Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 54

Sṛṣṭi-varṇana, Bhārata-khaṇḍa-mahātmya, and Jagad-bhūgola

Creation, Glory of Bhārata, and World Geography

Devanagari script

हरिपूजारतो नित्यं भक्तः पूजास्तोऽषि वा । भक्तोच्छिष्टान्नसेवी च याति विष्णोः परं पदम् ॥ ५४ ॥

Transliteration

haripūjārato nityaṃ bhaktaḥ pūjāsto'ṣi vā | bhaktocchiṣṭānnasevī ca yāti viṣṇoḥ paraṃ padam || 54 ||

Translation

Người bhakta luôn chuyên cần thờ phụng Hari—hoặc dù chỉ hiện diện nơi lễ thờ với lòng sùng kính—và người thọ dụng phần cơm thức ăn còn lại của các bhakta (prasāda), đều đạt đến cảnh giới tối thượng của Viṣṇu.

Word by Word

• हरि-पूजा-रतः: engaged in worship of Hari
• हरि-पूजा-रतः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Adjective
• Root: हरि (प्रातिपदिक) + पूजा (प्रातिपदिक) + रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—हरिपूजारतः = हरिं पूजयितुं रतः (engaged in worship of Hari)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: क्रियाविशेषण (adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचन (used adverbially: 'always')

• भक्तः: a devotee
• भक्तः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: भक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• पूजास्तः: steadfast in worship
• पूजास्तः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Adjective
• Root: पूजा (प्रातिपदिक) + स्त (प्रातिपदिक; 'standing/remaining')
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—पूजास्तः = पूजायां स्थितः (one who remains in/engaged in worship)

• अपि: also/even
• अपि: सम्बन्ध (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (also/even)

• वा: or
• वा: समुच्चय/विकल्प (connector)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (or)

• भक्त-उच्छिष्ट-अन्न-सेवी: one who eats the devotees' leftover food
• भक्त-उच्छिष्ट-अन्न-सेवी: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: भक्त (प्रातिपदिक) + उच्छिष्ट (प्रातिपदिक) + अन्न (प्रातिपदिक) + सेविन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—भक्तोच्छिष्टान्नसेवी = भक्तस्य उच्छिष्टं अन्नं सेवते इति (one who partakes of devotees' remnants)

• च: and
• च: समुच्चय (connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (and)

• याति: goes/attains
• याति: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• विष्णोः: of Vishnu
• विष्णोः: सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• परम्: supreme
• परम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; पदम् इति विशेषणम्

• पदम्: abode/state
• पदम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in the Purva Bhaga dialogue setting)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Hari
• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It elevates three accessible forms of devotion—regular Hari-pūjā, faithful participation in worship, and honoring devotees’ prasāda—as direct means to attain Viṣṇu’s supreme abode (parama-pada), emphasizing grace-filled bhakti over mere technical attainment.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is shown as practical and inclusive: active worship (sevā), reverent association with worship (pūjā-sthiti), and honoring sacred remnants (prasāda-sevā) each cultivate surrender and devotion, culminating in liberation under Viṣṇu’s protection.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual practice (kalpa-oriented conduct) is implied: disciplined daily pūjā and proper honoring of prasāda as sanctified remnants, underscoring correct devotional procedure rather than grammar or astrology.