Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 96

Devanagari script

सर्वार्थानामत्रदात्री भवानी सर्वान्कामान्पूरयेदत्र ढुंढिः । सर्वाञ्जंतून्मोचयेदंतकाले विश्वेशोत्रश्रोत्रमंत्रोपदेशात्

Transliteration

sarvārthānāmatradātrī bhavānī sarvānkāmānpūrayedatra ḍhuṃḍhiḥ | sarvāñjaṃtūnmocayedaṃtakāle viśveśotraśrotramaṃtropadeśāt

Translation

Tại đây, Bhavānī ban mọi sự thịnh vượng; tại đây, Ḍhuṃḍhi làm viên mãn mọi ước nguyện. Và cũng tại đây, vào giây phút cuối, Viśveśvara giải thoát muôn loài bằng cách truyền vào tai thần chú cứu độ.

Word by Word

• सर्व: all
• सर्व: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन (Masculine, Genitive, Plural) — समासाङ्ग

• अर्थानाम्: of aims/wealths
• अर्थानाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन (Masculine, Genitive, Plural)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb of place)

• दात्री: giver
• दात्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दा (धातु) + तृ (कृदन्त)
• Form: तृ-प्रत्ययान्त कर्तृवाचक कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Agent noun; Feminine, Nominative, Singular)

• भवानी: Bhavānī (Pārvatī)
• भवानी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवानी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (Masculine, Accusative, Plural)

• कामान्: desires
• कामान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (Masculine, Accusative, Plural)

• पूरयेत्: would/should fulfill
• पूरयेत्: Kriyā (Action)
• Type: Verb
• Root: पूरय् (धातु, णिजन्त from पूर्/पॄ)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद (Optative; 3rd person singular)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb of place)

• ढुंढिः: Ḍhuṃḍhi (a form/name of Gaṇeśa)
• ढुंढिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ढुंढि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (Masculine, Accusative, Plural)

• जन्तून्: creatures/beings
• जन्तून्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जन्तु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (Masculine, Accusative, Plural)

• मोचयेत्: would/should liberate
• मोचयेत्: Kriyā (Action)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु) + णिच् (causative)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद (Optative; 3rd person singular)

• अन्तकाले: at the final time (time of death)
• अन्तकाले: Adhikaraṇa (Time)
• Type: Noun
• Root: अन्तकाल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (अन्ते कालः), पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (Locative singular)

• विश्वेश: of Viśveśa (Śiva)
• विश्वेश: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: विश्वेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Masculine, Genitive, Singular) — समासाङ्ग

• उत्र: (uncertain; part of compound)
• उत्र: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: उत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Neuter, Genitive, Singular) — समासाङ्ग; पाठभेद/दुर्लभ-रूप (uncertain lexeme)

• श्रोत्र: ear
• श्रोत्र: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: श्रोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Neuter, Genitive, Singular) — समासाङ्ग

• मन्त्र: mantra
• मन्त्र: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Masculine, Genitive, Singular) — समासाङ्ग

• उपदेशात्: from (the) instruction/teaching
• उपदेशात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: उपदेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन (Masculine, Ablative, Singular)

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta-Kāśī / Viśveśvara-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya sages

Visual Art Cues

Scene: Tripartite Kāśī grace: Bhavānī enthroned bestowing boons, Ḍhuṃḍhi Gaṇeśa granting desires, and Viśveśvara leaning to whisper the saving mantra into a dying devotee’s ear, with the Ganga and cremation-ghāṭa atmosphere subtly present.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Bhavānī
• Ḍhuṃḍhi
• Viśveśvara
• Tāraka-mantra (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is portrayed as uniquely complete: it grants worldly aims through the Goddess and Gaṇeśa, and final liberation through Śiva’s death-time mantra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), especially the sphere of Viśveśvara, where the ear-whispered mantra at death is celebrated.

What ritualistic prescription is mentioned?

The teaching of the mantra into the ear (śrotra-mantra-upadeśa) at the time of death—associated with Viśveśvara’s grace in Kāśī.