Adhyaya 111

Verse 1

ऋषय ऊचुः । शिवक्षेत्राणि यैर्विप्रैः समानीतानि तत्र च । तेषां सर्वाणि गोत्राणि वद सूतज विस्तरात्

Wika ng mga ṛṣi: “O anak ni Sūta, ipaliwanag nang masinsin ang mga angkan (gotra) ng lahat ng brāhmaṇa na nagdala roon at nagtatag ng mga banal na pook ni Śiva.”

Verse 2

कस्य गोत्रोद्भवैर्विप्रैः किं क्षेत्रं समुपार्जितम् । शंकरस्य प्रसादेन तस्मिन्काल उपस्थिते

“Mula sa aling mga gotra nagmula ang mga brāhmaṇa, at anong banal na kṣetra ang natamo at naitatag—sa biyaya ni Śaṅkara—noong panahong iyon?”

Verse 3

कियत्यपि च गोत्राणि चमत्कारपुरोत्तमे । स्थापितानि सुभक्तेन तेनानर्तेन सूतज

“Ilang gotra ang naitatag sa dakilang lungsod ng Camatkāra, O anak ni Sūta—na inilagay roon ng debotong pinunong Ānarta?”

Verse 4

त्वया प्रोक्तं पुरा दत्तं पुरं कृत्वा द्विजन्मनाम् । न च तेषां कृता संख्या तस्मात्तां परिकीर्तय

Noon ay sinabi mo na ang isang lungsod ay ipinagkaloob matapos gawing pamayanan para sa mga dwija (dalawang ulit na isinilang); ngunit hindi nabilang ang kanilang dami. Kaya, isalaysay mong muli ang bilang na iyon.

Verse 5

सूत उवाच । उपदेशः पुरा दत्तो द्विसप्ततिमुनीश्वरैः । आनर्ताधिपतिः पूर्वं कुष्ठरोग प्रपीडितः । शंखतीर्थं समागत्य स्नानं चक्रे त्वरान्वितः

Wika ni Sūta: Noong unang panahon, ang aral ay ipinagkaloob ng pitumpu’t dalawang dakilang rishi. Noon, ang panginoon ng Ānarta, na pinahihirapan ng ketong, ay dumating sa Śaṃkha-tīrtha at sa pagmamadali ay nagsagawa ng paliligo ng paglilinis.

Verse 6

तेन नाशं गतः कुष्ठो भूपतेस्तस्य तत्क्षणात् । तस्य तीर्थस्य माहात्म्यान्निर्वि ण्णस्य तनुं प्रति

Dahil sa gawaing iyon, ang ketong ng haring iyon ay napuksa agad—sa bisa ng kadakilaan ng tīrtha—at siya’y lubhang napagpakumbaba at namulat hinggil sa sarili niyang katawan.

Verse 7

ततः स नीरुजो भूत्वा तोषेण महतान्वितः । तानुवाच मुनिश्रेष्ठान् प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः

Pagkaraan, siya’y gumaling at napuspos ng dakilang galak. Kinausap niya ang mga pinakadakilang rishi, na paulit-ulit na nagpapatirapa sa kanila.

Verse 8

सुवर्णं वा गजाश्वं वा राज्यं सकलमेव वा । भवद्भ्यः संप्रदास्यामि तस्मादब्रूत द्विजोत्तमाः

“Maging ginto, o mga elepante at kabayo, o maging ang buo kong kaharian—ibibigay ko sa inyo. Kaya, O pinakadakilang mga dwija, magsalita kayo (at ituro ang dapat gawin).”

Verse 9

यद्यस्य रोचते यावन्मात्रमन्यदपि द्विजाः । प्रसादः क्रियतां मह्यं दीनस्य प्रणतस्य च

Anuman ang naisin ng bawat isa sa inyo, mga Brahmana—gaano man karami, at maging iba pang bagay pa—ipagkaloob ninyo sa akin ang inyong biyaya; sapagkat ako’y dukha at nakayukod na sumasamba sa harap ninyo.

Verse 10

ब्राह्मणा ऊचुः । निष्परिग्रहधर्माणो वानप्रस्था वयं द्विजाः । सद्यःप्रक्षालकाः किं नो राज्येन विभवेन च

Sinabi ng mga Brahmana: “Kami ay mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, mga vānaprastha, na nakatuon sa dharma ng hindi pag-aangkin. Kami’y yaong agad na naglilinis ng sarili—ano ang pakinabang sa amin ng kaharian at karangyaan ng mundo?”

Verse 11

राजोवाच उपकारं समासाद्य यः करोति न पापकृत् । उपकारं पुनस्तस्य स कृतघ्न उदाहृतः

Sinabi ng Hari: “Ang sinumang tumanggap ng kabutihan at hindi gumawa ng kasalanan (ibig sabihin, hindi gumanti ng pinsala) ay hindi masamang tao. Ngunit ang hindi nagbabalik ng kabutihan kapalit ng kabutihang tinanggap—siya ang tinatawag na ‘walang utang-na-loob’ (kṛtaghna).”

Verse 12

ब्रह्मघ्नं च सुरापे च चौरे भग्नव ते शठे । निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

“Para sa pumatay ng Brahmana, sa umiinom ng alak, sa magnanakaw, sa sumisira ng panata, at sa mapanlinlang—itinakda ng mga matuwid ang mga pag-aalis-sala. Ngunit para sa walang utang-na-loob, walang anumang pagtubos sa kasalanan.”

Verse 16

तस्मात्त्वं गच्छ राज्यं स्वं स्वधर्मेण प्रपालय । इह लोके परे चैव येन सौख्यं प्रजायते

“Kaya nga, bumalik ka sa sarili mong kaharian at pangalagaan ito ayon sa iyong svadharma. Sa ganyang pamumuhay, sumisibol ang kaligayahan kapwa sa mundong ito at sa kabilang daigdig.”

Verse 18

तत्र गत्वा प्रहृष्टा त्माकृत्वा रम्यं महेश्वरम् । गीतनृत्यसवाद्यैश्च रात्रिजागरणादिभिः । चकार पूर्ववद्राज्यं समंताद्धतकंटकम्

Pagdating doon na may galak sa puso, itinindig at sinamba niya ang isang marikit na dambana ni Maheśvara (Śiva). Sa pag-awit, pagsayaw, tugtugin ng mga instrumento, at mga pagtalima gaya ng pagpupuyat sa gabi, muli niyang pinanumbalik ang kaharian—malaya sa mga tinik ng kapighatian sa lahat ng panig.

Verse 19

चिंतयानो दिवानक्तं ब्राह्मणान्प्रति तत्सदा । कथं तेषां द्विजेंद्राणामुपकारो भविष्यति । मदीयो मम यैर्दत्तं गात्रमेतत्पुनर्नवम्

Araw at gabi ay lagi niyang pinagninilayan ang mga brāhmaṇa: “Paano ko mapaglilingkuran ang mga dakilang dvija, na siyang nagkaloob sa akin ng katawang ito na muling nabago?”

Verse 20

तेऽपि सर्वे मुनिश्रेष्ठाः खेचरत्व समन्विताः । तपःशक्त्या यांति नानातीर्थेषु भक्तितः

Ang mga pinakadakilang muni rin—na may kakayahang maglakbay sa himpapawid—sa lakas ng kanilang tapas, ay naglalakbay nang may debosyon sa maraming tīrtha, mga banal na pook-ligo.

Verse 21

तेषु स्नानं जपं कृत्वा तथैव पितृतर्पणम् । प्राणयात्रां पुनश्चक्रुस्तत्रागत्य स्व आश्रमे

Doon, matapos magsagawa ng banal na pagligo, japa (pagbigkas ng mantra), at tarpaṇa para sa mga ninuno, muli nilang ipinagpatuloy ang landas ng buhay at nagbalik sa sarili nilang āśrama.

Verse 22

अन्ये तत्रैव कुर्वंति नित्यकृत्यानि ये द्विजाः । तथान्ये दूरमासाद्य तीर्थं दृष्ट्वा मनोहरम्

May ilang dvija ang nagsagawa roon mismo ng kanilang nitya-kṛtya, mga tungkuling araw-araw; ang iba nama’y naglakbay mula sa malayo at minasdan ang kaakit-akit na tīrtha.

Verse 23

उषित्वा रजनीं तत्र द्विरात्रं वा पुनर्गृहम् । समागच्छंति चान्ये तु त्रिरात्रेण समाययुः

Matapos manatili roon nang isang gabi—o dalawang gabi—may ilan na umuwi; ang iba nama’y nagbalik pagkalipas ng tatlong gabi.

Verse 24

वाराणस्यां प्रयागे वा पुष्करे वाथ नैमिषे । प्रभासे वाऽथ केदारे ह्यन्यस्मिन्नहि वांछ्यते

Maging sa Vārāṇasī, o sa Prayāga, o sa Puṣkara, o sa Naimiṣa; maging sa Prabhāsa o sa Kedāra—tunay na wala nang ibang pook na ninanais na hihigit sa mga bantog na tīrtha na ito.

Verse 25

कदाचिदथ ते सर्वे कार्तिक्यां पुष्करत्रये । गता विनिश्चयं कृत्वा स्नानार्थं द्विजसत्तमाः

Noong minsan, sa buwan ng Kārttika, ang lahat ng pinakadakilang dvija na mga Brahmin, matapos magpasiya nang matatag, ay nagtungo sa Puṣkara-traya upang magsagawa ng banal na pagligo.

Verse 26

पंचरात्रं वसिष्यामो वयं तत्र समाहिताः । तस्माद्वह्निषु दारेषु रक्षा कार्या स्वशक्तितः

“Mananatili kami roon nang limang gabi, na payapa ang loob at nakatuon; kaya, ayon sa iyong makakaya, tiyakin ang pag-iingat sa mga banal na apoy at sa sambahayan (mga asawa).”

Verse 27

एवं ते समयं कृत्वा गता यावद्द्विजोत्तमाः । तावद्ध पतिना ज्ञाता न कश्चित्तत्र तिष्ठति

Sa gayon nila itinakda ang kasunduan, at ang mga pinakadakilang Brahmin ay umalis; saka nalaman ng asawa na wala ni isa mang naiwan doon.

Verse 28

तेषां मध्ये मुनींद्राणां सुतीर्थाश्रमवासिनाम् । दमयंतीति विख्याता चंद्रबिंबसमानना

Sa gitna ng mga dakilang muni na nananahan sa āśrama ng Sutīrtha, may isang babaeng tanyag na si Damayantī, ang mukha’y marikit na tulad ng bilog ng buwan.

Verse 29

तामुवाच रहस्येवं व्रज त्वं चारुहासिनि । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे ममादेशोऽधुना ध्रुवम्

Palihim niya itong sinabi: “Humayo ka, O may marikit na ngiti; tumungo sa banal na pook ni Hāṭakeśvara; ang aking utos ngayon ay tunay na matatag.”

Verse 30

तत्र तिष्ठंति याः पत्न्यो मुनीनां भावितात्मनाम् । भूषणानि विचित्राणि तासां यच्छ यथेच्छया

“Doon nananahan ang mga asawa ng mga muni na may disiplinadong diwa; ipagkaloob mo sa kanila ang sari-saring palamuti, ayon sa iyong nais.”

Verse 31

न तासां पतयोऽस्माकं प्रकुर्वंति प्रतिग्रहम् । कथंचिदपि सुश्रोणि लोभ्यमानापि भूरिशः

“Ang kanilang mga asawa—ang aming mga muni—ay hindi tumatanggap ng handog; O may magandang balakang, kahit tuksuhin nang labis sa maraming paraan, hindi pa rin sila kukuha.”

Verse 32

स्त्रीणां भूषणजा चिन्ता सदा चैवाधिका भवेत् । लौल्यं च कौतुकं चैव सदा भूषणजं भवेत्

“Ang pag-aalala na nagmumula sa mga palamuti ay madalas na higit na malakas sa kababaihan; at ang pabagu-bagong pagnanasa at pag-uusisa ay muli’t muling ginigising ng mga palamuti.”

Verse 33

अपि मृन्मयकं किंचित्काष्ठसूत्रमयं च वा । जतुकाचमयं वापि नारी धत्ते विभूषणम्

Kahit munting palamuti lamang na yari sa luwad, o sa kahoy at sinulid, o maging sa dagta at salamin—isinusuot pa rin ito ng babae bilang alahas.

Verse 34

एष एव भवेत्तेषामुपकारस्यसंभवः । उपायः पद्मपत्राक्षि न चान्योऽस्ति कथंचन

Ito lamang ang magiging daan upang maging posible ang pagtulong sa kanila; ito ang paraan, O may matang gaya ng talulot ng lotus—wala nang iba pang landas kailanman.

Verse 35

सा तथेति प्रतिज्ञाय विचित्राभरणानि च । गृहीत्वा हर्षसंयुका ततस्तत्क्षेत्रमाययौ

Sumang-ayon siya, “Gayon nga,” at kinuha ang mga kahanga-hangang alahas; puspos ng galak ang kanyang puso, at saka siya nagtungo sa banal na kṣetra na iyon.

Verse 36

मणिमुक्तामयान्येव कुण्डलानि शुभानि च । तथा चन्द्रोज्ज्वलाहारान्नूपुराणि बृहंति च

Mga hikaw na yari sa hiyas at perlas—tunay na mapalad—kasama ang mga kuwintas na kumikislap na parang buwan, at malalaking pulseras sa bukung-bukong.

Verse 37

इन्द्रनीलमहानीलवैडूर्यखचितानि च । पद्मरागैस्तथा वज्रैर्माणिक्यैश्च मनोरमैः

May pagkakabit ng indranīla at mahānīla na mga sapiro at ng vaiḍūrya (batong mata-ng-pusa); gayundin ng mga rubi, diyamante, at mga kristal at hiyas na kaaya-ayang pagmasdan.

Verse 38

केशैः कंकणैर्दिव्यैः शक्रचापनिभैः शुभैः । हेमसूत्रैश्च जात्यैश्च मेखलाभिस्तथैव च

May mga banal na pulseras na mapalad at kumikislap na gaya ng bahaghari ni Indra; may mga sinulid na ginto, piling hiyas, at mga pamigkis sa baywang din.

Verse 39

अथ सा बोधने विष्णोः संप्राप्ते दिवसे शुभे । उपवासपरा स्नाता एकस्मिन्सलिलाशये

Nang dumating ang mapalad na araw ng Bodhana, ang pagkamulat ni Viṣṇu, siya—na nakatuon sa pag-aayuno—ay naligo sa isang imbakan ng tubig.

Verse 40

तीरदेशे निवेश्यैव महाभूषणपर्वतम् । यस्य प्रभाभिरुग्राभिर्व्याप्तं गगनमंडलम्

At inilagay niya sa pampang ang isang dakilang “bundok ng mga hiyas,” na ang matinding liwanag ay lumaganap at pumuno sa kalawakan ng langit.

Verse 41

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तास्तापस्यः कौतुकान्विताः । कीदृशा राजपत्नी सा किंरूपा किंविभूषणा

Samantala, dumating ang mga babaeng asceta na puno ng pag-uusisa: “Anong uri ng reyna siya—ano ang anyo niya, at anong mga palamuti ang suot niya?”

Verse 42

अथ तास्तां समालोक्य दिव्यभूषणभूषिताम् । सुरूपांगीं समाधिस्थां चित्ते चिन्तां प्रचक्रिरे

Pagkaraan, nang makita nila siyang pinalamutian ng mga banal na hiyas—maganda ang mga sangkap ng katawan at nakalagay sa samādhi—nagsimula silang magnilay sa kanilang puso.

Verse 43

धन्येयं भूपतेर्भार्या यैवं भूषणभूषिता । दमयंती सुरूपाढ्या सर्वलक्षणलक्षिता

Tunay na pinagpala ang asawa ng hari, na gayong pinalamutian ng mga hiyas—si Damayantī, hitik sa kagandahan, at tinatakan ng lahat ng mapalad na palatandaan.

Verse 44

समाध्यंतं समासाद्य तापसीर्वीक्ष्य साऽपि च । दमयंती नमश्चक्रे ताः सर्वा विधिपूर्वकम्

Paglabas niya sa pagninilay at pagkakita sa mga babaeng asceta sa harap niya, si Damayantī man ay naghandog ng mapitagang pagpupugay sa kanilang lahat, ayon sa wastong ritwal.

Verse 45

ताः कृतांजलिना प्राह वल्गुवाक्यं मनोहरम् । मयायं भूषणस्तोम उद्दिश्य गरुडध्वजम् । कल्पितोऽद्य दिने स्नात्वा समुपोष्य दिने हरेः

Magkasanib ang mga palad, nagsalita siya ng matatamis at kaaya-ayang salita: “Ang kalipunang ito ng mga hiyas ay inihanda ko bilang handog na iniaalay kay Hari na may watawat ni Garuḍa. Ngayong araw, matapos maligo, nagsagawa ako ng pag-aayuno sa banal na araw ni Hari…”

Verse 46

तस्माद्गृह्णंतु तापस्यो मया दत्तानि वांछया । भूषणानि विचित्राणि प्रसादः क्रियतां मम

“Kaya nga, O mga babaeng asceta, tanggapin ninyo ang mga kahanga-hangang hiyas na ito na ibinigay ko nang taos-puso; ipagkaloob ninyo sa akin ang inyong biyaya sa pamamagitan ng mapagpalang pagtanggap.”

Verse 47

ततश्चैकाऽब्रवीत्तासामेषा मुक्तावली मम । इमां देहि न मे वांछा विद्यतेऽन्या नृपप्रिये

Pagkaraan, may isa sa kanila ang nagsabi: “Ang kuwintas na perlas na ito ay akin—ibigay mo sa akin. Wala na akong ibang ninanais, O minamahal ng hari.”

Verse 48

ततस्तया विहस्योच्चैः प्रक्षाल्य चरणौ स्वयम् । दत्ता मुक्तावली तस्या वस्त्रैर्दिव्यैः समन्विता । यस्याः षण्माषतुल्यानि मौक्तिकान्यमलानि च

Pagkaraan, siya’y tumawa nang malakas, hinugasan ang sariling mga paa, at ibinigay ang kuwintas na perlas—kasama ang mga kasuotang makalangit. Ang mga perlas ay walang dungis, at bawat isa’y kasingbigat ng anim na māṣa.

Verse 49

शरत्काले यथा व्योम्नि नक्षत्राणि द्विजोत्तमाः । तथान्या स्पर्द्धया युक्ता ययाचेऽमलवर्चसम् । हारं निर्मूल्यतायुक्तं चित्ताह्लादकरं परम्

O pinakamainam sa mga dwija, gaya ng mga bituin na kumikislap sa langit ng taglagas, gayon din ang isa pa, dahil sa inggit at paglalaban, ay humiling ng makinang at dalisay na kuwintas—di-matatawaran ang halaga at lubhang nakalulugod sa puso.

Verse 50

अथ सा तं करे कृत्वा तस्या हारं प्रयच्छति । तावदन्या प्रजग्राह हारं शृंगारलालसा

Pagkatapos, inilagay niya iyon sa kamay ng babae at iniabot ang kuwintas; ngunit sa mismong sandaling iyon, isang babaeng sabik sa palamuti ang biglang dumagit sa kuwintas.

Verse 51

ततः शेषाश्च तापस्यो भूषणार्थं समुत्सुकाः । सस्पर्द्धा जगृहुस्तानि भूषणानि स्वयं द्विजाः

Pagkaraan, ang natitirang mga babaeng asceta, sabik sa mga palamuti, ay kinuha para sa kanilang sarili ang mga alahas na iyon—puno ng paglalaban, O dwija.

Verse 52

अन्याश्चान्याकरे कृत्वा भूषणं सुमनोहरम् । बलादाकृष्य जग्राह धर्षयित्वा ततः परम्

At may isa pa, matapos ilagay sa kamay ng iba ang isang napakagandang palamuti, ay hinila iyon nang sapilitan at inagaw, at pagkaraan ay gumawa pa ng higit na paglapastangan.

Verse 53

यथायथा प्रगृह्णंति तापस्यो भूषणार्चिताः । तथातथास्याः संजज्ञे दमयंत्या मुदा हृदि

Habang ang mga babaeng asceta—na ngayo’y pinalamutian ng mga alahas—ay patuloy na tumatanggap ng mga iyon, gayon din, paulit-ulit na sumibol ang galak sa puso ni Damayantī.

Verse 54

अन्यानि च प्रचिक्षेप शतशोऽथ सहस्रशः । न तृप्तिर्जायते तासां तथापि द्विजसत्तमाः

Nagpatuloy pa siyang magbigay ng iba pang handog—daan-daan, maging libu-libo; ngunit hindi pa rin sumibol ang kasiyahan sa kanila, O pinakadakila sa mga dalawang-beses-na-ipinanganak.

Verse 55

भूषणाभावमासाद्य ततः सा पार्थिवप्रिया । हृष्टा प्रोवाच ताः सर्वाः संतोषः क्रियतामिति

Nang makita niyang wala na siyang natitirang alahas, ang minamahal na reyna ng hari ay nagalak at nagsabi sa kanilang lahat: “Linangin ninyo ang kasiyahang may pagkakuntento.”

Verse 56

पुनश्चैवानयिष्यामि प्रभाते नात्र संशयः । अन्यानि च विचित्राणि यस्या रोचंति यानि च

“At muli akong magdadala sa umaga—walang alinlangan—kasama ng iba pang kagila-gilalas na bagay, anumang makalulugod sa inyo.”

Verse 57

ततस्ताः सकलाः प्रोचुर्गच्छ त्वं पार्थिवप्रिये । आगंतव्यं च भूयोऽपि प्रगृह्याभरणानि च

Pagkaraan, sinabi nilang lahat: “Humayo ka, O minamahal ng hari; at kailangan kang bumalik muli, na may dalang mga alahas din.”

Verse 58

एवमुक्ता ततस्ताभिः प्रणिपत्य नृपप्रिया । प्रहृष्टा प्रययौ तूर्णं स्वपुरं प्रति सद्द्विजाः

Nang masabihan nila nang gayon, ang minamahal na reyna ng hari ay yumukod at nagpatirapa; at sa galak ng puso ay nagmadaling umalis patungo sa sarili niyang lungsod, O mararangal na brāhmaṇa.

Verse 59

तापस्योपि गृहं गत्वा वस्त्राणि विविधानि च । भूषणानि च गात्रेषु सस्पर्द्धा निदधुस्तदा

Pagkaraan, nagtungo sila sa tahanan ng babaeng asceta at nagsuot ng sari-saring kasuotan, at naglagay rin ng mga palamuti sa katawan—na wari’y nag-uunahan sa isa’t isa.

Verse 60

तापसीनां चतुष्कं च परित्यज्य यतव्रतम् । शेषाभिः प्रगृहीतानि मण्डनानि यथेच्छया

Ngunit may apat na babaeng asceta, matatag sa kanilang panata, ang tumalikod sa gayong pag-aayos; ang iba naman ay tumanggap ng mga palamuti ayon sa nais nila.

Verse 61

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमण्डले । भूयोपि राजपत्नी सा भूषणान्यंबराणि च

Pagkaraan, sa dalisay na bukang-liwayway nang sumikat ang bilog ng araw, ang reyna ay muling (naghatid) ng mga palamuti at mga kasuotan din.

Verse 62

तथैव प्रददौ तासां जगृहुश्च तथैव ताः । एवं तस्याः प्रयच्छंत्या अहन्यहनि भक्तितः

Gaya rin ng dati, ibinigay niya sa kanila, at gaya rin ng dati ay tinanggap nila. Sa ganitong paraan, araw-araw siyang patuloy na nagbibigay nang may debosyon,

Verse 63

पंचरात्रमतिक्रांतं तृप्तास्तास्तापसप्रियाः । न राज्ञी तृप्तिमायाति प्रयच्छंती प्रभक्तितः

Nang lumipas ang limang gabi, nasiyahan na ang mga babaeng asetiko; ngunit ang reyna ay hindi pa rin nabusog sa loob, sapagkat patuloy siyang namimigay nang may malalim na debosyon.

Verse 64

ततः शुश्राव तापस्यश्चतस्रोऽत्र सुनिःस्पृहाः । वल्कलाजिनधारिण्यो न तस्याः पार्श्वमागताः । न चान्या भूषिता दृष्ट्वा चक्रुरीर्ष्यां कथंचन

Pagkaraan, nabalitaan na may apat na babaeng asetiko rito—lubos na walang pagnanasa, nakasuot ng kasuotang balat-kahoy at balat ng usa—na hindi lumapit sa kanya. At ang iba pang kababaihan, kahit makakita ng mga may palamuti, ay hindi nagkaroon ng inggit sa anumang paraan.

Verse 65

अथ सा त्वरितं गत्वा तासां पार्श्वमनिंदिता । भूषणानि महार्हाणि गृहीत्वा पंचमीदिने

Pagkatapos, ang babaeng walang dungis ay nagmadaling pumunta sa kanilang tabi; at sa araw ng Pañcamī (ikalimang tithi), kinuha niya ang mga palamuting lubhang mahalaga.

Verse 66

ततः प्रोवाच ताः सर्वाः प्रसादः क्रियतामिति । इमानि भूषणार्थाय भूषणानि प्रगृह्यताम्

Pagkatapos ay sinabi niya sa kanilang lahat: “Magpala kayo, ipagkaloob ang inyong pagsang-ayon. Tanggapin ninyo ang mga palamuting ito, na inihandog para sa pag-aayos.”

Verse 67

तापस्य ऊचुः । नास्माकं भूषणैः कार्यं भूषिता वल्कलैर्वयम् । तस्माद्गच्छ निजं हर्म्यमर्थिभ्यः संप्रदीयताम्

Sumagot ang mga babaeng asetiko: “Wala kaming kailangan sa mga palamuti; kami’y pinalamutian na ng kasuotang balat-kahoy. Kaya bumalik ka sa iyong sariling palasyo, at ipamahagi mo ito nang nararapat sa mga nangangailangan.”

Verse 68

वदन्तीनां तया सार्धमेवं तासां द्विजोत्तमाः । चत्वारः पतयः प्राप्ता एकैकस्याः पृथक्पृथक्

Habang sila’y nagsasalita nang gayon kasama niya, dumating ang apat na dakilang Brahmana—mga asawa ng mga babaeng iyon—at bawat isa’y dumating nang magkakahiwalay sa sariling maybahay.

Verse 69

शुनःशेपोऽथ शाक्रेयो बौद्धो दान्तश्चतुर्थकः । वियन्मार्गं हि चत्वारः स्वाश्रममाययुः

Sila ay sina Śunaḥśepa, Śākreya, Bauddha, at si Dānta bilang ikaapat; silang apat ay nagbalik sa kani-kanilang āśrama sa pamamagitan ng landas ng kalangitan.

Verse 70

शेषाः सर्वे गतिभ्रंशं प्राप्य भूमार्गमाश्रिताः । अथ ते स्वाश्रमं दृष्ट्वा विकृताकारभूषणम् । किमिदंकिमिदं प्रोचुर्यत्तापस्यो विडंबिताः

Ngunit ang iba, nang mawalan ng dating paraan ng paglalakbay, ay tumahak sa landas ng lupa. Pagkakita nila sa kanilang āśrama na kakaibang nabago at waring “pinalamutian” sa baluktot na anyo, paulit-ulit silang sumigaw, “Ano ito—ano ito?”, sapagkat ang mga babaeng asceta ay nilapastangan sa pangungutya.

Verse 71

केनैवं पाप्मनाऽस्माकमाश्रमोऽयं विडंबितः । प्रदत्त्वा तापसीनां च भूषणान्यंबराणि च

“Sinong makasalanan ang lumapastangan sa aming āśrama nang ganito—pagkaraang ipagkaloob sa mga babaeng asceta ang mga palamuti at mga kasuotan?”

Verse 72

अनया संप्रदत्तानि सर्वासां भूषणानि वै

Tunay nga, dahil sa kanya, ang mga palamuti ng kanilang lahat ay naipamigay.

Verse 73

अस्माकमपि संप्राप्ता गृहे वै नृपवल्लभा । दातुं विभूषणान्येव निषिद्धाऽस्माभिरद्य सा

Dumating din sa aming bahay ang pinakamamahal na reyna ng hari. Ngayon, pinagbawalan namin siya na ipamigay ang mismong mga alahas na iyon.

Verse 74

सूत उवाच । तासां तद्वचनं श्रुत्वा ततस्ते कोप मूर्च्छिताः । ऊचुस्तां नृपतेर्भार्यां शापं दातुं मुहुर्मुहुः

Sabi ni Sūta: Nang marinig nila ang mga salitang iyon, sila’y napuspos ng galit, at paulit-ulit na nagsalita na magbibigay sila ng sumpa sa asawa ng hari.

Verse 75

द्विसप्ततिर्वयं पापे स्नानार्थं पुष्करे गताः । कार्तिक्यां व्योममार्गेण मनोमारुतरंहसा

“Bagama’t makasalanan kami, pitumpu’t dalawa kaming nagtungo sa Puṣkara upang magsagawa ng banal na paliligo. Sa buwan ng Kārttika, naglakbay kami sa landas ng langit, kasingbilis ng isip at hangin.”

Verse 76

चत्वारस्त इमे प्राप्ता येषां दारैः प्रतिग्रहः । न कृतस्तस्य भूपस्य कुभार्यायाः कथंचन

“Narito na ang apat na ito—yaong sa kanila’y hindi kailanman tumanggap ng handog sa pamamagitan ng kanilang mga asawa. At para sa masamang asawa ng haring iyon, wala ring wastong pagtanggap kailanman.”

Verse 78

अथ सा तत्क्षणादेव शिलारूपा बभूव ह । निश्चेष्टा तत्क्षणादेव मुनिवाक्यादनंतरम्

At noon din, sa mismong sandaling iyon, siya’y naging anyong bato—agad na hindi makakilos, kasunod mismo ng mga salita ng pantas.

Verse 79

ततः स परिवारोऽस्यास्तद्दुःखेन समाकुलः । वाष्पपूर्णेक्षणो दीनः प्रस्थितः स्वपुरं प्रति

Pagkaraan, ang pamilya niya, nababalot ng gayong dalamhati, ay umalis—dukha at luhaan ang mga mata—patungo sa sarili nilang lungsod.

Verse 80

कथयामास तत्सर्वं दमयंत्याः समुद्भवम् । वृत्तांतं ब्राह्मणश्रेष्ठास्तस्याः शापसमुद्भवम्

Isinalaysay ng mga pinakadakilang Brāhmaṇa ang buong pangyayari—kung paano ito nag-ugat kaugnay ni Damayantī—at ang salaysay ng sumpang dumapo sa kanya.

Verse 81

श्रुत्वा स पार्थिवस्तूर्णं वृत्तांतं शापजं तदा । प्रसादनाय विप्राणां दुःखितः स वनं ययौ

Nang marinig niya agad ang salaysay na bunga ng sumpa, ang hari—punô ng dalamhati—ay nagtungo sa gubat upang hingin ang pagpapalubag-loob ng mga Brāhmaṇa.

Verse 82

ततस्ते मुनयस्तूर्णं चत्वारोऽपि महीपतिम् । ज्ञात्वा प्रसादनार्थाय भार्यार्थं समुपस्थितम्

Pagkaraan, ang apat na pantas na muni ay agad na nakaunawa na ang hari’y dumating upang humingi ng pagpapalubag-loob alang-alang sa kanyang asawa, kaya sila’y lumapit upang salubungin siya.

Verse 83

अग्रिहोत्राणि दारांश्च समादाय ततः परम् । कुरुक्षेत्रं समाजग्मुः खमार्गेण द्रुतं तदा

Pagkaraan, dala ang mga banal na apoy ng agnihotra at ang kanilang mga asawa, sila’y mabilis na nagtungo sa Kurukṣetra sa landas ng kalangitan.

Verse 85

ततो जगाम तं देशं यत्र भार्या शिलामयी । सा स्थिता तापसीवृन्दैः सर्वतोऽपि समन्विता

Pagkaraan, nagtungo siya sa pook na yaon kung saan nakatayo ang kanyang asawa na naging bato, na napalilibutan sa lahat ng panig ng mga pangkat ng mga babaeng asceta.

Verse 87

ततः कृच्छ्रात्समासाद्य संज्ञां तोयसमुक्षितः । प्रलापमकरोत्पश्चात्स्मृत्वास्मृत्वा प्रियान्गुणान्

Pagkaraan, sa hirap na muling nagkamalay—binudburan ng tubig—nagsimula siyang managhoy, paulit-ulit na inaalala ang mga kabutihan ng kanyang minamahal.

Verse 88

हा प्रिये मृगशावाक्षि मम प्राणविनाशिनि । मां मुक्त्वाऽद्य प्रियं कांतं क्व गतासि शुभानने

“Ay, minamahal ko—may matang gaya ng usa—ikaw na pumuksa sa aking hininga ng buhay! Iniwan mo ako ngayon, ang iyong mahal na asawa; saan ka nagtungo, O mapalad ang mukha?”

Verse 89

नाभुक्ते मयि भुक्तासि निद्रां नाऽनिद्रिते गता । न सौभाग्यस्य गर्वेण ममाज्ञा लंघिता क्वचित्

“Hindi ka kailanman kumain kapag hindi pa ako nakakakain; hindi ka kailanman natulog habang ako’y gising. At kailanma’y hindi mo sinuway ang aking utos dahil sa pagmamataas sa iyong kapalaran.”

Verse 90

न स्मरामि त्वया प्रोक्तं कदाचिद्वि कृतं वचः । रहस्यपि विशालाक्षि किमु भोजनसंसदि

“Hindi ko maalala na nagsalita ka kailanman ng salitang mabagsik o di nararapat; kahit sa lihim, O malalaking mata—lalo na sa pagtitipon sa pagkain.”

Verse 91

सूत उवाच । एवं प्रलपतस्तस्य भूपतेः करुणं बहु । आयाता मंत्रिणस्तस्य श्रुत्वा भूपं तथाविधम्

Sinabi ni Sūta: “Habang ang haring iyon ay nananaghoy nang lubhang kaawa-awa sa maraming paraan, dumating ang kanyang mga ministro—pagkarinig na ang pinuno ay nasa gayong kalagayan.”

Verse 92

ततः संबोध्य तं कृच्छाद्दृष्टान्तैर्वहुविस्तरैः । राजर्षीणां पुराणानां महद्व्यसनसंभवैः

Pagkaraan, sa hirap ay napukaw nila siya sa pamamagitan ng maraming malalawak na halimbawa—mula sa mga sinaunang salaysay tungkol sa mga rajarṣi at sa malalaking kapahamakaang dumapo sa kanila.

Verse 93

निन्युस्तं भूपतिं दीनं वाष्पव्याकुललोचनम् । निश्वसंतं यथानागं तेजसा परिवर्जितम्

Inakay nila ang abang hari—ang mga mata’y nababalisa sa luha—bumubuntong-hininga na parang elepante, at nawalan ng dating ningning.

Verse 94

पार्थिवोऽपि समन्वेष्य यत्नात्तान्सर्वतो मुनीन् । निर्विण्णः श्रमार्तश्च भार्याव्यसनदुःखितः

Ang hari man, matapos masikap na hanapin sa lahat ng dako ang mga pantas na iyon, ay nanlumo at napagod—dinudurog ng dalamhating mula sa kapahamakan ng kanyang asawa.

Verse 96

अथ तां तादृशीं दृष्ट्वा सेवकैः सकलैर्वृतः । हाहेति स मुहुः प्रोच्य मूर्च्छितः प्रापतत्क्षितौ

Pagkatapos, nang makita niya siya sa gayong kalagayan, na napalilibutan ng lahat ng mga tagapaglingkod, paulit-ulit siyang sumigaw, “Ay, aba!”, at nawalan ng malay na bumagsak sa lupa.

Verse 111

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये दमयन्त्युपाख्याने दमयन्त्या विप्रशापेन शिलात्वप्राप्तावानर्ताधिपतिकृतशोककथनंनामैकादशोत्तर शततमोऽध्यायः

Sa ganito nagwawakas ang ika-111 kabanata, na tinatawag na “Ang Salaysay ng Panaghoy ng Hari ng Anarta nang si Damayantī ay maging bato dahil sa sumpa ng isang Brāhmaṇa,” sa salaysay ni Damayantī sa loob ng Māhātmya ng banal na pook na Śrīhāṭakeśvara, sa ikaanim na Nāgara-khaṇḍa ng kagalang-galang na Skanda Mahāpurāṇa na may walumpu’t isang libong taludtod.

Verse 707

तस्माद्विडंबितो यस्मादाश्रमोऽयं तपस्विनाम् । शिलारूपा च भवती तस्माद्भवतु कुत्सिता

Kaya nga—sapagkat ang āśrama ng mga mapag-tapas na ito ay nilapastangan at nilibak—at sapagkat ikaw ay nag-anyong bato—kaya dahil dito, maging hamak at maparusahan ka nawa.