Rig Veda 6.21.3: Mandala 6, Sukta 21, Mantra 3
Sukta 6.21
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) (traditional)
Devata: Indra (with Sūrya as allied power)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
स इत्तमोऽवयुनं ततन्वत्सूर्येण वयुनवच्चकार । कदा ते मर्ता अमृतस्य धामेयक्षन्तो न मिनन्ति स्वधावः ॥
Transliteration
sa it tamo 'vayunaṃ tatanvat sūryeṇa vayunavat cakāra | kadā te martā amṛtasya dhāma iyakṣanto na minanti svadhāvaḥ ||
Translation
اس نے واقعی اندھیرے کو پھیلایا جو صحیح درک سے خالی ہے، سورج سے اسے روشن ترتیب سے بھر دیا۔ اے خود قوت والے! کب تیرے فانی لوگ امرت کے گھر میں نذریں دے کر کم نہ ہوں گے؟
Word by Word
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
इत्indeed, just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात) अथवा इद् (निपात-रूप)
तमःbest, most excellent
तमः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootतम (सर्वोत्तम/अतिशयार्थक-प्रातिपदिक; ‘तम’ = most)
अवयुनम्(his) wondrous/secret device, stratagem
अवयुनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअवयुन (प्रातिपदिक; a- + वयुन ‘skill, device, plan’)
ततन्वत्spreading, extending
ततन्वत्:
कर्तृ (सः … ततन्वत् = ‘he, spreading…’)
TypeVerb (participle)
Root√तन् (तनु॒) ‘to stretch, spread’
सूर्येणwith/by the Sun
सूर्येण:
करण
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
वयुनवत्endowed with skill/wise device
वयुनवत्:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootवयुनवत् (प्रातिपदिक; वयुन + वत् ‘possessing’)
चकारhe has made, he fashioned
चकार:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करोति) ‘to do, make’
कदाwhen?
कदा:
—
TypeIndeclinable
Rootकदा (अव्यय)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्वद्
मर्ताःmortals
मर्ताः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक)
अमृतस्यof immortality, of the immortal (state)
अमृतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
धामabode, station
धाम:
कर्म
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक; ‘seat, abode, ordinance, splendor’)
ईयक्षन्तःworshipping, sacrificing
ईयक्षन्तः:
कर्तृ (मर्ताः … ईयक्षन्तः = ‘mortals worshipping…’)
TypeVerb (participle)
Root√यज् (यजति) ‘to worship, sacrifice’ (वैदिक: desiderative/iterative nuance possible)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
मिनन्तिthey diminish/violate
मिनन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√मि/√मिन् (मिनोति/मिनाति) ‘to diminish, injure, transgress’
स्वधावःpossessing svadhā (own power/ritual potency)
स्वधावः:
कर्तृ-विशेषणम् (मर्ताः) / कर्तृ (उपपद-भावे)
TypeAdjective (used substantively)
Rootस्वधा (प्रातिपदिक; ‘own power/impulse; ritual Svadhā’) + वस्/वत् (possessive) → स्वधावन्
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.