Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

Devanagari script

अथ तास्तां समालोक्य दिव्यभूषणभूषिताम् । सुरूपांगीं समाधिस्थां चित्ते चिन्तां प्रचक्रिरे

Transliteration

atha tāstāṃ samālokya divyabhūṣaṇabhūṣitām | surūpāṃgīṃ samādhisthāṃ citte cintāṃ pracakrire

Translation

Pagkaraan, nang makita nila siyang pinalamutian ng mga banal na hiyas—maganda ang mga sangkap ng katawan at nakalagay sa samādhi—nagsimula silang magnilay sa kanilang puso.

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रमसूचक (then)

• ताः: they (those women)
• ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); बहुवचन

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन

• समालोक्य: having seen
• समालोक्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+आ+लोक् (धातु) → समालोक्य (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund); ‘having looked at/observed’

• दिव्यभूषणभूषिताम्: adorned with divine ornaments
• दिव्यभूषणभूषिताम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य + भूषण + भूषित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (दिव्यानि भूषणानि येन भूषिता = adorned with divine ornaments); भूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन (agreeing with ‘ताम्’)

• सुरूपाङ्गीम्: beautiful-limbed
• सुरूपाङ्गीम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + रूप + अङ्गिन् (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (सु-रूपाणि अङ्गानि यस्याः सा = she whose limbs are beautiful); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन

• समाधिस्थाम्: absorbed in meditation
• समाधिस्थाम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समाधि + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (समाधौ स्था = situated in meditation); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन

• चित्ते: in (their) minds
• चित्ते: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन

• चिन्ताम्: a thought
• चिन्ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चिन्ता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन

• प्रचक्रिरे: they formed
• प्रचक्रिरे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+कृ (धातु) → प्रचक्रिरे
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष (3rd person); बहुवचन; परस्मैपद; ‘they did/formed’

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator; speaker not explicit in this excerpt)

Tirtha Mahatmya

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: The ascetic women behold Damayantī: divinely ornamented, perfectly proportioned, seated in meditative absorption; they pause, then reflect silently, their curiosity transformed into reverent contemplation.

Characters & Entities

• samādhi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True sacredness is shown by inner absorption (samādhi) even amid outer splendor—devotion integrates both discipline and auspiciousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse continues the Adhyāya 111 tīrtha setting but does not name the site in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

Meditative absorption (samādhi) is described, not prescribed; it functions as an exemplar of tīrtha-sādhana.