Sarga 69

Verse 1

एवंविलपमानस्यरावणस्यदुरात्मनः ।श्रुत्वाशोकाभितप्तस्यत्रिशिरावाक्यमब्रवीत् ।।।।

Khi nghe Rāvaṇa, kẻ tâm ác, đang than khóc như thế, bị nỗi sầu thiêu đốt, Triśirā liền cất lời nói với ông.

Verse 2

एवमेवमहावीर्योहतोनस्तातमध्यमः ।न तुसत्पुरुषाराजन्विलपन्तियथाभवान् ।।।।

Quả thật, bậc dũng mãnh của chúng ta—người cha và người chú ở hàng giữa của chúng ta—đã bị sát hại. Nhưng, tâu Đại vương, bậc thiện nhân không than khóc như Ngài.

Verse 3

नूनंत्रिभुवनस्यापिपर्याप्तस्त्वमसिप्रभो ।स कस्मात्प्राकृतइवशोचस्यात्मानमीदृशम् ।।।।

Quả thật, tâu Đại vương, ngài đủ sức làm chủ cả ba cõi; cớ sao lại than khóc cho chính mình như kẻ phàm tục, theo cách này?

Verse 4

ब्रह्मदत्ताऽस्तितेशक्तिःकवचस्सायकोधनुः ।सहस्रखरसंयुक्तोरथोमेघस्वनोमहान् ।।।।

Ngươi có những ân tứ của Phạm Thiên: lao thần, áo giáp, tên và cung; lại có cỗ chiến xa vĩ đại, kéo bởi ngàn lừa, vang rền như tiếng mây sấm.

Verse 5

त्वयाऽसकृद्विशस्त्रेणविशस्तादेवदानवाः ।स सर्वायुधसम्पन्नोराघवंशास्तुमर्हसि ।।।।

Chính ngươi, dẫu nhiều phen không mang binh khí, vẫn liên tiếp khuất phục cả chư Thiên lẫn Dānava. Nay đầy đủ mọi thứ vũ khí, ngươi xứng đáng trấn phục Rāghava (Rāma).

Verse 6

कामंतिष्ठमहाराजनिर्गमिष्याम्यहंरणम् ।उद्धरिष्यामितेशत्रूंन्गरुडःपन्नगानिव ।।।।

“Xin bệ hạ cứ an nhiên, hỡi đại vương. Thần sẽ ra chiến trường, nhổ bật kẻ thù của ngài, như Garuḍa nhổ bắt loài rắn.”

Verse 7

शम्बरोदेवराजेननरकोविष्णुवायथा ।तथाऽद्यशयितारामोमयायुधिनिपातितः ।।।।

“Như Śambara bị Thiên Đế quật ngã, và Naraka bị đức Viṣṇu diệt trừ, thì hôm nay Rāma cũng sẽ bị ta đánh ngã giữa chiến trường, nằm phục xuống đất.”

Verse 8

श्रुत्वात्रिशिरसोवाक्यंरावणोराक्षसाधिपः ।पुनर्जातमिवात्मानंमन्यतेकालचोदितः ।।।।

Nghe lời Triśiras, Rāvaṇa—chúa tể loài Rākṣasa—bị số mệnh thúc đẩy, ngỡ như chính mình vừa được tái sinh.

Verse 9

श्रुत्वात्रिशिरसोवाक्यंदेवान्तकनरान्तकौ ।अतिकायश्चतेजस्वीबभूवुर्युद्धहर्षिताः ।।।।

Nghe những lời của Trisiras, Devantaka và Narantaka, cùng với Atikaya rạng rỡ, trở nên hăng hái chiến đấu.

Verse 10

ततोऽहमहमित्येवगर्जन्तोनैरृतर्षभाः ।रावणस्यसुतावीराश्शक्रतुल्यपराक्रमाः ।।।।

Bấy giờ các dũng tử của Rāvaṇa—những tráng sĩ bậc nhất trong loài Nairṛta, oai lực sánh Indra—gầm vang, ai nấy đều hô: “Ta! Ta!” (xin nhận lãnh tiên phong).

Verse 11

अन्तरिक्षगतास्सर्वेसर्वेमायाविशारदाः ।सर्वेत्रिदशदर्पघ्नास्सर्वे च रणदुर्जयाः ।।।।

Tất cả đều có thể đi giữa hư không; tất cả tinh thông huyễn thuật; tất cả có thể phá tan kiêu mạn của chư thiên; và tất cả đều khó bề khuất phục trong chiến trận.

Verse 12

सर्वेसुबलसम्पन्नास्सर्वेविस्तीर्णकीर्तयः ।सर्वेसमरमासाद्य न श्रूयन्तेस्मपराजिताः ।।।।देवैरपिसगन्धर्वैस्सकिन्नरमहोरगैः ।

Tất cả đều đầy đủ sức mạnh phi thường; tất cả đều lừng danh khắp nơi; hễ vào chiến trận thì chưa từng nghe ai nói họ bị bại—dẫu đối trước chư Thiên, các Gandharva, Kinnara hay đại long xà.

Verse 13

सर्वेस्त्रविदुषोवीरास्सर्वेयुद्धविशारदाः ।।।।सर्वेप्रसवरविज्ञानास्सर्वेलब्धवरास्तथा ।

Tất cả đều là dũng sĩ tinh thông binh khí, lão luyện chiến pháp; tất cả đều thông đạt nghi lễ và thánh học; và tất cả cũng đã thọ nhận các ân phúc (boon) nữa.

Verse 14

सतैस्तथाभास्करतुल्यवर्चसैःपुस्त्रैर्वृतश्शत्रुबलप्रमार्दनैः ।रराजराजामघवान्यथामरै ।र्वृतोमहादानवदर्पनाशनैः ।।।।

Được vây quanh bởi hàng trăm người con rực sáng như mặt trời, có sức nghiền nát quân thù, nhà vua (Rāvaṇa) rạng ngời—như Indra giữa các bất tử, những bậc phá tan kiêu mạn của đại Dānava.

Verse 15

स पुत्रान् सम्परिष्वज्यभूषयित्वा च भूषणैः ।आशीर्भिश्चप्रशस्ताभिःप्रेषयामाससम्युगे ।।।।

Ông ôm ấp các con trai, trang sức họ bằng châu báu, rồi với những lời chúc phúc cát tường và tán thán, sai họ tiến ra chiến địa.

Verse 16

युद्धोन्मत्तं च मत्तं च भ्रातरौचापिरावणः ।रक्षणार्थंकुमाराणांप्रेषयामाससंयुगे ।।।।

Rāvaṇa cũng sai hai người em là Yuddhonmatta và Matta vào trận, để bảo hộ các vương tử trẻ (những người con của ông).

Verse 17

तेऽभिवाद्यमहात्मानंरावणंरिपुरावणम् ।कृत्वाप्रदक्षिणंचैवमहाकायाःप्रतस्थिरे ।।।।

Những dũng sĩ thân hình vạm vỡ ấy kính cẩn đảnh lễ Đại hồn Rāvaṇa, kẻ gieo kinh hoàng cho quân thù; rồi đi nhiễu quanh Ngài theo nghi lễ tôn kính và lên đường xuất chinh.

Verse 18

सर्वौषधीभिर्गन्धैश्चसमालभ्यमहाबलाः ।निर्जग्मुर्नैरृतश्रेष्ठाषडेतेयुद्धकाङ्क्षिणः ।।।।

Sáu vị thủ lĩnh rākṣasa tối thượng ấy, sức mạnh phi thường, tự xoa bôi các dược thảo hộ thân cùng hương liệu; rồi tiến ra, lòng khát khao chiến trận.

Verse 19

त्रिशिराश्चातिकायश्चदेवान्तकनरान्तकौ ।महोदरमहापार्श्वौनिर्जग्मुःकालचोदिताः ।।।।

Triśiras và Atikāya, cùng Devāntaka và Narāntaka, lại thêm Mahodara và Mahāpārśva, đều xuất phát—bị Thời (định mệnh) thúc giục.

Verse 20

ततस्सुदर्शनंनागंनीलजीमूतसन्निभम् ।ऐरावतकुलेजातमारुरोहमहोदरः ।।।।

Bấy giờ Mahodara cưỡi lên voi Sudarśana, đen sẫm như mây mưa xanh, thuộc dòng dõi Airāvata.

Verse 21

सर्वायुधसमायुक्तंतूणीभिश्चस्वलङ्कृतम् ।रराजगजमास्थायसवितेवास्तमूर्धनि ।।।।

Được trang bị đủ mọi binh khí, lại điểm tô bằng những ống tên rực rỡ, chàng ngồi trên lưng voi mà tỏa sáng—như mặt trời nơi rìa trời lúc xế bóng về tây.

Verse 22

हयोत्तमसमायुक्तंसर्वायुधसमाकुलम् ।आरुरोहरथश्रेष्ठंत्रिशिरारावणात्मजः ।।।।

Trīśiras, con trai của Rāvaṇa, leo lên cỗ chiến xa bậc nhất, thắng mã kéo, đầy ắp mọi loại vũ khí.

Verse 23

त्रिशिरारथमास्थायविरराजधनुर्धरः ।सविद्युदुल्कश्शैलाग्रेस्सेन्द्रइवाम्बुदः ।।।।

Ngồi trên chiến xa, Trīśiras—bậc cung thủ—bừng rực chói lòa, như áng mây trên đỉnh núi, mang sấm chớp và sao băng, tựa có Đế Thích (Indra) ngự trong đó.

Verse 24

त्रिभिःकिरीटैश्शुशुभेत्रिशिरास्सरथोत्तमे ।हिमवानिशैलेन्द्रस्त्रिभिःकाञ्चनपर्वतैः ।।।।

Trīśiras trên cỗ chiến xa tuyệt hảo rực rỡ với ba vương miện—như núi chúa Himavān lấp lánh với ba đỉnh vàng.

Verse 25

अतिकायोऽपितितेजस्वीराक्षसेन्द्रसुतस्तदा ।आरुरोहरथश्रेष्ठंश्रेष्ठस्सर्वधनुष्मताम् ।।।।

Bấy giờ Atikāya cũng vậy—rực rỡ uy quang, con của chúa tể rākṣasa, bậc nhất trong hàng cung thủ—leo lên cỗ chiến xa lộng lẫy.

Verse 26

सुचक्राक्षंसुसंयुक्तंस्वनुकर्षंसुकूबरम् ।तूणीबाणासनैर्दीप्तंप्रासासिपरिघाकुलम् ।।।।

Cỗ chiến xa ấy có bầu bánh xe tinh xảo, các mối ghép vững bền, trục xe mạnh mẽ, càng xe rắn chắc; rực sáng bởi ống tên và cung, lại dày đặc giáo mác, gươm và chùy sắt.

Verse 27

सकाञ्चनविचित्रेणमकुटेनविराजता ।भूषणैश्चबभौमेरुःप्रभाभिरिवभासयन् ।।।।

Với vương miện vàng kỳ diệu rực rỡ và các bảo sức chói ngời khắp thân, ngài hiện ra như núi Meru, tựa hồ lấy hào quang mà chiếu sáng muôn phương.

Verse 28

स रराजरथेतस्मिन् राजसूनुर्महाबलः ।वृतोनैरृतशार्दूलैर्वज्रपाणिरिवामरैः ।।।।

Trên cỗ xe ấy, hoàng tử đại lực rạng ngời; được vây quanh bởi những dũng sĩ rākṣasa như hổ, ngài tựa Indra cầm chày sấm giữa chư thiên.

Verse 29

हयमुच्चैश्श्रवःप्रख्यंश्वेतंकनकभूषणम् ।मनोजवंमहाकायमारुरोहनरान्तकः ।।।।

Narāntaka liền lên một con ngựa trắng khổng lồ, danh tiếng như Uccaiḥśravas, trang sức bằng vàng, nhanh như ý niệm.

Verse 30

गृहीत्वाप्रासमुल्काभंविरराजनरान्तकः ।शक्तिमादायतेजस्वीगुहशशिखिगतोयथा ।।।।

Nắm lấy ngọn lao rực cháy như sao băng, Narāntaka bừng sáng chói lòa—tựa Guha (Skanda), đấng có mào chim công, khi mang trong tay cây śakti-phóng lao.

Verse 31

देवान्ककस्समादायपरिघंवज्रभूषणम् ।परिगृह्यगिरिंदोर्भ्यांवपुर्विष्णोर्विडम्बयन् ।।।।

Devāntaka cầm lấy cây thiết trượng như chùy, nạm những trang sức cứng như kim cương; ôm chặt bằng đôi tay, hắn như phỏng theo dáng Viṣṇu nâng cả ngọn núi.

Verse 32

महापार्श्वोमहाकायोगदामादायवीर्यवान् ।विरराजगदापाणिःकुबेरइवसंयुगे ।।।।

Mahāpārśva, thân hình vĩ đại, dũng lực phi thường, cầm lấy cây chùy; tay chùy rạng rỡ giữa chiến địa như Kubera trong trận mạc.

Verse 33

तेप्रतस्थुर्महात्मानोऽमरावत्यास्सुराइव ।तान् गजैश्चतुरङ्गैश्चरथैश्चाम्बुन्दिस्स्वनैः ।।।।अनूत्पेतुर्महात्मानोराक्षसाःप्रवरायुधाः ।

Những bậc vĩ nhân ấy xuất chinh như chư thiên ở Amarāvatī; theo sau họ là các rākṣasa hùng mạnh, mang khí giới thượng hạng, cùng voi, ngựa và chiến xa vang rền như mây sấm.

Verse 34

तेविरेजुर्महात्मानःकुमारास्सूर्यवर्चसः ।।।।किरीटिनश्रशियाजुष्टाग्रहादीप्ताइवाम्बरे ।

Những bậc vĩ nhân ấy—các vương tử rực rỡ như mặt trời—đội mũ miện, đầy uy quang; tựa các tinh tú sáng chói, lấp lánh giữa trời cao.

Verse 35

प्रगृहीताबभौतेषांशस्त्राणामावळिस्सिता ।।।।शारदाभ्रप्रतीकाशाहंसावळिरिवाम्बरे ।

Hàng trắng của những vũ khí được giương cao nơi họ rực sáng—tựa một dãy thiên nga giữa tầng không, tựa mây thu trong trẻo chói ngời.

Verse 36

मरणंवापिनिश्चित्यशत्रूणांवापराजयम् ।।।।इतिकृत्वामतिंवीरानिर्जग्मुस्संयुगार्थिनः ।

Quyết một là chết, hai là khiến quân thù bại trận; các dũng sĩ đã định tâm như thế rồi xuất quân, hướng về chiến địa.

Verse 37

जगर्जुश्चप्रणेदुश्चचिक्षिपुश्चापिसायकान् ।।।।जगृहुश्चमहात्मानोनिर्वातायुद्धदुर्मदाः ।

Những đại La-sát—cứng cỏi, say men chiến trận—tiến lên, gầm rống và hò hét, đồng thời phóng dồn dập những loạt tên.

Verse 38

क्ष्वेळिडितास्फोटिनिनदैश्चचाल च वसुन्दरा ।।।।रक्षसांसिंहनादैश्चसंस्फोटेवतदाम्बरम् ।

Bởi tiếng vỗ tay, tiếng búng nứt vang dội của chúng, mặt đất cũng rung chuyển; và bởi tiếng gầm như sư tử của bọn La-sát, bầu trời dường như sắp nứt toạc.

Verse 39

अभिनिष्क्रम्यमुदिताराक्षसेन्द्रामहाबलाः ।।।।ददृशुर्वानरानीकंसमुद्यतशिलानगम् ।

Xuất trận trong niềm hân hoan, các thủ lĩnh La-sát đại lực trông thấy đạo quân Vānara—đã sẵn sàng giao chiến, nâng đá và núi đá lên để ném đi.

Verse 40

हरयोपिमहात्मानोददृशुर्नेरृतम् ।।।।हस्त्यश्वरथसम्बाधंकिङ्किणीशतनादितम् ।नीलजीमूतसङ्काशंसमुद्यतमहायुधम् ।।।।दीप्तानलरविप्रख्यैस्सर्वतोनैरृतैर्वृतम् ।

Các dũng sĩ vānara đại tâm cũng trông thấy đạo quân rākṣasa: dày đặc voi, ngựa và chiến xa, vang rền tiếng chuông trăm hồi; đen như khối mây mưa, giương những đại binh khí, bốn bề bị rākṣasa rực cháy như lửa và mặt trời vây quanh.

Verse 41

हरयोपिमहात्मानोददृशुर्नेरृतम् ।।6.69.40।।हस्त्यश्वरथसम्बाधंकिङ्किणीशतनादितम् ।नीलजीमूतसङ्काशंसमुद्यतमहायुधम् ।।6.69.41।।दीप्तानलरविप्रख्यैस्सर्वतोनैरृतैर्वृतम् ।

Thấy đạo quân địch tiến đến, bầy khỉ—đã định chuẩn mục tiêu—nhấc lên những tảng đá và núi lớn; sức mạnh phi thường, chúng đồng loạt phát tiếng hô vang, và không chịu nổi lời thách thức của rākṣasa, các chiến binh vānara gầm lên đáp trả.

Verse 42

तद्दृष्टवाबलमायान्तंलब्धलक्षाःप्लवङ्गमाः ।।।।समुद्यतमहाशैलास्सम्प्रणेदुर्महाबला ।अमृष्यमाणारक्षांसिप्रतिनर्दन्तवानराः ।।।।

Thấy đạo quân địch tiến đến, bầy khỉ—đã định chuẩn mục tiêu—nhấc lên những tảng đá và núi lớn; sức mạnh phi thường, chúng đồng loạt phát tiếng hô vang, và không chịu nổi lời thách thức của rākṣasa, các chiến binh vānara gầm lên đáp trả.

Verse 43

तद्दृष्टवाबलमायान्तंलब्धलक्षाःप्लवङ्गमाः ।।6.69.42।।समुद्यतमहाशैलास्सम्प्रणेदुर्महाबला ।अमृष्यमाणारक्षांसिप्रतिनर्दन्तवानराः ।।6.69.43।।

Các thủ lĩnh bầy khỉ xông thẳng vào đạo quân rākṣasa ghê gớm, tay giương cao những tảng đá, đi lại tung hoành—như những đỉnh núi nhấp nhô giữa muôn đỉnh.

Verse 44

ततस्समुद्घुष्टरवंनिशम्य।रक्षोगणावानरयूथपानाम् ।अमृष्यमाणाःपरहर्षमुग्रं।महाबलाःभीमतरंविनेदुः ।।।।

Bấy giờ, nghe tiếng hò reo vang dội của các thủ lĩnh vānara, đoàn quân rākṣasa hùng mạnh—không chịu nổi niềm hăng hái dữ dội của đối phương—liền phát ra tiếng gầm còn ghê rợn hơn.

Verse 45

तेराक्षसबलंघोरंप्रविश्यहरियूथपाः ।विचेरुरुद्यतैश्शैलैर्नगाश्शिखरिणोयथा ।।।।

Các thủ lĩnh bầy khỉ xông thẳng vào đạo quân rākṣasa ghê gớm, tay giương cao những tảng đá, đi lại tung hoành—như những đỉnh núi nhấp nhô giữa muôn đỉnh.

Verse 46

केचिदाकाशमाविश्यकेचिदुर्व्यांप्लवङ्गमाः ।रक्षस्सैन्येषुसङ्कृद्धाःश्चेरुर्द्रुमशिलायुधाः ।।।।

Có kẻ vọt lên tận không trung, có kẻ đứng vững trên mặt đất; bầy Khỉ phẫn nộ, cầm cây và đá làm vũ khí, xông lướt khắp hàng ngũ quân Dạ-xoa.

Verse 47

द्रुमांश्चविपुलस्कन्थान् गृह्यवानरपुङ्गवाः ।तद्युद्धमभवद्घोरंरक्षोवानरसङ्कुलम् ।।।।

Nắm lấy những thân cây to lớn, các bậc anh hùng đứng đầu bầy Khỉ giao chiến; và trận chiến ấy trở nên kinh hoàng, dày đặc cả Dạ-xoa lẫn Khỉ.

Verse 48

तेपादपशिलाश्शैलैश्चक्रुर्वृष्टिमनूपमाम् ।बाणौघैर्वार्यमाणाश्चहरयोभीमविक्रमाः ।।।।

Những con Khỉ dũng mãnh đáng sợ ấy, dù bị mưa tên ngăn chặn, vẫn trút xuống một cơn ‘mưa’ vô song của cây cối, đá tảng và vách núi.

Verse 49

सिंहनादान्विनेदुश्चरणेराक्षसवानराः ।शिलाभिश्चूर्णयामासुर्यातुधानान् प्लवङ्गमाः ।।।।

Khắp chiến địa, bọn Rākṣasa và các Vānara đồng cất tiếng gầm như sư tử; bầy khỉ dùng đá nghiền nát lũ Yātudhāna.

Verse 50

नर्जघ्नुस्संयुगेक्रुद्धाःकवचाभरणावृतान् ।केचिद्रथगतावनीरान्गजवाजिगतानपि ।।।।

Giữa cuộc giao tranh, họ phẫn nộ mà giết các chiến sĩ khoác giáp, đeo trang sức; có kẻ còn đánh ngã những anh hùng trên chiến xa, cả những người cưỡi voi và ngựa.

Verse 51

निर्जघ्नुस्सहसाऽप्लुत्ययातुधानान् प्लवङ्गमाः ।शैलशृङ्गाचिताङ्गाश्चमुष्टिभिर्वान्तलोचनाः ।।।।चेरुःपेतुश्चनेदुश्चतत्रराक्षसपुङ्गवाः ।

Bầy khỉ bỗng nhảy vọt, ập tới mà đánh ngã lũ Yātudhāna. Tại đó, những Rākṣasa kiệt xuất—bị nắm đấm giáng xuống, thân thể văng rải như trên mỏm núi, mắt trợn lồi—loạng choạng, ngã gục và kêu thét.

Verse 52

राक्षसाश्चशरैस्तीक्ष्णैर्बिदुःकपिकुञ्जरान् ।।।।शूलमुद्गरखडगैश्चजघ्नुःप्रासैश्चशक्तिभिः ।

Bọn Rākṣasa cũng dùng tên nhọn đâm xuyên những khỉ đầu đàn to lớn như voi; lại dùng đinh ba, chùy, kiếm, giáo và lao phóng mà chém giết.

Verse 53

अन्योन्यंपातयामासुःपरस्परजयैषिणः ।।।।रिपुशोणितदिग्धाङ्गास्तत्रवानरराक्षसाः

Tại đó, các Vānara và Rākṣasa, thân thể nhuốm máu kẻ thù, mỗi bên khát cầu thắng lợi trước đối phương, cứ liên tiếp quật ngã nhau không ngừng.

Verse 54

ततश्शैलैश्चखडगैश्चविसृष्टैर्हरिराक्षसैः ।।।।मुहूर्तेनावृताभूमिरभवच्छोणिताप्लुता ।

Rồi những tảng đá và gươm kiếm do cả Vānara lẫn Rākṣasa phóng vút, chỉ trong khoảnh khắc đã phủ kín mặt đất, khiến đất như ngập tràn trong máu.

Verse 55

विकीर्णैःपर्वताकारैरक्षोभिररिमर्दनैः ।।।।आसीद्वसुमतीपूर्णातदायुद्धमदान्वितैः ।

Bấy giờ, mặt đất khắp nơi rải đầy những thân hình Rākṣasa to lớn như núi, kiên cường không lay chuyển, nghiền nát quân thù, say men kiêu hãnh của chiến trận.

Verse 56

आक्षिप्ताःक्षिप्यमाणाश्चभग्नशूलाश्चवानरैः ।।।।पुनरङ्गैस्तदाचक्रुरासन्नायुद्धमद्भुतम् ।

Bị Vānara quăng ném, bị hất ngã, những cây đinh ba đã gãy, các chiến sĩ lại áp sát và tiếp tục giao tranh—kỳ lạ thay—ngay cả bằng chính tay chân thân thể mình.

Verse 57

वानरान्वानरैरेवजघ्नुस्तेनैरृतर्षभाः ।।।।राक्षसान्राक्षसैरेवजघ्नुस्तेवानराअपि ।

Những Rākṣasa hùng mãnh như bò đực ấy đã dùng chính các Vānara làm vũ khí mà đánh giết Vānara; và các Vānara cũng dùng chính các Rākṣasa làm vũ khí mà đánh giết Rākṣasa.

Verse 58

आक्षिप्य च शिलास्तेषांनिजघ्नाराक्षसाहरीन् ।।।।तेषांचाछचिद्यशस्त्राणिजघ्नूरक्षांसिवानराः ।

Bọn La-sát-sa chộp lấy đá tảng mà đánh gục các Vānara; còn các Vānara thì giật phăng vũ khí của chúng, rồi lại đánh ngã bọn La-sát-sa.

Verse 59

निजघ्नुश्शैलशूलार्स्सैर्भिभिदुश्चपरस्परम् ।।।।सिंहनादान्विनेदुश्चरणेराक्षसावानराः ।

Trên chiến địa, La-sát-sa và Vānara dùng đá, đinh ba và giáo mác mà đánh xé lẫn nhau; rồi gầm vang tiếng sư tử giữa trận.

Verse 60

छिन्नवर्णतनुत्राणाराक्षसावानरैर्हताः ।।।।रुधिरंप्रसृतास्तत्ररससारमिवद्रुमाः ।

Bọn La-sát-sa bị Vānara giết, áo giáp và che thân bị xé rách, nơi ấy máu tuôn trào—như cây bị chẻ đôi rịn nhựa tinh.

Verse 61

रथेन च रथंचापिवारणेनैववारणम् ।।।।हयेन च हयंकेचिन्निजघ्नुर्वानरारणे ।

Trong trận chiến, có những Vānara lấy xe chiến đánh xe chiến, lấy voi chọi voi, lấy ngựa đụng ngựa, khiến chúng va nát vào nhau.

Verse 62

क्षुरप्रैरर्धचन्द्रैश्चभल्लैश्चनिशितैश्शरैः ।।।।राक्षसावानरेन्द्राणांबिभिदुःपादपान् शिलाः ।

Bằng những mũi tên sắc bén—đầu móng ngựa, đầu bán nguyệt và đầu bhalla—bọn La-sát phá nát cây cối và đá tảng do các thủ lĩnh Vānara vung ném.

Verse 63

विकीर्णैपर्वताग्रैश्चद्रुमैछशिनैश्चसंयुगे ।।।।हतैश्चकपिरक्षोभिर्दुर्गमावसुधाऽभवत् ।

Trong cuộc giao tranh ấy, đỉnh núi vỡ vụn và cây rừng bị chặt ngã vung vãi khắp nơi; lại thêm Vānara và La-sát ngã xuống, khiến mặt đất trở nên khó bề qua lại.

Verse 64

तेवानरागर्वितहृष्टचेष्टास्सङ्ग्राममासाद्यभयंविम ।युद्धंस्मसर्वेसहराक्षसैस्सैयुधाश्चक्रुरदीनसत्त्वाः ।।।।

Những Vānara ấy, kiêu hãnh và hân hoan trong từng động tác, tiến đến chiến địa, dứt bỏ nỗi sợ; với tâm khí không nao núng, tất cả cùng giao chiến với bọn La-sát.

Verse 65

तस्मिन्प्रवृत्तेतुमुलेविमर्देप्रहृष्यमाणेषुवलीमुखेषु ।निपात्यमानेषु च राक्षसेषुमहर्षयोदेवगणाश्चनेदुः ।।।।

Khi cuộc xung đột dữ dội và ầm vang ấy bùng lên—mặt khỉ reo mừng, còn La-sát bị quật ngã—các đại hiền triết và chư thiên đồng thanh hô vang hoan hỷ.

Verse 66

ततोहयंमारुततुल्यवेगमारुह्यशक्तिंनिशितांप्रगृह्य ।नरान्तकोवानरराजसैन्यंमहार्णवंमीनइवाविवेश ।।।।

Bấy giờ Narāntaka cưỡi lên con ngựa nhanh như gió, nắm lấy cây lao sắc bén, lao thẳng vào quân của Vānara vương như cá lặn vào biển cả mênh mông.

Verse 67

स वानरान् सप्तशतानिवीरःप्रासेनदीप्तेनन्वििर्बिभेद ।एकःक्षणेनेन्द्ररिपुर्महात्माजघानसैन्यंहरिपुङ्गवानाम् ।।।।

Bấy giờ vị dũng tướng Narāntaka, kẻ thù của Indra, dùng ngọn lao rực lửa mà đâm xuyên bảy trăm Vānara; chỉ trong một sát-na, bậc đại hùng ấy đã quật ngã đạo quân của những thủ lĩnh khỉ tối thượng.

Verse 68

ददृशुश्चमहात्मानंहयपृष्ठेप्रतिष्ठितम् ।चरन्तंहरिसैन्येषुविद्याधरमहर्षयः ।।।।

Các đại hiền triết Vidyādhara trông thấy bậc đại lực ấy vững vàng đứng trên lưng ngựa, rong ruổi giữa hàng ngũ quân Vānara.

Verse 69

स तस्यददृशेमार्गोमांसशोणितकर्दमः ।पतितैःपर्वताकारैर्वानरैरभिसंवृतः ।।।।

Trên đường đi, hắn thấy lối đi đã hóa thành bùn lầy của thịt và máu, bị phủ kín bởi những Vānara ngã xuống, to lớn như núi.

Verse 70

यावद्विक्रमितुंबुधदिंचक्रुःप्लवगपुङ्गवाः ।तावदेतानतिक्रम्यनिर्बिभेदनरान्तकः ।।।।

Khi các thủ lĩnh khỉ còn chưa kịp gom đủ quyết tâm để xông lên, thì Narāntaka đã vượt qua họ, xông thẳng và đâm phá tan tác.

Verse 71

ददाहहरिसैन्यानिवनानीवविभावसुः ।यावदुत्पाटयामासुर्वृक्षान्शैलान्वनौकसः ।।।।तावत्प्रासहताःपेतुर्वज्रकृत्ताइवाचलाः ।

Ngài thiêu đốt quân Vānara như lửa thần Agni nuốt trọn rừng sâu. Dẫu các cư dân rừng kịp nhổ bật cây cối, bứng cả đá núi, thì họ vẫn gục ngã vì mũi lao—tựa non cao bị sét trời (vajra) bổ vỡ.

Verse 72

ज्वलन्तम्प्रासमुद्यम्यसङ्ग्रामान्तेनरान्तकः ।।।।दिक्षुसर्वासुबलवान् विचचारनरान्तकः ।प्रमृद्नन्सर्वतोयुद्धेप्रावृटकालेयथानिलः ।।।।

Giữa trận chiến, Narāntaka lực lưỡng giương ngọn lao rực cháy; ngài tung hoành khắp bốn phương, nghiền nát mọi phía trong giao tranh—như gió lớn mùa mưa quét sạch muôn vật.

Verse 73

ज्वलन्तम्प्रासमुद्यम्यसङ्ग्रामान्तेनरान्तकः ।।6.69.72।।दिक्षुसर्वासुबलवान् विचचारनरान्तकः ।प्रमृद्नन्सर्वतोयुद्धेप्रावृटकालेयथानिलः ।।6.69.73।।

Narāntaka hùng mãnh tung hoành khắp mọi phương trên chiến địa, nghiền nát tất cả chung quanh—như cuồng phong mùa mưa quét qua không ngừng.

Verse 74

न शेकुर्भाषितुंवीरा न स्थातुंस्पन्दितुंभयात् ।उत्पतन्तंस्थितंयान्तंसर्वान्विव्याधवीर्यवान् ।।।।

Các dũng sĩ Vānara vì kinh hãi không thể cất lời, không thể đứng vững, cũng chẳng dám động đậy; còn kẻ dũng mãnh kia thì đâm xuyên tất cả—kẻ đang nhảy vọt, kẻ đứng yên, hay kẻ đang tiến bước.

Verse 75

एकेनानन्तकल्पेनप्रासेनादित्यतेजसा ।भग्नानिहरिसैन्यानिनिपेतुर्धरणीतले ।।।।

Chỉ với một ngọn lao—tựa định mệnh vô cùng, rực sáng như mặt trời—ngài đánh tan hàng ngũ Vānara; quân bị phá vỡ liền ngã rạp xuống mặt đất.

Verse 76

वज्रनिष्पेषदृशंप्रासस्याभिनिपातनम् ।न शेकुर्वानरास्सोढुंतेविनेदुर्महास्वनम् ।।।।

Bọn Vānara không sao chịu nổi cú giáng của ngọn lao, nghiền nát như sấm sét; liền đồng loạt gào thét vang rền tiếng lớn.

Verse 77

पततांहरिवीराणांरूपाणिप्रचकाशिरे ।वज्रभिन्नाग्रकूटानांशैलानांपततामिव ।।।।

Thân hình các dũng sĩ Vānara ngã xuống vẫn rực sáng—tựa những đỉnh núi bị sấm sét bổ vỡ rồi ầm ầm đổ sập.

Verse 78

येतुपूर्वंमहात्मानःकुम्भकर्णेनपातिताः ।तेस्वस्थावानरश्रेष्ठास्सुग्रीवमुपतस्थिरे ।।।।

Những Vānara ưu tú ấy—các bậc đại hồn từng bị Kumbhakarṇa quật ngã trước kia—nay đã hồi phục, đến đứng hầu trước Sugrīva.

Verse 79

विप्रेक्षमाणस्सुग्रीवोददर्शहरिवाहिनीम् ।नरान्तकभयत्रस्तांविद्रवन्तीमितस्ततः ।।।।

Đảo mắt nhìn quanh, Sugrīva thấy đạo quân Vānara—kinh hoàng vì sợ Narāntaka—đang tán loạn, chạy trốn khắp nơi.

Verse 80

विद्रुतांवाहिनींदृष्टवा स ददर्शनरान्तकम् ।गृहीतप्रासमायान्तंहयपृष्ठेप्रतिष्ठितम् ।।।।

Thấy đạo quân mình tan chạy, chàng liền trông thấy Narāntaka tiến đến, tay cầm giáo, vững ngồi trên lưng ngựa.

Verse 81

अथोवाचमहातेजास्सुग्रीवोवानराधिपः ।कुमारमङ्गदंवीरंशक्रतुल्यपराक्रमम् ।।।।

Bấy giờ Sugrīva rực rỡ oai quang, chúa tể loài Vānara, cất lời với vương tử Aṅgada—dũng sĩ có uy lực sánh tựa Indra.

Verse 82

गच्छत्वंराक्षसंवीरोयोऽसौतुरगमास्थितः ।क्षोभयन्तहरिबलंक्षिप्रंप्राणैर्वियोजय ।।।।

“Hãy đi, hỡi dũng sĩ! Kẻ Rākṣasa kia đang ngồi trên ngựa, khuấy động và uy hiếp đạo quân khỉ; hãy mau chóng khiến hắn lìa bỏ mạng sống.”

Verse 83

स भर्तुर्वचनंश्रुत्वानिष्पपाताङ्गदतः ।अनीकान्मेघसङ्काशादंशुमानिववीर्यवान् ।।।।

Nghe lời truyền của chúa công, Aṅgada dũng mãnh liền nhảy vọt khỏi hàng ngũ, như mặt trời bừng ra khỏi tầng mây dày.

Verse 84

शैलसङ्घातसङ्काशोहरीणामुत्तमोऽङ्गदः ।रराजाङ्गदसन्नद्धस्सधातुरिवपर्वतः ।।।।

Aṅgada, bậc tối thượng trong loài Vānara, trông như một khối núi đá; với những vòng đeo nơi cánh tay, chàng rực sáng như ngọn núi lấp lánh vân quặng.

Verse 85

निरायुधोमहातेजाःकेवलंनखदंष्ट्रवान् ।नरान्तकमभिक्रम्यवालिपुत्रोऽब्रवीद्वचः ।।।।

Tuy không mang binh khí, vẫn rực rỡ đại oai quang, chỉ lấy móng và nanh làm vũ khí, Aṅgada—con của Vāli—tiến đến Narāntaka và cất lời.

Verse 86

तिष्ठकिंप्राकृतैरेभिर्हरिभिस्त्वंकरिष्यसि ।अस्मिन्वज्रसमस्पर्शंप्रासंक्षिपममोरसि ।।।।

“Đứng lại! Với bọn khỉ tầm thường này, ngươi làm được gì? Hãy phóng vào ngực ta ngọn lao có sức chạm như kim cang ấy!”

Verse 87

अङ्गदस्यवचश्श्रुत्वाप्रचुक्रोधनरान्तकः ।सन्दश्यदशनैरोष्ठंन्वििश्श्वस्यभुजङ्गवत् ।।।।अभिगम्याङ्गदंक्रुद्धोवालिपुत्रंनरान्तकः ।प्रासंसमाविध्यतदाङ्गदायसमुज्ज्वलन्तंसहसोत्ससर्ज ।स वालिपुत्रोरसिवज्रकल्पेबभूवभग्नोन्यपतच्चभूमौ ।।।।

Nghe lời Aṅgada, Narāntaka bừng bừng phẫn nộ; nghiến răng cắn môi, rít lên như rắn độc. Hắn giận dữ bước đến trước con của Vāli và phóng mạnh ngọn lao rực sáng về phía Aṅgada. Nhưng khi chạm ngực Aṅgada như kim cang giáng xuống, ngọn lao liền vỡ nát và rơi xuống đất.

Verse 88

अङ्गदस्यवचश्श्रुत्वाप्रचुक्रोधनरान्तकः ।सन्दश्यदशनैरोष्ठंन्वििश्श्वस्यभुजङ्गवत् ।।6.69.87।।अभिगम्याङ्गदंक्रुद्धोवालिपुत्रंनरान्तकः ।प्रासंसमाविध्यतदाङ्गदायसमुज्ज्वलन्तंसहसोत्ससर्ज ।स वालिपुत्रोरसिवज्रकल्पेबभूवभग्नोन्यपतच्चभूमौ ।।6.69.88।।

Nghe lời Aṅgada, Narāntaka bừng bừng phẫn nộ; nghiến răng cắn môi, rít lên như rắn độc. Hắn giận dữ bước đến trước con của Vāli và phóng mạnh ngọn lao rực sáng về phía Aṅgada. Nhưng khi chạm ngực Aṅgada như kim cang giáng xuống, ngọn lao liền vỡ nát và rơi xuống đất.

Verse 89

तंप्रासमालोक्यतदाविभग्नंसुपर्णकृत्तोरगभोगकल्पम् ।तलंसमुद्यम्य स वालिपुत्रस्तुरङ्गमतस्यजघानमूर्ध्नि ।।।।

Thấy ngọn lao gãy rơi—tựa vòng cuộn của rắn bị Garuḍa chém đứt—con của Vāli liền giơ bàn tay lên và giáng xuống đầu con ngựa ấy.

Verse 90

निमग्नतालुस्फ्सुटिताक्षितारोनिष्क्रान्तजिह्वोऽचलसन्निकाशः ।स तस्यवाजीनिपपातभूमौतलप्रहारेणविशीर्णमूर्धा ।।।।

Dưới cú giáng bằng bàn tay của Aṅgada, con ngựa to như núi ấy gục xuống đất: đầu nứt toác, má hõm sâu, tròng mắt vỡ vụn, lưỡi thè ra ngoài.

Verse 91

नरान्तकःक्रोधवशंजगामहतंतुरङ्गंपतितंनिरीक्ष्य ।स मुष्टिमुद्यम्यमहाप्रभावोजघानशीर्षेयुधि वालिपुत्रम् ।।।।

Thấy ngựa của mình bị giết và ngã xuống, Narantaka vô cùng tức giận, hắn giơ nắm đấm đầy uy lực đánh vào đầu con trai của Vali.

Verse 92

अथाङ्गदोमुष्टिविशीर्णमूर्धासुस्रावतीव्रंरुधिरंभृशोष्णम् ।मुहुर्विजज्वालमुमोहचापिसंज्ञांसमासाद्यविसिष्मिये च ।।।।

Lúc đó, Angada bị vỡ đầu do cú đấm, máu nóng tuôn ra xối xả. Chàng loạng choạng và ngất đi một lúc; nhưng khi tỉnh lại, chàng kinh ngạc trước sức mạnh của đối thủ.

Verse 93

अथाङ्गदोमृत्युसमानवेगंसंवर्त्यमुष्टिंगिरिशृङ्गकल्पम् ।निपातयामासतदामहात्मानरान्तकस्योरसिवालिपुत्रः ।।।।

Sau đó, Angada vĩ đại nắm chặt tay, nhanh như tử thần và nặng tựa đỉnh núi, giáng một cú thật mạnh xuống ngực Narantaka.

Verse 94

स मुष्टिनिष्पिष्टविभिन्नवक्षाज्वालावमन्शोणितदिग्धगात्रः ।नरान्तकोभूमितलेपपातयथाऽचलोवज्रनिपातभग्नः ।।।।

Với lồng ngực bị đấm nát và vỡ toạc, Narantaka—thân thể đầm đìa máu me và phun ra những luồng lửa—ngã xuống đất như một ngọn núi bị sét đánh vỡ vụn.

Verse 95

अथान्तरिक्षेत्रिदशोत्तमानांवनौकसांचैवमहाप्रणादः ।बभूवतस्मिन्निहतेऽग्य्रवीर्येनरान्तकेवालिसुतेनसंख्ये ।।।।

Sau đó, khi Narantaka—kẻ dũng mãnh nhất—bị con trai của Vali giết chết trong trận chiến, một tiếng gầm vang dội chiến thắng đã nổi lên giữa các vị thần trên trời và cả trong đội quân Vanara.

Verse 96

अथाङ्गदोराममनःप्रहर्षणंसुदुष्करं त त्कृतवाहनिविक्रमम् ।विसिष्मियेसोऽप्यतिवीर्यविक्रमपुनश्चयुद्धे स बभूवहर्षितः ।।।।

Bấy giờ Rama, lòng đầy hân hoan, kinh ngạc vì Angada đã thực hiện được một chiến công khó khăn nhường ấy. Angada—người có sức mạnh phi thường—cũng vui mừng và lại sẵn sàng cho trận chiến.