Sṛṣṭi-varṇana, Bhārata-khaṇḍa-mahātmya, and Jagad-bhūgola (Creation, Glory of Bhārata, and World Geography)

Verse 1

नारद उवाच । कथं ससर्ज ब्रह्मादीनादिदेवः पुरा विभुः । तन्ममाख्याहि सनक सर्वज्ञोऽस्ति यतो भवान् ॥ १ ॥

Nārada thưa: “Thuở xưa, Đấng Chúa Tể nguyên sơ, bậc Toàn năng và khắp cùng, đã tạo sinh Brahmā và các chư thiên khác như thế nào? Ôi Sanaka, xin hãy nói cho con biết điều ấy—vì ngài thật là bậc toàn tri.”

Verse 2

श्रीसनक उवाचा । नारायणोऽक्षरोऽनन्तः सर्वव्यापी निरञ्जनः । तेनेदमखिलं व्याप्तं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ २ ॥

Śrī Sanaka thưa: “Nārāyaṇa là Đấng bất hoại, vô tận—khắp cùng và thanh tịnh không nhiễm. Nhờ Ngài, toàn thể vũ trụ này, cả bất động lẫn hữu động, đều được thấm nhuần trọn vẹn.”

Verse 3

आदिसर्गे महाविष्णुः स्वप्रकाशो जगन्मयः । गुणभेदमधिष्ठाय मूर्त्तित्रिकमवासृजत् ॥ ३ ॥

Vào thuở sơ khai của tạo hóa, Mahāviṣṇu—tự chiếu sáng và thấm khắp vũ trụ—ngự trên sự phân biệt của ba guṇa và khai sinh bộ ba hình tướng thiêng liêng.

Verse 4

सृष्ट्यर्थं तु पुरा देवो दक्षिणाङ्गात्प्रजापतिम् । मध्येरुद्राख्यमीथानं जगदन्तकरं मुने ॥ ४ ॥

Thuở xưa, vì mục đích tạo dựng, Đức Chúa đã sinh Prajāpati từ phía hữu thân; và từ phần giữa thân Ngài, Ngài hiển lộ đấng mang danh Rudra—mãnh liệt, kẻ đem đến sự hoại diệt của thế gian, hỡi bậc hiền triết.

Verse 5

पालनायास्य जगतो वामाङ्गाद्विष्णुमव्ययम् । तमादिदेवमजरं केचिदाहुः शिवाभिधम् । केचिद्विष्णुं सदा सत्यं ब्रह्माणं केचिदूचिरे ॥ ५ ॥

Để hộ trì vũ trụ này, từ vāmāṅga (bên trái) Ngài, Viṣṇu bất hoại đã hiển hiện. Đấng Thần sơ nguyên, không già không chết ấy—có kẻ gọi Ngài là “Śiva”; có kẻ tôn xưng Ngài là Viṣṇu, chân thật muôn đời; lại có kẻ nói Ngài là Brahmā.

Verse 6

तस्य शक्तिः परा विष्णोर्जगत्कार्यप्रवर्तिनी । भावाभावस्वरुपा सा विद्याविद्येति गीयते ॥ ६ ॥

Thánh lực tối thượng của Viṣṇu khiến mọi vận hành của vũ trụ khởi động. Mang bản tính vừa “hữu” vừa “vô”, Thánh lực ấy được ca tụng là cả Vidyā (Minh tri) lẫn Avidyā (Vô minh).

Verse 7

यदा विश्वं महाविष्णोर्भिन्नत्वेन प्रतीयते । तदा ह्यविद्या संसिद्धा भवेद्दुःखस्य साधनम् ॥ ७ ॥

Khi vũ trụ bị nhận thấy như tách rời khỏi Mahāviṣṇu, thì Vô minh quả thật được thiết lập trọn vẹn—và trở thành phương tiện sinh ra khổ đau.

Verse 8

ज्ञातृज्ञेयाद्युपाधिस्ते यदा नश्यति नारद । सर्वैकभावना बुद्धिः सा विद्येत्यभिधीयते ॥ ८ ॥

Hỡi Nārada, khi các giới hạn do duyên phụ như “người biết” và “điều được biết” tiêu tan, thì trí tuệ quán chiếu muôn loài là một—đó được tuyên xưng là Chân tri (vidyā).

Verse 9

एषं माया महाविष्णोर्भिन्ना संसारदायिनी । अभेदबुद्ध्या दृष्टा चेत्संसारक्षयकारिणी ॥ ९ ॥

Māyā của Mahāviṣṇu, nếu bị nhìn như tách rời Ngài, sẽ trở thành kẻ ban cho trói buộc luân hồi; nhưng nếu được thấy bằng trí vô sai biệt (không khác Ngài), thì chính nó trở thành sức phá tan luân hồi.

Verse 10

विष्णुशक्तिसमुद्भूतमेतत्सर्वं चराचरम् । यस्माद्भिन्नमिदं सर्वं यच्चेङ्गेद्यच्चनेङ्गति ॥ १० ॥

Toàn thể vũ trụ này—hữu động và vô động—đều sinh khởi từ Śakti của Viṣṇu. Thế gian này không hề lìa Ngài, dù chuyển động hay bất động.

Verse 11

उपाधिभिर्यथाकाशो भिन्नत्वेन प्रतीयते । अविद्योपाधियोगेनतथेदमखिलं जगत् ॥ ११ ॥

Như hư không dường như bị chia cắt bởi các duyên phụ giới hạn, cũng vậy toàn thể vũ trụ này dường như sai biệt do kết hợp với duyên phụ của vô minh (avidyā).

Verse 12

यथा हरिर्जगद्यापी तस्य शक्तिस्तथा मुने । दाहशक्तिर्यथांगारे स्वाश्रयं व्याप्य तिष्टति ॥ १२ ॥

Như Hari (Viṣṇu) thấm khắp vũ trụ, hỡi bậc hiền triết, Śakti của Ngài cũng thấm khắp muôn loài. Như năng lực thiêu đốt ở trong hòn than hồng, bao trùm chính chỗ nương của nó, Śakti ấy cũng an trụ, tràn đầy ngay nơi sở y của mình.

Verse 13

उमेति केचिदाहुस्तां शक्तिं लक्ष्मीं तथा परे । भारतीत्यपरे चैनां गिरिजेत्यम्बिकेति च ॥ १३ ॥

Có người gọi Ngài là Umā; kẻ khác gọi là Śakti; lại có người gọi là Lakṣmī. Có người xưng Ngài là Bhāratī; và cũng có người gọi là Girijā cùng Ambikā.

Verse 14

दुर्गेति भद्रकालीति चण्डी माहेश्वरीत्यपि । कौमारी वैष्णवी चेति वाराह्येन्द्री च शाम्भवी ॥ १४ ॥

Ngài được tán dương là Durgā, là Bhadrakālī, là Caṇḍī, và cũng là Māheśvarī; là Kaumārī và Vaiṣṇavī; lại nữa là Vārāhī, Indrī và Śāmbhavī.

Verse 15

ब्राह्मीति विद्याविद्येति मायेति च तथा परे । प्रकृतिश्च परा चेति वदन्ति परमर्षस्यः ॥ १५ ॥

Có người gọi Ngài là Brāhmī; kẻ khác gọi là “tri thức và vô tri”; lại có người gọi là “Māyā”. Các bậc đại thánh hiền cũng mô tả Ngài là “Prakṛti” và là “năng lực tối thượng (Parā)”.

Verse 16

शेषशक्तिः परा विष्णोर्जगत्सर्गादिकारिणी । व्यक्ताव्यक्तस्वरुपेण जगह्याप्य व्यवस्थिता ॥ १६ ॥

Năng lực tối thượng còn lại của Viṣṇu—đấng đảm nhiệm sự sáng tạo và mọi vận hành khác của vũ trụ—hiện hữu khắp thế gian, mang hình thái vừa hiển lộ vừa ẩn tàng.

Verse 17

प्रकृतिश्चपुमांश्चैव कालश्चेति विधिस्थितिः । सृष्टिस्थितिविनाशानामेकः कारणतां गतः ॥ १७ ॥

Prakṛti (Tự tính nguyên sơ), Puruṣa (nguyên lý ý thức), và Thời gian—đó là giáo pháp đã được an bài. Thực tại Duy Nhất trở thành nền nhân duy nhất của sáng tạo, bảo tồn và hoại diệt.

Verse 18

येनेदमखिलं जातं ब्रह्मरुपधरेण वै । तस्मात्परतरो देवो नित्यइत्यभिधीयते ॥ १८ ॥

Đấng nhờ Ngài mà toàn thể vũ trụ này được sinh khởi—khi mang hình tướng Phạm Thiên (Brahmā)—vì thế Thần Tối Thượng ấy được xưng là “Nitya”, Đấng Vĩnh Hằng; không ai cao hơn Ngài.

Verse 19

रक्षां करोति यो देवो नित्य इत्यभिधीयते । रक्षां करोति यो देवो जगतां परतः पुमान् ॥ १९ ॥

Vị Thần ban sự che chở được gọi là “Nitya” (Đấng Vĩnh Hằng). Vị Thần bảo hộ các thế giới chính là Đấng Tối Thượng Nhân (Paramapuruṣa), vượt lên trên tất cả.

Verse 20

तस्मात्परतरं यत्तदव्ययं परमं पदम् ॥ २० ॥

Vì thế, vượt lên trên điều ấy còn có “Đó”—cõi vị tối thượng, bất hoại (parama pada).

Verse 21

अक्षरो निर्गुणः शुद्धः परिपूर्णः सनातनः । यः परः कालपुपाख्यो योगिध्येयः परात्परः ॥ २१ ॥

Ngài là Đấng Bất Hoại (Akṣara)—vô thuộc tính (nirguṇa), thanh tịnh, viên mãn và vĩnh cửu. Ngài là Đấng Tối Thượng, còn được gọi là Kālapu; là đối tượng thiền quán của các hành giả yoga; siêu việt cả điều siêu việt.

Verse 22

परमात्मा परानन्दः सर्वोपाधिविवर्जितः । ज्ञानैकवेद्यः परमः सञ्चिदानन्दविग्रहः ॥ २२ ॥

Đấng Paramātmā là niềm an lạc tối thượng (parānanda), lìa mọi hạn cuộc và điều kiện phụ thuộc. Ngài là Đấng Tối Thượng, chỉ có thể được nhận biết bằng chân tri; và chính thân tướng Ngài là Sat–Cit–Ānanda (Hữu–Tri–Lạc).

Verse 23

योऽसौ शुद्धोऽपि परमो ह्यहंकारेण संयुतः । देहीति प्रोच्यते मूढैरहोऽज्ञानविडम्बनम् ॥ २३ ॥

Dẫu Ngã Tối Thượng luôn thanh tịnh và siêu việt, nhưng khi bị kết hợp với ngã mạn (ahaṃkāra), kẻ mê muội lại gọi là “kẻ có thân” (dehī). Ôi—thật là trò nhạo báng do vô minh tạo nên!

Verse 24

स देवः परमः शुद्धः सत्त्वदिगुणभेदतः । मूर्तित्रयं समापन्नः सृष्टिस्थित्यन्तकारणम् ॥ २४ ॥

Đấng Thượng Đế Tối Cao ấy tuyệt đối thanh tịnh; và do các sai biệt của các guṇa, bắt đầu từ sattva, Ngài hiện thân thành ba dạng, trở thành nguyên nhân của sáng tạo, bảo tồn và hủy diệt.

Verse 25

योऽसौ ब्रह्मा जगत्कर्ता यन्नाभिकमलोद्भवः । स एवानन्दरुपात्मा तस्मान्नास्त्यपरो मुने ॥ २५ ॥

Chính Brahmā ấy—đấng tạo tác vũ trụ, sinh từ đóa sen mọc lên từ rốn của Ngài—thật ra là Tự Ngã có bản tính an lạc (ānanda); vì thế, hỡi bậc hiền triết, không có ai khác cao hơn Ngài.

Verse 26

अन्तर्यामी जगद्यापी सर्वसाक्षी निरञ्जनः । भिन्नाभिन्नस्वरुपेण स्थितो वै परमेश्वरः ॥ २६ ॥

Đấng Tối Thượng là Antaryāmī (Đấng điều khiển bên trong), thấm khắp vũ trụ, là chứng tri của muôn loài và vô cấu. Quả thật, Ngài an trụ với bản thể vừa sai biệt vừa bất sai biệt—siêu việt mà vẫn hiện diện trong tất cả.

Verse 27

यस्य शक्तिर्महामाया जगद्विश्त्रम्भधारिणी । विश्वोत्पत्तेर्निदानत्वात्प्रकृतिः प्रोच्यते बुधैः ॥ २७ ॥

Năng lực vĩ đại của Ngài—Mahāmāyā, đấng nâng đỡ sự bao la của vũ trụ—vì là nhân duyên của sự phát sinh thế giới, nên được các bậc trí gọi là Prakṛti.

Verse 28

आदिसर्गे महाविष्णोर्लोकान्कर्त्तुं समुद्यतः । प्रकृतिः पुरुषश्चेति कालश्चेति त्रिधा भवेत् ॥ २८ ॥

Vào thuở khởi nguyên, khi Đại Vishnu sẵn sàng khai mở các cõi, tiến trình ấy được hiểu là ba mặt: Prakṛti (Tự Tánh nguyên sơ), Puruṣa (Nguyên Lý ý thức), và Kāla (Thời gian).

Verse 29

पश्यन्ति भावितात्मानो यं ब्रह्मत्यभिसंज्ञितम् । शुद्धं यत्परमं धाम तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ २९ ॥

Những bậc tâm đã được tu dưỡng và thanh tịnh chiêm kiến Đấng được gọi là Brahman. Cõi trú xứ tối thượng, trong sạch không vết—ấy chính là địa vị cao nhất của Vishnu.

Verse 30

एवं शुद्धोऽक्षरोऽनन्तः कालरुपी महेश्वरः । गुणरुपीगुणाधारोजगतामादिकृद्विभुः ॥ ३० ॥

Vì thế, Ngài thanh tịnh, bất hoại, vô tận—Đại Chúa Tể mang hình tướng của Thời gian; Ngài là hình thái của các guṇa và cũng là nền tảng nâng đỡ chúng, là Đấng bao trùm, khởi nguyên của muôn thế giới.

Verse 31

प्रकृतिः क्षोभमापन्ना पुरुषाख्ये जगद्गुरौ । महान्प्रादुरभूद्धुद्धिस्ततोऽहं समवर्त्तत ॥ ३१ ॥

Khi Prakṛti được khuấy động để vận hành trước bậc Thầy của thế gian mang danh Puruṣa, thì Mahat (Đại Nguyên Lý) hiển lộ; từ đó phát sinh Buddhi (trí tuệ), và từ Buddhi, ta—ahaṃkāra, cảm thức “ta”—được hình thành.

Verse 32

अहंकाराश्च सूक्ष्माणि तन्मात्राणीन्द्रियाणि च । तन्मात्रेभ्यो हि जातानि भूतानि जगतः कृते ॥ ३२ ॥

Từ ahaṃkāra phát sinh các nguyên lý vi tế—các tanmātra và các căn (indriya); và chính từ các tanmātra ấy, các đại nguyên tố được sinh ra để cấu thành thế giới.

Verse 33

आकाशवाय्वग्रिजलभूमयोऽब्जभवात्मज । यथाक्रमं कारणतामेकैकस्योपयान्ति च ॥ ३३ ॥

Hỡi con của Đấng sinh từ hoa sen (Phạm Thiên), hư không, gió, lửa, nước và đất—theo thứ tự—mỗi yếu tố lần lượt trở thành nhân duyên của yếu tố kế tiếp.

Verse 34

ततो ब्रह्या जगद्धाता तामसानसृजत्प्रभुः । तिर्यग्योनिगताञ्जन्तून्पशुपक्षिमृगादिकान् ॥ ३४ ॥

Rồi Phạm Thiên, bậc Chúa tể nâng đỡ vũ trụ, tạo ra các loài hữu tình thuộc tính tamas—những chúng sinh sinh trong loài súc sinh như bò, chim, nai và các loài tương tự.

Verse 35

तमप्यसाधकं मत्वा देवसर्गं सनातनात् । ततोवैमानुषं सर्गं कल्पयामास पव्मजः ॥ ३५ ॥

Cho rằng ngay cả sự tạo dựng cổ xưa của chư thiên cũng chưa đủ để thành tựu ý định của mình, Đấng Padmaja (Phạm Thiên) liền tiến hành kiến lập sự tạo dựng loài người.

Verse 36

ततो दक्षादिकान्पुत्रान्सृष्टिसाधनतत्परान् । एभिः पुत्रैरिदं व्याप्तं सदेवासुरमानुषम् ॥ ३६ ॥

Rồi Ngài sinh ra các người con như Dakṣa và những vị khác, chuyên tâm làm phương tiện cho công cuộc sáng tạo. Nhờ các người con ấy, toàn thế gian này được lan tràn khắp—cùng với chư thiên, a-tu-la và loài người.

Verse 37

भुर्भुवश्च तथा स्वश्च महश्वैव जनस्तथा । तपश्च सत्यमित्येवं लोकाः सत्योपरि स्थिताः ॥ ३७ ॥

Như vậy các cõi là: Bhūḥ, Bhuvaḥ, Svaḥ, Mahas, Jana, Tapas và Satya; theo thứ tự ấy, các loka chồng lên nhau, cao dần cho đến Satya-loka ở trên cùng.

Verse 38

अतलं वितलं चैव सुतलं च तलातलम् । महातलं च विप्रेन्द्र ततोऽधच्च रसातलम् ॥ ३८ ॥

Atala và Vitala, Sutala và Talātala, cùng cả Mahātala nữa—hỡi bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn—và dưới các cõi ấy là Rasātala.

Verse 39

पातालं चेति सप्तैव पातालानि क्रमादधः । एष सर्वेषु लोकेषु लोकनाथांश्च सृष्टवान् ॥ ३९ ॥

Và ở phía dưới, theo thứ tự, là bảy cõi hạ giới bắt đầu từ Pātāla. Trong mọi thế giới ấy, Ngài cũng tạo lập các vị chúa tể cai quản từng cõi.

Verse 40

कुलाचलान्नदीश्चासौ तत्तल्लोकनिवासिनाम् । वर्त्तनादीनि सर्वाणि यथायोग्यंमकल्पयत् ॥ ४० ॥

Ngài cũng sắp đặt các dãy núi và các dòng sông; và đối với cư dân của từng cõi, Ngài thiết lập mọi nề nếp hành xử và lối sống một cách thích hợp, đúng theo điều xứng đáng.

Verse 41

भूतले मध्यगो मेरुः सर्वदेवसमाश्रयः । लोकालोकश्च भूम्यन्ते तन्मध्ये सत्प सागराः ॥ ४१ ॥

Ở trung tâm mặt đất đứng sừng sững núi Meru, nơi nương tựa chung của chư thiên. Ở rìa ngoài của địa cầu là núi Lokāloka; và trong vùng bên trong ấy có bảy đại dương.

Verse 42

द्वीपाश्च सप्त विप्रेन्द्र द्वीपे कुलाचलाः । बाह्या नद्यश्च विख्याता जनाश्चामरसन्निभाः ॥ ४२ ॥

Hỡi bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn, có bảy châu lục (dvīpa); và trong mỗi châu lục đều có các dãy núi chính của riêng mình. Lại có những con sông ngoại vi lừng danh; và dân cư nơi ấy được nói là rạng ngời như các bậc bất tử.

Verse 43

जम्बूप्लक्षाभिधानौ च शाल्मलश्च कुशस्तथा । क्रौञ्चशाकौ पुष्करश्च ते सर्वे देवभूमयः ॥ ४३ ॥

Jambū và dvīpa gọi là Plakṣa, cùng với Śālmala và Kuśa, lại có Krauñca, Śāka và Puṣkara—tất cả đều là cõi đất của chư thiên (deva-bhūmi).

Verse 44

एते द्वीपाः समुद्रैस्तु सत्पसत्पभिरावृताः । लवणेक्षुसुरासर्पिर्दधिक्षीरजलैः समम् ॥ ४४ ॥

Các dvīpa ấy đều được bao bọc bởi những đại dương; mỗi đại dương kế tiếp mang một chất khác nhau: nước mặn, nước mía, rượu surā, bơ ghee, sữa chua và sữa—lần lượt bao quanh theo đúng trật tự.

Verse 45

एते द्वीपाः समुद्राश्च पूर्वस्मादुत्तशेत्तराः । ज्ञेया द्विगुणविस्तरा लोकालोकाञ्च पर्वतात् ॥ ४५ ॥

Những dvīpa và các đại dương ấy, cái sau lần lượt lớn hơn cái trước; nên hiểu rằng chúng tăng gấp đôi về bề rộng, trải dài cho đến núi Lokāloka.

Verse 46

क्षारोदधेरुपत्तरं यद्धि माद्रेश्चैव दक्षिणाम् । ज्ञेयं तद्भारतं वर्षं सर्वकर्मफलप्रदम् ॥ ४६ ॥

Vùng đất ở phía bắc biển Kṣāra và phía nam núi Mādr(a) nên được biết là Bhārata-varṣa; đó là xứ sở ban cho quả báo của mọi nghiệp (karma).

Verse 47

अत्र कर्माणि कुर्वन्ति त्रिविधानि तु नारद । तत्फलं भुज्यते चैव भोगभूमिष्वनुक्रमात् ॥ ४७ ॥

Tại đây, hỡi Nārada, chúng sinh tạo tác ba loại nghiệp; và quả của nghiệp ấy quả thật được thọ nhận theo thứ tự trong các cõi hưởng thụ (bhoga-bhūmi).

Verse 48

भारते तु कृतं कर्म शुभं वाशुभमेव च । तत्फलं क्षयि विप्रेन्द्र भुज्यतेऽन्यत्रजन्तुभिः ॥ ४८ ॥

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, nghiệp đã làm tại Bhārata—dù cát tường hay bất tường—đều cho quả hữu hoại; quả ấy, các hữu tình sẽ thọ nhận ở những cõi khác sau khi thân hoại mạng chung.

Verse 49

अद्यापि देवा इच्छन्ति जन्म भारतभूतले । संचितं सुमहत्पुण्यमक्षय्यममलं शुभम् ॥ ४९ ॥

Ngay đến hôm nay, chư thiên vẫn ước mong được sinh trên đất Bhārata; vì tại đó có thể tích lũy công đức vô cùng lớn—bất hoại, thanh tịnh, và cát tường.

Verse 50

कदा लभामहे जन्म वर्षभारतभूमिषु । कदा पुण्येन महता यास्याम परमं पदम् ॥ ५० ॥

Bao giờ chúng con được thọ sinh trong các xứ của Bhārata-varṣa? Bao giờ, nhờ công đức lớn lao, chúng con sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng?

Verse 51

दानैर्वाविविधैर्यज्ञैस्तपोभिर्वाथवा हरिम् । जगदीशंसमेष्यामो नित्यानन्दमनामयम् ॥ ५१ ॥

Nhờ các loại bố thí, nhờ tế lễ, hoặc nhờ khổ hạnh—như thế chúng con sẽ đạt đến Hari, Đấng Chúa Tể của vũ trụ, niềm an lạc vĩnh cửu, không còn khổ não.

Verse 52

यो भारतभुवं प्राप्य विष्णुपूजापरो भवेत् । न तस्य सदृशोऽन्योऽस्ति त्रिषु लोकेषु नारद ॥ ५२ ॥

Hỡi Nārada, người nào được sinh trong cõi Bhārata mà chuyên tâm thờ phụng Viṣṇu, thì trong ba cõi không ai sánh bằng người ấy.

Verse 53

हरिकीर्तनशीलो वा तद्भक्तानां प्रियोऽपि वा । शुक्षषुर्वापि महतः सवेद्यो दिविजैरपि ॥ ५३ ॥

Dù người ấy chuyên tâm ca tụng danh hiệu và vinh quang của Hari, hay được các bhakta của Ngài yêu kính—dẫu bề ngoài có vẻ gầy mòn, tiều tụy—người ấy thật là bậc đại hồn, đáng được nhận biết và tôn kính, ngay cả chư thiên cũng phải kính trọng.

Verse 54

हरिपूजारतो नित्यं भक्तः पूजास्तोऽषि वा । भक्तोच्छिष्टान्नसेवी च याति विष्णोः परं पदम् ॥ ५४ ॥

Người bhakta luôn chuyên cần thờ phụng Hari—hoặc dù chỉ hiện diện nơi lễ thờ với lòng sùng kính—và người thọ dụng phần cơm thức ăn còn lại của các bhakta (prasāda), đều đạt đến cảnh giới tối thượng của Viṣṇu.

Verse 55

नारायणेति कृष्णेति वासुदेवेति यो वदेत् । अहिंसादिपरः शन्तः सोऽपि वन्द्यः सुरोत्तमैः ॥ ५५ ॥

Ai xưng niệm các danh hiệu “Nārāyaṇa”, “Kṛṣṇa”, “Vāsudeva”, lại chuyên tâm giữ hạnh bất hại và các đức hạnh khác, an tịnh trong lòng—người ấy cũng đáng được tôn kính, đến cả chư thiên tối thượng cũng phải đảnh lễ.

Verse 56

शिवेति नीलकण्ठेति शङ्करेतिच यः स्मरेत् । सर्वभूतहितो नित्यं सोऽभ्यर्च्यो दिविजैः स्मृतः ॥ ५६ ॥

Ai tưởng niệm (Đấng Chúa) bằng các danh xưng “Śiva”, “Nīlakaṇṭha”, “Śaṅkara”, sẽ luôn hướng lòng vì lợi ích của muôn loài; người ấy được xem là đáng được thờ kính, đến cả chư thiên cũng tôn thờ.

Verse 57

गुरुभक्तः शिवध्यानी स्वाश्रमाचारतत्परः । अनसूयुःशुचिर्दक्षो यः सोऽप्यर्च्यःसुरेश्वरैः ॥ ५७ ॥

Người tận hiếu với guru, thiền niệm về Śiva, chuyên tâm giữ đúng hạnh nghi của āśrama mình, không ganh ghét, thanh tịnh và có năng lực—người ấy cũng đáng được thờ kính, ngay cả các bậc chúa tể của chư thiên cũng tôn thờ.

Verse 58

ब्राह्यणानां हितकरः श्रध्दावान्वर्णधर्मयोः । वेदवादरतो नित्यं स ज्ञेयः पङ्किपावनः ॥ ५८ ॥

Người vì lợi ích của các Bà-la-môn, có lòng tin nơi bổn phận của varṇa và dharma, và luôn chuyên tâm vào lời giảng cùng sự học Veda—người ấy nên được biết là bậc thanh tịnh hóa hàng ăn (paṅkti-pāvana).

Verse 59

अभेददर्शी देवेशे नारायणशिवात्मके । सर्वं यो ब्रह्मण नित्यमस्मदादिषु का कथा ॥ ५९ ॥

Người luôn thấy không có sai biệt nơi Đấng Chúa của chư thiên—Đấng mang bản tính Nārāyaṇa và Śiva—và hằng quán chiếu muôn sự đều là Brahman: thì còn cần nói gì về phân biệt nơi những hữu tình như chúng ta?

Verse 60

गोषु क्षान्तो ब्रह्मचारी परनिंदाविवर्जितः । अपरिग्रहशी लश्च देवपूज्यः स नारद ॥ ६० ॥

Hỡi Nārada, người nhẫn nhịn—đặc biệt trong việc liên quan đến bò—sống theo kỷ luật phạm hạnh, tránh chê bai người khác, không chấp thủ của cải, và chuyên tâm thờ phụng chư Deva—người ấy thật đáng được tôn kính.

Verse 61

स्तेयादिदोषविमुखः कृतज्ञः सत्यवाक् शुचिः । परोपकारनिरतः पूजनीयः सुरासुरैः ॥ ६१ ॥

Người lìa xa các lỗi như trộm cắp, biết ơn, lời nói chân thật, thân tâm thanh tịnh, và chuyên làm lợi ích cho người khác—người ấy đáng được tôn kính, dù bởi chư thiên hay a-tu-la.

Verse 62

वेदार्थश्रवणे बुद्धिः पुराणश्रवणे तथा । सत्संगेऽपि च यस्यास्ति सोऽपि वन्द्यः सुरोत्तमैः ॥ ६२ ॥

Người có trí phân biệt khi lắng nghe ý nghĩa của Veda, cũng vậy khi nghe các Purāṇa, và lại có sự kiên định trong hội chúng hiền thiện (sat-saṅga)—người ấy cũng đáng được các bậc tối thượng trong chư thiên tôn kính.

Verse 63

एवमादीन्यनेकानि कर्माणि श्रद्धयान्वितः । करोति भारते वर्षे संबन्धोऽस्माभिरेव च ॥ ६३ ॥

Như vậy, người có lòng tin (śraddhā) thực hành nhiều nghi lễ và bổn phận tại Bhārata-varṣa; và mối liên hệ chân thật của người ấy chỉ được thiết lập với chính chúng ta—truyền thống thiêng liêng và các bậc thầy.

Verse 64

एतेष्वन्यतमो विप्रमात्मानं नारभेत्तु यः । स एव दुष्कृतिर्मूढो नास्त्यन्योऽस्मादचेतनः ॥ ६४ ॥

Hỡi brāhmaṇa, trong các giáo huấn/đạo lộ ấy, ai không tự khởi sự thực hành dù chỉ một điều—người ấy thật là kẻ tạo ác nghiệp, mê muội; không ai vô tri hơn người ấy.

Verse 65

संप्राप्य भारते जन्म सत्कर्म सुपराङ्मुखः । पीयूषकलशं सुक्त्वा विषभाण्डमुपाश्रितः ॥ ६५ ॥

Đã được sinh ra tại Bhārata, mà lại quay lưng với satkarma (hạnh nghiệp thiện) thì giống như kẻ bỏ bình cam lộ, rồi lại nương tựa vào chiếc vò đựng độc dược.

Verse 66

श्रुतिस्मृत्युदितैर्द्धर्मैर्नात्मानं पावयेत्तु यः । स एवात्मविधाती स्यात्पापिनामग्रणीर्मुने ॥ ६६ ॥

Nhưng ai không tự thanh tịnh mình nhờ các pháp dharma được dạy trong Śruti và Smṛti—người ấy chính là kẻ tự hủy hoại bản thân, hỡi bậc hiền triết, và là kẻ đứng đầu trong hàng tội nhân.

Verse 67

कर्मभूमिं समासाद्य यो न धर्मं समाचरेत् । स च सर्वाधमः प्रोक्तो वेदविद्भिर्मुनीश्वर ॥ ६७ ॥

Hỡi bậc chúa tể các hiền triết, người nào đạt đến karmabhūmi (cõi hành động của con người) mà không thực hành dharma, thì được các bậc thánh tri biết Veda tuyên bố là kẻ thấp hèn nhất trong tất cả.

Verse 68

शुभं कर्म समुत्सृज्य दुष्कर्माणि करोति यः । कामधेनुं परित्यज्य अर्कक्षीरं सं मार्गति ॥ ६८ ॥

Ai bỏ việc lành mà làm điều ác thì giống như kẻ bỏ con bò Kāmadhenū ban phúc như ý, lại đi tìm thứ nhựa trắng như sữa của cây arka.

Verse 69

एवं भारतभूभागं प्रशंसन्ति दिवौकसः । ब्रह्माद्या अपि विप्रेन्द्र स्वभोगक्षयभीरवः ॥ ६९ ॥

Vì thế, chư thiên nơi cõi trời ca ngợi miền đất Bhārata linh thiêng. Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, ngay cả Phạm Thiên và các thần cũng tán dương nơi ấy, vì sợ phước lạc thiên giới của mình sẽ cạn kiệt.

Verse 70

तस्मात्पुण्यतमं ज्ञेयं भारतं वर्षमुत्तमम् । देवानां दुर्लभं वापि सर्वकर्मफलप्रदम् ॥ ७० ॥

Vì vậy, hãy biết Bhārata-varṣa là miền đất thiêng liêng nhất và cao quý nhất—ngay cả chư thiên cũng khó được—vì nơi ấy ban cho quả báo của mọi hành nghiệp (karma).

Verse 71

अस्मिन्पुण्ये च भूभागे यस्तु सत्कर्मसूद्यतः । न तस्य सदृशं कश्चित्रिषु लोकेषु विद्यते ॥ ७१ ॥

Trong miền đất phước lành này, ai chuyên tâm tinh tấn làm việc thiện—thì trong ba cõi không ai sánh bằng người ấy.

Verse 72

अस्मिञ्जातो नरो यस्तु स्वंकर्मक्षपणोद्यतः । नररुपपरिच्छन्नः स हरिर्नात्र संशयः ॥ ७२ ॥

Ai sinh ra nơi đây làm người và chuyên tâm tiêu trừ quả báo của chính nghiệp mình—dẫu ẩn trong hình tướng nhân gian—thì chính là Hari; điều ấy không còn nghi ngờ.

Verse 73

परं लोकफलं प्रेप्सुः किर्यात्कर्माण्यतन्द्रितः । निवेद्य हरये भक्त्या तत्फलं ह्यक्षयं स्मृतम् ॥ ७३ ॥

Ai cầu mong phúc báo tối thượng ở đời sau nên siêng năng làm bổn phận không lơ là; vì khi dâng quả báo ấy lên Đức Hari với lòng bhakti, phúc ấy được nhớ là bất hoại, không tiêu mất.

Verse 74

विरागी चेत्कर्मफलेष्वपि किंचित्र कारयेत् । अर्पयेत्सुकृतं कर्म प्रीयतामितिं मे हरिः ॥ ७४ ॥

Dẫu người đã ly tham, nếu còn khiến làm việc gì với ý hướng quả báo, thì hãy dâng công đức ấy lên Chúa, thưa rằng: “Nguyện Đức Hari hoan hỷ nơi con.”

Verse 75

आब्रह्यभुवनाल्लोकाः पुनरुत्पत्तिदायकाः । फलागृध्नुः कर्मणां तत्प्रात्प्रोति परमं पदम् ॥ ७५ ॥

Mọi cõi giới cho đến cõi Phạm Thiên (Brahmā) đều là nhân của tái sinh lặp lại. Nhưng người hành động không tham cầu quả báo thì đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 76

वेदोदितानि कर्माणि कुर्यादीश्वरतुष्टये । यथाश्रमं त्यक्तुकामः प्रान्पोति पदमव्ययम् ॥ ७६ ॥

Hãy làm các nghiệp được Veda truyền dạy để làm đẹp lòng Đấng Tối Thượng; và theo đúng āśrama của mình, khi khởi tâm xuất ly, người ấy đạt đến cảnh giới bất hoại.

Verse 77

निष्कामो वा सकामो वा कुर्यात्कर्म यथाविधि । स्वाश्रमाचारशून्यश्च पतितः प्रोच्यते बुधैः ॥ ७७ ॥

Dù hành động vô dục hay hữu dục, người ta vẫn nên làm bổn phận đúng theo pháp tắc. Nhưng kẻ không giữ hạnh kiểm của āśrama mình thì được bậc trí gọi là kẻ sa đọa.

Verse 78

सदाचारपरो विप्रो वर्द्धते ब्रह्मतेजसा । तस्य विष्णुश्च तुष्टः स्याद्भक्तियुक्तस्य नारद ॥ ७८ ॥

Vị Bà-la-môn chuyên tâm nơi chánh hạnh sẽ hưng thịnh nhờ quang huy của Phạm lực; và đối với người ấy—đầy đủ bhakti—Đức Viṣṇu hoan hỷ, hỡi Nārada.

Verse 79

भारते जन्म संप्राप्य नात्मानं तारयेतु यः । पच्यते निरये धोरे स त्वाचन्द्रार्कतारकम् ॥ ७९ ॥

Đã được sinh trong Bhārata, ai không nỗ lực tự độ để vượt qua biển luân hồi, kẻ ấy bị thiêu đốt trong địa ngục ghê rợn lâu bằng thời gian trăng, mặt trời và tinh tú còn tồn tại.

Verse 80

वासदेवपरो धर्मो वासुदेवपरं तपः । वासुदेवपरं ज्ञानं वासुदेवपरा गतिः ॥ ८० ॥

Dharma hướng về Vāsudeva; khổ hạnh cũng hướng về Vāsudeva. Tri kiến hướng về Vāsudeva; và đích đến tối thượng chỉ là Vāsudeva.

Verse 81

वासुदेवात्मकं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् । आब्रह्मस्तम्बपर्यन्तं तस्मादन्यन्न विद्यते ॥ ८१ ॥

Toàn thể vũ trụ này—mọi loài động và bất động—đều mang tự tánh của Vāsudeva. Từ Phạm Thiên cho đến một ngọn cỏ, chẳng có gì tồn tại ngoài Ngài.

Verse 82

स एव धाता त्रिपुरान्तकश्च स एव देवासुरयज्ञरुपः । स एवब्रह्माण्डमिदं ततोऽन्यन्न किंचिदस्ति व्यतिरिक्तरुपम् ॥ ८२ ॥

Chỉ một mình Ngài là Đấng Tạo Hóa; chỉ một mình Ngài là bậc diệt Tripura; chỉ một mình Ngài là hình tướng của các tế lễ của chư thiên và a-tu-la. Chỉ một mình Ngài là toàn thể vũ trụ này; ngoài Ngài, tuyệt nhiên không có gì tồn tại dưới một hình thái riêng biệt.

Verse 83

यस्मात्परं नापरमस्ति किंचिद्यस्मादणीयान्नतथा महीयान् । व्यात्पं हि तेनेदमिदं विचित्रं तं देवदेवं प्रणमेत्समीङ्यम् ॥ ८३ ॥

Vượt trên Ngài không có gì cao hơn, và ngoài Ngài cũng chẳng có gì khác; vi tế hơn cả vi tế, mà vẫn không chỉ là “lớn” theo kích thước. Chính bởi Ngài mà vũ trụ kỳ diệu này được thấm nhuần khắp nơi. Hãy cúi đầu đảnh lễ Đấng Thần của các thần (Deva-deva), Đấng đáng được tìm cầu và đến gần.

Verse 84

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे सृष्टिभरतखण्डप्राशस्त्यभूगोलानां वर्णनं नाम तृतीयोऽध्यायः ॥ ३ ॥

Như vậy kết thúc Chương Thứ Ba, mang tên “Mô tả Sáng tạo, Vinh quang của Bharata-khaṇḍa và Địa lý Thế giới”, thuộc Pada thứ nhất của Pūrva-bhāga trong Śrī Bṛhan-Nāradīya Purāṇa.