Ayodhya in the Ramcharitmanas

ข้าพเจ้ากราบไหว้นครอโยธยาอันศักดิ์สิทธิ์ยิ่ง และแม่น้ำสรยู ผู้ทำลายมลทินแห่งกลียุค แล้วข้าพเจ้านมัสการบุรุษและสตรีในนคร ซึ่งองค์ภควันทรงมีความเมตตาต่อพวกเขาไม่น้อย ผู้กล่าวร้ายนางสีดา พระองค์ทรงปลดปล่อยให้พ้นจากกองบาป…

พระรามทรงให้ที่พึ่งแก่สุครีพและวิภีษณะทั้งสอง ดังที่ทุกคนย่อมทราบ พระนามของพระองค์ทรงอุปถัมภ์ผู้ยากไร้นับไม่ถ้วน พระเกียรติอันประเสริฐรุ่งโรจน์ทั้งในโลกและในพระเวท พระรามทรงรวบรวมกองทัพหมีและวานร…

ด้วยวิธีนี้ข้าพเจ้าได้ขจัดความสงสัยทั้งปวงให้ไกลไป และตั้งธุลีแห่งบาทบัวบุญของครูบาอาจารย์ไว้บนศีรษะ อีกครั้งข้าพเจ้าประนมมืออ้อนวอนทุกท่าน ขอผู้ใดที่เพลิดเพลินในเรื่องราวศักดิ์สิทธิ์นี้อย่าได้มีความบกพร่อง…

พระเวทและพระปุราณะกล่าวว่า การมองเห็น การสัมผัส การอาบน้ำ และการดื่มน้ำนั้น ย่อมกำจัดบาปทั้งปวง ความรุ่งโรจน์ของแม่น้ำบริสุทธิ์นี้เป็นอนันต์และยิ่งใหญ่ยิ่งนัก แม้ศารทาผู้มีปัญญาบริสุทธิ์ก็ไม่อาจพรรณนาได้…

ผู้ฟังทั้งสามประเภทในสมาคม คือ เมือง หมู่บ้าน และนคร ทั้งสองฝั่งแม่น้ำ และสมาคมของนักบุญคืออโยธยาอันไม่มีผู้ใดเปรียบ รากแห่งความมงคลทั้งปวง

ด้วยความคิดเช่นนี้ ข้าพเจ้าเปิดเผยความหลงผิดของตน ขอองค์พระผู้เป็นเจ้าทรงเมตตาผู้รับใช้ของพระองค์และขจัดความหลงผิดนั้นเสีย อานุภาพแห่งนามของพระรามเป็นอนันต์ พวกนักบุญ พระเวทางค์ และอุปนิษัททั้งหลายต่างสรรเสริญนามนั้น พระศัมภูผู้ไม่สูญสลาย…

แดนแห่งความสุข หากท่านพอใจในข้าพเจ้า และทราบว่าข้าพเจ้าเป็นบริวารของท่านแท้จริง ขอพระผู้เป็นนายทรงขจัดความไม่รู้ของข้าพเจ้า ด้วยการเล่าเรื่องรามในหลายประการ ผู้ใดมีเรือนอยู่ใต้ต้นกัลปพฤกษ์ ผู้นั้นจะต้องทนทุกข์เพราะความยากจนหรือ…

ผู้ไม่รู้ไม่เข้าใจอวิชชาของตนเอง และสรรพสัตว์ผู้เฉื่อยชาทั้งหลายก็วางโทษความหลงไว้ที่พระเจ้า ดังที่ผู้มีความเข้าใจผิดเห็นท้องฟ้าปกคลุมด้วยชั้นเมฆ จึงกล่าวว่าพระอาทิตย์ถูกปกคลุม และดังที่ผู้ที่จ้องมองขณะกดนิ้วที่ตา เห็นดวงจันทร์สองดวง…

ที่นั่น ลูกของพ่อ จงรับสุขอันยิ่งใหญ่ และเมื่อเวลาผ่านไปสักประการ เจ้าจะได้เกิดเป็นกษัตริย์แห่งอโยธยา ครั้นถึงเวลานั้น เราจะได้เป็นบุตรของเจ้า

พระเทวดาทั้งหมดเสด็จกลับสู่วิมานของตน และแผ่นดินก็พักใจได้สงบ บัญญัติใดที่พระพรหมทรงประทาน พระเทวดาทั้งหมดยินดีปฏิบัติมิได้ผัดผ่อน ทรงรับกายเป็นสัตว์ป่าบนแผ่นดิน และมีกำลังและพระเดชมิอาจเปรียบประมาณ ภูเขา ต้นไม้…

ไกยเกยี ธิดาแห่งกษัตริย์เกกาย และสุมิตรา ทั้งสองต่างก็ให้กำเนิดบุตรผู้งดงาม ความปีติ ความมั่งคั่ง ฤดูกาล และการชุมนุมนั้น แม้พระสรัสวดีหรือเศษะ ราชาแห่งนาค ก็พรรณนาไม่ได้ นครอโยธยาเปล่งประกายในลักษณะเช่นนี้…

จงส่งทูตไปยังเมืองอโยธยา ให้ไปเชิญพระเจ้าทศรถและนำเสด็จมา พระราชาทรงปีติยินดีตรัสว่า ดีแล้ว ท่านผู้กรุณา แล้วทรงเรียกทูตให้ออกไปในเวลานั้น แล้วทรงเรียกประชาชนผู้เป็นหัวหน้าทั้งปวงมา ทั้งหลายมาถึงแล้วกราบไหว้ด้วยความเคารพ จงตกแต่งตลาด ถนน…

ทรงได้ยินข่าวแล้ว ผู้นำแห่งวงศ์ภฤคุจึงเสด็จมาด้วยความโกรธ และได้จ้องมองด้วยสายตาดุร้ายในหลายประการ เมื่อเห็นพละกำลังของพระราม ท่านจึงมอบธนูของตนให้แก่พระราม และหลังจากทูลขอด้วยความน้อมถ่อมหลายประการแล้ว จึงเสด็จออกไปสู่ป่า มหาราชา…

ขณะที่พวกเขาจากไป พวกเขาพูดคุย สวมเสื้อผ้างดงาม ด้วยความปิติยินดี พวกเขาตีกลองประกาศ ประชาชนทุกคนได้รับข่าว และในทุกบ้านเริ่มมีการเฉลิมฉลอง โลกทั้งสิบสี่เต็มไปด้วยความปิติยินดีในงานอภิเษกสมรสของธิดากษัตริย์ชนกกับพระผู้เป็นเจ้าแห่งราฆุ…

แล้วงานเลี้ยงใหญ่ได้จัดเตรียมขึ้นด้วยอาหารนานาชนิด พระเจ้าชนกส่งคนไปเรียกแขกในงานอภิเษก ผ้าอันวิจิตรประณีตไม่มีในเปรียบประดุจพรมต้อนรับปูไปตลอดทาง และพระราชาเสด็จออกไปพร้อมกับพระโอรสทั้งหลาย ทรงสรงพระบาทของทุกท่านด้วยความเคารพ…

องค์พระนครอโยธยาทรงประสงค์จะเสด็จไป จงส่งข่าวเข้าไปยังห้องชั้นใน ครั้นได้สดับดังนี้ องคมนตรี พราหมณ์ สมาชิกสภา และทั้งกษัตริย์เอง ต่างก็เป็นไปด้วยความรัก

จัดเตรียมขบวนเสบียงทั้งปวงเป็นอย่างนี้แล้ว ชนกะจึงส่งไปยังกรุงอโยธยา ได้ยินว่าขบวนแห่เสกสมรสจะออกเดินทาง พระมเหสีทั้งหลายย่อมสับสนวุ่นวาย ดังฝูงปลาในน้ำน้อย รับศีตาไว้บนตักครั้งแล้วครั้งเล่า ประทานพร และสั่งสอน…

เห็นความงดงามของพระราม พระมเหสีทั้งหลายก็เกิดความรักอย่างยิ่ง และเมื่อถูกความรักครอบงำจึงทรุดลงแทบพระบาทซ้ำแล้วซ้ำเล่า ความละอายมิได้เหลืออยู่ เพราะความรักเต็มเปี่ยมในหทัย จะพรรณนาความรักอันเป็นธรรมชาติเช่นนี้ได้อย่างไร…

เทพทั้งหลายโปรยดอกไม้ลงมาด้วยความปิติยินดี และนางฟ้าทั้งหลายขับร้อง องค์พระผู้เป็นเจ้าแห่งอโยธยาเสด็จไปยังอโยธยาด้วยความปิติยินดี ขณะที่กลองถูกตีบรรเลง

ทรงหยุดพักตามระหว่างทาง ณ สถานที่พักอันงดงาม ทรงมอบความปีติแก่ประชาชนบนเส้นทาง ในวันอันศักดิ์สิทธิ์พระองค์เสด็จมาใกล้นครอโยธยา นครแห่งกำเนิดของพระองค์