Adhyaya 36

Verse 1

ययातिरुवाच । चंडिकाया द्विजश्रेष्ठ कथं तत्राश्रमोऽभवत् । कस्मिन्काले फलं तेन किं दृष्टेन भवेन्नृणाम्

Sinabi ni Yayāti: “O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, paano nagkaroon doon ng āśrama ni Caṇḍikā? Sa anong panahon sumibol ang bunga ng kabanalan nito, at anong biyaya ang matatamo ng mga tao sa pagtanaw lamang dito?”

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । यां श्रुत्वा मानवः सम्यक्सर्वपापैः प्रमुच्यते

Sinabi ni Pulastya: “Makinig ka, O hari; isasalaysay ko ang banal na salaysay na pumupuksa sa kasalanan. Ang sinumang makarinig nito nang wasto ay ganap na mapapalaya mula sa lahat ng kasalanan.”

Verse 3

पुरा देवयुगे राजन्महिषोनाम दानवः । पितामहवराद्दृप्तः सर्वदेवभयंकरः

O hari, noong sinaunang yugto ng mga deva ay may isang Daitya na nagngangalang Mahiṣa. Dahil sa biyaya ng Pitāmaha (Brahmā), siya’y nagmataas at naging sindak ng lahat ng mga diyos.

Verse 4

तेन शक्रादयो देवा जिताः संख्ये सहस्रशः । भयात्तस्य दिवं हित्वा गतास्ते वै यथादिशम्

Dahil sa kanya, si Indra at ang iba pang mga deva ay natalo sa labanan nang paulit-ulit, libu-libong ulit. Sa takot sa kanya, iniwan nila ang langit at tumakas sa kung saan-saang dako.

Verse 5

त्रैलोक्यं स वशे कृत्वा स्वयमिन्द्रो बभूव ह

Nang mapasailalim niya sa kanyang kapangyarihan ang tatlong daigdig, siya mismo ang naging “Indra,” na inagaw ang pagka-panginoon ng langit.

Verse 6

आदित्या वसवो रुद्रा नासत्यौ मरुतां गणाः । कृतास्तेन तथा दैत्या यथार्हं बलवत्तराः

Ang mga Āditya, Vasu, Rudra, ang dalawang Aśvin (Nāsatya), at ang mga pangkat ng Marut ay ipinailalim upang maglingkod sa kanya; at ang mga Daitya, ayon sa nararapat sa kanilang katayuan sa ilalim ng kanyang paghahari, ay lalo pang pinalakas.

Verse 7

वह्निर्भयं समापन्नस्त्यक्त्वा देवगणांस्तदा । दानवेभ्यो हविर्भागं देवेभ्यो न प्रयच्छति

Si Agni (Vahni), nang masaklot ng takot, ay tinalikuran noon ang mga pangkat ng mga deva; ibinigay niya ang bahagi ng havis (handog) sa mga Dānava at hindi ito inihatid sa mga Deva.

Verse 8

उद्द्योतं कुरुते सूर्यो यादृक्तस्याभिसंमतः । यज्ञभागं विनाऽप्येष भयात्पार्थिवसत्तम

O pinakamainam sa mga hari, maging si Sūrya ay nagbibigay-liwanag lamang ayon sa sukat na pinahihintulutan niya; at dahil sa takot, ipinagpapatuloy niya ang kanyang tungkulin kahit wala ang bahagi sa yajña.

Verse 9

लोकपालास्तथा सर्वे तस्य कर्म प्रचक्रिरे । दासवत्पार्थिवश्रेष्ठ यज्ञभागं विनाकृताः

Gayundin, ang lahat ng Lokapāla, mga tagapag-ingat ng mga daigdig, ay gumawa ng kanyang mga gawain; O pinakamainam na hari, sila’y pinakilos na parang mga alipin, inalisan ng bahagi sa yajña.

Verse 10

कस्यचित्त्वथ कालस्य सर्वे देवाः समेत्य तु । पप्रच्छुर्विनयोपेता विप्रश्रेष्ठं बृहस्पतिम्

Pagkaraan ng ilang panahon, nagtipon ang lahat ng mga deva at, sa kababaang-loob, ay nagtanong kay Bṛhaspati, ang pinakadakila sa mga pantas.

Verse 11

भगवान्किं वयं कुर्मः कुत्र यामो निराश्रयाः । तस्माद्ब्रूहि क्षयोपायं महिषस्य दुरात्मनः

O Kagalang-galang, ano ang aming gagawin? Saan kami pupunta ngayong wala kaming masisilungan? Kaya sabihin mo sa amin ang paraan upang mapuksa ang masamang-loob na si Mahisha.

Verse 12

एवमुक्तो गुरुर्द्देवैर्ध्यात्वा कालं चिरं नृप । ततस्तांस्त्रिदशान्प्राह जीवयन्निव भूपतेः

Sa gayong pagsasabi ng mga diyos, ang kanilang guro ay nag-isip nang matagal, O Hari. Pagkatapos ay nagsalita siya sa tatlumpung iyon (mga diyos), na tila binubuhay silang muli nang may pag-asa.

Verse 13

बृहस्पतिरुवाच । ब्रह्मलब्धवरो दैत्यः पौरुषे च व्यवस्थितः । अवध्यः सर्वदेवानां मुक्त्वेकां योषितं सुराः । व्रजध्वं सहितास्तस्मादर्बुदं पर्वतोत्तमम्

Sinabi ni Bṛhaspati: “Ang Danava na iyon, na nagkamit ng biyaya mula kay Brahma at matatag sa kanyang lakas, ay hindi magagapi ng lahat ng mga diyos—maliban sa pamamagitan ng isang babae. Kaya, O mga Deva, magsama-sama kayong pumunta mula rito patungo sa napakahusay na bundok ng Arbuda.”

Verse 14

तपोऽर्थं तत्र संसिद्धिर्जायतामचिराद्धि वः । शक्तिरूपां परां देवीं चंडिकां कामरूपिणीम्

Para sa layunin ng pagpapakasakit, nawa'y mabilis na makamit ninyo ang tagumpay doon. Sambahin ang Kataas-taasang Diyosa na si Caṇḍikā—Siya na mismong Śakti at nag-aanyong ayon sa kanyang nais.

Verse 15

आराधयध्वमेकांते यया व्याप्तमिदं जगत् । सा तुष्टा वै वधार्थं तु महिषस्य दुरात्मनः

Sambahin Siya sa pag-iisa—Siya na lumalaganap sa buong mundong ito. Kapag Siya ay nalugod, ito ay para sa layunin ng pagpaslang sa masamang Mahisha na iyon.

Verse 16

करिष्यति समुद्योगमवतारसमुद्भवम् । तस्या हस्तेन सोऽवश्यं वधं प्राप्स्यति दुर्मतिः

Isasagawa Niya ang pagsisikap na nagmula sa Kanyang paglusong bilang avatāra. Sa mismong kamay Niya, ang masamang-isip na iyon ay tiyak na sasapit sa kamatayan.

Verse 17

अहं वः कीर्तयिष्यामि शक्तियं मंत्रमुत्तमम् । पूजाविधानसंयुक्तं भुक्तिमुक्तिप्रदं शुभम्

Ipahahayag ko sa inyo ang dakilang mantrang Śākta—mapalad, kalakip ang wastong paraan ng pagsamba, at nagkakaloob ng kapakinabangan sa daigdig at ng paglaya (mokṣa).

Verse 18

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्ताः सुराः सर्वे हर्षेण महतान्विताः । तेनैव सहिता राजन्गताः पर्वतमर्बुदम्

Sinabi ni Pulastya: “Nang masabihan nang gayon, ang lahat ng mga Deva ay napuspos ng dakilang galak; at kasama niya, O Hari, sila’y nagtungo sa Bundok Arbuda.”

Verse 19

तत्र स्नाताञ्छुचीन्सर्वान्दीक्षयामास गीष्पतिः । शक्तियैः परमैर्मंत्रैः सद्यःसिद्धिकरैर्नृप

Doon, matapos maligo at luminis ang lahat, si Gīṣpati (Bṛhaspati) ay nagbigay sa kanila, O Hari, ng dīkṣā sa pamamagitan ng kataas-taasang mga mantrang Śākta na nagdudulot ng agarang siddhi.

Verse 20

सार्धयामत्रयं तत्र परिवारसमन्विताः । बलिपूजोपहारैश्च गंधं माल्यानुलेपनैः

Doon, kasama ang kanilang mga kasama, nagsagawa sila ng pagsamba sa loob ng tatlong pagbabantay ng gabi at higit pa—sa pamamagitan ng mga handog na bali, pūjā at mga alay ng paggalang, na may pabango, mga garland, at mga pamahid.

Verse 21

मंत्रेण विविधेनैव चारुस्तोत्रेण भक्तितः । प्रार्थयंतस्तथा नित्यं दीपज्योतिः समाहिताः

Sa iba’t ibang mantra at sa maririkit na himno, sa debosyon, sila’y nanalangin araw-araw nang walang patid—matatag na nakatuon ang diwa sa liwanag ng lampara.

Verse 22

निर्ममा निरहंकारा गुरुभक्तिपरायणाः । अंगन्याससमायुक्ताः समदर्शित्वमागताः

Walang pag-aangkin at walang pagmamataas, sila’y lubos na nakatuon sa paggalang at debosyon sa Guru; taglay ang aṅga-nyāsa, narating nila ang kalagayang pantay ang pagtingin sa lahat.

Verse 23

एवं संतिष्ठमानानां तेषां पार्थिवसत्तम । सप्त मासा व्यतिक्रांतास्ततस्तुष्टा सुरेश्वरी

O pinakadakilang hari, habang sila’y nananatiling matatag sa gayong pagsasagawa, lumipas ang pitong buwan; saka nalugod ang Diyosa, ang Reyna ng mga deva.

Verse 24

दीपज्योतिःसमावेशात्तेषां गात्रेषु पार्थिव । मंत्रेण परिपूतानां परं तेजो व्यवर्धत

O hari, dahil sa pagpasok ng ningning ng apoy ng lampara sa kanilang mga sangkap, at sapagkat sila’y nalinis ng mantra, ang kanilang kataas-taasang liwanag ay lalo pang lumago.

Verse 25

द्वादशार्कप्रभा जाताः षण्मासाभ्यंतरेण ते । अथ तांस्तेजसा युक्ताञ्ज्ञात्वा जीवो महीपते

Sa loob ng anim na buwan, sila’y nagningning na tila liwanag ng labindalawang araw. Pagkaraan, O panginoon ng lupa, nakilala ni Jīva na sila’y pinagkalooban ng gayong ningning…

Verse 26

मंडलं रचयामास सर्वसिद्धिप्रदायकम् उपवेश्य ततः सर्वान्समस्तांस्त्रिदशालयान्

Pagkaraan, kaniyang nilikha ang isang maṇḍala na nagkakaloob ng lahat ng siddhi; at saka pinaupo niyang magkakasama ang lahat ng nananahan sa langit.

Verse 27

तेषां शरीरगं तेजः शक्तियैर्मंत्रसत्तमैः । आकृष्य न्यसयामास मंडले तत्र पार्थिव

O hari, sa pamamagitan ng makapangyarihang śakti at ng pinakadakilang mga mantra, hinugot niya ang ningning na nasa kanilang mga katawan at inilagak iyon sa maṇḍala roon.

Verse 28

ततस्तेजोमयी कन्या तत्र जाता स्वरूपिणी । शक्तिरूपा महाकाया दिव्यलक्षणलक्षिता

Pagkatapos, doon ay lumitaw ang isang dalagang binubuo ng dalisay na liwanag—nahayag sa kaniyang tunay na anyo—isang anyo ng Śakti, dakila ang tindig, at may mga tandang banal.

Verse 29

इंद्रस्तस्यै ददौ वज्रं स्वपाशं च जलेश्वरः । शक्तिं च भगवानग्निः सिंहयानं धनाधिपः

Ipinagkaloob ni Indra sa kaniya ang vajra; ibinigay ng Panginoon ng mga tubig ang sarili niyang pāśa; ipinagkaloob ng pinagpalang Diyos-Apoy ang lakas ng śakti na gaya ng sibat; at ang Panginoon ng kayamanan ay nagkaloob ng isang leon bilang sasakyan niya.

Verse 30

अन्ये चैव गणाः सर्वे निजशस्त्राणि हर्षिताः । तस्यै ददुर्नृपश्रेष्ठ स्तुतिं चक्रुः समाहिताः

At ang iba pang mga pangkat ay nagalak at ibinigay din sa kaniya ang kani-kanilang sandata; O pinakadakilang hari, sa pusong nakatuon ay umawit sila ng mga papuri para sa kaniya.

Verse 31

देवा ऊचुः । नमस्ते देवदेवेशि नमस्ते कांचनप्रभे । नमस्ते पद्मपत्राक्षि नमस्ते जगदम्बिके

Wika ng mga diyos: Pagpupugay sa Iyo, O Kataas-taasang Panginoon ng mga diyos; pagpupugay sa Iyo na may gintong kaningningan. Pagpupugay sa Iyo na ang mga mata’y tulad ng talulot ng lotus; pagpupugay sa Iyo, Ina ng sanlibutan.

Verse 32

नमस्ते विश्वरूपे च नमस्ते विश्वसंस्तुते । त्वं मतिस्त्वं धृतिः कांतिस्त्वं सुधा त्वं विभावरी

Pagpupugay sa Iyo na ang anyo’y ang buong sansinukob; pagpupugay sa Iyo na pinupuri ng daigdig. Ikaw ang pag-unawa, Ikaw ang katatagan, Ikaw ang kagandahan; Ikaw ang amrita, Ikaw ang gabi.

Verse 33

क्षमा ऋद्धिः प्रभा स्वाहा सावित्री कमला सती । त्वं गौरी त्वं महामाया चामुण्डा त्वं सरस्वती

Ikaw si Kṣamā (pagpapatawad), si Ṛddhi (kasaganaan), si Prabhā (liwanag), at si Svāhā; Ikaw si Sāvitrī, si Kamalā, at si Satī. Ikaw si Gaurī; Ikaw ang Mahāmāyā; Ikaw si Cāmuṇḍā; Ikaw si Sarasvatī.

Verse 34

भैरवी भीषणाकारा चंडमुंडासिधारिणी । भूतप्रिया महाकाया घटाली विक्रमोत्कटा

Ikaw si Bhairavī, kakila-kilabot ang anyo, tangan ang tabak na pumatay kina Caṇḍa at Muṇḍa. Ikaw ang minamahal ng mga bhūta, malawak ang katawan, tagapagdala ng kampana, at makapangyarihan sa kagitingan.

Verse 35

मद्यमांसप्रिया नित्यं भक्तत्राणपरायणा । त्वया व्याप्तमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

Lagi kang laging nalulugod sa handog na alak at karne; at lubos Kang nakatuon sa pag-iingat sa Iyong mga deboto. Sa Iyo, ang buong tatlong daigdig—gumagalaw man o di-gumagalaw—ay nalulukuban at napupuno.

Verse 36

पुलस्त्य उवाच । एवं स्तुता सुरैः सर्वैस्ततो देवी प्रहर्षिता । तानब्रवीद्वरं सर्वा गृह्णंतु मम देवताः

Sinabi ni Pulastya: Nang mapuri ng lahat ng mga diyos, napuspos ng galak ang Diyosa. Pagkaraan, sinabi ng Kataas-taasang Devī sa kanila, “Kayong aking mga banal, tumanggap kayo ng isang biyaya.”

Verse 37

देवा ऊचुः । दानवो महिषो नाम पितामहवरान्वितः । अवध्यः सर्वभूतानां देवानां च तथा कृतः

Nagsalita ang mga diyos: “May isang Dānava na ang pangalan ay Mahiṣa, na pinagkalooban ng mga biyaya ng Lolo ng Sansinukob (Brahmā). Ginawa siyang di-mapapatay ng lahat ng nilalang—at gayundin ng mga diyos.”

Verse 38

मुक्त्वैकां योषितं देवि तस्मात्त्वं विनिपातय

Kaya nga, O Diyosa, maliban lamang sa isang babae, ibagsak at lipulin mo siya.

Verse 39

देव्युवाच । गच्छध्वं त्रिदशाः सर्वे स्वानि स्थानानि निर्वृताः

Sinabi ng Diyosa: “Humayo kayo, kayong lahat na Tatlumpung diyos; magbalik sa inyong mga tahanan, payapa, walang pangamba, at panatag.”

Verse 40

अहं तं सूदयिष्यामि समये पर्युपस्थिते । एवमुक्ता गताः सर्वे देवाः स्थानानि हर्षिताः

“Papatayin ko siya kapag dumating na ang takdang panahon.” Pagkasabi nito, ang lahat ng mga diyos ay lumisan na may galak at nagbalik sa kani-kanilang tahanan.

Verse 41

देवी तत्रैव संहृष्टा स्थिता पर्वतरोधसि । कस्यचित्त्वथकालस्य नारदो भगवान्मुनिः

Nanatili roon ang Diyosa, nagagalak, sa gilid ng dalisdis ng bundok. Pagkaraan ng ilang panahon, dumating doon ang pinagpalang muni na si Nārada.

Verse 42

तत्र देवीं च संदृष्ट्वा तीर्थयात्रापरायणः । त्रिविष्टपमनुप्राप्तो महिषो यत्र तिष्ठति

Doon, nang makita niya ang Diyosa, siya—na nakatuon sa banal na paglalakbay—ay nagtungo sa Triviṣṭapa (langit), sa pook na kinaroroonan ni Mahiṣa.

Verse 43

तत्र दृष्ट्वा मुनिं प्राप्तं प्रणम्य महिषासुरः । विनयेन समायुक्तो ह्यभ्युत्थानमथाकरोत्

Doon, nang makita ang dumating na muni, yumukod si Mahiṣāsura; taglay ang kababaang-loob, tumindig siya upang salubungin nang may paggalang.

Verse 44

ततस्तं पूजयामास मधुपर्कार्घविष्टरैः । सुखासीनं सुविश्रांतं ज्ञात्वा वाक्यमुवाच ह

Pagkatapos, pinarangalan niya siya sa pamamagitan ng madhuparka, handog na arghya, at isang upuan. Nang matiyak niyang ang muni ay nakaupo nang maginhawa at nakapagpahinga, nagsalita siya ng ganito.

Verse 45

कुतो भवानितः प्राप्तः किमर्थं मुनिसत्तम । अमी पुत्रास्तथा राज्यं कलत्राणि धनानि च

“Saan po kayo nagmula at naparito, O pinakamainam sa mga muni, at ano ang inyong layon? Narito rin ang mga anak, ang kaharian, mga asawa, at mga kayamanan.”

Verse 46

अहं भृत्यसमायुक्तः किमनेन द्विजोत्तम । सर्वं तेऽहं प्रदास्यामि ब्रूहि येन प्रयोजनम्

Ako’y may mga lingkod na kasama—ano pa ang kailangan nito, O pinakadakila sa mga dalawang-beses-ipinanganak? Ibibigay ko sa iyo ang lahat; sabihin mo kung ano ang iyong pakay.

Verse 47

नारद उवाच । अभिनंदामि ते सर्वमेतत्त्वय्युपपद्यते । निःस्पृहा हि वयं नित्यं मुनिधर्मं समाश्रिताः

Sinabi ni Nārada: “Pinupuri ko ang lahat ng nasa iyo—nararapat iyan sa iyo. Ngunit kaming mga muni ay laging walang pagnanasa, matatag na nakaugat sa dharma ng mga pantas.”

Verse 48

कौतूहलादिह प्राप्तश्चिरात्ते दर्शनं गतः । मर्त्त्यलोकात्समायातो यास्यामि ब्रह्मणः पदम्

Dahil sa pag-uusisa ako’y naparito; matapos ang mahabang panahon, natamo ko ang iyong darśana. Mula sa daigdig ng mga mortal, ngayo’y tutungo ako sa tahanan ni Brahmā.

Verse 49

महिषासुर उवाच । क्वचिद्दृष्टं त्वया किञ्चिदाश्चर्यं भूतले मुने । दैवं वा मानुषं वापि दानवा लंभिता विभो

Sinabi ni Mahiṣāsura: “O muni, may nakita ka na ba sa lupa ng anumang kababalaghan—maka-diyos man o makatao—na nakahihigit sa mga Dānava, O makapangyarihan?”

Verse 50

नारद उवाच । अत्याश्चर्यं मया दृष्टं दानवेन्द्र धरातले । यत्र दृष्टं क्वचित्पूर्वं त्रैलोक्ये सचराचरे

Sinabi ni Nārada: “O panginoon ng mga Dānava, nakakita ako sa lupa ng isang lubhang kamangha-manghang hiwaga—na kailanma’y hindi pa nakita saanman sa tatlong daigdig, sa lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw.”

Verse 51

सर्वर्तुपुष्पितैर्वृक्षैः शोभितः स्वर्गसन्निभः

Pinalamutian ng mga punong namumulaklak sa bawat panahon, ito’y nagmistulang mismong langit.

Verse 52

बकुलैश्चंपकैश्चाम्रैरशोकैः कर्णिकारकैः । शालैस्तालैश्च खर्जूरैर्वटैर्भल्लातकैर्धवैः

Napuno iyon ng bakula at campaka, mangga at aśoka, at mga punong karṇikāra; gayundin ng śāla at palma, mga punong datiles, balete, bhallātaka, at dhava rin.

Verse 53

सरलैः पनसैर्वृक्षैस्तिंदुकैः करवीरकैः । मंदारैः पारिजातैश्च मलयैश्चंदनैस्तथा

Ang bundok na iyon ay pinalamutian ng sarala na tila pino, mga punong langka, mga punong tiṃduka at mga palumpong na karavīra; at naroon din ang makalangit na mandāra at pārijāta, pati ang mabangong sandalwood ng Malaya.

Verse 54

पुष्पजातिविशेषैश्च सुगंधैरप्यनेककैः । खाद्यैः सर्वेस्तथा लेह्यैश्चोष्यैः फलवरैर्वृतः

Napapalibutan ito ng maraming natatanging uri ng mga bulaklak at di-mabilang na halimuyak; gayundin ng lahat ng pagkain—yaong kinakain, dinidilaan, sinisipsip—at ng pinakamainam na mga bunga.

Verse 55

न स वृक्षो न सा वल्ली नौषधी सा धरातले । न तत्र याऽसुरज्येष्ठ पर्वते वीक्षिता मया

O pinakadakila sa mga Asura, sa ibabaw ng lupa’y walang punò, walang baging, at walang halamang-gamot na hindi ko nakita roon sa bundok na iyon.

Verse 56

पक्षिणो मधुरारावाश्चकोरशिखिचातकाः । कोकिला धार्तराष्ट्राश्च भ्रमराः श्वेतपत्रकाः

May mga ibong may matatamis na huni—mga cakora, paboreal at cātaka; naroon din ang mga kukú, kasama ang mga ibong dhārtarāṣṭra, ang mga bubuyog, at mga ibong may puting pakpak (o puting balahibo).

Verse 57

येषां शब्दं समाकर्ण्य मुनयोऽपि समाहिताः । क्षोभं यांति त्रिकालज्ञाः कंदर्पशरपीडिताः

Sa pagkarinig sa kanilang huni, maging ang mga muni na nakalubog sa samādhi—bagaman batid ang tatlong panahon—ay nayayanig, nasasaktan na wari’y tinamaan ng mga palaso ni Kāma.

Verse 58

निर्झराणि सुरम्याणि नद्यश्च विमलोदकाः । पद्मिनीखंडसंयुक्ता ह्रदाः शतसहस्रशः

May mga talon na napakaganda at mga ilog na kristal ang linaw ng tubig; at daan-daang libong lawa na pinalalamutian ng mga lawak ng mga latian ng lotus.

Verse 59

पद्मपत्रविशालाक्षा मध्यक्षामाः शुचिस्मिताः । विवेकिनो नरास्तत्र शास्त्रव्रतसमन्विताः

Doon ay nanahan ang mga taong may pag-unawa—malalapad ang mata na tila talulot ng lotus, payat ang baywang, may dalisay na ngiti—taglay ang karunungan at mga panatang ayon sa śāstra.

Verse 60

किं चात्र बहुनोक्तेन यत्किंचित्तत्र पर्वते । स्वेदजांडजसंज्ञेया उद्भिज्जाश्च जरायुजाः । सर्वलोकोत्तरास्तत्र दृश्यंते पर्वतोत्तमे

Ngunit bakit pa magpahaba ng salita? Anumang naroroon sa bundok na iyon—mga isinilang sa pawis, sa itlog, mga sumibol mula sa lupa, at mga isinilang sa sinapupunan—pawang pambihira, higit sa mga nasa ibang daigdig, na makikita sa bundok na pinakadakila.

Verse 61

दशयोजनविस्तारो द्वाभ्यां संहितपर्वतः । उच्चैः पंच च स श्रीमान्मर्त्ये स्वर्गो व्यजायत

Ang maringal na bundok na yaon ay lumawak nang sampung yojana at tumaas nang lima; sa daigdig ng mga mortal, nagmistulang langit mismo.

Verse 62

तत्राऽहं कौतुकाविष्ट इतश्चेतश्च वीक्षयन् । सर्वाश्चर्यमयीं नारीमपश्यं लोकसुंदरीम्

Doon, nabalot ako ng pananabik at pag-uusisa, tumitingin sa magkabila; at nakita ko ang isang babaeng kagila-gilalas ang ganda—tunay na pang-akit ng sanlibutan.

Verse 63

न देवी नापि गंधर्वी नासुरी न च मानुषी । तादृग्रूपा मया दृष्टा न श्रुता च वरांगना

Hindi siya diyosa, ni dalagang Gandharva, ni Asurī, ni maging babaeng tao. O marikit na may magagandang sangkap, ang gayong anyo’y di ko pa nakita ni narinig man lamang noon.

Verse 64

रतिः प्रीतिरुमा लक्ष्मीः सावित्री च सरस्वती । तस्या रूपस्य लेशेन नैतास्तुल्याः स्त्रियोऽखिलाः

Sina Rati, Prīti, Umā, Lakṣmī, Sāvitrī, at Sarasvatī—kahit munting bahagi lamang ng ganda niya, wala ni isa sa kanila ang maihahambing sa kanya.

Verse 65

अहं दृष्ट्वा तथा रूपां नारीं कामेन पीडितः । तदा दानवशार्दूल वैक्लव्यं परमं गतः

Nang makita ko ang babaeng gayong kagandahan, pinahirapan ako ng pagnanasa; at noon, O tigre sa mga Dānava, nalugmok ako sa sukdulang pagkalito at panghihina.

Verse 66

ततो धैर्यमवष्टभ्य मया मनसि चिंतितम् । न करिष्ये समालापं तया सह च कर्हिचित्

Pagkaraan, pinatatag ko ang loob at nagmuni sa isipan: “Kailanman ay hindi ako makikipag-usap sa kanya, sa anumang oras.”

Verse 67

यस्या दर्शनमात्रेण कामो मे हृदि वर्द्धितः । तस्याः संभाषणेनेव किं भविष्यति मे पुनः

Sa pagtanaw ko pa lamang sa kanya, lumago na ang pagnanasa sa aking puso. Kung makikipag-usap pa ako sa kanya, ano na kaya ang mangyayari sa akin?

Verse 68

चिरकालं तपस्तप्तं ब्रह्मचर्येण वै मया । नाशं यास्यति तत्सर्वं विषयैर्निर्जितस्य च । तस्माद्गच्छामि चान्यत्र यावन्न विकृतिर्भवेत्

Matagal na akong nagsagawa ng pag-aayuno at pagninilay sa pamamagitan ng brahmacarya. Kapag natalo ako ng mga bagay na pang-ugnay ng pandama, masisira ang lahat. Kaya ako’y lilisan sa ibang dako bago magbago ang isip.

Verse 69

नारीनाम तपोविघ्नं पूर्वं सृष्टं स्वयंभुवा । अर्गला स्वर्गमार्गस्य सोपानं नरकस्य च

Ang babae—bilang sagabal sa tapas—ay nilikha noon pa ng Svayambhū (Brahmā): isang kandado sa landas ng langit, at isang hagdan patungo sa impiyerno.

Verse 70

तावद्धैर्यं तपः सत्यं तावत्स्थैर्यं कुलत्रपा । यावत्पश्यति नो नारीमैकांते च विशेषतः

Ang tapang, tapas, katotohanan, katatagan, at maging dangal ng angkan—nananatili lamang hangga’t hindi nakakakita ng babae, lalo na sa pag-iisa.

Verse 71

एतत्संचिंत्य बहुधा निमील्य नयने ततः । अप्रजल्प्य वरारोहां तामहं चात्र संस्थितः

Sa pag-iisip nang gayon nang paulit-ulit, saka ko ipinikit ang aking mga mata. Nang hindi nagsasalita sa babaeng may marikit na mga hita, nanatili akong nakatayo roon.

Verse 72

पुलस्त्य उवाच । नारदस्य वचः श्रुत्वा महिषः कामपीडितः । श्रवणादपि राजेंद्र पुनः पप्रच्छ तं मुनिम्

Sinabi ni Pulastya: Nang marinig ang mga salita ni Nārada, si Mahiṣa—na pinahihirapan ng pagnanasa—O hari, kahit sa pagdinig pa lamang ay muling nagtanong sa pantas na iyon.

Verse 73

महिषासुर उवाच । काऽसौ ब्राह्मणशार्दूल तादृग्रूपा वरांगना । यस्याः संदर्शनादेव भवानेव स्मरान्वितः

Wika ni Mahīṣāsura: “O tigre sa mga brāhmaṇa, sino ang babaeng sukdulang kagandahan na may gayong anyo? Sa pagtanaw pa lamang sa kanya, maging ikaw ay nayayanig ng Kāma.”

Verse 74

देवी वा मानुषी वापि यक्षिणी पन्नगी मुने । कुमारी वा सकांता वा ब्रूहि सर्वं सविस्तरम्

“O pantas, sabihin mo sa akin nang buo at may paglalatag: siya ba’y isang diyosa, o babaeng tao, o yakṣiṇī, o dalagang ahas? Siya ba’y isang dalagang walang asawa, o may asawa/mangingibig?”

Verse 76

नारद उवाच । न सा पृष्टा मया किंचिन्न जानामि तदन्वयम् । एतन्मे वर्त्तते वित्ते सा कुमारी यशस्विनी

Sinabi ni Nārada: “Wala akong itinanong sa kanya, kaya hindi ko nalalaman ang kanyang buong pinagmulan. Ito lamang ang nasa aking alaala: siya’y isang kilalang kumārī, isang dalagang marangal.”

Verse 77

सोऽहं यास्यामि दैत्येश ब्रह्मलोकं सनातनम् । नोत्सहे तत्कथां कर्तुं कामबाणभयातुरः

Kaya nga, O panginoon ng mga Daitya, ako’y yayaon sa walang-hanggang Brahmaloka. Sa pangamba sa mga palaso ni Kāma, hindi ko na magawang magsalita pa tungkol sa kanya.

Verse 78

एवमुक्त्वा ततो राजन्ब्रह्मलोकं गतो मुनिः । महिषोऽपि स्मराविष्टश्चरं तस्याः समादिशत्

Pagkasabi nito, O hari, ang pantas ay nagtungo sa Brahmaloka. Si Mahīṣa naman, sinapian ng pagnanasa, ay nag-utos sa isang espiya na magmasid sa kanya.

Verse 79

गत्वा भवान्द्रुतं तत्र दृष्ट्वा तां च वरांगनाम् । किमर्थं सा तपस्तेपे को वै तस्याः परिग्रहः

“Pumaroon ka roon nang madali; pagkakita mo sa marikit na babae, alamin: sa anong layon siya nagsagawa ng tapas, at sino nga ba ang tunay niyang kabiyak/asawa (parigraha)?”

Verse 80

अथाऽसौ महिषादेशाद्दूतो गत्वार्बुदाचलम् । दृष्ट्वा तां पद्मगर्भाभां ज्ञात्वा सर्व विचेष्टितम्

Pagkaraan, sa utos ni Mahīṣa, ang sugo ay nagtungo sa Arbudācala. Nang makita niya siya—nagniningning na tila puso ng lotus—at nang matalastas ang lahat ng kanyang ginagawa,

Verse 81

तस्मै निवेदयामास महिषाय सविस्मयः । दृष्टा दैत्यवर स्त्री च सर्वलक्षणलक्षिता

May pagkamangha niyang iniulat kay Mahīṣa: “O pinakamainam sa mga Daitya, nakita ko na ang babaeng iyon—taglay niya ang lahat ng mapalad na palatandaan.”

Verse 82

देवतेजोभवा कन्या साऽद्यापि वरवर्णिनी । त्वद्वधार्थं तपस्तेपे कौमारव्रतमाश्रिता

Siya’y isang dalagang isinilang mula sa liwanag ng mga deva, at hanggang ngayo’y may napakainam na kutis at anyo. Upang wasakin ka, nagsagawa siya ng matinding tapas, taglay ang panatang pagkadalaga (kaumāravrata).

Verse 83

एवं तत्र भवंती स्म पृष्टाः सर्वे तपस्विनः । सत्यमेतन्महाभाग कुरुष्व यदनंतरम्

Kaya nga, nang tanungin ang lahat ng mga asceta roon, gayon din ang kanilang sinabi. Ito ang katotohanan, O lubhang pinagpala—gawin mo ngayon ang nararapat na sumunod.

Verse 84

तस्या रूपं वयः कांतिर्वर्णितुं नैव शक्यते । नालापं कुरुते बाला सा केनापि समं विभौ

Ang kanyang ganda, kabataan, at ningning ay hindi tunay na mailalarawan. O Panginoon, ang dalagang iyon ay hindi nakikipag-usap kaninuman na parang kapantay.

Verse 85

पुलस्त्य उवाच । तच्छ्रुत्वा महिषो वाक्यं भूयः कामनिपीडितः । दूतं संप्रेषयामास दानवं च विचक्षणम्

Sinabi ni Pulastya: Nang marinig ang mga salitang iyon, si Mahiṣa—muling pinahirapan ng pagnanasa—ay nagsugo ng isang Dānava na nagngangalang Vicakṣaṇa, isang tuso at maingat, bilang mensahero.

Verse 86

विचक्षण द्रुतं गत्वा मदर्थे तां तपस्विनीम् । सामभेदप्रदानेन दंडेनापि समानय

“Vicakṣaṇa, magtungo ka agad at para sa akin ay dalhin mo rito ang babaeng asceta—sa pamamagitan ng mahinahong pakikipagkasundo, ng pagpapalayo o paghahati, ng mga kaloob, at kung kailangan, kahit sa puwersa.”

Verse 87

अथाऽसौ प्रययौ शीघ्रं प्रणिपत्य विचक्षणः । अर्बुदे पर्वतश्रेष्ठे यत्र सा परमेश्वरी । प्रणम्य विनयोपेतो वाक्यमेतदुवाच ताम्

Pagkaraan nito, si Vicakṣaṇa ay mabilis na naglakbay; yumukod at nagpatirapa, nagtungo siya sa Bundok Arbuda—pinakamainam sa mga bundok—kung saan nananahan ang Kataas-taasang Diyosa. Matapos magbigay-galang nang may pagkamapagpakumbaba, sinabi niya sa Kanya ang mga salitang ito.

Verse 88

महिषो नाम विख्यातस्त्रैलोक्याधिपतिर्बली । दनुवंशसमुद्भूतः कामरूपसमन्वितः

“May isang tanyag na nagngangalang Mahiṣa—makapangyarihan, nag-aangking panginoon ng tatlong daigdig; isinilang sa angkan ni Danu at may kakayahang mag-anyong-anyo ayon sa nais.”

Verse 89

स त्वां वांछति कल्याणि धर्मपत्नीं स्वधर्मतः । तस्माद्वरय भद्रं ते सर्वकामप्रदं पतिम्

“O mapalad na ginang! Nais ka niyang maging marapat na asawa ayon sa ‘dharma’ na inaangkin niyang kanya. Kaya piliin mo siya—nawa’y maging mabuti sa iyo—bilang asawang makapagkakaloob ng lahat ng ninanais.”

Verse 90

यदि स्यात्तव कांतोऽसौ त्वं च तस्य तथा प्रिया । तत्कृतार्थं द्वयोरेव यौवनं नात्र संशयः

“Kung siya ang magiging minamahal mo, at ikaw naman ay gayon ding mahal niya, kung gayon ang kabataan ninyong dalawa ay tunay na magkakaganap—walang alinlangan dito.”

Verse 91

एवमुक्ता ततस्तेन देवी वचनमब्रवीत् । किञ्चित्कोपसमायुक्ता मुहुः प्रस्फुरिताधरा

Nang masabi niya iyon, sumagot ang Diyosa. Bahagyang napuno ng galit, paulit-ulit na nanginig ang Kanyang mga labi.

Verse 92

देव्युवाच । अवध्यः सर्वथा दूतः सर्वत्र परिकीर्तितः । अवस्थासु ततो न त्वं सहसा भस्मसात्कृतः

Wika ng Diyosa: “Ang sugo ay ipinahahayag sa lahat ng dako na hindi kailanman dapat patayin, sa anumang kalagayan. Kaya hindi ka agad ginawang abo.”

Verse 93

गत्वा ब्रूहि दुराचारं महिषं दानवाधमम् । नाहं शक्या त्वया पाप लब्धुं नान्येन केनचित्

“Humayo ka at sabihin kay Mahiṣa, ang masamang asal, ang pinakamasahol sa mga Dānava: ‘O makasalanan, hindi mo ako makakamtan—ni sinuman pa.’”

Verse 94

वधार्थं ते समुद्योग एष सर्वो मया कृतः । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा महिषं स पुनर्ययौ

“Ang lahat ng pagsisikap na ito ay ginawa Ko para sa iyong paglipol.” Pagkarinig sa kanyang mga salita, siya’y bumalik muli kay Mahiṣa.

Verse 95

भयेन महताविष्टस्तस्या रूपेण विस्मितः । सर्वं निवेदयामास महिषाय विचेष्टितम् । तस्याश्चैव तथाऽलापानस्पृहत्वं च कृत्स्नशः

Nabalot ng matinding takot at namangha sa anyo niya, isinumbong niya kay Mahiṣa ang lahat—ang kanyang mga ginawa, ang paraan ng pagsasalita, at ang ganap na kawalan ng pagnanasa (para sa kanya).

Verse 96

तच्छुत्वा महिषो राजन्कामबाणप्रपीडितः । सेनापतिं समाहूय वाक्यमेतदुवाच ह

Pagkarinig niyon, O Hari, si Mahiṣa—tinusok at pinahirapan ng mga palaso ng pagnanasa—ay ipinatawag ang kanyang kumander at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 97

अर्बुदे पर्वते सेनां कल्पयस्व सुदुर्धराम् । हस्त्यश्वकल्पितां भीमां रथपत्तिसमाकुलाम्

Sa Bundok Arbuda, tipunin mo para sa akin ang isang hukbong napakatatag—nakapanghihilakbot, nakaayos sa mga elepante at kabayo, siksik sa mga karwaheng pandigma at kawal na lakad.

Verse 98

ततोऽसौ कल्पयामास चतुरंगां वरूथिनीम् । पताकाच्छत्रशबलां वादित्रारावभूषिताम्

Pagkaraan, inayos niya ang hukbong may apat na sangay—nababalutan ng mga watawat at payong-dangal, at pinalamutian ng ugong ng tambol at mga tugtugin.

Verse 99

ततो द्विपाश्च संनद्धा दृश्यंतेऽधिष्ठिता भटैः । इतश्चेतश्च धावन्तः सपक्षाः पर्वता इव

Pagkaraan, nakita ang mga elepanteng nakabaluti, sinasakyan ng mga mandirigma, sumasalakay sa magkabila—tila mga bundok na nagkaroon ng pakpak.

Verse 100

अश्वाश्चैवाप्यकल्माषा वायुवेगाः सुवर्चसः । अंगत्राणसमायुक्ताः शतशोऽथ सहस्रशः

At ang mga kabayo rin—walang dungis, kasingbilis ng hangin, maningning—may suot na panangga sa katawan, daan-daan at saka libu-libo.

Verse 101

विमानप्रतिमाकारा रथास्तेन प्रकल्पिताः । किंकिणीजालसद्घंटापताकाभिरलंकृताः

Ipinahanda niya ang mga karwaheng pandigma na anyong tulad ng vimana sa himpapawid, pinalamutian ng lambat ng mga kampanilyang kumakalansing, mga palamuting umaalingawngaw, at mga watawat na humahapay.

Verse 102

पत्तयश्च महाकाया महेष्वासा महाबलाः । असिचर्मधराश्चान्ये प्रासपट्टिशपाणयः

May mga kawal na lakad na dambuhala ang katawan, mga dakilang mamamana na makapangyarihan; ang iba’y may tabak at kalasag, at may sibat at palakol-pandigma sa kanilang mga kamay.

Verse 103

लक्षमेकं मतंगानां रथानां त्रिगुणं ततः । अश्वा दशगुणा राजन्नसंख्याताः पदातयः

May isang lakh na elepante; tatlong ulit niyon ang mga karwahe; sampung ulit pa ang mga kabayo, O Hari—at ang mga kawal na lakad ay di na mabilang.

Verse 104

ततश्चार्बुदमासाद्य वेष्टयित्वा स दूरतः । संमितैः सचिवैः सार्धं तदंतिकमुपाद्रवत्

Pagkaraan, nang marating ang Arbuda, pinaligiran niya ang pook mula sa malayo; at kasama ang piling mga ministro, sumugod siya patungo sa kalapit na kinaroroonan niya.

Verse 105

ध्यानस्थां वीक्ष्य तां देवीं कन्दर्पशरपीडितः । ततोऽब्रवीत्स तां वाक्यं विनयेन समन्वितः

Nang makita niya ang Diyosa na nakaluklok sa pagninilay, pinahihirapan ng mga palaso ni Kāma, saka niya siya kinausap ng mga salitang nababalutan ng pagkamapagpakumbaba.

Verse 106

श्रुत्वा तवेदृशं रूपमहं प्राप्तो वरानने । गांधर्वेण विवाहेन तस्माद्वरय मां द्रुतम्

“Nang mabalitaan ko ang kagandahan mong ganyan, O marikit ang mukha, ako’y naparito. Kaya piliin mo ako agad sa kasalang gāndharva.”

Verse 107

षष्टिभार्यासहस्राणि मम संति शुचिस्मिते । कृत्वा मां दर्पितं कांतं तासां त्वं स्वामिनी भव

O ikaw na may dalisay na ngiti, mayroon akong animnapung libong asawa. Gawin mo akong maringal at mapagmalaking minamahal—maging ginang at panginoon sa kanilang lahat.

Verse 108

अनर्हं ते तपो बाले भुंक्ष्व भोगान्यथेप्सितान् । त्रैलोक्यस्वामिनी भूत्वा मया सार्धमहर्निशम्

Dalagita, hindi bagay sa iyo ang mahigpit na pagtapa. Tamasa ang mga ligayang ninanais mo—maging ginang ng tatlong daigdig at manatili kang kasama ko araw at gabi.

Verse 109

एवमुक्ताऽपि सा तेन नोत्तरं प्रत्यभाषत । ततः कामसमाविष्टस्तदंतिकमुपाययौ

Bagaman gayon ang sinabi niya, hindi siya sumagot. Pagkaraan, sinaklot ng pagnanasa, lumapit siya sa dalaga.

Verse 110

ततस्तं लोलुपं दृष्ट्वा सा देवी कोपसंयुता । अस्मरद्वाहनं सिंहं समायातः स साऽरुहत्

Nang makita ng Diyosa ang sakim na lalaki, napuno siya ng poot. Inalala niya ang leon na kanyang sasakyan; pagdating nito, siya’y sumakay rito.

Verse 111

अब्रवीत्परुषं वाक्यं गच्छगच्छेति चासकृत् । नो चेत्त्वां च वधिष्यामि स्थानेऽस्मिन्दानवाधम

Nagsalita siya nang mabagsik, paulit-ulit na sinasabi, “Umalis, umalis!” “Kung hindi, papatayin kita rito mismo, ikaw na pinakamasama sa mga Dānava!”

Verse 112

अथाऽसौ सचिवैः सार्द्धं समंतात्पर्यवेष्टयत् । प्रग्रहार्थं तु तां देवीं कामबाणप्रपीडितः

Pagkaraan, siya kasama ang kaniyang mga ministro ay pumalibot sa Diyosa sa lahat ng panig—nagnanais siyang dakpin ang Mahal na Devi, habang siya’y pinahihirapan ng mga palaso ng pagnanasa.

Verse 113

ततो जहास सा देवी सशब्दं परमेश्वरी । तस्मादहर्निशं सार्द्धं निष्क्रांता पुरुषा घनाः

Pagkatapos, ang Kataas-taasang Diyosa ay tumawa nang malakas; at mula sa tawang iyon, araw at gabi, nagsilabasan nang magkakasama ang makakapal na pulutong ng mga lalaki.

Verse 114

सुसन्नद्धाः सशस्त्राश्च रोषेण महताऽन्विताः । ततस्तानब्रवीद्देवी पापोऽयं वध्यतामिति

Sila’y ganap na nakabaluti at may mga sandata, nag-aalab sa matinding poot. Pagkaraan ay sinabi ng Diyosa: “Ang isang ito’y makasalanan—patayin siya!”

Verse 115

ततस्ते सहिताः सर्वे महिषं समुपाद्रवन् । तिष्ठतिष्ठेति जल्पन्तो मुंचन्तोऽस्त्रणि भूरिशः

Pagkatapos, silang lahat ay sabay-sabay na sumugod kay Mahiṣa, sumisigaw ng “Tumigil! Tumigil!”, at paulit-ulit na nagpapakawala ng napakaraming sandata.

Verse 116

ततः समभवद्युद्धं गणानां दानवैः सह । ततस्ते सचिवाः सर्वे वैवस्वतगृहं गताः

Pagkatapos ay sumiklab ang digmaan sa pagitan ng mga Gaṇa at ng mga Dānava. Pagkaraan, ang lahat ng kaniyang mga ministro ay nagtungo sa tahanan ni Vaivasvata (Yama).

Verse 117

अथाऽसौ महिषो रुष्टः सचिवैर्विंनिपातितैः । स्वसैन्यमानयामास तस्मिन्पर्वतरोधसि

Pagkaraan, si Mahiṣa ay nag-alab sa poot sapagkat nabuwal ang kaniyang mga ministro, kaya tinipon niya roon sa lagusan ng bundok ang sarili niyang hukbo.

Verse 118

रथप्रवरमारुह्य सारथिं समभाषत । नय मां सारथे तूर्णं यत्र साऽस्ते व्यवस्थिता

Sumakay siya sa kaniyang napakahusay na karwahe at nagsalita sa tagapagmaneho: “O tagapagmaneho, dalhin mo ako nang madali sa kinaroroonan niya, kung saan siya nakatindig na nakapuwesto.”

Verse 119

हत्वैनामद्य यास्यामि पारं रोषस्य दुस्तरम् । एवमुक्तस्ततो राजन्प्रेरयामास सारथिः

“Pagkapaslang ko sa kaniya ngayong araw, tatawid ako lampas sa dagat ng poot na mahirap tawirin.” Pagkasabi nito, O Hari, itinulak ng tagapagmaneho ang karwahe pasulong.

Verse 120

रथं तेनैव मार्गेण यत्र सा तिष्ठते ध्रुवम् । एतस्मिन्नेव काले तु तत्रोत्पाताः सुदारुणाः

Sa gayunding daan, inihatid niya ang karwahe sa kinaroroonan niya na matatag na nakatindig. Sa mismong sandaling iyon, lumitaw doon ang mga kakila-kilabot na masamang palatandaan.

Verse 121

बहवस्तेन मार्गेण येनासौ प्रस्थितो नृप । सम्मुखः प्रववौ वातो रूक्षः कर्करसंयुतः

O Hari, maraming masamang palatandaan ang lumitaw sa mismong daang kaniyang tinahak. Isang malupit na hangin, magaspang at may dalang buhangin at alikabok, ang humihip nang tuwirang salungat sa kaniya.

Verse 122

पपात महती चोल्का निहत्य रविमंडलम् । अपसव्यं मृगाश्चक्रुस्तस्य मार्गे नृपोत्तम

Isang malaking bulalakaw ang bumagsak, na wari’y tumama sa bilog ng araw. At ang mga hayop ay kumilos nang di-mapalad, lumihis sa kaliwa sa landas niya, O pinakamainam na hari.

Verse 123

उपविष्टास्तथा वांता बहुमूत्रं प्रसुस्रुवुः । रथध्वजे समाविष्टो गृध्रः शब्दमथाकरोत्

Naupo sila roon at nagsuka, at naglabas ng napakaraming ihi. At isang buwitre ang dumapo sa watawat ng karwahe at saka nagpalabas ng sigaw.

Verse 124

स तान्सर्वाननादृत्य महोत्पातान्सुदारुणान् । प्रययौ सम्मुखस्तस्या देव्याः कोपपरायणः

Hindi niya pinansin ang lahat ng kakila-kilabot na masamang palatandaang iyon. Siya’y sumulong nang tuwid patungo sa harap ng Diyosa, puspos ng poot at paghaharap.

Verse 125

विमुंचंश्च शरान्नादांस्तिष्ठतिष्ठेति च ब्रुवन् । न कश्चिद्दृश्यते तत्र तेषां मध्ये नृपोत्तम

Habang pinakakawalan ang mga palaso na may malalakas na sigaw at sumisigaw ng, “Tumigil! Tumigil!”, wala siyang nakitang sinuman doon—walang kalabang lumilitaw sa gitna nila, O dakilang hari.

Verse 126

महिषं रोषसंयुक्तं यो वारयति संगरे । तेन हत्वा गणगणान्कृतं रुधिरकर्दमम्

Sino ang makapipigil sa asurang anyong-baka kapag pinagsaniban ng poot sa digmaan? Sa kanya, matapos patayin ang mga pangkat nang sunod-sunod, ang lupa’y naging putik na dugo.

Verse 127

ततो देवी समासाद्य प्रोक्ता गर्वेण पार्थिव । न त्वया संगरो भीरु नूनं कर्तुं ममोचितः

Pagdaka’y lumapit ang Diyosa at nagsalita nang may pagmamataas: “O hari, ikaw ay duwag; tunay na hindi ka karapat-dapat makipagdigma sa akin.”

Verse 128

न च बालिशि मे वीर्यं न सौभाग्यं न वा धनम् । न करोषि हि तेन त्वं मम वाक्यं कथञ्चन

“At ikaw, hangal, hindi mo iginagalang ang aking kapangyarihan, ang aking pagpapala, ni ang aking kayamanan; kaya’t hindi mo sinusunod ang aking utos sa anumang paraan.”

Verse 129

नूनं तत्त्वेन जानामि अवलिप्तासि भामिनि । कुरुष्वाद्यापि मे वाक्यं भार्या भव मम प्रिया

Sinabi niya: “Ngayon ay tunay kong nauunawaan—mapagmataas ka, O babaeng nag-aalab. Kahit ngayon, gawin mo ang aking sinabi: maging aking minamahal na asawa.”

Verse 130

स्त्रियं त्वां नोत्सहे हंतुं पौरुषे च व्यवस्थितः । असकृन्निर्जितः संख्ये मया शक्रः सुरैः सह

“Sapagkat ikaw ay babae, hindi ko nais kang patayin—bagaman matatag ako sa tapang ng lalaki. Maraming ulit sa labanan, tinalo ko si Śakra (Indra) kasama ang mga diyos.”

Verse 131

त्रैलोक्ये नास्ति मत्तुल्यः पुमान्कश्चिच्च बालिशि । एवमुक्ता ततो देवी कोपेन महताऽन्विता

“Sa tatlong daigdig, walang lalaking kapantay ko, hangal!” Nang masambit iyon sa kanya, ang Diyosa ay napuno ng matinding poot.

Verse 132

प्रगृह्य सशरं चापं वाक्यमेतदुवाच ह । नालापो युज्यते पाप कर्तुं सह मम त्वया

Kinuha niya ang busog na may mga palaso at nagsalita: “O makasalanan, hindi ka nararapat makipag-usap sa akin—kilos sa labanan lamang ang nararapat.”

Verse 133

कुमार्याः कामयुक्तेन तथापि शृणु मे वचः । न त्वया निर्जितः शक्रः स्ववीर्येण रणाजिरे

“Kahit ikaw ay inuudyukan ng pita sa isang dalaga, pakinggan mo pa rin ang aking salita: sa larangan ng digmaan, hindi mo natalo si Śakra (Indra) sa sarili mong kagitingan.”

Verse 134

पितामह वरं देवा मन्यंते दानवाधम । गौरवात्तस्य तेन त्वमात्मानं मन्यसेऽधिकम्

“O pinakamasama sa mga Dānava! Sapagkat iginagalang ng mga deva ang Pitāmaha (Brahmā) bilang kataas-taasan, at dahil sa paggalang sa Kanya, iniisip mong ikaw ay nakahihigit.”

Verse 135

मुक्त्वैकां कामिनीं पाप त्वं कृतः पद्मयोनिना । अवध्यः सर्वसत्त्वानां पुंसः जातौ धरातले

“O makasalanan! Maliban sa iisang babae, ikaw ay hinubog ng Padmayoni (Brahmā), upang hindi mapapatay ng alinmang nilalang—sa lahi ng mga tao sa lupa.”

Verse 136

पितामहवरः सोऽत्र जयशीलोऽसि दानव । यदि ते पौरुषं चास्ति तच्छीघ्रं संप्रदर्शय

“Narito ang kaloob ng Pitāmaha na nakatindig dito; ikaw ay nagyayabang ng tagumpay, O Dānava. Kung tunay na may lakas-lalaking tapang ka, ipakita mo agad!”

Verse 137

एषा त्वामिषुभिस्तीक्ष्णैर्नयामि यमसादनम् । एवमुक्त्वा ततो देवी शरानष्टौ मुमोच ह

Ngayon, gamit ang matatalim na palasong ito, ipapadala kita sa tahanan ni Yama. Matapos magsalita ng ganito, ang Diyosa ay nagpakawala ng walong palaso.

Verse 138

चतुर्भिश्चतुरो वाहाननयद्यमसादनम् । सारथेश्च शिरः कायाच्छरेणैकेन चाक्षिपत्

Gamit ang apat na palaso, ipinadala niya ang apat na kabayo sa tahanan ni Yama; at sa isang palaso ay pinugot at ibinagsak niya ang ulo ng kutsero mula sa katawan nito.

Verse 139

ध्वजं चिच्छेद चैकेन ततोऽन्येन हृदि क्षतः । स गात्रविद्धो व्यथितो ध्वजयष्टिं समाश्रितः

Sa isang palaso ay pinutol niya ang kanyang watawat; sa isa pa ay sinugatan niya ito sa puso. Dahil sa mga tama sa kanyang mga bahagi ng katawan at sa tindi ng sakit, kumapit siya sa poste ng watawat upang makatayo.

Verse 140

मूर्छया सहितो राजन्किंचित्कालमधोमुखः । ततः स चेतनो भूत्वा मुमोच निशिताञ्छरान्

O Hari, dahil sa pagkahimatay, siya ay nanatiling nakasubsob ang mukha nang sandali. Pagkatapos, nang magkamalay, nagpakawala siya ng matatalim na palaso.

Verse 141

देवी सखीसमायुक्ता सर्वदेशेष्वताडयत् । ततः क्षुरप्रबाणेन धनुस्तस्य द्विधाऽकरोत्

Ang Diyosa, kasama ang kanyang mga kasama, ay hinampas siya sa bawat bahagi. Pagkatapos, gamit ang isang palasong kasing-talim ng labaha, hinati niya ang kanyang busog sa dalawa.

Verse 142

छिन्नधन्वा ततो दैत्यश्चर्मखङ्गसमन्वितः । विद्राव्य सहसा देवीं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत्

Pagkaraan, ang Daitya na naputol ang pana ay kumuha ng kalasag at tabak, biglang sumugod sa Diyosa at sumigaw: “Tumigil! Tumigil!”

Verse 143

तस्य चापततस्तूर्णं खड्गं द्वाभ्यां ह्यकृन्तयत् । शराभ्यामर्धबाणेन प्रहस्य प्रासमेव च

Nang siya’y mabilis na sumugod, pinutol ng Diyosa ang kanyang tabak sa dalawang palaso; at habang tumatawa, pinabagsak din niya ang sibat sa mga palaso at kalahating palaso.

Verse 144

विशस्त्रो विरथो राजन्स तदा दानवाधमः । ततोऽस्मरच्छरान्भूप शस्त्राणि विविधानि च

O Hari, noon ang pinakamasamang Dānava ay nakatayo na walang sandata at walang karwahe. Pagkaraan, O tagapaghari ng lupa, naalaala niya ang mga palaso at sari-saring armas.

Verse 145

ब्रह्मास्त्रं मनसि ध्यायंस्तृणं तस्यै मुमोच सः । मुक्तेनास्त्रेण तस्मिंस्तु धूमवर्तिर्व्यजायत

Sa isip ay nagmuni siya sa Brahmāstra at pinakawalan iyon patungo sa Diyosa na wari’y isang talim lamang ng damo. Ngunit nang mailunsad ang astra, sumiklab ang umiikot na buhol ng usok.

Verse 146

एतस्मिन्नेव काले तु स ब्रह्मास्ते दिवौकसः । परं भयमनुप्राप्ता दृष्ट्वा तस्य पराक्रमम्

Sa sandaling iyon, ang mga diyos sa langit—kasama si Brahmā—ay sinaklot ng matinding pangamba nang makita ang kanyang kapangyarihan.

Verse 147

ततो देवी क्षणं ध्यात्वा तदस्त्रं पार्थिवोत्तम । ब्रह्मास्त्रेणाहनत्तूर्णं ततो व्यर्थं व्यजायत

Pagkaraan, ang Devī, matapos magnilay sa isang saglit, O pinakadakilang hari, ay mabilis na winasak ang sandatang iyon sa pamamagitan ng Brahmā-astra; kaya ito’y naging walang saysay.

Verse 148

ब्रह्मास्त्रे विफले जाते ह्याग्नेयं दानवोत्तमः । प्रेषयामास तां क्रुद्धो ह्यहनद्वारुणेन सा

Nang mawalan ng bisa ang Brahmā-astra, ang pinuno sa mga Dānava, sa galit, ay inihagis ang Agni-astra; ngunit ito’y pinabagsak niya sa pamamagitan ng Vāruṇa-astra.

Verse 149

एवं नानाप्रकाराणि तेन मुक्तानि सा तदा । अस्त्राणि विफलान्येव चक्रे देवी सहस्रशः

Sa ganitong paraan, ang sari-saring sandatang pinakawalan niya noon ay ginawa ng Devī na walang bisa—sa libu-libo.

Verse 150

एवं निःशेषितास्त्रोऽसौ दानवो बलवत्तरः । चकार परमां मायां दिव्यैरस्त्रैः सुरेश्वरी

Kaya, nang maubos na ng makapangyarihang Dānava ang lahat ng kanyang sandata, ginamit ng Reyna ng mga diyos ang sukdulang māyā, na sinasandigan ng mga banal na astra.

Verse 151

व्यक्षिपच्च महाकायं महिषं पर्वताकृतिम् । दीर्घतीक्ष्णविषाणाभ्यां युक्तमंजनसंनिभम्

At inilabas niya ang isang dambuhalang kalabaw, anyong tulad ng bundok, itim na gaya ng koliryo, at may mahahaba at matutulis na sungay.

Verse 152

सिंहस्कंधं च सा देवी ततस्तमध्यरोहत । खड्गेन तीक्ष्णेन शिरो देवी तस्य न्यकृंतत

Pagkaraan, sumakay ang Devī rito, taglay ang tindig na tila balikat ng leon; at sa matalim na tabak, pinugutan ng Diyosa ang ulo nito.

Verse 153

शूलेन भेदयामास पृष्ठदेशे सुरेश्वरी । ततः कलेवरात्तस्मान्निश्चक्राम महान्पुमान्

Tinuhog ng Kataas-taasang Diyosa ang likod nito sa pamamagitan ng trident. Pagkaraan, mula sa katawang iyon ay lumitaw ang isang dakilang tao.

Verse 154

चर्मखड्गधरो रौद्रस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् । तमप्येवं गृहीत्वा तत्केशपाशे सुरेश्वरी

Isang mabagsik na nilalang, may dalang kalasag na balat at tabak, ang sumigaw, “Tumigil! Tumigil!” Ngunit hinawakan din siya ng Kataas-taasang Diyosa sa gayon ding paraan, sinunggaban sa kumpol ng buhok.

Verse 155

निस्त्रिंशेनाहनत्प्रोच्चैः स च प्राणैर्व्ययुज्यत । दानवः पार्थिवश्रेष्ठ पार्श्वे सिंहविदारिते

Hinampas siya ng Diyosa nang buong lakas sa pamamagitan ng tabak, at napahiwalay siya sa hininga ng buhay. O pinakadakilang hari, bumagsak ang Dānava—ang tagiliran ay napunit na wari’y nilapa ng leon.

Verse 156

ततो जघान भूयोऽपि दानवान्सा रुषान्विता । हतशेषाश्च ये दैत्या निर्भिद्य धरणीतलम्

Pagkaraan, sa nag-aalab na poot, muli niyang pinabagsak ang mga Dānava. At ang mga natitirang Daitya—yaong nakaligtas sa pagpatay—ay bumasag sa balat ng lupa at tumakas sa ilalim.

Verse 157

प्रविष्टा भयसंत्रस्ताः पातालं जीवितैषिणः । ततो देव गणाः सर्वे वसवो मरुतोऽश्विनौ

Nanginginig sa takot at tanging buhay ang minimithi, sila’y pumasok sa Pātāla. Pagkaraan, nagtipon ang lahat ng pangkat ng mga deva—ang mga Vasu, ang mga Marut, at ang dalawang Aśvin.

Verse 158

विश्वेदेवास्तथा साध्या रुद्रा गुह्यककिन्नराः । आदित्याः शक्रसंयुक्ताः समेत्य परमेश्वरीम्

Ang mga Viśvedevas at mga Sādhya, ang mga Rudra, ang mga Guhyaka at Kinnara, at ang mga Āditya kasama si Śakra (Indra)—lahat ay nagtipon sa harap ng Kataas-taasang Diyosa.

Verse 159

समंताद्दिव्यपुष्पैश्च तां देवीं समवाकिरन् । स्तुवंतो विविधैः स्तोत्रैर्नमंतो भक्तितत्पराः

Mula sa lahat ng panig, inulanan nila ang Diyosa ng mga bulaklak na makalangit; pinuri nila Siya sa sari-saring stotra at yumukod na may lubos na debosyon.

Verse 160

युक्तं कृतं महेशानि यद्धतः पापकृत्तमः । त्रैलोक्यं सकलं ध्वस्तं पापेनानेन सुंदरि

“Nararapat, O Maheśānī, na mapatay ang pinakamasamang gumagawa ng kasalanan. O marikit, dahil sa kanyang kasamaan, ang buong tatlong daigdig ay halos mawasak.”

Verse 161

त्वया दत्तं पुना राज्यं वासवस्य त्रिविष्टपे । तस्माद्वरय भद्रं ते वरं यन्मनसीप्सितम् । सर्वे देवाः प्रसन्नास्ते प्रदास्यंति न संशयः

“Ikaw ang muling nagpanumbalik ng paghahari ni Vāsava (Indra) sa Triviṣṭapa (langit). Kaya pumili ka—nawa’y maging mapalad ka—ng biyayang ninanais ng iyong puso. Nalulugod sa iyo ang lahat ng mga deva at tiyak na ipagkakaloob nila ito.”

Verse 162

देव्युवाच । यदि देवाः प्रसन्ना मे यदि देयो वरो मम । आश्रमोऽत्रैव मे पुण्यो जायतां ख्यातिसंयुतः

Wika ng Diyosa: “Kung kinalulugdan ako ng mga diyos, at kung ipagkakaloob sa akin ang isang biyaya, nawa’y sumibol dito mismo ang aking banal na ashram—pinagkalooban ng dakilang katanyagan.”

Verse 163

अस्मिंश्चाहं सदा देवाः स्थास्यामि वरपर्वते

“At dito rin, O mga diyos, mananahan ako magpakailanman—sa dakilang bundok na ito (Varaparvata).”

Verse 164

रूपेणानेन देवेशि ये त्वां द्रक्ष्यंति मानवाः । आश्रमेऽत्र महापुण्ये ते यास्यंति परां गतिम्

O Reyna ng mga diyos, ang mga taong makakakita sa iyo sa anyong ito, dito sa ashram na lubhang banal, ay makaaabot sa pinakamataas na kalagayan.

Verse 165

ब्रह्मज्ञानसमायुक्तास्ते भविष्यंति मानवाः

Ang mga taong iyon ay magiging puspos ng kaalaman sa Brahman (Brahma-jñāna).

Verse 166

यस्माच्चंडं कृतं कर्म त्वया दानवसूदनात् । तस्मात्त्वं चंडिकानाम लोके ख्यातिं गमिष्यसि

Sapagkat nagsagawa ka ng isang mabagsik na gawa—ang pagpaslang sa Dānava (demonyo)—kaya’t sa daigdig ay magiging tanyag ka sa pangalang “Caṇḍikā”.

Verse 167

तव नाम्ना तथा ख्यात आश्रमोऽयं भविष्यति

Ang ashram na ito ay magiging tanyag dahil sa iyong banal na pangalan.

Verse 168

येऽत्र कृष्ण चतुर्द्दश्यामाश्विने मासि शोभने पिंडदानं करिष्यंति स्नानं कृत्वा समाहिताः

Yaong mga narito—sa ika-labing-apat na araw ng madilim na kalahati sa mapalad na buwang Āśvina—pagkatapos maligo, na may nakatuong isip, ay mag-aalay ng piṇḍa,

Verse 169

गयाश्राद्धफलं कृत्यं तेषां देवि भविष्यति त्वद्दर्शनात्तथा मुक्तिः पातकस्य भविष्यति

O Diyosa, ang ritwal na iyon ay magbubunga ng kaparehong bunga ng Gayā-śrāddha; at sa iyong darśana, magkakaroon din ng paglaya mula sa kasalanan.

Verse 170

कृष्ण उवाच । एकरात्रिं भविष्यंति येऽत्र श्रद्धासमन्विताः । उपवासपरास्तेषां पापं यास्यति संक्षयम्

Sinabi ni Kṛṣṇa: Ang sinumang manatili rito nang isang gabi na may pananampalataya, at nakatuon sa pag-aayuno (upavāsa), ang kanilang kasalanan ay mapapawi hanggang maglaho.

Verse 171

पुत्रहीनश्च यो मर्त्यो नारी वापि समाहिता । तन्मनाः पिंडदानं वै तथा स्नानं करिष्यति । अपुत्रो लभते शीघ्रं सुपुत्रं नात्र संशयः

Sinumang lalaking walang anak na lalaki—o babaeng may kapanatagan—na may iisang layon na mag-alay ng piṇḍa at maligo rito, ang walang supling ay agad magkakamit ng mabuting anak na lalaki; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 172

इन्द्र उवाच । भ्रष्टराज्यो नृपो योऽत्र स्नानं दानं करिष्यति । सर्वशत्रुक्षयस्तस्य राज्यावाप्तिर्भविष्यति

Wika ni Indra: Ang haring napatalsik sa kaharian, kung dito siya magsasagawa ng banal na pagligo at pagkakawanggawa, mapupuksa ang lahat ng kaaway at muling makakamtan ang paghahari.

Verse 173

अग्निरुवाच । अत्रागत्य शुचिः श्राद्धं यः करिष्यति मानवः । आत्मवित्तानुसारेण तस्य यज्ञफलं भवेत्

Wika ni Agni: Sinumang dumating dito na dalisay at magsagawa ng śrāddha ayon sa sariling kakayahan, makakamtan niya ang bunga ng isang yajña.

Verse 174

यम उवाच । अत्र स्नात्वा तिलान्यस्तु ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यति । अल्पमृत्युभयं तस्य न कदाचिद्भविष्यति

Wika ni Yama: Sinumang maligo rito at pagkatapos ay maghandog ng mga buto ng linga sa mga Brāhmaṇa, hindi kailanman sasapit sa kanya ang takot sa kamatayang wala sa oras.

Verse 175

राक्षसा ऊचुः । पिंडदानं नरा येऽत्र करिष्यंति तवाऽश्रमे । प्रेतोत्थं न भयं तस्य देवि क्वापि भविष्यति

Sabi ng mga Rākṣasa: O Diyosa, ang mga lalaking dito sa iyong ashram magsasagawa ng piṇḍa-dāna ay hindi kailanman dadapuan ng takot na mula sa mga preta, saanman sila naroon.

Verse 176

वरुण उवाच । स्नानार्थं ब्राह्मणेंद्राणां योऽत्र तोयं प्रदास्यति । विमलस्तु सदा भावि इह लोके परत्र च

Wika ni Varuṇa: Sinumang dito magbigay ng tubig para sa pagligo ng mga dakilang Brāhmaṇa, siya’y magiging laging dalisay—sa mundong ito at sa kabilang buhay.

Verse 177

वायुरुवाच । विलेपनानि शुभ्राणि सुगंधानि विशेषतः । योत्र दास्यति विप्रेभ्यो नीरोगः स भविष्यति

Wika ni Vāyu: Sinumang narito ang magkaloob sa mga Brāhmaṇa ng malilinis at mapuputing pahid na lalo pang mabango, siya’y magiging malaya sa karamdaman.

Verse 178

धनद उवाच । योऽत्र वित्तं यथाशक्त्या ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यति । न भविष्यति लोके स वित्तहीनः कथंचन

Wika ni Dhanada: Sinumang narito, ayon sa kanyang kakayahan, maghandog ng yaman sa mga Brāhmaṇa, hindi kailanman magiging salat sa mundong ito.

Verse 179

ईश्वर उवाच । योऽत्र व्रतपरो भूत्वा चातुर्मास्यं वसिष्यति । इह लोके परे चैव तस्य भावि सदा सुखम्

Wika ni Īśvara: Sinumang manahan dito sa panahon ng Cāturmāsya na tapat sa mga panata, magkakamit ng di-napaputol na ligaya, sa mundong ito at sa susunod.

Verse 180

वसव ऊचुः । त्रिरात्रं यो नरः सम्यगुपवासं करिष्यति । आजन्ममरणात्पापान्मुक्तः स च भविष्यति

Wika ng mga Vasu: Ang lalaking magsasagawa nang wasto ng pag-aayuno sa loob ng tatlong gabi ay mapapalaya sa mga kasalanang naipon mula kapanganakan hanggang kamatayan.

Verse 181

आदित्य उवाच । अत्राश्रमपदे पुण्ये ये नरा भक्तिसंयुताः । छत्रोपानत्प्रदातारस्तेषां लोकाः सनातनाः

Wika ni Āditya: Sa banal na pook-āśrama na ito, yaong may debosyon at nagkakaloob ng payong at panyapak ay makakamit ang mga daigdig na walang hanggan.

Verse 182

अश्विनावूचतुः । मिष्टान्नं श्रद्धयोपेतो ब्राह्मणाय प्रदास्यति । योऽत्र तस्य परा प्रीतिर्भविष्यत्यविनाशिनी १

Wika ng mga Aśvin: Sinumang narito na may pananampalataya at nag-aalay ng matamis na pagkain sa isang Brāhmaṇa ay magkakamit ng kataas-taasang ligaya na hindi naglalaho.

Verse 183

तीर्थान्यूचुः । अद्यप्रभृति सर्वेषां तीर्थानामिह संस्थितिः । भविष्यति विशेषेण ह्याश्रमे लोकविश्रुते

Wika ng mga Tīrtha: Mula ngayon, ang pag-iral ng lahat ng banal na tawiran ay mananatili rito—lalo na sa āśrama na tanyag sa buong daigdig.

Verse 185

गंधर्वा ऊचुः । गीतवाद्यानि यश्चात्र प्रकरिष्यति मानवः । सप्तजन्मांतराण्येव रूपवान्स भविष्यति

Wika ng mga Gandharva: Sinumang tao na dito ay magsagawa ng pag-awit at pagtugtog ng mga instrumento ay magiging marikit at maningning sa pitong sunod na kapanganakan.

Verse 186

ऋषय ऊचुः । आश्रमेऽस्मिंस्त्रिरात्रं य उपवासं करिष्यति । चांद्रायणसहस्रस्य फलं तस्य भविष्यति

Wika ng mga Ṛṣi: Sinumang magsagawa ng pag-aayuno sa loob ng tatlong gabi sa āśramang ito ay magkakamit ng bunga ng kabutihang katumbas ng isang libong panatang Cāndrāyaṇa.

Verse 187

पुलस्त्य उवाच । एवं सर्वे वरान्दत्त्वा देव्यै देवा नृपोत्तम । तदाज्ञया दिवं जग्मुर्देवी तत्रैव संस्थिता

Sinabi ni Pulastya: Ganyan nga, O pinakamainam sa mga hari; matapos ipagkaloob ng lahat ng mga deva ang mga biyaya sa Devi, ayon sa kanyang utos sila’y nagtungo sa langit, samantalang ang Devi ay nanatiling nakatatag doon mismo.

Verse 188

अथ मर्त्त्या दिवं जग्मुर्दृष्ट्वा देवीं तदाश्रमे । अनायासेन संपूर्णास्ततो मर्त्यैस्त्रिविष्टपः

Pagkaraan, ang mga mortal, nang masilayan ang Diyosa sa asramang iyon, ay nagtungo sa langit; at sa gayon, nang walang hirap, napuno ang svarga ng mga tao.

Verse 189

अग्निष्टोमादिकाः सर्वाः क्रिया नष्टा धरातले । धर्मक्रियास्तथा चान्या मुक्त्वा देव्याः प्रपूजनम्

Lahat ng ritwal na nagsisimula sa handog na Agniṣṭoma ay naglaho sa lupa; gayundin ang iba pang gawaing-dharma—maliban sa taimtim na pagsamba sa Diyosa.

Verse 190

ततो भीतः सहस्राक्षः संमंत्र्य गुरुणा सह । आह्वयामास वेगेन कामं क्रोधं भयं मदम्

Pagkaraan, si Sahasrākṣa (Indra), sa takot, ay sumangguni sa kanyang guro at agad na ipinatawag sina Kama (Pagnanasa), Krodha (Galit), Bhaya (Takot), at Mada (Pagkalango).

Verse 191

व्यामोहं गृहपुत्रोत्थं तृष्णामायासमन्वितम् । गत्वा यूयं द्रुतं मर्त्ये स्थातुकामान्नरान्स्त्रियः

Kasama ang pagkalito na nagmumula sa tahanan at mga anak—kalakip ang pagnanasa at pagod—magtungo kayo agad sa daigdig ng tao at bihagin ang mga lalaki’t babae na nagnanais manatili roon, nakagapos sa buhay-makamundo.

Verse 192

चंडिकायतने पुण्ये सेवध्वं हि ममाज्ञया । विशेषेणाश्विने मासि कृष्णपक्षेंऽत्यवासरे

Sa aking utos, maglingkod at dumalaw sa banal na dambana ni Caṇḍikā—lalo na sa buwang Āśvina, sa huling araw ng madilim na kalahati (kṛṣṇa-pakṣa).

Verse 193

एवमुक्तास्ततः सर्वे कामाद्यास्ते द्रुतं ययुः । मर्त्यलोके महाराज रक्षां चक्रुश्च सर्वशः

Nang masabihan nang gayon, ang lahat ng yaong pinangungunahan ni Kāma (Pagnanasa) ay nagmadaling lumisan. Sa daigdig ng mga mortal, O dakilang hari, naglatag sila ng “pagbabantay” sa lahat ng dako, at kumalat ang kanilang impluwensiya sa bawat panig.

Verse 194

एवं ज्ञात्वा द्रुतं गच्छ तत्र पार्थिवसत्तम । यदीच्छसि परं श्रेय इह लोके परत्र च

Pagkaalam nito, magtungo ka roon nang madali, O pinakadakila sa mga hari—kung ninanais mo ang pinakamataas na kapakanan, dito sa daigdig at sa kabilang buhay.

Verse 195

यो याति चंडिकां द्रष्टुमबुर्दं प्रति पार्थिव । नृत्यंति पितरस्तस्य गर्जंति च पितामहाः

O hari, ang sinumang magtungo sa Arbuda upang masilayan si Caṇḍikā—ang kanyang mga ninuno ay nagagalak at sumasayaw, at maging ang mga sinaunang ninuno ay naghuhumiyaw sa tagumpay.

Verse 196

तारयिष्यति नः सर्वान्स पुत्रो य इहाश्रमे । चंडिकायाः प्रगत्वाऽथ कुर्याच्छ्राद्धं समाहितः

“Ang anak na iyon ang magliligtas sa aming lahat: dito sa banal na āśrama, siya’y tutungo kay Caṇḍikā at pagkatapos, sa isip na nakatuon, magsasagawa ng Śrāddha.”

Verse 197

एकया लभ्यते राज्यं स्वर्गश्चैव द्वितीयया । तृतीयया भवेन्मोक्षो यात्रया तत्र पार्थिव

O hari, sa isang paglalakbay-pananampalataya roon ay nakakamit ang paghahari; sa ikalawa, ang svarga (langit); at sa ikatlong paglalakbay, nakakamit ang mokṣa, ang ganap na paglaya.

Verse 198

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन यात्रां तत्र समाचरेत् । अर्बुदे पर्वतश्रेष्ठे सर्वतीर्थमये शुभे

Kaya nga, sa buong pagsisikap ay nararapat magsagawa ng banal na paglalakbay doon—sa Arbuda, ang pinakadakilang bundok, mapalad at nagtataglay ng bisa ng lahat ng tīrtha.

Verse 200

पुनंत्येवान्यतीर्थानि स्नानदानैरसंशयम् । अर्बुदालोकनादेव विपाप्मा तत्र जायते

Ang ibang banal na pook ay tunay na nagpapadalisay sa pamamagitan ng paliligo at pag-aalay ng kaloob; ngunit sa pagtanaw lamang sa Arbuda, ang tao’y nagiging malaya sa kasalanan doon.

Verse 201

यः शृणोति सदाख्यानमेत च्छ्रद्धासमन्वितः । स प्राप्नोति नरश्रेष्ठ कामान्मनसि वांछितान्

Sinumang nakikinig sa banal na salaysay na ito nang may pananampalataya—O pinakamainam sa mga tao—ay nakakamtan ang mga minimithi ng puso.

Verse 202

यस्यैतत्तिष्ठते गेहे लिखितं पुस्तकं नृप । तस्यापि वांछिताः कामाः संपद्यते दिनेदिने

O hari, sa tahanan ng sinumang nag-iingat ng nakasulat na aklat na ito, ang kanyang mga minimithi ay natutupad araw-araw.

Verse 203

पठति श्रद्धयोपेतो यो वा भूमिपते नरः । सोऽपि यात्राफलं राजंल्लभते पुरुषोत्तमः

O panginoon ng lupa, ang sinumang bumabasa nito nang may pananampalataya—O hari—ay tumatamo rin ng bunga ng banal na paglalakbay; siya’y taong dakila.