
Sukta 3.8
Viśvāmitra Gāthina (RV 3.8 attribution)
Vanaspati (sacrificial tree/post as divine support)
Triṣṭubh
บทสวดนี้สรรเสริญวานัสปติ—ต้นไม้/เสาศักดิ์สิทธิ์ที่เตรียมไว้เพื่อยัชญะ—ในฐานะที่ค้ำจุนพิธีอย่างมีชีวิต เป็นพลังทิพย์ที่รองรับและนำเครื่องบูชาไปถึงเหล่าเทพ และทำให้พิธีมั่นคง ขออำนวยพรแก่การชโลม เจิม การยกตั้ง และการแต่งรูปเสาไม้ด้วย “น้ำผึ้งทิพย์” และวอนให้ความมั่งคั่ง วงศ์วาน และความเจริญอันเป็นมงคลบังเกิดแก่ผู้ประกอบยัชญะ
Mantra 1
अञ्जन्ति त्वामध्वरे देवयन्तो वनस्पते मधुना दैव्येन । यदूर्ध्वस्तिष्ठा द्रविणेह धत्ताद्यद्वा क्षयो मातुरस्या उपस्थे ॥
ในพิธีบูชา เหล่าผู้ใฝ่เทพเจ้าเจิมท่าน—โอ เจ้าแห่งพฤกษา (Vanaspati)—ด้วยน้ำผึ้งทิพย์ (madhu). เมื่อท่านตั้งตรงชูขึ้น จงวางทรัพย์ภายในไว้ ณ ที่นี้; หรือเมื่อท่านมีที่พำนักในตักของมารดานี้ (แผ่นดิน) ก็จงสถาปนาผลได้ให้มั่นคงเช่นกัน.
Mantra 2
समिद्धस्य श्रयमाणः पुरस्ताद्ब्रह्म वन्वानो अजरं सुवीरम् । आरे अस्मदमतिं बाधमान उच्छ्रयस्व महते सौभगाय ॥
เอนกายเข้าหาไฟที่ถูกจุดแล้ว เบื้องหน้าเถิด; ด้วยพรหมัน (brahman) คือวาจาศักดิ์สิทธิ์ จงพิชิตพลังอันไม่เสื่อมและกล้าหาญ; จงขับไล่ความคดเคี้ยวแห่งใจให้ไกลจากเรา; จงผุดสูงขึ้นเพื่อศุภมงคลอันยิ่งใหญ่.
Mantra 3
उच्छ्रयस्व वनस्पते वर्ष्मन्पृथिव्या अधि । सुमिती मीयमानो वर्चो धा यज्ञवाहसे ॥
จงผุดสูงขึ้นเถิด โอ้เจ้าแห่งพฤกษา วนัสปติ (vanaspati) บนยอดสูงแห่งแผ่นดิน; เมื่อถูกกำหนดวัดด้วยความกลมกลืนอันดีแล้ว จงสถาปนารัศมีไว้แก่ผู้แบกพายัญ (yajñavāhase).
Mantra 4
युवा सुवासाः परिवीत आगात्स उ श्रेयान्भवति जायमानः । तं धीरासः कवय उन्नयन्ति स्वाध्यो मनसा देवयन्तः ॥
เขาเยาว์วัย นุ่งห่มงาม และถูกโอบล้อมด้วยรัศมีของตนเองแล้วจึงมา; แม้ขณะกำเนิด เขาก็ยิ่งประเสริฐขึ้น. เหล่าฤษีผู้มั่นคง กวีทั้งหลาย ยกเขาขึ้นสูง—ด้วยใจที่ฝึกตน—ผู้มุ่งสู่เทพ.
Mantra 5
जातो जायते सुदिनत्वे अह्नां समर्य आ विदथे वर्धमानः । पुनन्ति धीरा अपसो मनीषा देवया विप्र उदियर्ति वाचम् ॥
ผู้บังเกิดแล้ว ย่อมบังเกิดอีกในความเป็น “วันอันงาม” แห่งบรรดาวันทั้งหลาย เติบโตขึ้นในความเคลื่อนไหวร่วมกัน ในสภาชุมนุม (vidatha). เหล่าผู้มั่นคงผู้รู้ ย่อมชำระกิจการทั้งหลาย (apasaḥ) ด้วยปัญญาอันดลใจ (manīṣā); ฤๅษีผู้มุ่งสู่เทพ (vipra) ยกถ้อยคำศักดิ์สิทธิ์ (vāc) ขึ้นสูง.
Mantra 6
यान्वो नरो देवयन्तो निमिम्युर्वनस्पते स्वधितिर्वा ततक्ष । ते देवासः स्वरवस्तस्थिवांसः प्रजावदस्मे दिधिषन्तु रत्नम् ॥
โอ้เจ้าแห่งพฤกษา (vanaspati) สิ่งใดที่เหล่ามนุษย์ผู้แสวงหาเทพ (nara) ได้วัดกำหนดไว้ หรือสิ่งใดที่ขวานอันสว่างไสว (svadhiti) ได้สกัดแต่ง—ขอให้เหล่าเทพผู้ตั้งมั่นในรัศมีของตนเอง (svar) วางไว้ในเรา ซึ่งรัตนะอันอุดมด้วยบุตรหลานและความงอกเงย.
Mantra 7
ये वृक्णासो अधि क्षमि निमितासो यतस्रुचः । ते नो व्यन्तु वार्यं देवत्रा क्षेत्रसाधसः ॥
สิ่งทั้งหลายที่ถูกตัดแล้วตั้งไว้เหนือแผ่นดิน ผู้ถือทัพพี (sruc) ด้วยการควบคุมอันเที่ยงตรง—ขอให้สิ่งเหล่านั้นชนะเพื่อเรา ซึ่งความอุดมอันประเสริฐยิ่ง ในหนทางมุ่งสู่เทพ; เพราะเขาเหล่านั้นคือผู้ทำให้ “เขตนา” (kṣetra) สำเร็จ คือพื้นดินอันจัดระเบียบแห่งการงาน.
Mantra 8
आदित्या रुद्रा वसवः सुनीथा द्यावाक्षामा पृथिवी अन्तरिक्षम् । सजोषसो यज्ञमवन्तु देवा ऊर्ध्वं कृण्वन्त्वध्वरस्य केतुम् ॥
ขอให้อาทิตยะทั้งหลาย (Ādityas), รูทราทั้งหลาย (Rudras), วสุทั้งหลาย (Vasus)—ผู้ชี้นำอันงาม—พร้อมด้วยฟ้าและดิน แผ่นดินนี้และอันตริกษะ (antarikṣa) มีใจเป็นหนึ่ง คุ้มครองยัญพิธี; ขอให้ทวยเทพยก “เกตุ” (ketu) คือธงหมายแห่งอัธวร (adhvara) ให้สูงขึ้นเบื้องบน.
Mantra 9
हंसा इव श्रेणिशो यतानाः शुक्रा वसानाः स्वरवो न आगुः । उन्नीयमानाः कविभिः पुरस्ताद्देवा देवानामपि यन्ति पाथः ॥
ดุจหงส์เรียงแถวโผมาอย่างเป็นระเบียบ นุ่งห่มด้วยความสุกใส เปล่งเสียง “svar” แล้วมาถึงเรา; เมื่อถูกยกนำขึ้นโดยกวีผู้หยั่งรู้ (kavi) ที่อยู่เบื้องหน้า เหล่าเทพย่อมดำเนินไปตามหนทางที่ไปถึงเหล่าเทพ.
Mantra 10
शृङ्गाणीवेच्छृङ्गिणां सं ददृश्रे चषालवन्तः स्वरवः पृथिव्याम् । वाघद्भिर्वा विहवे श्रोषमाणा अस्माँ अवन्तु पृतनाज्येषु ॥
ดุจเขาของผู้มีเขาที่เห็นพร้อมกันเป็นคู่เป็นแถว—บนแผ่นดินนี้ ผู้ทรง caṣāla และผู้ก้องเสียง “svar” ปรากฏ. ไม่ว่าจะอยู่กับหมู่นักขับ หรือในเสียงเรียกเชิญวิงวอน ขอให้ท่านทั้งหลายทรงสดับ แล้วคุ้มครองเราในศึกชิงความเป็นใหญ่.
Mantra 11
वनस्पते शतवल्शो वि रोह सहस्रवल्शा वि वयं रुहेम । यं त्वामयं स्वधितिस्तेजमानः प्रणिनाय महते सौभगाय ॥
โอ้เจ้าแห่งพฤกษา จงงอกงามด้วยหน่อร้อยหน่อเถิด; ด้วยหน่อพันหน่อ ขอให้พวกเราก็งอกงามด้วย. ผู้ซึ่งขวานอันส่องประกาย (svadhiti) นี้ได้นำให้ก้าวหน้าไปแล้ว—ขอจงนำพวกเราไปสู่ศุภมงคลอันยิ่งใหญ่ สู่ความไพศาลแห่งภาวะที่บรรลุแล้ว.
Vanaspati is the consecrated sacred wood—often the sacrificial post/tree element—honored as a divine support that upholds the yajña and helps bring blessings back to the worshippers.
The anointing marks consecration: sweetness and purity are symbolically placed into the ritual support so it becomes fit to carry offerings and to attract prosperity and well-being.
It repeatedly asks for draviṇa (wealth), ratna (treasure), prajā (progeny), and expansive growth—pictured as the tree sprouting with hundreds and thousands of shoots.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.