Shloka 26

त्रिशिरा-प्रबोधनम् तथा नरान्तक-वधः

Trisira’s Counsel and the Slaying of Naranthaka

Devanagari script

सुचक्राक्षंसुसंयुक्तंस्वनुकर्षंसुकूबरम् ।तूणीबाणासनैर्दीप्तंप्रासासिपरिघाकुलम् ।।।।

Transliteration

sucakrākṣaṃ susaṃyuktaṃ svanukarṣaṃ sukūbaram |

tūṇībāṇāsanair dīptaṃ prāsāsiparighākulam ||

Translation

Cỗ chiến xa ấy có bầu bánh xe tinh xảo, các mối ghép vững bền, trục xe mạnh mẽ, càng xe rắn chắc; rực sáng bởi ống tên và cung, lại dày đặc giáo mác, gươm và chùy sắt.

Word by Word

• सुचक्राक्षम्: having excellent wheels and axles
• सुचक्राक्षम्: कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: सु-चक्र-अक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/बहुपद-समास: सु + चक्र + अक्ष; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; रथश्रेष्ठम् इति कर्मस्य विशेषण

• सुसंयुक्तम्: well-joined/firmly fitted
• सुसंयुक्तम्: कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: सु-संयुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (past passive participle from युज् with सम्): संयुक्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपसर्ग: सम्; अव्ययपूर्वक: सु

• स्वनुकर्षम्: with strong traction/shafts
• स्वनुकर्षम्: कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: स्व-अनुकर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय: स्वः अनुकर्षः (good/strong draw-bar/traction); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; रथस्य विशेषण

• सुकूबरम्: with excellent pole/yoke
• सुकूबरम्: कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: सु-कूबर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय: सु + कूबर; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; रथस्य विशेषण

• तूणीबाणासनैः: with quivers and bows
• तूणीबाणासनैः: करण (Karana/Instrument)
• Type: Noun
• Root: तूणी-बाण-आसन (प्रातिपदिक)
• Form: इतरेतर-द्वन्द्व (copulative): तूणी च बाणाशनं च (quiver and bow); तृतीया-विभक्ति (Instrumental, 3rd), बहुवचन (Plural)

• दीप्तम्: shining/radiant
• दीप्तम्: कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: दीप्त (प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (past passive participle from दीप्): दीप्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; रथस्य विशेषण

• प्रासासिपरिघाकुलम्: crowded with spears, swords, and iron bars
• प्रासासिपरिघाकुलम्: कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: प्रास-असि-परिघ-आकुल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (determinative): प्रासैः असिभिः परिघैः च आकुलम् (filled with spears, swords, and bars); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; रथस्य विशेषण

Context

The chariot (of Atikaya) had excellent wheels, well fitted with strong axles, stout poles, equipped with quivers and bows, with best of spears, bars, and swords.

Characters & Entities

• Atikāya (contextual, chariot belongs to him)
• Chariot (ratha)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse catalogs instruments of violence, implicitly setting the stage for dharmic evaluation: in the Ramayana, victory is not guaranteed by armament but by alignment with righteousness.

What is the narrative situation?

A detailed description of Atikāya’s battle-chariot and its heavy weaponry.

Which character virtue is emphasized?

Preparedness and martial capacity; the verse is primarily technical/visual rather than moralizing.