Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 49

Devanagari script

हुंडौ च मुंड युद्धाय न सज्जेते जयैषिणौ । एणशावं सृगालोपि मृदुस्पृशति पाणिना

Transliteration

huṃḍau ca muṃḍa yuddhāya na sajjete jayaiṣiṇau | eṇaśāvaṃ sṛgālopi mṛduspṛśati pāṇinā

Translation

Ngay cả Huṇḍa và Muṇḍa, kẻ khát cầu chiến thắng, cũng không sửa soạn cho trận chiến; ngay cả chó rừng cũng nhẹ nhàng chạm vào nai con bằng bàn chân của nó.

Word by Word

• हुंडौ: Huṇḍa (and another)
• हुंडौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हुंड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय (conjunction)

• मुंड: Muṇḍa
• मुंड: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुंड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (समुच्चितः; द्विवचनार्थे सह)

• युद्धाय: for battle
• युद्धाय: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; प्रयोजन (dative of purpose)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• सज्जेते: prepare themselves
• सज्जेते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √सज्ज् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, द्विवचन

• जयैषिणौ: desirous of victory
• जयैषिणौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जय (प्रातिपदिक) + एषिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; समासः—जयम् एषिणौ (desirous of victory)

• एण-शावम्: a deer-fawn
• एण-शावम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एण (प्रातिपदिक) + शाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—एणस्य शावः (fawn of an antelope/deer)

• सृगालः: the jackal
• सृगालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सृगाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (even/also)

• मृदु: gently
• मृदु: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मृदु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (gently)

• स्पृशति: touches
• स्पृशति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्पृश् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• पाणिना: with the hand
• पाणिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Two would-be warriors, Huṇḍa and Muṇḍa, stand with weapons yet do not ready themselves; nearby, a jackal gently places its paw on a fawn, an image of improbable tenderness under Kāśī’s calm aura.

Characters & Entities

• Huṇḍa
• Muṇḍa
• sṛgāla (jackal)
• eṇa-śāva (fawn)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In a dharmic sphere, even the violent become gentle; ahiṃsā is portrayed as a transformative power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the implied sacred backdrop of the Kāśīkhaṇḍa; the verse emphasizes its peace-producing dharmic influence.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.