Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 30

Devanagari script

तत्र तिष्ठंति याः पत्न्यो मुनीनां भावितात्मनाम् । भूषणानि विचित्राणि तासां यच्छ यथेच्छया

Transliteration

tatra tiṣṭhaṃti yāḥ patnyo munīnāṃ bhāvitātmanām | bhūṣaṇāni vicitrāṇi tāsāṃ yaccha yathecchayā

Translation

“Doon nananahan ang mga asawa ng mga muni na may disiplinadong diwa; ipagkaloob mo sa kanila ang sari-saring palamuti, ayon sa iyong nais.”

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb of place)

• तिष्ठन्ति: stand/are present
• तिष्ठन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान/Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्

• याः: who/which
• याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धसूचक-यः/या (relative pronoun)

• पत्न्यः: wives
• पत्न्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• मुनीनाम्: of sages
• मुनीनाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन

• भावितात्मनाम्: of those with purified/controlled selves
• भावितात्मनाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भावित + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (भावितः आत्मा येषाम्)

• भूषणानि: ornaments
• भूषणानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भूषण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन

• विचित्राणि: variegated/wondrous
• विचित्राणि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विचित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• तासाम्: of them
• तासाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; सर्वनाम-रूपम्

• यच्छ: give/grant
• यच्छ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यम् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• यथा: as
• यथा: Kriya-vishesana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/उपमानवाचक (as/according as)

• इच्छया: by (your) wish
• इच्छया: Karana/Hetu (Instrument/Cause)
• Type: Noun
• Root: इच्छा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन

Speaker

Narrator-embedded speech (same authority figure continuing instructions)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: In an āśrama courtyard near a Śiva shrine, serene sages’ wives receive varied ornaments offered with reverence; sages remain in the background, absorbed in japa.

Characters & Entities

• Wives of sages (munipatnīs)
• Ornaments (bhūṣaṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse sets up a dharma-test narrative: gifts and desire can become instruments that reveal inner steadiness or weakness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediate locus is the Hāṭakeśvara-kṣetra area where the sages’ households are said to reside.

What ritualistic prescription is mentioned?

A form of giving (dāna) is suggested—offering ornaments—though framed here as an instruction within the story.