीयमिव भास्करम् । ज्वलज्ज्वलनसंकाशैरंगैः सर्वत्रसोज्ज्वलम्

Nhìn Ngài từ xa, chư thiên tưởng như thấy một mặt trời thứ hai; các chi thể Ngài tựa lửa bừng cháy, rực sáng khắp mọi phương.

Verse 30

साक्षात्किंवाडवाग्निर्वा मूर्त्या वै तप्यते तपः । स्थाणुवन्निश्चलतरं निर्मलं सन्मनो यथा

Hay chính là Vāḍavāgni—ngọn lửa dưới biển—hiển hiện, lấy thân mà tu khổ hạnh? Ngài bất động như cột trụ—thanh tịnh như tâm của bậc thiện nhân.

Verse 31

अथवा सर्व तेजांसि श्रित्वेमां ब्राह्मणीं तनुम् । शीलयंति परं धाम शातंशांत पदाप्तये

Hoặc là mọi quang huy đều nương tựa nơi thân thể Bà-la-môn này mà an trụ trong cõi tối thượng, để cầu đạt cảnh giới tịch tĩnh tuyệt đối.

Verse 32

तपनस्तप्यतेऽत्यर्थं दहनोपि हि दह्यते । यत्तीव्रतपसाद्यापि चपलाऽचपलाभवत्

Mặt trời dường như bị thiêu đốt quá mức, ngay cả lửa cũng như bị cháy; bởi nhờ khổ hạnh mãnh liệt, điều vốn hay dao động cũng trở nên kiên định.

Verse 33

यस्याश्रमे ऽत्र दृश्यंते हिंस्रा अपि समंततः । सत्त्वरूपा अमी सत्त्वास्त्यक्त्वा वैरं स्वभावजम्

Trong đạo tràng của Ngài nơi đây, khắp bốn phía, ngay cả loài hung bạo cũng hiện ra hiền hòa, mang tính chất sattva; chúng đã từ bỏ mối thù nghịch vốn có của mình.

Verse 34

शुंडादंडेन करटिः सिंहं कंडूयतेऽभयः । अष्टापदांके स्वपिति केसरी केसरोद्भटः

Trong Kāśī vô úy, voi dùng cán của vòi mà gãi cho sư tử; còn sư tử bờm dày rực rỡ, oai phong, lại an nhiên ngủ trên lòng voi.

Verse 35

सूकरः स्तब्धरोमापि विहाय निजयूथकम् । चरेद्वनशुनां मध्ये मुस्तान्यस्तेक्षणोबली

Ngay cả lợn rừng lông dựng, bỏ đàn của mình, vẫn lang thang giữa bầy chó hoang trong cõi Kāśī vô úy—mạnh mẽ mà ánh nhìn lại dịu dàng cúi thấp.

Verse 36

भूदारोपि न भूदारं तथाकुर्याद्यथाऽन्यतः । सर्वा लिंगमयी काशी यतस्तद्भीतियंत्रितः

Ngay kẻ vốn hung dữ cũng không hành xử hung dữ ở đây như nơi khác; vì toàn thể Kāśī thấm nhuần Liṅga, và muôn loài được kiềm giữ bởi lòng kính sợ thiêng liêng đối với Đấng ấy.

Verse 37

क्रोडीकृत्य क्रोडपोतं तरक्षुः क्रीडयत्यहो । शार्दूलबालानुत्सार्य शार्दूलीमेणपोतकः

Thật kỳ diệu: linh cẩu bế một lợn con vào lòng mà đùa chơi; và hổ cái xua đàn con của mình đi, rồi vui đùa với nai con.

Verse 38

चलत्पुच्छोथ पिबति फेनिलेनाननेन वै । स्वपंतं लोमशं भल्लं वानरश्चलदंगुलिः

Rồi con khỉ vẫy đuôi—những ngón tay luôn động đậy—uống bằng miệng sủi bọt; còn con gấu lông rậm thì ngủ gần bên.

Verse 39

यूका संवीक्ष्यवीक्ष्यैव भक्षयेद्दंतकोटिभिः । गोलांगूलारक्तमुखानीलां गा यूथथनायकाः

Ngắm xét đi xét lại, đến như con rận cũng tưởng như cắn bằng mũi răng; còn các thủ lĩnh bầy đàn—thân xanh, miệng đỏ, đuôi tròn—ung dung đi lại, chẳng hề sợ hãi.

Verse 40

जातिस्वभावमात्सर्यं त्यक्त्वैकत्र रमंति च । शशाः क्रीडंति च वृकैस्तैः पृष्ठलुंठनैर्मुहुः

Bỏ đi lòng ganh ghét do loài và tính nết sinh ra, chúng vui chung một chỗ; thỏ cũng chơi với sói, hết lần này đến lần khác, lăn ngửa trên lưng mà đùa giỡn.

Verse 41

आखुश्चाखुभुजः कर्णं कंडूयेत चलाननः । मयूरपुच्छपुटगो निद्रात्योतुः सुखाधिकम्

Con chuột với gương mặt giật giật gãi tai kẻ ăn chuột; và người nằm trong vòng che chở của chùm đuôi công thì ngủ say khôn xiết, an lạc càng thêm.

Verse 42

स्वकंठं घर्षयत्येव केकिकंठे भुजंगमः । भुजंगमफणापृष्ठे नकुलः स्वकुलोचितम्

Rắn cọ chính cổ mình lên cổ chim công; và trên lưng rắn đội mang, cầy mangut hành xử theo nết loài mình—nhưng tại Kāśī thì không còn oán thù.

Verse 43

वैरं परित्यज्य लुठेदुत्प्लुत्योत्प्लुत्य लीलया । आलोक्य मूषकं सर्पश्चरंतं वदनाग्रतः

Gạt bỏ oán thù, con rắn lăn lộn, nhảy lên nhảy xuống như trò đùa; vẫn dõi nhìn con chuột đang đi ngay trước mũi miệng của nó.

Verse 44

क्षुधांधोपि न गृह्णाति सोपि तस्माद्बिभेति नो । प्रसूयमानां हरिणीं दृष्ट्वा कारुण्यपूर्णदृक्

Dẫu kẻ bị cơn đói làm mù lòa cũng không vồ lấy nàng; và nàng cũng chẳng sợ hắn. Thấy nai cái đang quằn quại lúc sinh nở, ánh nhìn của hắn tràn đầy lòng từ mẫn.

Verse 45

तद्दृष्टिपातं मुंचन्वै व्याघ्रो दूरं व्रजत्यहो । व्याघ्री व्याघ्रस्य चरितं मृगी मृगविचेष्टितम् । उभे कथयतो ऽन्योन्यं सख्याविवमुदान्विते

Rũ bỏ ánh nhìn ấy, con hổ—thật lạ lùng—đi xa khuất. Hổ cái kể về hạnh của loài hổ, còn nai cái kể về nếp của loài nai; hai bên đối thoại với nhau như bạn hữu, lòng tràn hoan hỷ.

Verse 46

दृष्ट्वाप्युद्दंडकोदंडं शबरं शंबरोमृगः । धृष्टो न वर्त्म त्यजति सोपि कंडूयतेपि तम्

Dẫu thấy thợ săn giương gậy và nâng cung, con nai śambara gan dạ vẫn không rời lối; còn thợ săn cũng chỉ gãi mình—chẳng hề làm hại nó.

Verse 47

रोहितोऽरण्यमहिषमुद्धर्षति निराकुलः । चमरीशबरीकेशैः संमिमीते स्ववालधिम्

Con nai ‘rohita’ vô úy nô đùa với trâu rừng, lòng không xao động; và bằng lông của yak camarī cùng loài thú rừng śabarī, nó còn đo hay so sánh chính chiếc đuôi của mình.

Verse 49

हुंडौ च मुंड युद्धाय न सज्जेते जयैषिणौ । एणशावं सृगालोपि मृदुस्पृशति पाणिना

Ngay cả Huṇḍa và Muṇḍa, kẻ khát cầu chiến thắng, cũng không sửa soạn cho trận chiến; ngay cả chó rừng cũng nhẹ nhàng chạm vào nai con bằng bàn chân của nó.

Verse 50

तृण्वंति तृणगुल्मादीन्श्वापदास्त्वापदास्पदम् । लोकद्वये दुःखहंहि धिक्तन्मांसस्य भक्षणम्

Muông thú nơi rừng ăn cỏ, bụi cây và những thứ tương tự; còn thịt lại trở thành chỗ ngồi của tai ương. Quả thật nó đem khổ đau ở cả hai cõi; đáng hổ thẹn thay việc ăn thịt ấy.

Verse 51

यः स्वार्थं मांसपचनं कुरुते पापमोहितः । यावंत्यस्य तु रोमाणि तावत्स नरके वसेत्

Kẻ nào bị tội lỗi mê hoặc mà nấu thịt để thỏa dục riêng, người ấy sẽ ở địa ngục số năm nhiều như số lông trên thân mình.

Verse 52

परप्राणैस्तु ये प्राणान्स्वान्पुष्णं ति हि दुर्धियः । आकल्पं नरकान्भुक्त्वा ते भुज्यंतेत्र तैः पुनः

Những kẻ tâm trí ác độc, nuôi mạng mình bằng cách đoạt mạng kẻ khác—sau khi chịu các địa ngục suốt một kiếp, ở đây họ lại bị chính những loài ấy ăn nuốt trở lại.

Verse 53

जातुमांसं न भोक्तव्यं प्राणैः कंठगतैरपि । भोक्तव्यं तर्हि भोक्तव्यं स्वमांसं नेतरस्य च

Tuyệt đối chớ ăn thịt, dẫu sinh mạng đã kề nơi cổ họng. Nếu buộc phải ăn, hãy ăn thịt của chính mình, chứ không phải của kẻ khác.

Verse 54

वरमेतेश्वापदा वै मैत्रावरुणि सेवया । येषां न हिंसने बुद्धिर्नतु हिंसापरा नराः

Hỡi Maitrāvaruṇi, những loài thú hoang này còn đáng hơn, vì tâm chúng không đặt vào việc hại ai; chứ không như loài người say đắm bạo lực.

Verse 55

बकोपि पल्वले मत्स्यान्नाश्नात्यग्रेचरानपि । न महांतोप्यमहतो मत्स्या मत्स्यानदंति वै

Ngay cả con cò trong ao cũng không ăn những con cá ở ngay trước mặt; và cá lớn cũng không nuốt cá bé. Trong địa vực thiêng Kāśī, sự tàn bạo tự nhiên cũng bị kiềm chế.

Verse 56

एकतः सर्वमांसानि मत्स्यमांसं तथकैतः । स्मृतिः स्मृतेति किंत्वेभिरतोमत्स्याञ्जहत्यमी

Một bên là đủ mọi thứ thịt—cả thịt cá nữa—nhưng chỉ lặp miệng ‘Smṛti, Smṛti’ thì ích gì? Vì thế, các loài ở đây từ bỏ việc ăn cá.

Verse 57

श्येनोपि वर्तिकां दृष्ट्वा भवत्येष पराङ्मुखः । चित्रमत्रापि मधुपा भ्रमंति मलिनाशयाः

Ngay cả chim ưng thấy chim cút cũng quay mặt tránh đi. Thế mà lạ thay, nơi đây bầy ong vẫn còn lang thang—những kẻ có ý niệm trong lòng vẫn nhơ đục.

Verse 58

सुचिरं नरकान्भुक्त्वा मदिरापानलंपटाः । मधुपा एव गायंते भ्रांतिभाजः पुनः पुनः

Những kẻ đắm say rượu nồng, đã lâu chịu các địa ngục, liền sinh làm ong; là chúng hữu tình mang phần số mê lầm, chúng cứ ‘hát’ vo ve mãi, hết lần này đến lần khác.

Verse 59

अतएव पुराणेषु गाथेति परिगीयते । स्फुटार्थात्र पुराणज्ञैर्ज्ञात्वा तत्त्वं पिनाकिनः

Vì thế, trong các bộ Purāṇa, điều này được tán tụng như một ‘gāthā’. Nghĩa ở đây thật rõ ràng—các bậc tinh thông Purāṇa, sau khi thấu đạt chân lý của Pinākin (Śiva), đều nhận biết.

Verse 60

क्व मांसं क्व शिवे भक्तिः क्व मद्यं क्व शिवार्चनम् । मद्यमांसरतानां च दूरे तिष्ठति शंकरः

Thịt có liên hệ gì với lòng sùng kính Śiva? Rượu có liên hệ gì với việc thờ phụng Śiva? Kẻ đắm say rượu thịt thì Śaṅkara vẫn ở xa họ.

Verse 61

विना शिवप्रसादं हि भ्रांतिः क्वापि न नश्यति । अतएव भ्रमंत्येते भ्रमराः शिववर्जिताः

Không có ân sủng của Śiva, mê lầm chẳng bao giờ thật sự tiêu tan ở bất cứ đâu. Vì thế những ‘bhramara’—không có Śiva—cứ mãi lang thang.

Verse 62

इत्याश्रमचरान्दृष्ट्वा तिर्यञ्चोपि मुनीनिव । अबोधिविबुधैरित्थं प्रभावः क्षेत्रजस्त्वयम्

Vì vậy, thấy cả loài vật cũng cư xử như các bậc muni sống trong ẩn viện, người trí liền hiểu: “Đó chính là uy lực phát sinh từ thánh địa (kṣetra) này.”

Verse 63

यतो विश्वेश्वरेणैते तिर्यञ्चोप्यत्रवासिनः । निधनावसरे मोच्यास्तारक स्योपदेशतः

Vì Viśveśvara đã định rằng ngay cả những loài vật cư trú nơi đây, vào lúc lâm chung cũng sẽ được giải thoát nhờ lời chỉ dạy Tāraka (thần chú/giáo huấn).

Verse 64

ज्ञात्वा क्षेत्रस्य माहात्म्यं यो वसेत्कृतनिश्चयः । तं तारयति विश्वेशो जीवंतमथवा मृतम्

Ai hiểu rõ sự vĩ đại của thánh địa này và cư trú nơi đây với chí nguyện kiên định, Viśveśa sẽ độ thoát người ấy—dù đang sống hay đã qua đời.

Verse 65

अविमुक्तरहस्यज्ञा मुच्यंते ज्ञानि नो नराः । अज्ञानिनोपि तिर्यञ्चो मुच्यंते गतकिल्बिषाः

Những bậc trí giả biết bí mật của Avimukta (Kāśī) liền được giải thoát. Ngay cả kẻ vô minh—thậm chí loài vật—cũng được giải thoát, tội cấu đều tiêu trừ.

Verse 66

इत्याश्चर्यपरा देवा यावद्यांत्याश्रमं मुनेः । तावत्पक्षिकुलं दृष्ट्वा भृशं मुमुदिरे पुनः

Thế rồi, các chư thiên tràn đầy kinh ngạc tiến về đạo tràng của vị hiền triết. Dọc đường, thấy một đàn chim, họ lại hoan hỷ vô cùng.

Verse 67

सारसो लक्ष्मणाकंठे कंठमाधाय निश्चलः । मन्यामहे न निद्रातिध्यायेद्विश्वेश्वरं किल

Con sếu tựa cổ mình lên cổ Lakṣmaṇā, đứng bất động. Ta nghĩ nó chẳng hề ngủ—hẳn đang thiền niệm Viśveśvara (Śiva).

Verse 68

कंडूयमाना वरटा स्वचंचुपुटकोटिभिः । हंसं कामयमानं तु वारयेत्पक्षधूननैः

Con chim mái vừa gãi mình bằng mỏ, vừa dùng động tác rung cánh để ngăn con thiên nga đang bị dục vọng thiêu đốt.

Verse 69

निरुद्ध्यमान चक्रेण चक्रीक्रेंकितभाषणैः । वदतीति किमत्रापि कामिता कामिनां वर

‘Dẫu bị bánh xe ngăn giữ, chim cakravāka vẫn cất tiếng kêu khàn khàn—thì ở đây, hỡi bậc tối thượng trong hàng kẻ yêu, còn nói sao về người là đối tượng khát khao của những kẻ đắm dục?’

Verse 70

कलकंठः किलोत्कंठं मंजुगुंजति कुंजगः । ध्यानस्थः श्रोष्यति मुनिः पारावत्येति वार्यते

Chim cu cu, vì nỗi khắc khoải, ngân nga tiếng ngọt trong lùm cây. “Bậc Muni đang an trụ thiền định—ngài sẽ nghe!” nên chim bồ câu mái bị ngăn không cho cất tiếng gọi.

Verse 71

केकीकेकां परित्यज्य मौनं तिष्ठति तद्भयात् । चकोरश्चंद्रिका भोक्ता नक्तव्रतमिवास्थितः

Con công bỏ tiếng kêu “kekī”, đứng lặng vì sợ làm động bậc Muni. Còn chim cakora, kẻ “uống” ánh trăng, vẫn ở yên như đang giữ một lời nguyện trai giới ban đêm.

Verse 72

पठंती सारिकासारं शुकंसंबोधयत्यहो । अपारावारसंसारसिंधुपारप्रदः शिवः

Chim sáo tụng đọc tinh yếu rồi đánh thức chim vẹt—thật kỳ diệu thay! Chính Śiva là Đấng ban cho sự vượt qua biển saṃsāra mênh mông vô tận.

Verse 73

कोकिलः कोमलालापैः कलयन्किलकाकलीम् । कलिकालौ कलयतः काशीस्थान्नेतिभाषते

Chim cu cu dệt những âm mềm thành khúc hót dịu ngọt, như nói với kẻ chỉ đếm sự khắc nghiệt của thời Kali: “Với người cư trú tại Kāśī, chẳng phải như thế!”

Verse 74

मृगाणां पक्षिणामित्थं दृष्ट्वा चेष्टां त्रिविष्टपम् । अकांडपातसंकष्टं निनिंदुस्त्रिदशा बहु

Thấy loài nai và chim chóc có hạnh như vậy, chư thiên đã hết lời chê trách chính cõi Svarga—bởi khổ nạn và bức bách của sự “sa đọa” bất ngờ từ trời.

Verse 75

वरमेतेपक्षिमृगाः पशवः काशिवासिनः । येषां न पुनरावृत्तिर्नदेवानपुनर्भवाः

Ngay cả chim muông, thú rừng và loài vật cư trú tại Kāśī cũng thật phước lành; đối với họ không còn trở lại vòng luân hồi. Sự giải thoát khỏi tái sinh như thế, ngay cả chư thiên cũng khó đạt được.

Verse 76

काशीस्थैः पतितैस्तुल्या न वयं स्वर्गिणः क्वचित् । काश्यां पाताद्भयं नास्ति स्वर्गेपाताद्भयं महत्

Chúng ta chẳng hề cầu làm kẻ lên cõi trời; thà như những người bị xem là sa ngã mà vẫn ở lại Kāśī. Ở Kāśī không có nỗi sợ sa đọa, còn ở thiên giới nỗi sợ rơi trở lại (do phước suy) thì rất lớn.

Verse 77

वरं काशीपुरी वासो मासोपवसनादिभिः । विचित्रच्छत्रसंछायं राज्यं नान्यत्र नीरिपु

Hỡi vị vua không kẻ thù, thà ở trong thành Kāśī, dẫu phải giữ chay mỗi tháng và tu khổ hạnh, còn hơn một vương quốc nơi khác—dẫu được che bóng bởi những lọng báu rực rỡ.

Verse 78

शशकैर्मशकैः काश्यां यत्पदं हेलयाप्यते । तत्पदं नाप्यतेऽन्यत्र योगयुक्त्यापि योगिभिः

Cảnh giới tâm linh mà tại Kāśī, ngay cả những loài nhỏ bé như thỏ và muỗi cũng đạt được một cách nhẹ nhàng, thì ở nơi khác, dẫu các hành giả yoga dụng công theo phương pháp nghiêm mật cũng không đạt được.

Verse 79

वरं वाराणसीरंको निःशंकोयो यमादपि । न वयं त्रिदशायेषां गिरितोपीदृशी दशा

Thà làm kẻ nghèo ở Vārāṇasī mà sống không sợ hãi—dẫu đối với Diêm Vương (Yama)—còn hơn ở nơi khác trong cảnh ngộ ấy, dù là bậc chúa tể chư thiên trên đỉnh núi.

Verse 80

ब्रह्मणो दिवसाष्टांशेषपदमैंद्रं विनश्यति । सलोकपाल सार्कं च सचंद्रग्रहतारकम्

Khi chỉ còn một phần tám của ngày Phạm Thiên, ngôi vị của Đế Thích cũng tiêu vong—cùng các Hộ Thế, cùng mặt trời, và cả mặt trăng, các hành tinh cùng muôn vì sao.

Verse 81

परार्धद्वयनाशेपि काशीस्थो यो न नश्यति । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन काश्यां श्रेयः समाचरेत्

Dẫu trong đại kiếp hoại diệt đến hai parārdha, người an trú tại Kāśī vẫn không tiêu vong. Vì thế, hãy dốc mọi nỗ lực mà tu hành điều thiện tối thượng tại Kāśī.

Verse 82

यत्सुखं काशिवासेत्र न तद्ब्रह्मांडमंडपे । अस्ति चेत्तत्कथं सर्वे काशीवासाभिलाषुकाः

Niềm an lạc của việc cư trú tại Kāśī nơi đây, ngay cả trong đại điện của vũ trụ cũng không có. Nếu ở đó có, cớ sao mọi người đều khát ngưỡng được sống tại Kāśī?

Verse 83

जन्मांतरसहस्रेषु यत्पुण्यं समुपार्जितम् । तत्पुण्यपरिवर्तेन काश्यां वासोऽत्र लभ्यते

Công đức tích lũy qua hàng nghìn đời được ‘đổi chuyển’ thành quả: nhờ sự chuyển hóa của công đức ấy, người ta được cư trú tại đây, ở Kāśī.

Verse 84

लब्धोपि सिद्धिं नो यायाद्यदि कुद्ध्येत्त्रिलोचनः । तस्माद्विश्वेश्वरं नित्यं शरण्यं शरणं व्रजेत्

Dẫu đã đắc các siddhi, nếu Đấng Ba Mắt không hoan hỷ thì cũng chẳng đạt viên mãn. Vì vậy, hãy luôn quy y Viśveśvara, bậc đáng nương tựa, nơi che chở thường hằng.

Verse 85

धर्मार्थकाममोक्षाख्यं पुरुषार्थचतुष्टयम् । अखंडं हि यथा काश्यां न तथा न्यत्र कुत्रचित्

Dharma, artha, kāma và mokṣa—bốn mục đích của đời người—hiện hữu trọn vẹn, liên tục nơi Kāśī; không nơi nào khác, ở bất cứ chốn nào, được như vậy.

Verse 86

आलस्येनापि यो यायाद्गृहाद्विश्वेश्वरालयम् । अश्वमेधाधिको धर्मस्तस्य स्याच्च पदेपदे

Dẫu chỉ vì lười biếng mà ai từ nhà bước đến đền Viśveśvara, thì ở mỗi bước chân, công đức dharma vẫn sinh khởi—còn vượt hơn phước của lễ tế Aśvamedha.

Verse 87

यः स्नात्वोत्तरवाहिन्यां याति विश्वे शदर्शने । श्रद्धया परया तस्य श्रेयसोंतो न विद्यते

Ai tắm trong dòng sông chảy về phương bắc rồi với niềm tin tối thượng đến chiêm bái (darśana) Viśveśa, thì phúc lợi tối thượng (śreyas) của người ấy không có giới hạn.

Verse 88

स्वर्धुनी दर्शनात्स्पर्शात्स्नानादाचमनादपि । संध्योपासनतो जप्यात्तर्पणाद्देवपूजनात्

Chỉ cần thấy sông Thiên (Suradhunī), chạm vào, tắm trong đó, thậm chí chỉ ācaman (nhấp nước thánh); nhờ lễ Sandhyā, nhờ japa, tarpaṇa và việc thờ phụng chư thiên—tại Kāśī công đức luôn tăng trưởng.

Verse 89

पंचतीर्थावलोकाच्च ततो विश्वेश्वरेक्षणात् । श्रद्धास्पर्शनपूजाभ्यां धूपदीपादिदानतः

Nhờ chiêm ngưỡng Năm Tīrtha, rồi lại ngước nhìn Viśveśvara; nhờ chạm với lòng sùng tín và hành lễ; nhờ dâng cúng, bố thí hương, đèn và các phẩm vật—tại Kāśī công đức ngày càng thăng cao.

Verse 90

प्रदक्षिणैः स्तोत्रजपैर्नमस्कारैस्तु नर्त्तनैः । देवदेवमहादेव शंभो शिवशिवेति च

Nhờ đi nhiễu (pradakṣiṇa), tụng stotra và trì japa, nhờ lễ bái phủ phục, thậm chí múa hát—miệng xưng: ‘Đấng Thần của chư thần, Mahādeva! Śambho! Śiva, Śiva!’—thì lòng sùng kính ở Kāśī trở thành nguồn công đức mạnh mẽ.

Verse 91

धूर्जटे नीलकंठेश पिनाकिञ्शशिशेखर । त्रिशूलपाणे विश्वेश रक्षरक्षेतिभाषणैः

Nhờ thốt lời khẩn nguyện: ‘Ôi Dhūrjaṭi! Ôi Chúa Nīlakaṇṭha! Ôi Pinākin! Ôi Đấng đội trăng (Śaśiśekhara)! Ôi Viśveśa tay cầm tam xoa—xin hộ trì, xin hộ trì!’—người ở Kāśī cầu được sự che chở của Śiva và tăng trưởng công đức cát tường.

Verse 92

मुक्तिमंडपिकायां च निमेषार्धो पवेशनात् । तत्र धर्मकथालापात्पुराणश्रवणादपि

Và chỉ cần bước vào Mukti-Maṇḍapikā dù chỉ nửa cái chớp mắt; lại ở đó đàm đạo pháp (dharma-kathā) và lắng nghe các Purāṇa—tại Kāśī cũng được đại công đức.

Verse 93

नित्यादिकर्मकरणात्तथातिथिसमर्चनैः । परोपकरणाद्यैश्च धर्मस्स्यादुत्तरोत्तरः

Nhờ thực hành các bổn phận hằng ngày và nghi thức bắt buộc, nhờ kính tiếp khách đến đúng phép, và nhờ những việc lợi tha, phụng sự người khác v.v.—đối với người cư trú ở Kāśī, dharma ngày càng tăng trưởng.

Verse 94

शुक्लपक्षे यथा चंद्रः कलया कलयैधते । एवं काश्यां निवसतां धर्मराशिः पदेपदे

Như trong nửa tháng sáng, vầng trăng tăng dần từng phần từng phần, cũng vậy, đối với người an trú ở Kāśī, kho tàng dharma lớn lên từng bước từng bước.

Verse 95

श्रद्धाबीजो विप्रपादांबुसिक्तः शाखाविद्यास्ताश्चतस्रो दशापि । पुष्पाण्यर्था द्वे फले स्थूलसूक्ष्मे मोक्षःकामो धर्मवृक्षोयमीड्यः

Cây Dharma đáng tôn kính này lấy śraddhā (niềm tin) làm hạt giống, được tưới bằng nước rửa chân các Bà-la-môn. Cành nhánh là các ngành tri thức—bốn và cả mười. Hoa là mục tiêu artha, và cây kết hai quả, thô và tế: bhoga (hưởng lạc thế gian) và mokṣa (giải thoát). Đó là cây chính pháp đáng ca ngợi.

Verse 96

सर्वार्थानामत्रदात्री भवानी सर्वान्कामान्पूरयेदत्र ढुंढिः । सर्वाञ्जंतून्मोचयेदंतकाले विश्वेशोत्रश्रोत्रमंत्रोपदेशात्

Tại đây, Bhavānī ban mọi sự thịnh vượng; tại đây, Ḍhuṃḍhi làm viên mãn mọi ước nguyện. Và cũng tại đây, vào giây phút cuối, Viśveśvara giải thoát muôn loài bằng cách truyền vào tai thần chú cứu độ.

Verse 97

काश्यां धर्मस्तच्चतुष्पादरूपः काश्यामर्थः सोप्यने कप्रकारः । काश्यां कामः सर्वसौख्यैकभूमिः काश्यां श्रेयस्तत्तु किंनात्र यच्च

Ở Kāśī, Dharma đứng vững trong hình thái “bốn chân”; ở Kāśī, artha cũng đạt được bằng nhiều cách. Ở Kāśī, kāma có một nền duy nhất của mọi an lạc; và ở Kāśī hiện hữu śreyas—điều thiện tối thượng—vậy còn sự ưu thắng nào mà nơi đây không có?

Verse 98

विश्वेश्वरो यत्र न तत्र चित्रं धर्मार्थकामामृतरूपरूपः । स्वरूपरूपः स हि विश्वरूपस्तस्मान्न काशी सदृशी त्रिलोकी

Nơi nào có Viśveśvara hiện diện, chẳng lạ gì khi Dharma, artha, kāma và ân huệ mokṣa tựa cam lồ đều hiện bày đúng như bản thể. Vì Ngài là chính hình tướng của Thực Tại, Đấng mang hình tướng vũ trụ; bởi thế trong ba cõi không thành nào sánh được với Kāśī.

Verse 99

इति ब्रुवाणा गीर्वाणा ददृशुस्तूटजं मुनेः । होमधूमसुगंधाढ्यं बटुभिर्बहुभिर्वृतम्

Khi các thần linh nói như vậy, họ trông thấy am lá của vị hiền triết, ngào ngạt hương thơm của khói tế lễ homa, và được bao quanh bởi nhiều bāṭu—những học trò trẻ tuổi.

Verse 100

श्यामाकांजलियाञ्चार्थमृषिकन्यानुयायिभिः । धृतोपग्रहदर्भास्यैर्मृगशावैरलंकृतम्

Nơi ấy được trang sức bằng những nai con; miệng chúng ngậm cỏ darbha làm pháp cụ tế lễ, và các ái nữ của bậc hiền triết theo hầu, tay chắp đầy hạt śyāmā để xin thí.

Verse 107

विधूय सर्व पापानि ज्ञात्वाऽज्ञात्वा कृतान्यपि । हंसवर्णेन यानेन गच्छेच्छिवपुरं ध्रुवम्

Khi đã rũ sạch mọi tội lỗi—dù phạm trong biết hay không biết—người ấy chắc chắn đến được thành của Śiva, được chuyên chở trên cỗ thiên xa sắc như thiên nga.