
Sukta 9.89
Soma Pavamāna
บทสรรเสริญปวะมานะสั้น ๆ นี้ยกย่องโสมะเมื่อถูกชำระให้บริสุทธิ์—ไหลหลั่งดุจฝนจากสวรรค์ ลงสู่ “ตักของมารดา” (คือที่กรอง/สถานที่คั้น) และซึมเข้าสู่ผู้บูชาเป็นพลังและความหวาน โสมะถูกจินตนาการเป็นอาชาทรงฤทธิ์ หลังดุจน้ำผึ้ง เทียมกับรถศึกที่ล้อกว้าง ถูกชำระโดย “พี่น้องหญิง” (คือสายน้ำ) และถูกขับเคลื่อนไปสู่เหล่าเทพ บทสวดลงท้ายด้วยคำวอนตรง ๆ: ขอให้โสมะผู้บริสุทธิ์เพื่ออินทรา ประทานทรัพย์เรืองรองและพลังวีรบุรุษอันงดงามที่พิชิตสิ่งกีดขวางได้
Mantra 1
प्रो स्य वह्निः पथ्याभिरस्यान्दिवो न वृष्टिः पवमानो अक्षाः । सहस्रधारो असदन्न्यस्मे मातुरुपस्थे वन आ च सोमः ॥
เขาเคลื่อนไปข้างหน้า—ผู้แบกพลังแห่งไฟ—ไปตามหนทางอันชอบธรรม; ดุจฝนจากฟากฟ้า ผู้ชำระให้บริสุทธิ์หลั่งไหลออกมา. โสมะ (Soma) ผู้มีธาราพันสาย ตั้งมั่นอยู่ภายในเรา—ในตักของมารดา ในพงไพรที่งอกงาม—และมาถึงทุ่งแห่งภาวะของเรา.
Mantra 2
राजा सिन्धूनामवसिष्ट वास ऋतस्य नावमारुहद्रजिष्ठाम् । अप्सु द्रप्सो वावृधे श्येनजूतो दुह ईं पिता दुह ईं पितुर्जाम् ॥
โอ้ราชาแห่งสายน้ำ โอ้วสิษฐะ (Vasiṣṭha) เขาสวมอาภรณ์แล้ว และขึ้นสู่เรือที่เร็วที่สุดแห่ง ṛta (ระเบียบอันเที่ยงธรรมของจักรวาล). ในห้วงน้ำ หยดนั้นเติบใหญ่ ถูกขับเคลื่อนด้วยพลังเหยี่ยว; บิดาคั้นเขาออกมา และเขาก็คั้นสายญาติแห่งบิดาออกมา.
Mantra 3
सिंहं नसन्त मध्वो अयासं हरिमरुषं दिवो अस्य पतिम् । शूरो युत्सु प्रथमः पृच्छते गा अस्य चक्षसा परि पात्युक्षा ॥
พวกเขาเข้าใกล้เขาดุจเข้าใกล้สิงห์—ไม่รู้เหน็ดเหนื่อยในความรื่นรมย์อันหวานดุจน้ำผึ้ง—ผู้เป็นสีทองและแดงเรื่อ เป็นเจ้าแห่งฟ้านี้. เขาเป็นวีรบุรุษ ผู้แรกในศึกสงคราม แสวงหารัศมี (โคแห่งแสง); ด้วยทัศนะของเขา พลังแห่งโคผู้เป็นพฤษภย่อมเวียนไปทั่วทุกทิศ.
Mantra 4
मधुपृष्ठं घोरमयासमश्वं रथे युञ्जन्त्युरुचक्र ऋष्वम् । स्वसार ईं जामयो मर्जयन्ति सनाभयो वाजिनमूर्जयन्ति ॥
เขาทั้งหลายเทียมม้าศึกผู้มีหลังเป็นน้ำผึ้ง น่าเกรงขามและไม่รู้เหน็ดเหนื่อย เข้ากับรถศึกที่มีล้อกว้าง เคลื่อนไปอย่างสูงส่ง เหล่าพี่น้องสตรีและญาติใกล้ชิดชำระขัดเกลาเขา; ผู้มีสะดือเดียวกันเสริมพลังให้ผู้ว่องไวด้วยเรี่ยวแรง
Mantra 5
चतस्र ईं घृतदुहः सचन्ते समाने अन्तर्धरुणे निषत्ताः । ता ईमर्षन्ति नमसा पुनानास्ता ईं विश्वतः परि षन्ति पूर्वीः ॥
พลังทั้งสี่ผู้รีดน้ำนมเป็นฆี (ghṛta) เกาะเกี่ยวกับเขา นั่งร่วมกันในฐานภายในอันเดียวกัน นางทั้งหลายทำให้เขาไหลริน ชำระเขาด้วยนมัสการ; และเหล่าโบราณกาลนั้นโอบล้อมเขาจากทุกทิศทุกทาง
Mantra 6
विष्टम्भो दिवो धरुणः पृथिव्या विश्वा उत क्षितयो हस्ते अस्य । असत्त उत्सो गृणते नियुत्वान्मध्वो अंशुः पवत इन्द्रियाय ॥
เขาคือเสาค้ำแห่งฟ้า คือฐานรองแห่งแผ่นดิน; โลกทั้งปวงที่ตั้งถิ่นฐานอยู่ล้วนอยู่ในมือของเขา บ่อน้ำพุของเขาถูกตั้งไว้เพื่อผู้สรรเสริญ ผูกเทียมด้วยกำลังทั้งหลาย; ลำแสงอันหวานดุจน้ำผึ้งไหลริน เพื่อฤทธิ์เดชของอินทระ (Indra)—มุ่งสู่ความเป็นใหญ่แห่งชัยชนะ
Mantra 7
वन्वन्नवातो अभि देववीतिमिन्द्राय सोम वृत्रहा पवस्व । शग्धि महः पुरुश्चन्द्रस्य रायः सुवीर्यस्य पतयः स्याम ॥
ผู้พิชิต ผู้ถูกลมพัดพา จงมุ่งสู่หนทางที่เหล่าเทพค้นพบ; เพื่ออินทรา โอ โสมะ ผู้สังหารผู้กีดขวาง จงชำระตนให้บริสุทธิ์. ขอประทานแก่เราซึ่งทรัพย์อันยิ่งใหญ่ เปล่งประกายมากมาย; ขอให้เราเป็นเจ้าแห่งพลังวีรบุรุษ อันงามในฤทธิ์เดช.
The hymn praises Soma as Pavamāna—Soma while being purified through the filter—then offered especially for Indra’s strength and victory.
It describes Soma’s abundant, many-channel flow during purification and symbolically suggests overflowing vitality and inspiration spreading in many currents.
Soma is poetically imagined as a powerful horse yoked to a chariot, while the “sisters” are the cleansing waters that wash and strengthen him during the filtering process.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.