Pātivratya-kathana (The Narrative of the Pativrata)

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । धर्मांगवदचः श्रुत्वा हृष्टो रुक्मांगदोऽब्रवीत् । सत्य ते जननी पुत्र संप्राप्ता मंदरे मया ॥ १ ॥

Sinabi ni Vasiṣṭha: Nang marinig ang mga salita ni Dharmāṅgada, si Rukmāṅgada ay nagalak at sumagot, “Satya, anak ko—dinala ko na ang iyong ina sa Bundok Mandara.”

Verse 2

वेदाश्रयसुता बाला मदर्थं कृतनिश्चया । कुर्वंती दारुणं पुत्र तपो देवगिरौ पुरा ॥ २ ॥

Noong una, isang dalagang anak ni Vedāśraya, na matatag ang pasiya alang-alang sa akin, ay nagsagawa ng mabibigat na pag-aayuno at pagninilay sa Bundok Devagiri, anak ko.

Verse 3

इतः पंचदशादह्नो हयगामी गतो ह्यहम् । मंदरे पर्वतश्रेष्ठे बहुधातुसमन्विते ॥ ३ ॥

Mula rito, pagkalipas ng labinlimang araw, ako’y tunay na naglakbay—mabilis na gaya ng kabayo—patungong Mandara, ang pinakadakila sa mga bundok, hitik sa sari-saring mineral.

Verse 4

तस्य मूर्द्धनि बालेयं तोषयंती महेश्वरम् । स्थिता गानपरा दृष्टा मया तत्र सुदर्शना ॥ ४ ॥

Doon ko nakita si Sudarśanā, marikit at kaaya-aya, na nakatayo at nakatuon sa pag-awit, nilulugod si Maheśvara; at ang dalagang yaon ay wari’y palamuting nakalagay sa tuktok ng Kaniyang ulo.

Verse 5

ततोऽहं मूर्च्छया युक्तः पतितो धरणीतले । अनंगबाणसंविद्धो व्याधविद्धो यथा मृगः ॥ ५ ॥

Pagkaraan, ako’y sinakmal ng pagkahilo at bumagsak sa lupa—tinamaan ng mga palaso ni Kāma—gaya ng usang nasugatan ng mangangaso.

Verse 6

ततोऽहमनया देव्या चालितश्चारुनेत्रया । वृतश्चैवापि भर्तृत्वे किंचित्प्रार्थनया सह ॥ ६ ॥

Pagkaraan, ako’y ginising at inudyukan ng banal na ginang na may magagandang mata; at may kaunting pakiusap, pinili pa niya ako bilang kaniyang asawa.

Verse 7

मया चापि प्रतिज्ञातं स्वदक्षिणकरान्वितम् । सेयं भार्या विशालाक्षी कृता भूधरमस्तके ॥ ७ ॥

Ako man ay nagpanata rin, kalakip ang sarili kong dakṣiṇā (handog). Ang babaeng ito na may malalawak na mata ay itinakda bilang aking asawa sa tuktok ng bundok.

Verse 8

अवरुह्य धरापृष्टे समारुह्य तुरंगमम् । दिनत्रयेण त्वरितः संप्राप्तस्तव सन्निधौ ॥ ८ ॥

Bumaba ako sa ibabaw ng lupa at saka sumakay sa kabayo; nagmadali ako at sa loob ng tatlong araw ay nakarating sa iyong mismong harapan.

Verse 9

पश्यमानो गिरीन्देशान्सरांसिसरितस्तथा ॥ । इयं हि जननी पुत्र तव प्रीतिविवर्द्धिनी ॥ ९ ॥

Habang minamasdan mo ang mga lupain ng kabundukan, ang mga lawa at mga ilog, alamin mo, anak: ang banal na lupang ito ang tunay mong Ina, na laging nagpapalago ng iyong pag-ibig at bhakti.

Verse 10

अभिवादय चार्वंगीं त्वं निजामिव मातरम् । तत्पितुर्वचनं श्रुत्वा हयसंस्थामरिंदमः ॥ १० ॥

“Batiin at igalang mo ang babaeng may magandang pangangatawan na ito na parang sarili mong ina.” Nang marinig ang salita ng ama, ang manlulupig sa kaaway ay lumapit sa kanya—sa babaeng nasa ibabaw ng kabayo (sa anyong kabayo).

Verse 11

शिरसा धरणीं गत्वा इदं वचनमब्रवीत् । प्रसीद देवि मातस्त्वं भृत्यो दासः सुतस्तव ॥ ११ ॥

Yumukod siya na ang ulo’y dumikit sa lupa at nagsalita: “Mahabagin ka nawa, O Diyosa, O Ina. Ako’y iyong lingkod, iyong alipin, at iyong anak.”

Verse 12

नमस्करोमि जननीं बहुभूपालसंयुतः । तं पुत्रमवनीं प्राप्तं मोहिनी प्रेक्ष्य भूपते ॥ १२ ॥

O Hari, kasama ng maraming pinunong-hari, ako’y yumuyuk at sumasamba sa Ina. Nang makita ni Mohinī ang anak na dumating sa lupa, minasdan niya ito nang may banal na pagkamangha.

Verse 13

भर्तुर्दाक्षिण्ययोगाच्च अवतीर्य तुरंगमात् । अवागूहत बाहुभ्यामुत्थाप्य पतितं सुतम् ॥ १३ ॥

Dahil sa kabutihang-loob ng kanyang asawa, bumaba siya sa kabayo, niyakap sa dalawang bisig ang anak na nakabuwal, at saka ito itinindig.

Verse 14

परिष्वक्तस्तदा मात्रा पुनरेवाभ्यनंदयत् । ततस्तां सुमनोज्ञैस्तु चारुवस्त्रैस्च भूषणैः ॥ १४ ॥

Nang siya’y mayakap ng ina, muli siyang nagalak. Pagkaraan, pinarangalan niya ito ng mga kasuotang marikit at mga palamuting lubhang kaaya-aya.

Verse 15

भूषयित्वा समारोप्य पुनरेव हयोत्तमम् । स्वपृष्ठे चरणं कृत्वा तस्या राजीवलोचनः ॥ १५ ॥

Matapos palamutian at muling sumakay sa napakahusay na kabayo, ang may matang gaya ng lotus ay inilapat ang kanyang paa sa likod niya.

Verse 16

तेनैव विधिना भूप पितरं चान्वरोहयत् । भूपालैः संवृतो गच्छन्पभ्द्यां धर्मांगदः सुतः ॥ १६ ॥

O Hari, sa gayunding paraan ay inihatid din niya ang kanyang ama pasulong. Napaliligiran ng mga hari, ang anak na si Dharmāṅgada ay nagpatuloy na naglalakad.

Verse 17

प्रहर्षपुलको ह्यासीज्जननीं प्रेक्ष्य मोहिनीम् । स्तूयमानः स्वयं चापि मेघगंभीरया गिरा ॥ १७ ॥

Nang makita niya ang kaniyang inang kaakit-akit, siya’y napuno ng galak at nangilabot ang buong katawan; at kahit siya’y pinupuri, siya man ay nagsalita sa tinig na malalim na gaya ng kulog sa ulap.

Verse 18

धन्यः स तनयो लोके मातरो यस्य भूरिशः । नवा नवतरा भार्याः पितुरिष्टा मनोहराः ॥ १८ ॥

Mapalad sa daigdig ang anak na may maraming ina; at (mapalad din) ang mga asawang laging bago at laging bata, minamahal ng ama at kaakit-akit.

Verse 19

यस्यैका जननी लोके पिता तस्यैव दुःखभाक् । पितुर्दुःखेन किं सौख्यं पुत्रस्य हृदि वर्तते ॥ १९ ॥

Sa daigdig, ang may iisang ina lamang (na walang sandigan) ay ang ama ang nagiging kabahagi ng kaniyang pagdurusa. Kung ang ama’y nasa dalamhati, paanong mananatili ang ligaya sa puso ng anak?

Verse 20

एकस्या वंदने मातुः पृथिवीफलमश्नुते । मातॄणां वंदने मह्यं महत्पुण्यं भविष्यति ॥ २० ॥

Sa paggalang at pagsamba kahit sa iisang ina, natatamo ang bunga na parang sa buong daigdig. Sa paggalang sa mga ina, malaking kabutihang-loob (pala) ang mapapasakin ko.

Verse 21

तस्मादभ्यधिकं पुण्यं भविष्यति दिने दिने । एकमुच्चरमाणोऽसौ राजभिः परिवारितः ॥ २१ ॥

Kaya nga, ang kaniyang kabutihang-loob (pala) ay lalago araw-araw. Kahit minsan lamang niya itong bigkasin, siya’y magiging taong pinalilibutan at pinararangalan ng mga hari.

Verse 22

प्रविष्टो नगरं रम्यं वैदिशं ऋद्धिसंयुतम् । हयस्थः प्रययौ राजा मोहिन्या सह तत्क्षणात् ॥ २२ ॥

Pagpasok sa marikit na lungsod ng Vidiśā na hitik sa kasaganaan, ang hari na nakasakay sa kabayo ay umalis agad sa sandaling iyon kasama si Mohinī.

Verse 23

ततो गृहवरं प्राप्य पूज्यमानो जनैर्नृपः । अवरुह्य हयातस्मान्मोहिनीं वाक्यमब्रवीत् ॥ २३ ॥

Pagkaraan, nang marating ng hari ang isang marangal na tahanan at siya’y pinarangalan ng mga tao, bumaba siya sa kabayo at nagsalita ng ganito kay Mohinī.

Verse 24

धर्मांगदस्य पुत्रस्य गृहे गच्छ मनोहरे । एष ते गुरुशुश्रूषां करिष्यति यथा गुणम् ॥ २४ ॥

O marikit, pumaroon ka sa bahay ng anak ni Dharmāṅgada. Siya’y maglilingkod sa iyo nang may wastong paggalang sa guro, ayon sa kanyang mga kabutihan.

Verse 25

न सखी नैव दासी ते शुश्रूषामाचरेदिति । सा चैवमुक्ता पत्या तु प्रस्थिता सुतमन्दिरम् ॥ २५ ॥

“Huwag kang maglingkod sa kanya bilang kaibigan, ni bilang alila.” Sa gayong salita ng asawa, siya’y umalis patungo sa bahay ng kanyang anak.

Verse 26

धर्मांगदेन सा दृष्टा गच्छंती मन्दिराय वै । आत्मनो भर्तृवाक्येन परित्यज्य महीपतीन् ॥ २६ ॥

Nakita ni Dharmāṅgada siya habang patungo sa mandir (templo); sa pagsunod sa salita ng sariling asawa, tinalikuran niya ang pakikisama at mga alok ng mga hari.

Verse 27

तिष्ठध्वं पितुरादेशादिमां शुश्रूषये ह्यहम् । स एवमुक्त्वा गत्वा तु बाहुभ्यां परिगृह्य वै । क्रमे पञ्चदशे प्राप्ते पर्यंके त्ववरोपयत् ॥ २७ ॥

“Manatili kayo rito, sa pagsunod sa utos ng ama; ako mismo ang maglilingkod at mag-aalaga sa kanya.” Pagkasabi nito, lumapit siya at binuhat siya sa dalawang bisig; pagdating sa ikalabinlimang baitang, inihiga niya siya sa isang higaan.

Verse 28

कांचने पट्टसूत्रेण रचिते कोमले दृढे । मृद्वास्तरणसंयुक्ते मणिरत्नविभूषिते ॥ २८ ॥

Ang higaan ay yari sa ginto, hinabing may mga sinulid na seda—malambot ngunit matibay—may banig na banayad na sapin, at pinalamutian ng mga perlas at mahahalagang hiyas.

Verse 29

रत्नदीपैश्च बहुशः खचिते सूर्यसप्रभे । ततः पादोदकं चक्रे मोहिन्या धर्मभूषणः ॥ २९ ॥

Pagkaraan, sa pook na kislap na parang araw at maraming ulit na pinalamutian ng mga lamparang hiyas, si Dharma-bhūṣaṇa, sa udyok ni Mohinī, ay naghanda ng tubig para sa paghuhugas ng mga paa.

Verse 30

सन्ध्यावल्या गुरुत्वेन ह्यपश्यत्तां नृपात्मजः । नैवमस्याभवद्दुष्टं मनस्तां मोहिनीं प्रति ॥ ३० ॥

Ngunit ang prinsipe, dahil sa paggalang kay Sandhyāvalī, ay hindi tumingin sa kanya; at ang kanyang isipan ay hindi nadungisan ng masamang hangarin laban sa mapang-akit na iyon.

Verse 31

सुकुमारोऽपि तन्वंगीं पीनोरुजघनस्तनीम् । मेने वर्षायुतसमामात्मानं च त्रिवत्सरम् ॥ ३१ ॥

Bagaman siya’y isang binatang maselan pa, inakala niyang ang babaeng payat ang mga biyas—ngunit bilugan ang balakang, mabigat ang mga hita at dibdib—ay waring may sampung libong taon; at inisip niyang ang sarili niya’y tatlong taong gulang lamang.

Verse 32

प्रक्षाल्य चरणौ तस्यास्तज्जलं शिरसि न्यधात् । उवाचावनतो भूत्वा सुकृती मातरस्म्यहम् ॥ ३२ ॥

Pagkahugas sa mga paa niya, inilagay niya ang tubig na iyon sa sarili niyang ulo. Yumukod siya nang may paggalang at sinabi ng taong mabuti, “Ina, ako ang iyong anak.”

Verse 33

इत्युक्त्वा नरनारीभिः स्वयं च श्रमनाशनम् । चकार सर्वभोगैस्तां युयोज च मुदान्वितः ॥ ३३ ॥

Pagkasabi nito sa mga lalaki at babae, siya mismo ang gumawa ng paglilingkod na nag-aalis ng pagod; at sa galak, ipinagkaloob niya sa kanya ang lahat ng kaginhawahan at kasiyahan.

Verse 34

क्षीरोदमथने जाते कुण्डले चामृतस्रवं । ये लब्धे दानवाञ्चित्वा पाताले धर्ममूर्त्तिना ॥ ३४ ॥

Nang maganap ang pag-ikot sa Karagatang Gatas, lumitaw ang dalawang hikaw at ang amṛta na umaagos. Nang makamtan iyon, si Dharma na may anyo ay nanaig sa mga Dānava at dinala ang mga iyon pababa sa Pātāla (daigdig sa ilalim).

Verse 35

मोहिन्या कर्णयोश्चक्रे स्वयमेव वृषांगदः । अष्टोत्तरसहस्रैश्च धात्रीफलनिभैः शुभैः ॥ ३५ ॥

Dahil kay Mohinī—ang kapangyarihan ng Māyā—si Vṛṣāṅgada mismo ang humubog ng mga hikaw para sa kanyang mga tainga, mga mapalad na hikaw na may isang libo at walong hiyas, bawat isa’y kahawig ng bunga ng dhātrī (āmalakī).

Verse 36

मौक्तिकै रचितैः शुभ्रैर्हारो देव्याः कृतो हृदि । निष्कं पलशतं स्वर्णं कुलिशायुतभूषितम् ॥ ३६ ॥

Isinuot sa dibdib ng Diyosa ang makinang na kuwintas na yari sa mapuputing perlas; at inihandog din ang isang gintong niṣka na may bigat na sandaang pala, pinalamutian ng mga palamuting tulad ng vajra.

Verse 37

हार लघूत्तरं चक्रे मातुर्नृपसुतस्तदा । वलया वज्रखचिता द्विरष्टौ करयोर्द्वयोः ॥ ३७ ॥

Pagkaraan, ang anak ng hari ay gumawa para sa kanyang ina ng isang kuwintas na mas magaan at mas pinong yari; at humubog din siya ng labing-anim na pulseras na may diyamante para sa dalawang kamay niya.

Verse 38

एकैके निष्ककोटीभिर्मूल्यविद्भिर्नरैः कृताः । केयूरनूपुरौ तस्या अनर्घौ स नृपात्मजः ॥ ३८ ॥

Bawat isa ay ginawa ng mga taong bihasa sa pagtaya ng halaga, na nagkakahalaga ng isang crore na niṣka bawat piraso. Ang kanyang mga kelat sa braso at mga pulseras sa bukung-bukong ay di-matatawaran—gaya ng ipinahayag ng prinsipe.

Verse 39

प्रददौ पितुरिष्टाया भूषणार्थं रविप्रभौ । कटिसूत्रं तु शर्वाण्या यदासीत्पावकप्रभम् ॥ ३९ ॥

Ipinagkaloob niya sa minamahal na asawa ng kanyang ama, bilang palamuti, ang isang bagay na nagniningning na tila araw; at ibinigay din niya ang panaling-baywang ni Śarvāṇī na kumikislap na parang apoy.

Verse 40

तद्भ्रष्टं भयभीतायाः संग्रामे तारकामये । कालनेमौ स्थिते राज्ये पतितं मूलपाचने ॥ ४० ॥

Sa digmaang Tārakāmaya, iyon ay nahulog mula sa kanya na nanginginig sa takot; at nang maitatag ni Kālanemi ang kanyang paghahari, ito’y napadpad sa pook ng pagluluto ng mga ugat-ugat.

Verse 41

तद्गृहीतं तु दैत्येन मयेन लोकमायिना । तं हत्वा मलये दैत्यं दैत्यकोटिसमावृतम् ॥ ४१ ॥

Ngunit iyon ay sinamsam ng Daitya na si Maya, ang tagapaghawak ng pandarayang-mundo. Pagkatapos patayin ang Daitya sa Bundok Malaya—kahit napaliligiran siya ng mga crore ng Daitya—(nagpatuloy ang bayani).

Verse 42

संवत्सररणे घोरे पितुर्वचनकारणात् । अवाप कटिसूत्रं तु दैत्यराजप्रियास्थितम् ॥ ४२ ॥

Sa nakapanghihilakbot na labang tumagal ng isang taon, dahil sa utos ng kanyang ama, nakuha niya ang panaling-baywang na iniingatan sa piling ng minamahal ng hari ng mga Daitya.

Verse 43

तद्ददौ पितुरिष्टायाः सानन्दपुलको नृपः । हिरण्यकशिपोः पूर्वं या भार्या लोकसुन्दरी ॥ ४३ ॥

Ang haring iyon—nanginginig sa galak at ligaya—ay ipinakasal siya sa minamahal na napiling nobya ng kanyang ama: siya na dating kinikilalang pinakamagandang asawa ni Hiraṇyakaśipu sa buong daigdig.

Verse 44

तस्याः सीमंतकश्चासीत्सौदामिनिसमप्रभः । सा प्रविष्टा समं पत्या यदा पावकमंगला ॥ ४४ ॥

Ang palamuting nasa hati ng kanyang buhok (sīmāntaka) ay kumislap na parang kidlat. At nang ang mapalad na ginang—si Pāvaka-maṅgalā—ay pumasok sa apoy kasama ang kanyang asawa, nasaksihan ang kababalaghang iyon.

Verse 45

समुद्रे क्षिप्य सीमन्तं दुःखेन महतान्विता । सागरस्तत्तु संगृह्य रत्नश्रेष्ठयुगं किल ॥ ४५ ॥

Sa tindi ng dalamhati, inihagis niya sa dagat ang sīmānta. Ang Karagatan, ayon sa salaysay, ay kinuha iyon—sapagkat iyon ay isang pares ng pinakadakilang hiyas.

Verse 46

ददौ धर्मांगदायाथ तस्य वीर्येण तोषितः । जनन्याः प्रददौ हृष्टः सूर्यकोटिसमप्रभम् ॥ ४६ ॥

Pagkaraan, nalugod sa kanyang kagitingan, ipinagkaloob niya iyon kay Dharmāṅgada; at sa galak, iginawad niya sa kanyang ina ang isang kaloob/biyaaya na kasingningning ng sampung milyong araw.

Verse 47

अग्निशौचे शुभे वस्त्रे कंचुके सुमनोहरे । सहस्रकोटिमूल्ये ते मोहिन्याः संन्यवेदयत् ॥ ४७ ॥

Pagkaraan, inihandog niya kay Mohinī ang mga mapalad na kasuotan na nilinis sa apoy—mga damit na kaakit-akit at marikit, at isang magandang kancuka (pang-itaas na panloob)—na ang bawat isa’y may halagang isang libong koṭi.

Verse 48

देवमाल्यं सुगंधाढ्यं तथा देवविलेपनम् । सर्वदेवगुरोः पूर्वं सिद्धहस्तात्सुदुर्लभम् ॥ ४८ ॥

Mga banal na kuwintas ng bulaklak na hitik sa halimuyak, gayundin ang banal na pamahid para sa pagpapahid sa katawan—ang mga ito’y naihanda noon pa para sa Guru ng lahat ng mga deva; tunay na napakabihira, kahit mula sa kamay ng mga siddha ay mahirap makamtan.

Verse 49

धर्मांगदेन वीरेण द्वीपानां विजये तथा । लब्धं तत् प्रददौ देव्या मोहिन्याः कामवर्द्धनम् ॥ ४९ ॥

Ang bayaning si Dharmāṅgada, sa kanyang pagwawagi sa mga pulo, ay nakamtan ang isang biyaya; at ang biyayang iyon—kaloob na nagpapalago ng pagnanasa—ay inihandog niya sa diyosang Mohinī.

Verse 50

संभूष्य परया भक्त्या पश्चात्षड्रसभोजनम् । आनीतं मातृहस्तेन भोजयामास भूमिप ॥ ५० ॥

Matapos parangalan siya nang may sukdulang bhakti, ang hari ay saka kumain ng pagkain na may anim na lasa, na dinala ng sariling kamay ng kanyang ina.

Verse 51

पुरस्तादेव जननीं वाक्यैः संबोध्य भूरिशः । मया त्वया च कर्तव्यं राज्ञो वाक्यं न संशयः ॥ ५१ ॥

Una, dapat nating kausapin si Ina nang may paggalang sa maraming pananalita; pagkatapos, ikaw at ako ay dapat tumupad sa utos ng hari—walang alinlangan dito.

Verse 52

या इष्टा नृपतेर्देवि सास्माकं हि गरीयसी । इष्टा या भूपतेर्भर्तुस्तस्या या दुष्टमाचरेत् ॥ ५२ ॥

O Diyosa, ang babaeng minamahal ng hari ay tunay na pinakamarangal sa amin. Ngunit sinumang babae na gumawa ng masama sa minamahal ng panginoon ng lupain (ang hari) ay kumikilos laban sa dharma.

Verse 53

सा पत्नी नरकं याति यावदिंद्राश्चतुर्दश । सापत्नभावं या कुर्याद्भर्तृस्नेहेष्टया सह ॥ ५३ ॥

Ang asawang iyon ay mapupunta sa impiyerno sa tagal ng pag-iral ng labing-apat na Indra—yaong, kasama ng babaeng kinagigiliwan sa pag-ibig ng kanyang asawa, ay nagpapalago ng sapātna-bhāva, ang diwa ng pagiging magkaribal na asawa.

Verse 54

तस्याः स्नेहवियोगार्थं तप्यते ताम्रभ्राष्टके । यथा सुखं भवेद्भर्तुस्तथा कार्यं हि भार्यया ॥ ५४ ॥

Upang mapawi ang labis na pagkakapit ng pag-ibig, siya’y pinapagdusa sa ibabaw ng nagbabagang kawaling tanso. Tunay, ang asawa ay dapat kumilos upang matiyak ang kapakanan at ligaya ng kanyang kabiyak.

Verse 55

अनुकूलं हितं तस्या इष्टाया भर्तुराचरेत् । यथा भर्ता तथा तां हि पश्येत वरवर्णिनि ॥ ५५ ॥

O marikit ang kutis, gawin niya ang mga bagay na kaaya-aya at kapaki-pakinabang sa minamahal na asawa, upang ang asawa naman ay tumingin sa kanya nang may gayunding mabuting kalooban.

Verse 56

हीनायाश्चापि शुश्रूषां कृत्वा याति त्रिविष्टपम् । पश्चात्स्थाने भवेत्सापि मनसा याभवत्प्रिये ॥ ५६ ॥

Kahit sa tapat na paglilingkod sa isang kaagaw na asawang mas mababa ang katayuan, nakakamit niya ang Triviṣṭapa (langit). Pagkaraan, ang isa pang babae ay umaabot din sa susunod na (mas mataas) na kalagayan, ayon sa naging disposisyon ng kanyang isipan, O minamahal.

Verse 57

सर्वान्भोगानवाप्नोति भर्तुरिष्टं प्रगृह्य हि । इर्ष्याभावपरित्यागात्सर्वेश्वरपदं लभेत् ॥ ५७ ॥

Ang sinumang tapat na yumayakap sa minamahal ng kaniyang asawa ay nagkakamit ng lahat ng kaligayahan; at sa pagtalikod sa paninibugho—sa kawalan ng inggit—maaari siyang umabot sa pinakadakilang kalagayan ng pagka-Panginoon.

Verse 58

सपत्नी या सपत्न्यास्तुःशुश्रूषां कुरुते सदा । भर्तुरिष्टां संनिरीक्ष्य तस्या लोकोऽक्षयो भवेत् ॥ ५८ ॥

Ang asawang laging naglilingkod nang may paggalang sa kapwa-asawa ng kaniyang asawa, at kumikilos ayon sa minamahal ng asawa, ay magkakamit ng di-nasisirang dako ng langit.

Verse 59

भर्तुरिष्टा पुरा वेश्या ह्यभवत्सा कुलेषु वै । शूद्रजातेः सुदुष्टस्य परित्यक्तक्रियस्य तु ॥ ५९ ॥

Noon, siya’y naging isang kurtisanang minamahal ng kaniyang asawa at nakikisalamuha sa mga kagalang-galang na sambahayan; ngunit nang maglaon ay naiuugnay siya sa isang lalaking Śūdra na lubhang masama at tumalikod sa lahat ng itinakdang ritwal at tungkulin.

Verse 60

आचरद्वेश्यया सार्द्धं सा भार्या पतिरंजिनी । प्रक्षालनं द्वयोः पादौ द्वयोरुच्छिष्टभोजिनी ॥ ६० ॥

Ang asawang iyon, na nagnanais pasayahin ang kaniyang asawa, ay kumilos na tila isang kurtisana; hinugasan niya ang mga paa ng dalawa at kinain ang mga tira ng dalawa.

Verse 61

उभयोरप्यधः शेते उभयोर्वै हितं रता । वेश्यया वार्यमाणापि सदाचारपथे स्थिता ॥ ६१ ॥

Siya’y nahihiga sa ilalim ng dalawa, nakatuon sa kapakanan ng dalawa; at kahit pigilan ng kurtisana, nananatili siyang matatag sa landas ng mabuting asal.

Verse 62

एवं शुश्रीषयंत्या हि भर्तारं वेश्यया सह । जगाम सुमहान्कालो वर्तंत्या दुःखसागरे ॥ ६२ ॥

Kaya nito, patuloy niyang pinagsilbihan ang kanyang asawa—kahit nakikisama ito sa isang babaeng bayaran—at napakahabang panahon ang lumipas para sa kanya, habang namumuhay siya sa dagat ng dalamhati.

Verse 63

अपरस्मिन्दिने भर्ता माहिषं मूलकान्वितम् । अभक्षयत निष्पावं दुर्मेधास्तैलमिश्रितम् ॥ ६३ ॥

Sa ibang araw, ang hangal na asawa ay kumain ng karne ng kalabaw na may labanos, at kumain din ng niṣpāva (isang uri ng beans) na hinaluan ng langis.

Verse 64

तदपथ्यभुजस्तस्य अवमन्य पतिव्रताम् । अभवद्दारुणो रोगो गुदे तस्य भगंदरः ॥ ६४ ॥

Dahil kumain siya ng hindi nararapat at hinamak ang kanyang asawang pativratā (tapat at malinis), sumiklab sa kanya ang isang kakila-kilabot na karamdaman—bhagandara, isang fistula sa kanyang puwit.

Verse 65

संदह्यमानोऽतितरां दिवा रात्रौ स भूरिशः । तस्य गेहे स्थितं वित्तं समादाय जगाम सा ॥ ६५ ॥

Ang mayamang lalaki ay labis na nagdusa, na parang sinusunog nang matindi araw at gabi; at kinuha niya ang kayamanang nasa bahay nito at umalis.

Verse 66

वेश्यान्यस्मैददौ प्रीत्या यूने कामपरायणा । ततः स दीनवदनो व्रीडया च समन्वितः ॥ ६६ ॥

Palibhasa’y nahuhumaling sa pita ng laman, buong lambing niyang ipinagkaloob sa kanya—bagaman bata pa—ang mga babaeng bayaran. Pagkaraan, siya’y nanlumo, bagsak ang mukha, at nilamon ng hiya.

Verse 67

उवाच प्ररुदन्भार्यां शूद्रो व्याकुलचेतनः । परिपालय मां देवि वेश्यासक्तं सुनिष्ठुरम् ॥ ६७ ॥

Sa kaguluhan ng isip, umiyak ang Śūdra at sinabi sa kanyang asawa: “Ingatan mo ako, mahal ko—ako na napalapit sa isang bayarang babae at naging lubhang matigas ang puso.”

Verse 68

न मयोपकृतं किंचित्तव सुंदरि पापिना । रमते वेश्यया सार्द्धं बहूनब्दान्सुमध्यमे ॥ ६८ ॥

“O kagandahan, ako—makasalanan—ay wala man lang nagawang kabutihan para sa iyo. Sa maraming taon, o may baywang na payat, siya’y nagliligaya kasama ng isang bayarang babae.”

Verse 69

यो भार्यां प्रणतां पापोनानुमन्येत गर्वितः । सोऽशुभानि समाप्नोति जन्मानि दश पंच च ॥ ६९ ॥

Ang makasalanan at mapagmataas na lalaking hindi tumatanggap o nagbibigay-galang sa asawang yumuyuko nang mapagpakumbaba ay daranas ng kapahamakan at magkakamit ng sampu at lima—labinlimang—di-mabubuting kapanganakan.

Verse 70

दिवाकीर्तिगृहे तस्माद्योनिं प्राप्स्यामि गर्हिताम् । तवापमानतो देवि मनो न कलुषीकृतम् ॥ ७० ॥

Kaya nga, sa bahay ni Divākīrti ay tatanggap ako ng isang kapanganakang hinahamak; subalit, O Diyosa, ang aking isip ay hindi nadungisan ng paghamak na ibinigay mo sa akin.

Verse 71

इति भर्तृवचः श्रुत्वा भार्या भर्तारमब्रवीत् । पुराकृतानि पापानि दुःखानि प्रभवंति हि । तानि सक्षमते विद्वान् स विज्ञेयो नृणां वरः ॥ ७१ ॥

Nang marinig ang mga salita ng asawa, sumagot ang babae: “Tunay nga, ang mga kasalanang nagawa noon ang pinagmumulan ng pagdurusa. Ang marunong na nagtitiis nito nang may pagtitimpi ay dapat kilalaning pinakamainam sa mga tao.”

Verse 72

तन्मया पापया पापं कृतं वै पूर्वजन्मनि । तद्भजंत्या न मे दुःखं न विषादः कथंचन ॥ ७२ ॥

Ako—bagaman makasalanan—ay tunay na nakagawa ng kasalanan sa dating buhay. Ngunit habang sinasamba ko Siya nang may bhakti, wala sa akin ang dalamhati at ni anino ng panghihina ng loob.

Verse 73

एवमुक्त्वा समाश्वास्य भर्तारमनुशास्य च । अनीतं जनकाद्वित्तं बंधुभ्यो वरवर्णिनी ॥ ७३ ॥

Pagkasabi nito, inaliw niya ang asawa at pinayuhan. Pagkaraan, ang babaeng may magandang kutis ay ipinamahagi sa mga kamag-anak ang yaman na dinala mula sa bahay ng kanyang ama.

Verse 74

क्षीरोदनिलयावासं मन्यते स्म सती पतिम् । दिवा दिवा त्रिर्यत्नेन रात्रौ गुह्यविशोधनम् ॥ ७४ ॥

Itinuring ng tapat na asawa ang kanyang kabiyak na wari’y nananahan sa tahanan ng Karagatang Gatas. Araw-araw, sa tatluhang masusing pagsisikap, at sa gabi rin, isinagawa niya ang lihim na mga ritwal ng paglilinis.

Verse 75

रजनीकरवृक्षोत्थं गृह्य निर्यासमंजसा । नखेन पातयेद्भर्तुः क्रिमीन्कुष्ठाच्छनैः शनैः ॥ ७५ ॥

Kunin ang dagtang lumalabas sa punong rajanīkara, at gamit ang kuko, marahang alisin ang mga uod sa sugat ng ketong ng asawa—dahan-dahan, paisa-isa.

Verse 76

मयूरपुच्छसंयुक्तं पवनं चाकरोत्तदा । न देवि रात्रौ स्वपिति न दिवा च वरानना ॥ ७६ ॥

Pagkaraan, lumikha siya ng hanging may kasamang mga balahibo ng buntot ng pabo-real; at, O diyosa—O marikit ang mukha—hindi siya natulog sa gabi ni sa araw.

Verse 77

भर्तृदुःखेन संतप्ता अपश्यज्ज्वलितं जगत् । यद्यस्ति वसुधा देवी पितरो देवतास्तथा ॥ ७७ ॥

Nasusunog sa pighati para sa kanyang asawa, nakita niya ang buong mundo na parang nagliliyab. "Kung ang diyosang Lupa ay umiiral, at gayundin ang mga Ninuno at ang mga diyos..."

Verse 78

कुर्वंतु रोगहीनं मे भर्तारं गतकल्मषम् । चंडिकायै प्रदास्यामि रक्तं मांससमुद्भवम् ॥ ७८ ॥

"Nawa'y palayain nila ang aking asawa mula sa sakit at linisin sa kasalanan. Kay Caṇḍikā ay mag-aalay ako ng dugo na nagmumula sa laman."

Verse 79

नृच्छागमहिषोपेतं भर्तुरारोग्यहेतवे । सादरं कारयिष्यामि उपवासान्दशैव तु ॥ ७९ ॥

Para sa kalusugan ng aking asawa, magalang kong isasaayos ang rito na may mga alay kabilang ang isang tao, isang kambing, at isang kalabaw, at ako ay mag-aayuno ng sampung beses.

Verse 80

शरीरं स्थापयिष्येऽहं सूक्ष्मकंटकसंस्तरे । नोपभोक्ष्यामि मधुरं नोपभोक्ष्यामि वै घृतम् ॥ ८० ॥

"Ilalagay ko ang aking katawan sa higaan ng matutulis na tinik. Hindi ako kakain ng matatamis, at hindi rin ako gagamit ng ghee."

Verse 81

बाह्याभ्यंगविहीनाहं संस्थास्ये दिनसंचयम् । जीवतां रोगहीनो हि भर्ता मे शरदां शतम् ॥ ८१ ॥

Na pinagkaitan ng panlabas na langis, ako ay manghihina araw-araw. Para sa aking asawa—habang ako ay nabubuhay—nawa'y manatili siyang walang sakit sa loob ng isandaang taglagas.

Verse 82

एवं प्रव्याहरंती सा वासरे वासरे गते । अथ कालेन चाल्पेन त्रिदोषोऽस्य व्यजायत ॥ ८२ ॥

Kaya nito, habang inuulit niya ang mga salitang iyon araw-araw, di naglaon ay sumiklab sa kanya bilang karamdaman ang tatlong doṣa—vāta, pitta, at kapha.

Verse 83

त्रिकटुं प्रददौ भर्तुर्यत्नेन महता तदा । शीतार्तः कंपमानोऽसौ पत्न्यंगुलिमखंडयत् ॥ ८३ ॥

Pagkaraan, sa malaking pagsisikap, ibinigay niya sa asawa ang trikaṭu—tatlong maanghang na sangkap. Ngunit siya, giniginaw at nanginginig, ay nakadurog (nakasugat) sa daliri ng kanyang maybahay.

Verse 84

उभयोर्दतयोः श्लेषः सहसा समपद्यत । तत्खंडमंगुलेर्वक्त्रे स्थितं नृपतिवल्लभे ॥ ८४ ॥

Bigla, nagbanggaan at nagkakapit ang kanilang mga ngipin; at ang naputol na piraso ay naipit sa bibig ni Aṅguli, ang minamahal ng hari.

Verse 85

अथ विक्रीय वलयं क्रीत्वा काष्ठानि भूरिशः । चितां सार्पिर्युतां चक्रे मध्ये धृत्वा पतिं तदा ॥ ८५ ॥

Pagkaraan, ipinagbili niya ang kanyang pulseras at bumili ng maraming panggatong; inihanda niya ang punerarya na pyre na pinahiran ng ghee, at inilagay ang asawa sa gitna nito.

Verse 86

अवरुह्य च बाहुभ्यां पादेनाकृष्य पावकम् । मुखे सुखं समाधाय हृदये हृदयं तथा ॥ ८६ ॥

Bumaba siya, at sa pamamagitan ng kanyang dalawang bisig at ng kanyang paa ay hinila niya palapit ang banal na apoy; saka inilagay ang sukha, ang ginhawa, sa bibig, at gayundin ay inilagay ang puso sa loob ng puso.

Verse 87

जघने जघनं देवि आत्मनः संनिवेश्य वै । दाहयामास कल्याणी भर्तुर्देहं रुजान्वितम् ॥ ८७ ॥

O Diyosa, inilapat niya ang sariling balakang sa balakang ng asawa; at ang mapalad na babae ay sinunog ang katawan ng kanyang kabiyak, bagaman ito’y dinadapuan ng kirot.

Verse 88

आत्मना सह चार्वंगी ज्वलिते जातवेदसि ॥ ८८ ॥

Kasama ang sarili niyang pagkatao, ang babaeng may marikit na mga sangkap ay pumasok sa naglalagablab na Jātavedas, ang banal na apoy.

Verse 89

विमुच्य देहं सहसा जगाम पतिं समादाय च देवलोकम् । विशोधयित्वा बहुपापसंघान्स्वकर्मणा दुष्करसाधनेन ॥ ८९ ॥

Bigla niyang binitiwan ang katawan at agad na lumisan—kasama ang kanyang asawa—patungo sa daigdig ng mga deva; at sa sariling gawa niyang mahirap na panata, nalinis niya ang nagkapatong-patong na kasalanan.

Verse 90

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे पतिव्रतोपाख्यानं नाम षोडशोऽध्यायः ॥ १६ ॥

Sa ganito nagtatapos ang ikalabing-anim na kabanata, na tinatawag na “Salaysay ng Pativratā (ang tapat at dalisay na asawa),” sa Uttara-bhāga ng kagalang-galang na Bṛhannāradīya Purāṇa.