Valmiki Ramayana 6.69.69 — Yuddha Kanda, Sarga 69, Shloka 69

त्रिशिरा-प्रबोधनम् तथा नरान्तक-वधः

Trisira’s Counsel and the Slaying of Naranthaka

Devanagari script

स तस्यददृशेमार्गोमांसशोणितकर्दमः ।पतितैःपर्वताकारैर्वानरैरभिसंवृतः ।।।।

Transliteration

sa tasya dadṛśe mārgo māṃsa-śoṇita-kardamaḥ | patitaiḥ parvatākārair vānarair abhisaṃvṛtaḥ ||

Translation

Trên đường đi, hắn thấy lối đi đã hóa thành bùn lầy của thịt và máu, bị phủ kín bởi những Vānara ngã xuống, to lớn như núi.

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तस्य: of him / his
• तस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• ददृशे: saw
• ददृशे: क्रिया (predicate)
• Type: Verb
• Root: √dṛś (धातु)
• Form: लिट्/आत्मनेपद (perfect, ātmanepada), प्रथमपुरुष, एकवचन

• मार्गः: path/way
• मार्गः: कर्म (Karma; seen object)
• Type: Noun
• Root: mārga (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मांसशोणितकर्दमः: a mire of flesh and blood
• मांसशोणितकर्दमः: कर्म (Karma; apposition/descriptor)
• Type: Noun
• Root: māṃsa-śoṇita-kardama (प्रातिपदिक; components: māṃsa + śoṇita + kardama)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: मांसशोणितयोः कर्दमः (mire of flesh and blood); मार्गस्य विशेषणभावः

• पतितैः: by fallen
• पतितैः: करण (Karaṇa; means)
• Type: Adjective
• Root: √pat (धातु) > patita (कृदन्त-प्रातिपदिक, भूतकृदन्त/PPP)
• Form: भूतकृदन्त, पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् to वानरैः

• पर्वताकारैः: mountain-sized
• पर्वताकारैः: करण (Karaṇa; qualifier)
• Type: Adjective
• Root: parvata-ākāra (प्रातिपदिक; components: parvata + ākāra)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष: पर्वतस्य आकारः येषाम् (mountain-shaped); विशेषणम् to वानरैः

• वानरैः: by vanaras
• वानरैः: करण (Karaṇa/instrument)
• Type: Noun
• Root: vānara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• अभिसंवृतः: completely covered
• अभिसंवृतः: क्रियाविशेषण/विधेय (predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: abhi-saṃ√vṛ (धातु) > abhisaṃvṛta (कृदन्त-प्रातिपदिक, भूतकृदन्त/PPP)
• Form: भूतकृदन्त, पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मार्गः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

Context

On the way he saw flesh and blood fallen like a heap of a mountain covered fully with Vanaras.

Characters & Entities

• Narāntaka (implied as 'he')
• Vānara
• mārga (path)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

A dharmic reading confronts the suffering produced by war: righteousness is not triumphalism but responsibility amid grievous human (and non-human) loss.

What is the narrative situation?

The battlefield is shown as strewn with massive fallen Vānaras, the ground soaked and churned.

Which character virtue is emphasized?

Sobriety and moral gravity—recognizing the real cost of conflict.