HomeRig VedaMandala 7Sukta 2Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 7.2

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi) — traditional attribution for Maṇḍala 7 hymns
Devata: Agni (primarily); also mediating between Rodasī (Heaven & Earth)
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas) — typical for RV 7

ईळेन्यं वो असुरं सुदक्षमन्तर्दूतं रोदसी सत्यवाचम् । मनुष्वदग्निं मनुना समिद्धं समध्वराय सदमिन्महेम ॥

ई॒ळेन्यं॑ वो॒ असु॑रं सु॒दक्ष॑म॒न्तर्दू॒तं रोद॑सी सत्य॒वाच॑म् । म॒नु॒ष्वद॒ग्निं मनु॑ना॒ समि॑द्धं॒ सम॑ध्व॒राय॒ सद॒मिन्म॑हेम ॥

īḷényaṃ vo ásuraṃ su-dákṣam antár-dūtaṃ ródasī satyá-vācam | manuṣvád agníṃ mánunā sám-iddhaṃ sám adhvarā́ya sádam ín mahema ||

We would magnify for you the adorable Agni, the sovereign power of conscious force, perfectly skilled; the inward messenger between Heaven and Earth, the speaker of the Truth. As in the human way, kindled by the Mind (Manu), may we ever set him in harmony for the sacrifice—always for the upward journey of the offering.

ई॒ळेन्य॑म् । वः॒ । असु॑रम् । सु॒ऽदक्ष॑म् । अ॒न्तः । दू॒तम् । रोद॑सी॒ इति॑ । स॒त्य॒ऽवाच॑म् । म॒नु॒ष्वत् । अ॒ग्निम् । मनु॑ना । सम्ऽइ॑द्धम् । सम् । अ॒ध्व॒राय॑ । सद॑म् । इत् । म॒हे॒म॒ ॥ईळेन्यम् । वः । असुरम् । सुदक्षम् । अन्तः । दूतम् । रोदसी इति । सत्यवाचम् । मनुष्वत् । अग्निम् । मनुना । सम्इद्धम् । सम् । अध्वराय । सदम् । इत् । महेम ॥īḷenyam | vaḥ | asuram | su-dakṣam | antaḥ | dūtam | rodasī | iti | satya-vācam | manuṣvat | agnim | manunā | sam-iddham | sam | adhvarāya | sadam | it | mahema

ईळेन्यम्praiseworthy, worthy of invocation
ईळेन्यम्:
Karma (विशेष्य ‘अग्निम्’ का विशेषण)
TypeAdjective
Rootईळेन्य (प्रातिपदिक; √ईळ्/√इल् ‘स्तुतौ’ से व्युत्पन्न विशेषण)
वःof you, your
वः:
Sampradāna/सम्बन्ध (सम्बन्ध-षष्ठी: ‘your’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
असुरम्the mighty lord (asura)
असुरम्:
Karma (अग्निम् का विशेषण/अप्पोज़िशन)
TypeNoun/Adjective
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
सुदक्षम्well-skilled, very capable
सुदक्षम्:
Karma (अग्निम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-दक्ष (प्रातिपदिक)
अन्तर्दूतम्the inner messenger (mediator)
अन्तर्दूतम्:
Karma (अग्निम् का विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootअन्तर्-दूत (समास: अव्ययीभाव/तत्पुरुष; दूत प्रातिपदिक)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Karma (युग्म-कर्म: ‘the two worlds’)
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावा-पृथिवी)
सत्यवाचम्truth-speaking
सत्यवाचम्:
Karma (अग्निम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्य-वाच् (समास; वाच् प्रातिपदिक)
मनुष्वत्in the manner of Manu/men, as is done by men
मनुष्वत्:
Adverbial (क्रियाविशेषण: ‘मनुष्य-रीति से’)
TypeIndeclinable
Rootमनुष्वत् (अव्यय; ‘मनुष्यवत्’)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
Karma (महेम का कर्म)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
मनुनाby Manu
मनुना:
Karaṇa (साधन/सहकारक: ‘मनु के द्वारा/मनु के साथ’)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
समिद्धम्kindled, well-lit
समिद्धम्:
Karma (अग्निम् का विशेषण)
TypeParticiple (past passive)
Rootसम्-इध् (धातु √इध् ‘दीप्तौ’ से क्त-प्रत्यय; ‘समिद्ध’)
सम्together, completely
सम्:
Adverbial (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
अध्वरायfor the sacrifice (adhvara)
अध्वराय:
Sampradāna (उद्देश्य/हित: ‘यज्ञ के लिए’)
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
सदम्always, continually
सदम्:
Adverbial (काल/आवृत्ति)
TypeIndeclinable
Rootसदम् (अव्यय; ‘सदा/नित्यं’)
इत्indeed, just
इत्:
Discourse particle (निपात; बल/निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
महेमmay we worship/praise
महेम:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√मह् ‘पूजायाम्/स्तुतौ’ (वेद. injunctive/optative प्रयोग)