Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

Devanagari script

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तास्तापस्यः कौतुकान्विताः । कीदृशा राजपत्नी सा किंरूपा किंविभूषणा

Transliteration

etasminnaṃtare prāptāstāpasyaḥ kautukānvitāḥ | kīdṛśā rājapatnī sā kiṃrūpā kiṃvibhūṣaṇā

Translation

Samantala, dumating ang mga babaeng asceta na puno ng pag-uusisa: “Anong uri ng reyna siya—ano ang anyo niya, at anong mga palamuti ang suot niya?”

Word by Word

• एतस्मिन्: in this
• एतस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन; ‘in this’ (agreeing with ‘अन्तरे’)

• अन्तरे: in the interval
• अन्तरे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन; ‘in the meantime/interval’

• प्राप्ताः: arrived
• प्राप्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र+आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); बहुवचन; ‘having arrived’ (agreeing with ‘तापस्यः’)

• तापस्यः: female ascetics
• तापस्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तापसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); बहुवचन

• कौतुकान्विताः: full of curiosity
• कौतुकान्विताः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कौतुक + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कौतुकम् अन्विताः = endowed with curiosity); भूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); बहुवचन

• कीदृशा: what kind (is she)
• कीदृशा: Prashna (Interrogative predicate/प्रश्न)
• Type: Adjective
• Root: कीदृश (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन; प्रश्नवाचक (interrogative adjective)

• राजपत्नी: the king’s wife
• राजपत्नी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् + पत्नी (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुष-समास (राज्ञः पत्नी = king’s wife); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन

• किंरूपा: of what appearance
• किंरूपा: Prashna (Interrogative predicate/प्रश्न)
• Type: Adjective
• Root: किम् + रूप (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुष-समास (किं रूपं यस्याः सा = of what form); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन; प्रश्नवाचक

• किंविभूषणा: adorned how
• किंविभूषणा: Prashna (Interrogative predicate/प्रश्न)
• Type: Adjective
• Root: किम् + विभूषण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (किं विभूषणं यस्याः सा = adorned with what ornaments); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन; प्रश्नवाचक

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator; speaker not explicit in this excerpt)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Groups of ascetic women arrive, their faces animated with curiosity, whispering questions about the queen—her appearance and ornaments—against the backdrop of the radiant offering by the water.

Characters & Entities

• tāpasyaḥ (female ascetics)
• rājapatnī (queen)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

At tīrthas, worldly and ascetic lives meet; curiosity becomes a doorway to witnessing dharma, devotion, and inner transformation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The scene unfolds in the Adhyāya 111 kṣetra near sacred waters; the named tīrtha is not given in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse introduces observers (tāpasīs) arriving at the ritual setting.