Adhyaya 31

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे त्रिशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः कथं देवेन रुद्रेण शङ्करेणामितौजसा / कपालं ब्रह्मणः पूर्वं स्थापितं देहजं भुवि

Như vậy, trong Śrī Kūrma Purāṇa, thuộc Ṣaṭsāhasrī Saṃhitā của phần hậu, chương thứ ba mươi mốt mở đầu. Các bậc hiền triết thưa: “Bằng cách nào thần Rudra—Śaṅkara, bậc có uy lực vô lượng—xưa kia đã đặt xuống đất chiếc sọ của Brahmā, vốn sinh từ chính thân Ngài?”

Verse 2

सूत उवाच शृणुध्वमृषयः पुण्यां कथां पापप्रणाशनीम् / माहात्म्यं देवदेवस्य महादेवस्य धीमतः

Sūta thưa: “Hãy lắng nghe, hỡi các bậc hiền triết, câu chuyện thánh thiện này—câu chuyện diệt trừ tội lỗi—về đại uy đức của Devadeva Mahādeva, bậc Chúa tể minh triết.”

Verse 3

पुरा पितामहं देवं मेरुशृङ्गे महर्षयः / प्रोचुः प्रणम्य लोकादिं किमेकं तत्त्वमव्ययम्

Thuở xưa, trên đỉnh núi Meru, các đại hiền triết cúi đầu đảnh lễ Pitāmaha (Brahmā), đấng khởi nguyên của muôn cõi, và thưa hỏi: “Thực tại duy nhất, bất hoại (tattva) là gì?”

Verse 4

स मायया महेशस्य मोहितो लोकसंभवः / अविज्ञाय परं भावं स्वात्मानं प्राह धर्षिणम्

Đấng sinh khởi muôn loài ấy, bị māyā của Maheśa làm mê hoặc, không nhận ra Thực tại Tối thượng, nên đã ngạo mạn nói về chính bản ngã mình.

Verse 5

अहं धाता जगद्योनिः स्वयंभूरेक ईश्वरः / अनादिमत्परं ब्रह्म मामभ्यर्च्य विमुच्यते

Ta là Đấng Nâng Đỡ, là nguồn thai của vũ trụ, tự sinh—một Đấng Chúa Tể duy nhất. Ta là Phạm Thiên tối thượng, vô thủy; ai thờ phụng Ta thì được giải thoát.

Verse 6

अहं हि सर्वदेवानां प्रवर्तकनिवर्तकः / न विद्यते चाभ्यधिको मत्तो लोकेषु कश्चन

Chỉ riêng Ta là Đấng thúc đẩy và ngăn giữ mọi chư thiên; trong tất cả các cõi, không ai cao hơn Ta.

Verse 7

तस्यैवं मन्यमानस्य जज्ञे नारायणांशजः / प्रोवाच प्रहसन् वाक्यं रोषताम्रविलोचनः

Khi ông còn đang nghĩ như thế, một vị hiện ra, sinh từ phần của Nārāyaṇa; với nụ cười thoáng nhẹ, vị ấy cất lời—đôi mắt đỏ đồng vì phẫn nộ.

Verse 8

किं कारणमिदं ब्रह्मन् वर्तते तव सांप्रतम् / अज्ञानयोगयुक्तस्य न त्वेतदुचितं तव

Bạch Phạm nhân (bậc hiền thánh đáng kính), duyên cớ nào khiến tình trạng này đến với ngài lúc này? Với kẻ kết hợp cùng yoga của vô minh, điều ấy thật chẳng xứng hợp với ngài.

Verse 9

अहं धाता हि लोकानां यज्ञो नारायणः प्रभुः / न मामृते ऽस्य जगतो जीवनं सर्वदा क्वचित्

Ta thật là Đấng Nâng Đỡ các cõi; Ta là Yajña—chính Hy lễ thiêng liêng; Ta là Nārāyaṇa, Chúa Tể Tối Thượng. Không có Ta, vũ trụ này không có sự sống—bất cứ lúc nào, bất cứ nơi đâu.

Verse 10

अहमेव परं ज्योतिरहमेव परा गतिः / मत्प्रेरितेन भवता सृष्टं भुवनमण्डलम्

Chỉ riêng Ta là Ánh Sáng Tối Thượng; chỉ riêng Ta là Đích Đến Tối Cao. Do Ta thúc đẩy, ngươi đã tạo dựng toàn thể vũ trụ giới—vòng tròn các thế giới.

Verse 11

एवं विवदतोर्मोहात् परस्परजयैषिणोः / आजग्मुर्यत्र तौ देवौ वेदाश्चत्वार एव हि

Vì thế, khi hai vị thần ấy—bị mê lầm mà tranh luận, mỗi bên đều muốn thắng đối phương—cứ cãi mãi, thì bốn bộ Veda quả thật đã đến ngay nơi họ đang ở.

Verse 12

अन्वीक्ष्य देवं ब्रह्माणं यज्ञात्मानं च संस्थितम् / प्रोचुः संविग्नहृदया याथात्म्यं परमेष्ठिनः

Quan sát kỹ vị thần Brahmā—đấng vững bền, an trụ như chính Tự Ngã của tế lễ (Yajña)—họ, với trái tim rung động trong niềm kính sợ, đã nói ra sự thật về Parameṣṭhin, Đấng Tối Thượng an bài.

Verse 13

ऋग्वेद उवाच यस्यान्तः स्थानि भूतानि यस्मात्सर्वं प्रवर्तते / यदाहुस्तत्परं तत्त्वं स देवः स्यान्महेश्वरः

Ṛgveda nói: “Đấng trong Ngài muôn loài nương trú, từ Ngài toàn thể vũ trụ vận hành—điều mà bậc hiền trí gọi là Thực Tại Tối Thượng: chính Thần ấy là Maheśvara.”

Verse 14

यजुर्वेद उवाच यो यज्ञैरखिलैरीशो योगेन च समर्च्यते / यमाहुरीश्वरं देवं स देवः स्यात् पिनाकधृक्

Yajurveda nói: “Đấng Chủ Tể được thờ phụng bằng mọi tế lễ, và cũng được tôn kính đúng pháp qua Yoga; Đấng mà người đời gọi là Thần, là Īśvara—xin chính Thần ấy là Pinākadhṛk, Đấng mang cung Pināka (Śiva).”

Verse 15

सामवेद उवाच येनेदं भ्राम्यते चक्रं यदाकाशान्तरं शिवम् / योगिभिर्विद्यते तत्त्वं महादेवः स शङ्करः

Sāmaveda nói: Đấng khiến bánh xe vũ trụ này vận hành, và là Thực tại cát tường trong khoảng không—Chân lý mà các hành giả yoga chứng ngộ—chính Ngài là Mahādeva, là Śaṅkara.

Verse 16

अथर्ववेद उवाच यं प्रपश्यन्ति योगेशं यतन्तो यतयः परम् / महेशं पुरुषं रुद्रं स देवो भगवान् भवः

Atharvaveda nói: “Đấng mà các bậc khổ hạnh tinh tấn chiêm ngưỡng như Chúa tể tối thượng của Yoga—Mahēśa, Purusha siêu việt, Rudra—chính Ngài là Thần, là Đấng Thế Tôn Bhava (Śiva).”

Verse 17

एवं स भगवान् ब्रह्मा वेदानामीरितं शुभम् / श्रुत्वाह प्रहसन् वाक्यं विश्वात्मापि विमोहितः

Bấy giờ, đấng Brahmā cát tường, sau khi nghe lời lành do các Veda tuyên thuyết, liền nói với tiếng cười nhẹ—dẫu chính Ngài, Linh hồn của vũ trụ, cũng thoáng chốc bị mê lầm.

Verse 18

कथं तत्परमं ब्रह्म सर्वसङ्गविवर्जितम् / रमते भार्यया सार्धं प्रमथैश्चातिगर्वितैः

Làm sao Phạm thể tối thượng ấy—hoàn toàn lìa mọi ràng buộc—lại có thể vui cùng một phối ngẫu, và cùng các Pramatha đầy kiêu mạn?

Verse 19

इतिरिते ऽथ भगवान् प्रणवात्मा सनातनः / अमूर्तो मूर्तिमान् भूत्वा वचः प्राह पितामहम्

Khi lời ấy vừa dứt, Đấng Thế Tôn—bản thể là âm thiêng Oṁ, Đấng Vĩnh cửu—dẫu vô tướng vẫn hiện tướng, rồi phán lời với Pitāmaha (Brahmā).

Verse 20

प्रणव उवाच न ह्येष भगवान् पत्न्या स्वात्मनो व्यतिरिक्तया / कदाचिद् रमते रुद्रस्तादृशो हि महेश्वरः

Praṇava thưa: “Đấng Thế Tôn—Rudra—chưa từng vui thích với một ‘người vợ’ tách rời khỏi chính Tự Ngã của Ngài; vì Maheśvara quả thật là như vậy.”

Verse 21

अयं स भगवानीशः स्वयञ्ज्योतिः सनातनः / स्वानन्दभूता कथिता देवी नागन्तुका शिवा

Chính Ngài là Đấng Thế Tôn, Īśa—tự chiếu sáng và vĩnh cửu. Nữ Thần (Devī) của Ngài được tuyên dạy là chính bản tính hỷ lạc của Ngài—Śivā, cát tường thường hằng, không phải điều ngẫu nhiên hay thêm từ bên ngoài.

Verse 22

इत्येवमुक्ते ऽपि तदा यज्ञमूर्तेरजस्य च / नाज्ञानमगमन्नाशमीश्वरस्यैव मायया

Dẫu đã được nói như thế, vô minh của Đấng Vô Sinh—Đấng có hình tướng chính là tế lễ—vẫn chưa dứt, vì bị che phủ bởi māyā của chính Īśvara.

Verse 23

तदन्तरे महाज्योतिर्विरिञ्चो विश्वभावनः / प्रापश्यदद्भुतं दिव्यं पूरयन् गगनान्तरम्

Trong lúc ấy, Viriñca (Brahmā), đấng nâng đỡ thế gian, trông thấy một luồng đại quang minh kỳ diệu, thần thánh—tràn đầy khắp khoảng không của bầu trời.

Verse 24

तन्मध्यसंस्थं विमलं मण्डलं तेजसोज्ज्वलम् / व्योममध्यगतं दिव्यं प्रादुरासीद् द्विजोत्तमाः

Ngay giữa luồng sáng ấy hiện ra một pháp luân tròn thanh tịnh, không tì vết, rực cháy bởi quang lực—thần diệu, an vị giữa tầng không, hỡi các bậc tối thắng trong hàng hai lần sinh.

Verse 25

स दृष्ट्वा वदनं दिव्यं मूर्ध्नि लोकपितामहः / तेन तन्मण्जलं घोरमालोकयदनिन्दितम्

Đấng Tổ phụ của các thế giới (Phạm Thiên) nhìn thấy dung nhan thần diệu trên đỉnh miện của Chúa tể muôn loài; và chính nhờ thị kiến ấy, Ngài chiêm ngưỡng quang huy rực dữ, uy nghi đáng sợ, thanh tịnh không tì vết, vượt ngoài mọi lời chê trách.

Verse 26

प्रजज्वालातिकोपेन ब्रह्मणः पञ्चमं शिरः / क्षणाददृश्यत महान् पुरुषो नीललोहितः

Khi Phạm Thiên bừng cháy bởi cơn phẫn nộ dữ dội, chiếc đầu thứ năm của Ngài bị thiêu rụi; và ngay trong khoảnh khắc ấy, Đại Nhân—Nīlalohita, Đấng xanh-đỏ—hiện ra.

Verse 27

त्रिशूलपिङ्गलो देवो नागयज्ञोपवीतवान् / तं प्राह भगवान् ब्रह्मा शङ्करं नीललोहितम्

Vị Thiên thần rực sắc, tay cầm tam xoa, mang dây thiêng yajñopavīta bằng rắn, đứng đó. Bấy giờ Phạm Thiên cất lời với Śaṅkara—Nīlalohita.

Verse 28

जानामि भवतः पूर्वं ललाटादेव शङ्कर / प्रादुर्भावं महेशान् मामेव शरणं व्रज

Hỡi Śaṅkara, ta đã biết từ trước về sự hiển lộ của ngươi—rằng ngươi xuất hiện ngay từ chính trán ấy. Hỡi Maheśāna, hãy nương tựa nơi Ta duy nhất.

Verse 29

श्रुत्वा सगर्ववचनं पद्मयोनेरथेश्वरः / प्राहिणोत् पुरुषं कालं भैरवं लोकदाहकम्

Nghe lời kiêu mạn của Đấng sinh từ hoa sen (Phạm Thiên), Chúa tể liền sai phái Nhân Thần mang danh Thời Gian—Bhairava, ngọn lửa thiêu rụi thế gian, kẻ đốt cháy mọi cõi.

Verse 30

स कृत्वा सुमहद् युद्धं ब्रह्मणा कालभैरवः / चकर्त तस्य वदनं विरिञ्चस्याथ पञ्चमम्

Sau khi giao chiến một trận đại chiến với Phạm Thiên (Brahmā), Kālabhairava liền chém đứt khuôn mặt thứ năm của Viriñci (Brahmā).

Verse 31

निकृत्तवदनो देवो ब्रह्मा देवेन शंभुना / ममार चेशयोगेन जीवितं प्राप विश्वसृक्

Bị Thần Śambhu chém cụt mặt, Phạm Thiên—đấng tạo hóa của vũ trụ—ngã xuống như đã chết; nhưng nhờ Īśa-yoga, Ngài lại được phục sinh, nhận lại sinh mệnh.

Verse 32

अथानुपश्यद् गिरिशं मण्डलान्तरसंस्थितम् / समासीनं महादेव्या महादेवं सनातनम्

Rồi Ngài nhìn thấy Girīśa (Chúa Śiva) an trụ trong nội giới của mạn-đà-la thiêng—Mahādeva, Đấng vĩnh cửu—ngồi cùng Mahādevī (Đại Nữ Thần).

Verse 33

भुजङ्गराजवलयं चन्द्रावयवभूषणम् / कोटिसूर्यप्रतीकाशं जटाजूटविराजितम्

Ngài trang sức bằng rắn chúa quấn làm vòng, và lấy vầng trăng lưỡi liềm làm bảo sức; rực sáng như muôn triệu mặt trời, huy hoàng với búi tóc kết (jaṭā).

Verse 34

शार्दूलचर्मवसनं दिव्यमालासमन्वितम् / त्रिशूलपाणिं दुष्प्रेक्ष्यं योगिनं भूतिभूषणम्

Ngài khoác y bằng da hổ, đeo tràng hoa thiên giới; tay cầm cây tam xoa, dung nghi khó ai dám nhìn thẳng—một bậc Yogin, lấy tro thiêng (vibhūti) làm trang sức.

Verse 35

यमन्तरा योगनिष्ठाः प्रपश्यन्ति हृदीश्वरम् / तमादिदेवं ब्रह्माणं महादेवं ददर्श ह

Trong khoảng lặng nội tâm của thiền quán, những người kiên trú trong Yoga chiêm thấy Đấng Chúa ngự nơi tim; vì thế, ông đã thấy Thần Tối Sơ—chính Brahman—Mahādeva.

Verse 36

यस्य सा परमा देवी शक्तिराकाशसंस्थिता / सो ऽनन्तैश्वर्ययोगात्मा महेशो दृश्यते किल

Đấng mà Nữ Thần Tối Thượng—Shakti siêu việt—an trụ trong hư không (ākāśa): Maheshvara ấy quả thật được thấy là hiện thân của Yoga, đầy đủ uy lực vô biên.

Verse 37

यस्याशेषजगद् बीजं विलयं याति मोहनम् / सकृत्प्रणाममात्रेण स रुद्रः खलु दृश्यते

Ngài—Rudra—nơi đó hạt giống mê lầm của toàn thể vũ trụ tan vào: chỉ bằng một lần đảnh lễ phủ phục, Ngài quả thật được chiêm thấy (hiển lộ cho người mộ đạo).

Verse 38

यो ऽथ नाचारनिरतान् स्वभक्तानेव केवलम् / विमोचयति लोकानां नायको दृश्यते किल

Quả thật, không thấy vị hộ trì nào khác của các cõi—ngoài Ngài, Đấng giải thoát ngay cả những kẻ chỉ là tín đồ của Ngài mà chưa vững trong giới hạnh, chỉ vì họ thuộc về Ngài.

Verse 39

यस्य वेदविदः शान्ता निर्द्वन्द्वा ब्रह्मचारिणः / विदन्ति विमलं रूपं स शंभुर्दृश्यते किल

Đấng có hình tướng thanh tịnh không vết nhơ, được các ẩn sĩ thông Veda—an tịnh, vượt đôi đối đãi, và an trú trong brahmacarya—chứng tri; Ngài quả thật được thấy là Śaṃbhu, Đấng Cát Tường.

Verse 40

यस्य ब्रह्मादयो देवा ऋषयो ब्रह्मवादिनः / अर्चयन्ति सदा लिङ्गं विश्वेशः खलु दृश्यते

Đấng mà liṅga của Ngài luôn được Brahmā và chư thiên, cùng các bậc hiền triết thuyết giảng Brahman, hằng kính lễ phụng thờ—chính Ngài được thấy là Viśveśa, Chúa Tể của vũ trụ.

Verse 41

यस्याशेषजगद् बीजं विलयं याति मोहनम् / सकृत्प्रणाममात्रेण स रुद्रः खलु दृश्यते

Đấng mà nơi Ngài, hạt giống của toàn thể vũ trụ—quyền lực mê hoặc của māyā—đi vào sự tiêu dung: chỉ bằng một lần cúi lạy chí thành, Rudra ấy quả thật được chiêm bái.

Verse 42

विद्यासहायो भगवान् यस्यासौ मण्डलान्तरम् / हिरण्यगर्भपुत्रो ऽसावीश्वरो दृश्यते किल

Trong quỹ cầu mặt trời của Ngài, Đấng Bhagavān ấy hiện diện cùng với Thánh Trí (vidyā); và ngay tại đó, Īśvara—được gọi là con của Hiraṇyagarbha—được truyền rằng có thể được thấy.

Verse 43

यस्याशेषजगत्सूतिर्विज्ञानतनुरीश्वरी / न मुञ्चति सदा पार्श्वं शङ्करो ऽसावदृश्यत

Ngài được chiêm thấy là Śaṅkara—Đấng mà bên cạnh Ngài, Nữ Thần Tối Thượng, thân chính là trí giác thuần tịnh và là nguồn sinh của toàn thể thế gian, không bao giờ rời bỏ dù chỉ trong khoảnh khắc.

Verse 44

पुष्पं वा यदि वा पत्रं यत्पादयुगले जलम् / दत्त्वा तरति संसारं रुद्रो ऽसौ दृश्यते किल

Dù là một đóa hoa hay chỉ một chiếc lá—chỉ cần dâng nước nơi đôi chân Ngài, người ấy vượt qua saṃsāra; quả thật, nhờ ân sủng của Śiva, người ấy được thấy như đạt đến bản tính Rudra.

Verse 45

तत्सन्निधाने सकलं नियच्छति सनातनः / कालः किल स योगात्मा कालकालो हि दृश्यते

Ngay trong sự hiện diện của Ngài, Thời Gian vĩnh cửu chế ngự và điều nhiếp muôn loài. Quả thật Thời Gian ấy—có bản thể là Yoga—được nhận thấy như «Thời của thời», đấng điều ngự tối hậu ngay cả đối với thời gian.

Verse 46

जीवनं सर्वलोकानां त्रिलोकस्यैव भूषणम् / सोमः स दृश्यते देवः सोमो यस्य विभूषणम्

Ngài là sinh mệnh của mọi thế giới, là vẻ trang nghiêm của tam giới. Vị thần ấy được thấy là Soma (Mặt Trăng); Soma là đồ trang sức của Đấng mà chính Soma cũng là sự trang sức.

Verse 47

देव्या सह सदा साक्षाद् यस्य योगः स्वभावतः / गीयते परमा मुक्तिः स योगी दृश्यते किल

Đấng mà Yoga là tự tánh, luôn trực tiếp hiệp nhất với Nữ Thần—về Ngài người ta ca tụng rằng đạt được Giải thoát Tối thượng. Quả thật, bậc ấy được nhận biết là một yogin chân chính.

Verse 48

योगिनो योगतत्त्वज्ञा वियोगाभिमुखानिशम् / योगं ध्यायन्ति देव्यासौ स योगी दृश्यते किल

Những yogin hiểu thấu chân lý của Yoga, ngày đêm luôn hướng khỏi mọi chia lìa khỏi Thần Tính, không ngừng quán niệm chính Yoga. Ôi Nữ Thần, bậc như vậy quả thật được thấy là yogin chân thật.

Verse 49

सो ऽनुवीक्ष्य महादेवं महादेव्या सनातनम् / वरासने समासीनमवाप परमां स्मृतिम्

Sau khi chiêm bái Mahādeva—Đấng vĩnh hằng—cùng Mahādevī, an tọa trên bảo tòa tối thắng, người ấy đạt được niệm tưởng tối thượng, tức sự tỉnh giác linh thiêng cao nhất.

Verse 50

लब्ध्वा माहेश्वरीं दिव्यां संस्मृतिं भगवानजः / तोषयामास वरदं सोमं सोमविभूषणम्

Khi đã phục hồi ký ức thiêng liêng do Maheśvara ban, Đấng Vô Sinh liền làm hài lòng Soma—bậc ban ân—đấng được trang nghiêm bằng vầng Trăng.

Verse 51

ब्रह्मोवाच नमो देवाय महते महादेव्यै नमो नमः / नमः शिवाय शान्ताय शिवायै शान्तये नमः

Brahmā thưa rằng: Kính lễ Đại Thần; kính lễ, kính lễ Đại Nữ Thần. Kính lễ Śiva, bậc an tịnh; kính lễ Śivā, chính là an lạc và hòa bình.

Verse 52

ॐ नमो ब्रह्मणे तुभ्यं विद्यायै ते नमो नमः / नमो मूलप्रकृतये महेशाय नमो नमः

Om. Kính lễ Ngài như Brahman; kính lễ, kính lễ Vidyā của Ngài—Tri thức thiêng. Kính lễ Ngài như Căn Bản Prakṛti; kính lễ, kính lễ Mahēśa—Đại Chúa Tể.

Verse 53

नमो विज्ञानदेहाय चिन्तायै ते नमो नमः / नमस्ते कालकालाय ईश्वरायै नमो नमः

Kính lễ, kính lễ Ngài—đấng có thân thể là trí giác thuần tịnh—hỡi Cintā, Năng Lực thiêng của sự quán chiếu. Kính lễ Ngài, Kālakālā—Thời Gian vượt ngoài thời gian—Đấng Īśvarī, Nữ Chúa Tể; con xin kính lễ mãi mãi.

Verse 54

नमो नमो ऽस्तु रुद्राय रुद्राण्यै ते नमो नमः / नमो नमस्ते कामाय मायायै च नमो नमः

Kính lễ, kính lễ Rudra; kính lễ, kính lễ Rudrāṇī. Kính lễ, kính lễ Ngài như Kāma—năng lực của dục vọng; và kính lễ, kính lễ Māyā—năng lực phóng chiếu và che phủ thế gian.

Verse 55

नियन्त्रे सर्वकार्याणां क्षोभिकायै नमो नमः / नमो ऽस्तु ते प्रकृतये नमो नारायणाय च

Kính lễ, kính lễ mãi mãi, đấng Điều Ngự mọi hành nghiệp, và Thánh Năng làm rung động sự sáng tạo. Xin đảnh lễ Ngài như Prakṛti (Tự Tánh nguyên sơ), và cũng xin đảnh lễ Nārāyaṇa.

Verse 56

योगादायै नमस्तुभ्यं योगिनां गुरवे नमः / नमः संसारनाशाय संसारोत्पत्तये नमः

Xin đảnh lễ Ngài, đấng ban Yoga từ thuở nguyên sơ; xin đảnh lễ bậc Đạo Sư của các yogin. Xin đảnh lễ Ngài là đấng diệt trừ trói buộc luân hồi, và xin đảnh lễ Ngài là nguồn phát sinh của thế gian.

Verse 57

नित्यानन्दाय विभवे नमो ऽस्त्वानन्दमूर्तये / नमः कार्यविहीनाय विश्वप्रकृतये नमः

Xin đảnh lễ Đấng Tự Tại toàn năng, là an lạc vĩnh cửu—xin đảnh lễ Đấng có hình tướng chính là an lạc. Xin đảnh lễ Đấng vượt ngoài mọi quả và mọi tác; xin đảnh lễ lần nữa Đấng là Prakṛti của vũ trụ, nền tảng thẳm sâu của muôn loài.

Verse 58

ओङ्कारमूर्तये तुभ्यं तदन्तः संस्थिताय च / नमस्ते व्योमसंस्थाय व्योमशक्त्यै नमो नमः

Xin đảnh lễ Ngài, đấng có hình tướng là âm tiết thiêng Oṃ, và đấng an trụ trong chính Oṃ ấy. Xin đảnh lễ Ngài, đấng an lập trong hư không (vyoma); xin kính lễ, kính lễ mãi mãi, Thánh Năng của Hư Không, śakti thấm khắp của Ngài.

Verse 59

इति सोमाष्टकेनेशं प्रणनाम पितामहः / पपात दण्डवद् भूमौ गृणन् वै शतरुद्रियम्

Như vậy, sau khi tán dương Đấng Chủ Tể bằng thánh tụng Somāṣṭaka, Pitāmaha (Phạm Thiên Brahmā) cúi lạy Īśvara. Ngài phủ phục xuống đất như cây gậy trong đại lễ đảnh lễ, và quả thật vừa tụng Śatarudrīya để ca ngợi.

Verse 60

अथ देवो महादेवः प्रणतार्तिहरो हरः / प्रोवाचोत्थाप्य हस्ताभ्यां प्रतो ऽस्मि तव सांप्रतम्

Bấy giờ thần Mahādeva—Hara, Đấng trừ khổ cho kẻ cúi lạy—đỡ người ấy dậy bằng cả hai tay và phán: “Nay Ta đã hoan hỷ với ngươi.”

Verse 61

दत्त्वासौ परमं योगमैश्वर्यमतुलं महत् / प्रोवाचाग्रे स्थितं देवं नीललोहितमीश्वरम्

Sau khi ban cho Yoga tối thượng, vô song, cùng quyền năng thần thánh lớn lao không gì sánh được, Ngài liền ngỏ lời với vị Thần đứng trước mặt: Nīlalohita, Đấng Īśvara tối thượng.

Verse 62

एष ब्रह्मास्य जगतः संपूज्यः प्रथमः सुतः / आत्मनो रक्षणीयस्ते गुरुर्ज्येष्ठः पिता तव

Người này chính là Brahmā của vũ trụ này—đứa con đầu tiên, xứng đáng được tôn thờ trọn vẹn. Ngươi phải bảo hộ Ngài như chính bản thân mình; Ngài là guru của ngươi, là bậc trưởng thượng và là cha của ngươi.

Verse 63

अयं पुराणपुरुषो न हन्तव्यस्त्वयानघ / स्वयोगैश्वर्यमाहात्म्यान्मामेव शरणं गतः

Hỡi bậc vô tội, ngươi chớ giết Đấng Purāṇa-Puruṣa, Con Người Vĩnh Cửu này. Nhờ uy lực của chính quyền năng yogic của Ngài, Ngài đã đến nương tựa duy nhất nơi Ta.

Verse 64

अयं च यज्ञो भगवान् सगर्वो भवतानघ / शासितव्यो विरिञ्चस्य धारणीयं शिरस्त्वया

Hỡi bậc vô tội, Yajña này tự thân cũng là một Bhagavān, nhưng nay đã sinh kiêu mạn. Vì Viriñca (Brahmā), ngươi phải chế ngự nó; hãy gánh lấy trọng trách này trên đầu ngươi.

Verse 65

ब्रह्महत्यापनोदार्थं व्रतं लोकाय दर्शयन् / चरस्व सततं भिक्षां संस्थापय सुरद्विजान्

Để trừ sạch tội sát hại Bà-la-môn, hãy thọ trì một hạnh nguyện và nêu bày cho đời làm khuôn phép. Hãy luôn sống bằng khất thực, và nâng đỡ, phục lập các bậc Dvija—những người hai lần sinh, đáng tôn kính như chư thiên.

Verse 66

इत्येतदुक्त्वा वचनं भगवान् परमेश्वरः / स्थानं स्वाभाविकं दिव्यं ययौ तत्परमं पदम्

Nói xong những lời ấy, Đấng Bhagavān—Đại Tự Tại Tối Thượng—liền trở về cảnh giới thiên linh vốn tự nhiên của Ngài, đạt đến địa vị tối thượng, nơi an trụ cao nhất.

Verse 67

ततः स भगवानीशः कपर्दे नीललोहितः / ग्राहयामास वदनं ब्रह्मणः कालभैरवम्

Bấy giờ, Đức Bhagavān Īśa—tóc bện thành búi, sắc xanh pha đỏ—khiến Kālabhairava nắm giữ lấy khuôn mặt của Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 68

चर त्वं पापनाशार्थं व्रतं लोकहितावहम् / कपालहस्तो भगवान् भिक्षां गृह्णातु सर्वतः

Hãy thực hành hạnh nguyện này để diệt trừ tội lỗi—một pháp tu đem lợi lạc cho thế gian. Nguyện Đức Bhagavān, tay cầm bát sọ, nhận khất thực từ khắp mọi phương.

Verse 69

उक्त्वैवं प्राहिणोत् कन्यां ब्रह्महत्यामिति श्रुताम् / दंष्ट्राकरालवदनां ज्वालामालाविभूषणाम्

Nói vậy xong, Ngài sai đi một thiếu nữ được nghe gọi là “Brahmahatyā” (tội sát Bà-la-môn), gương mặt ghê rợn với nanh lộ ra, và được trang sức bằng vòng hoa lửa rực.

Verse 70

यावद् वाराणसीं दिव्यां पुरीमेष गमिष्यति / तावत् त्वं भीषणे कालमनुगच्छ त्रिलोचनम्

Cho đến khi người ấy đến được thành Vārāṇasī rực sáng, trong quãng thời gian đáng sợ ấy, ngươi hãy theo sau Trilocana—Đấng Śiva ba mắt.

Verse 71

एवमाभाष्य कालाग्निं प्राह देवो महेश्वरः / अटस्व निखिलं लोकं भिक्षार्थो मन्नियोगतः

Nói như thế với Kālāgni xong, Đức Maheśvara phán: “Theo lệnh Ta, hãy du hành khắp thế gian như một kẻ khất thực, cầu xin bố thí.”

Verse 72

यदा द्रक्ष्यसि देवेशं नारायणमनामयम् / तदासौ वक्ष्यति स्पष्टमुपायं पापशोधनम्

Khi ngươi được chiêm bái Nārāyaṇa—Chúa tể của chư thiên, không vướng khổ não—bấy giờ Ngài sẽ minh nhiên chỉ dạy phương cách tẩy sạch tội lỗi cho ngươi.

Verse 73

स देवदेवतावाक्यमाकर्ण्य भगवान् हरः / कपालपाणिर्विश्वात्मा चचार भुवनत्रयम्

Nghe lời chư thiên, Đức Hara—Đấng cầm sọ trong tay, Bản Ngã của vũ trụ—đã du hành khắp ba cõi.

Verse 74

आस्थाय विकृतं वेषं दीप्यमानं स्वतेजसा / श्रीमत् पवित्रमतुलं जटाजूटविराजितम्

Ngài khoác lấy một hình tướng khác thường, rực cháy bằng chính quang lực tự thân—vinh hiển, tối thượng thanh tịnh, vô song—và được điểm trang bởi búi tóc jata chói ngời.

Verse 75

कोटिसूर्यप्रतीकाशैः प्रमथैश्चातिगर्वितैः / भाति कालाग्निनयनो महादेवः समावृतः

Được vây quanh bởi các Pramatha rực sáng như muôn triệu mặt trời và hùng hổ kiêu dũng, Mahādeva—đấng có đôi mắt bừng cháy như lửa của Thời Gian—hiển lộ chói ngời trong uy quang áp đảo.

Verse 76

पीत्वा कदमृतं दिव्यमानन्दं परमेष्ठिनः / लीलाविलासूबहुलो लोकानागच्छतीश्वरः

Uống lấy cam lộ—niềm an lạc thiêng liêng thuộc về Đấng Tối Thượng—Īśvara, tràn đầy lối chơi thần diệu (līlā), bước ra hiện đến các cõi thế gian.

Verse 77

तं दृष्ट्वा कालवदनं शङ्करं कालभैरवम् / रूपलावण्यसंपन्नं नारीकुलमगादनु

Thấy Ngài—Śaṅkara trong hình tướng Kālabhairava, gương mặt như chính Thời Gian—đầy đủ dung nhan tuyệt mỹ và hào quang rực rỡ, đoàn phụ nữ liền theo bước Ngài.

Verse 78

गायन्ति विविधं गीतं नृत्यन्ति पुरतः प्रभोः / सस्मितं प्रेक्ष्य वदनं चक्रुर्भ्रूभङ्गमेव च

Họ hát muôn điệu ca và múa trước mặt Đức Chúa; rồi ngắm dung nhan mỉm cười của Ngài, họ cũng khẽ nhướng mày, biểu lộ bao tình ý.

Verse 79

स देवदानवादीनां देशानभ्येत्य शूलधृक् / जगाम विष्णोर्भवनं यत्रास्ते मधुसूदनः

Ngài—đấng cầm tam xoa—đi khắp các miền của chư thiên, Dānavas và các loài khác, rồi đến cung điện của Viṣṇu, nơi Madhusūdana ngự trị.

Verse 80

निरीक्ष्य दिव्यभवनं शङ्करो लोकशङ्करः / सहैव भूतप्रवरैः प्रवेष्टुमुपचक्रमे

Chiêm ngưỡng tòa thiên cung rực sáng ấy, Śaṅkara—đấng ban phúc cho muôn thế giới—liền bắt đầu bước vào, cùng với những vị bhūta tùy tùng ưu thắng nhất của Ngài.

Verse 81

अविज्ञाय परं भावं दिव्यं तत्पारमेश्वरम् / न्यवारयत् त्रिशूलाङ्कं द्वारपालो महाबलः

Không nhận ra cảnh giới tối thượng, thiêng liêng của Parameśvara—Đấng Chúa Tể muôn loài—người giữ cổng lực lưỡng, mang dấu hiệu cây tam xoa, đã ngăn chặn lối vào.

Verse 82

शङ्खचक्रगदापाणिः पीतवासा महाभुजः / विष्वक्सेन इति ख्यातो विष्णोरंशसमुद्भवः

Tay cầm loa ốc, đĩa và chùy, khoác y vàng, cánh tay hùng mạnh—ngài được biết đến là Viṣvaksena, sinh từ một phần (aṁśa) của đức Viṣṇu.

Verse 83

अथैनं शङ्करगणो युयुधे विष्णुसंभवम् / भीषणो भैरवादेशात् कालवेग इति श्रुतः

Bấy giờ một gaṇa của Śaṅkara giao chiến với vị sinh từ Viṣṇu ấy. Đáng sợ thay, theo lệnh Bhairava, ngài được nghe danh là Kālavega—“tốc lực của Thời gian”.

Verse 84

विजित्य तं कालवेगं क्रोधसंरक्तलोचनः / रुद्रायाभिमुखं रौद्रं चिक्षेप च सुदर्शनम्

Sau khi khuất phục Kālavega, đôi mắt ngài đỏ rực vì phẫn nộ; ngài liền phóng bánh xe Sudarśana dữ dội thẳng về phía Rudra.

Verse 85

अथ देवो महादेवस्त्रिपुरारिस्त्रिशूलभृत् / तमापतन्तं सावज्ञमालोकयदमित्रजित्

Bấy giờ thần Mahādeva—Đấng diệt Tripura, tay cầm tam xoa—đưa mắt nhìn kẻ đang lao tới với ánh nhìn khinh miệt, vị chinh phục mọi kẻ thù.

Verse 86

तदन्तरे महद्भूतं युगान्तदहनोपमम् / शूलेनोरसि निर्भिद्य पातयामास तं भुवि

Trong lúc ấy, Ngài dùng tam xoa đâm xuyên ngực hữu thể hùng mạnh kia—rực cháy như lửa tận kiếp—rồi quật ngã xuống mặt đất.

Verse 87

स शूलाभिहतो ऽत्यर्थं त्यक्त्वा स्वं परमं बलम् / तत्याज जीवितं दृष्ट्वा मृत्युं व्याधिहता इव

Bị tam xoa đánh trúng nặng nề, sức lực tối thượng đã cạn, hắn lìa bỏ mạng sống khi thấy tử thần đến gần, như sinh linh gục ngã vì bệnh tật.

Verse 88

निहत्य विष्णुपुरुषं सार्धं प्रमथपुङ्गवैः / विवेश चान्तरगृहं समादाय कलेवरम्

Sau khi hạ sát “người của Viṣṇu” cùng với những Pramatha ưu tú, Ngài bước vào nội thất, mang theo thi thể.

Verse 89

निरीक्ष्य जगतो हेतुमीश्वरं भगवान् हरिः / शिरो ललाटात् संभिद्य रक्तधारामपातयत्

Chiêm ngưỡng Īśvara—cội nguồn của toàn thể thế gian—Bhagavān Hari tự rạch trán mình, để dòng huyết tuôn chảy.

Verse 90

गृहाण भगवन् भिक्षां मदीयाममितद्युते / न विद्यते ऽनाभ्युदिता तव त्रिपुरमर्दन

Ôi Đấng Thế Tôn, xin Ngài nhận phần bố thí khất thực của con, hỡi Đấng rực sáng vô lượng. Ôi Tripuramardana, không có điều gì là chưa hiển lộ hay chưa được Ngài làm cho phát sinh.

Verse 91

न संपूर्णं कपालं तद् ब्रह्मणः परमेष्ठिनः / दिव्यं वर्षसहस्रं तु सा च धारा प्रवाहिता

Chiếc bát sọ ấy của Phạm Thiên, Đấng Tối Thượng an bài, vẫn chưa đầy; và chính dòng chảy thiêng ấy đã tuôn mãi trọn một ngàn năm trời.

Verse 92

अथाब्रवीत् कालरुद्रं हरिर्नारायणः प्रभुः / संस्तूय वैदिकैर्मन्त्रैर्बहुमानपुरः सरम्

Rồi bấy giờ, Đức Hari—chính Nārāyaṇa, bậc Chúa Tể—ngỏ lời với Kālarudra; sau khi tán thán bằng các thần chú Vệ-đà, Ngài nói với lòng tôn kính và trọng vọng sâu xa.

Verse 93

किमर्थमेतद् वदनं ब्रह्मणो भवता धृतम् / प्रोवाच वृत्तमखिलं भगवान् परमेश्वरः

“Vì cớ gì Ngài mang lấy gương mặt (hình tướng) của Phạm Thiên?”—được hỏi như vậy; rồi Đức Parameśvara, bậc Thế Tôn, thuật lại trọn vẹn toàn bộ sự việc.

Verse 94

समाहूय हृषीकेशो ब्रह्महत्यामथाच्युतः / प्रार्थयामास देवेशो विमुञ्चेति त्रिशूलिनम्

Bấy giờ Hṛṣīkeśa, Đức Acyuta không hề sai lạc, triệu gọi (hình nhân hóa của) tội Brahmahatyā, rồi khẩn cầu Triśūlin—Đấng cầm đinh ba—rằng: “Xin giải thoát con khỏi tội này.”

Verse 95

न तत्याजाथ सा पार्श्वं व्याहृतापि मुरारिणा / चिरं ध्यात्वा जगद्योनिः शङ्करं प्राह सर्ववित्

Dẫu được Murāri (Viṣṇu) gọi, nàng vẫn không rời bên Ngài. Rồi Đấng Mẫu Thai của thế gian—bậc toàn tri—sau khi trầm tư thật lâu, liền cất lời với Śaṅkara.

Verse 96

व्रजस्व भगवन् दिव्यां पुरीं वाराणसीं शुभाम् / यत्राखिलजगद्दोषं क्षिप्रं नाशयताश्वरः

Bạch Đấng Thế Tôn, xin Ngài hãy đến thành Vārāṇasī thiêng liêng và cát tường; nơi ấy, Īśvara mau chóng tiêu trừ mọi lỗi lầm và tội cấu bám khắp thế gian.

Verse 97

ततः शर्वाणि गुह्यानि तीर्थान्यायतनानि च / जगाम लीलया देवो लोकानां हितकाम्यया

Bấy giờ, vì mong lợi lạc cho muôn loài, Đức Thần đi khắp—tự tại như cuộc du hí—đến mọi tīrtha kín nhiệm và các thánh xứ, đạo tràng (āyatana).

Verse 98

संस्तूयमानः प्रमथैर्महायोगैरितस्ततः / नृत्यमानो महायोगी हस्तन्यस्तकलेवरः

Được các Pramatha—những đại du-già—tán dương khắp bề, bậc Đại Du-già ấy múa đây đó; thân tướng Ngài được nhiếp trì trọn vẹn, như đặt trong chính bàn tay mình.

Verse 99

तमभ्यधावद् भगवान् हरिर्नारायणः स्वयम् / अथास्थायापरं रूपं नृत्यदर्शनलालसः

Bấy giờ, Đức Thế Tôn Hari—chính Nārāyaṇa—chạy đến gần Ngài. Rồi Người khoác lấy một hình tướng khác, lòng khát khao được chiêm ngưỡng vũ điệu.

Verse 100

निरीक्षमाणो नोविन्दं वृषेन्द्राङ्कितशासनः / सस्मितो ऽनन्तयोगात्मा नृत्यति स्म पुनः पुनः

Dẫu nhìn quanh, Ngài vẫn không thấy Govinda. Bấy giờ Đấng Chúa Tể—mệnh lệnh mang ấn hiệu con bò—mỉm cười hiền hòa; với bản tính yoga vô biên, Ngài lại bắt đầu múa đi múa lại nhiều lần.

Verse 101

अथ सानुचरो रुद्रः सहरिर्धर्मवाहनः / भेजे महादेवपुरीं वाराणसीमिति श्रुताम्

Rồi Rudra, cùng các tùy tùng của Ngài—và cả Hari nữa, Đấng mang vác và nâng đỡ dharma—lên đường đến thành của Mahādeva, vốn được truyền tụng là Vārāṇasī.

Verse 102

प्रविष्टमात्रे देवेशे ब्रह्महत्या कपर्दिनि / हा हेत्युक्त्वा सनादं सा पातालं प्राप दुः खिता

Vừa khi Chúa tể chư thiên bước vào, Brahmahatyā—tội lỗi được nhân cách hóa của việc sát hại Bà-la-môn—trước mặt Kapardin (Śiva) kêu lên “Than ôi! Than ôi!” bằng tiếng than lớn; rồi trong đau khổ, nàng sa xuống Pātāla (cõi hạ giới).

Verse 103

प्रविश्य परमं स्थानं कपालं ब्रह्मणो हरः / गणानामग्रतो देवः स्थापयामास शङ्करः

Bước vào nơi chốn tối thượng linh thiêng ấy, Hara (Śiva) đặt xuống chiếc sọ của Brahmā; và trước mặt các Gaṇa, thần Śaṅkara long trọng an vị nó.

Verse 104

स्थापयित्वा महादेवो ददौ तच्च कलेवरम् / उक्त्वा सजीवमस्त्वीशो विष्णवे स घृणानिधिः

Sau khi an vị, Mahādeva ban trao chính thân thể ấy; và Đấng Chúa Tể—biển cả của lòng từ mẫn—phán: “Hãy trở nên có sinh khí,” rồi giao nó cho Viṣṇu.

Verse 105

ये स्मरन्ति ममाजस्त्रं कापालं वेषमुत्तमम् / तेषां विनश्यति क्षिप्रमिहामुत्र च पातकम्

Ai không ngừng tưởng niệm Ta trong dung mạo Kāpālika tối thượng—hình tướng khổ hạnh mang sọ—thì tội lỗi của người ấy mau chóng tiêu tan, cả ở đời này lẫn đời sau.

Verse 106

आगम्य तीर्थप्रवरे स्नानं कृत्वा विधानतः / तर्पयित्वा पितॄन् देवान् मुच्यते ब्रह्महत्यया

Đến một thánh địa tối thắng, tắm gội đúng theo nghi pháp, rồi dâng lễ tārpaṇa cho tổ tiên và chư thiên, người ấy được giải thoát ngay cả khỏi tội brahma-hatyā (sát hại một bà-la-môn).

Verse 107

अशाश्वतं जगज्ज्ञात्वा ये ऽस्मिन् स्थाने वसन्ति वै / देहान्ते तत् परं ज्ञानं ददामि परमं पदम्

Biết rõ thế gian này là vô thường, ai thật sự an trú nơi thánh địa này—đến lúc thân hoại (khi chết)—Ta ban cho người ấy tri kiến tối thượng và cảnh giới tối cao (chốn tối thượng).

Verse 108

इतीदमुक्त्वा भगवान् समालिङ्ग्य जनार्दनम् / सहैव प्रमथेशानैः क्षणादन्तरधीयत

Nói xong như vậy, Đấng Thế Tôn ôm lấy Janārdana; rồi cùng với các thủ lĩnh Pramatha, Ngài biến mất khỏi tầm mắt chỉ trong khoảnh khắc.

Verse 109

स लब्ध्वा भगवान् कृष्णो विष्वक्सेनं त्रिशूलिनः / स्वं देशमगत् तूर्णं गृहीत्वां परमं वपुः

Bhagavān Kṛṣṇa nhận được Viṣvaksena từ Đấng cầm Tam-xoa (Śiva), rồi mau chóng trở về cõi của mình, thọ nhận thân tướng thần linh tối thượng.

Verse 110

एतद् वः कथितं पुण्यं महापातकनाशनम् / कपालमोचनं तीर्थं स्थाणोः प्रियकरं शुभम्

Như vậy, ta đã kể cho các ngươi về bến thánh Kapālamocana—điềm lành, được Sthāṇu (Śiva) yêu quý, và có năng lực diệt trừ các đại tội (mahāpātaka).

Verse 111

य इमं पठते ऽध्यायं ब्राह्मणानां समीपतः / वाचिकैर्मानसैः पापैः कायिकैश्च विमुच्यते

Ai tụng đọc chương này trước mặt các bà-la-môn thì được giải thoát khỏi các tội do lời nói, do ý nghĩ và do thân hành đã gây ra.