Rig Veda 7.2.3: Mandala 7, Sukta 2, Mantra 3

Sukta 7.2

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi) — traditional attribution for Maṇḍala 7 hymns

Devata: Agni (primarily); also mediating between Rodasī (Heaven & Earth)

Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas) — typical for RV 7

Samhita Patha (Devanagari)

ईळेन्यं वो असुरं सुदक्षमन्तर्दूतं रोदसी सत्यवाचम् । मनुष्वदग्निं मनुना समिद्धं समध्वराय सदमिन्महेम ॥

Recitation with translationRig Veda 7.2.3

Transliteration

īḷényaṃ vo ásuraṃ su-dákṣam antár-dūtaṃ ródasī satyá-vācam | manuṣvád agníṃ mánunā sám-iddhaṃ sám adhvarā́ya sádam ín mahema ||

Translation

ہم تمہارے لیے پوجا کے لائق اگنی کو بڑا کریں گے، شعوری طاقت کا خود مختار اقتدار، مکمل مہارت والا؛ آسمان اور زمین کے درمیان اندرونی پیغام بر، سچ بولنے والا۔ جیسے انسانی طریقے سے، منو کے ذریعے روشن کیا گیا، ہم اسے قربانی کے لیے ہم آہنگ کریں - ہمیشہ نذر کے اوپر کے سفر کے لیے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ईळेन्यम्: praiseworthy, worthy of invocation
• ईळेन्यम्: Karma (विशेष्य ‘अग्निम्’ का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ईळेन्य (प्रातिपदिक; √ईळ्/√इल् ‘स्तुतौ’ से व्युत्पन्न विशेषण)

• वः: of you, your
• वः: Sampradāna/सम्बन्ध (सम्बन्ध-षष्ठी: ‘your’)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• असुरम्: the mighty lord (asura)
• असुरम्: Karma (अग्निम् का विशेषण/अप्पोज़िशन)
• Type: Noun/Adjective
• Root: असुर (प्रातिपदिक)

• सुदक्षम्: well-skilled, very capable
• सुदक्षम्: Karma (अग्निम् का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-दक्ष (प्रातिपदिक)

• अन्तर्दूतम्: the inner messenger (mediator)
• अन्तर्दूतम्: Karma (अग्निम् का विशेषण)
• Type: Noun/Adjective
• Root: अन्तर्-दूत (समास: अव्ययीभाव/तत्पुरुष; दूत प्रातिपदिक)

• रोदसी: the two worlds (heaven and earth)
• रोदसी: Karma (युग्म-कर्म: ‘the two worlds’)
• Type: Noun
• Root: रोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावा-पृथिवी)

• सत्यवाचम्: truth-speaking
• सत्यवाचम्: Karma (अग्निम् का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत्य-वाच् (समास; वाच् प्रातिपदिक)

• मनुष्वत्: in the manner of Manu/men, as is done by men
• मनुष्वत्: Adverbial (क्रियाविशेषण: ‘मनुष्य-रीति से’)
• Type: Indeclinable
• Root: मनुष्वत् (अव्यय; ‘मनुष्यवत्’)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: Karma (महेम का कर्म)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• मनुना: by Manu
• मनुना: Karaṇa (साधन/सहकारक: ‘मनु के द्वारा/मनु के साथ’)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)

• समिद्धम्: kindled, well-lit
• समिद्धम्: Karma (अग्निम् का विशेषण)
• Type: Participle (past passive)
• Root: सम्-इध् (धातु √इध् ‘दीप्तौ’ से क्त-प्रत्यय; ‘समिद्ध’)

• सम्: together, completely
• सम्: Adverbial (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• अध्वराय: for the sacrifice (adhvara)
• अध्वराय: Sampradāna (उद्देश्य/हित: ‘यज्ञ के लिए’)
• Type: Noun
• Root: अध्वर (प्रातिपदिक)

• सदम्: always, continually
• सदम्: Adverbial (काल/आवृत्ति)
• Type: Indeclinable
• Root: सदम् (अव्यय; ‘सदा/नित्यं’)

• इत्: indeed, just
• इत्: Discourse particle (निपात; बल/निश्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• महेम: may we worship/praise
• महेम: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √मह् ‘पूजायाम्/स्तुतौ’ (वेद. injunctive/optative प्रयोग)