
అధ్యాయం యయాతి ప్రశ్నతో ప్రారంభమవుతుంది—అర్బుద పర్వతంపై చండికా ఆశ్రమం ఎలా ప్రాదుర్భవించింది, ఎప్పుడు జరిగింది, దాని దర్శనంతో మనుష్యులకు ఏ ఫలితం కలుగుతుంది? పులస్త్యుడు ‘పాప-ప్రణాశిని’ కథను వివరిస్తాడు: పూర్వ దేవయుగంలో బ్రహ్మ వరప్రభావంతో (ఒక ‘స్త్రీ’ వర్గం చేతనే వధ్యం) బలవంతుడైన దైత్యుడు మహీషుడు దేవతలను జయించి, యజ్ఞభాగాల పంపిణీని అడ్డగించి, లోకకార్య నిర్వాహకులను యజ్ఞప్రతిదానం లేకుండా సేవ చేయింపజేస్తాడు. దేవతలు బృహస్పతిని ఆశ్రయిస్తారు; ఆయన వారిని అర్బుదకు తీసుకెళ్లి పరాశక్తి చండికాను మంత్ర, న్యాస, పూజ-ఆహుతులు, దీర్ఘ తపస్సుతో ఆరాధించమని ఉపదేశిస్తాడు. నెలల తపస్సుతో సేకరించిన తేజస్సును మండలంలో ఏకీకృతం చేయగా తేజోమయ కన్య ప్రాదుర్భవిస్తుంది—ఆమె చండికా. దేవతలు ఆమెకు దివ్యాయుధాలు సమర్పించి మహామాయ, విశ్వవ్యాపిని, రక్షిణి, ఉగ్రరూపిణి మొదలైన నామాలతో స్తుతిస్తారు; చండికా సమయోచితంగా మహీషవధం చేస్తానని వరమిస్తుంది. తర్వాత నారదుడు చండికాను చూసి ఆమె అపూర్వ సౌందర్యాన్ని మహీషునికి వర్ణించగా అతనిలో కామం చెలరేగి దూతలను పంపిస్తాడు. చండికా ఆ ప్రతిపాదనను తిరస్కరించి ఇది అతని వినాశానికి ముందుమాట అని తెలియజేస్తుంది. యుద్ధంలో మహీషసేనలు, అపశకునాలు వర్ణింపబడతాయి; చండికా అనేక అస్త్రాలను నిర్వీర్యం చేస్తుంది, బ్రహ్మాస్త్రాన్నికూడా తన అస్త్రంతో ప్రతిహతం చేస్తుంది, మహీషుని రూపాంతరాలను జయించి చివరికి మహిషరూప శిరఛ్ఛేదం చేసి, బయటపడిన వీరరూపాన్నికూడా సంహరిస్తుంది. దేవతలు ఆనందించి ఇంద్రుని రాజ్యాన్ని పునఃస్థాపిస్తారు. చండికా అర్బుదపై శాశ్వతంగా ప్రసిద్ధ ఆశ్రమం కోరుతుంది; అక్కడ ఆమె దర్శనంతో ఉన్నత ఆధ్యాత్మిక స్థితి, బ్రహ్మజ్ఞానాభిముఖత లభిస్తాయి. అనంతరం విస్తృత ఫలశ్రుతి: అక్కడ స్నానం, పిండదానం, శ్రాద్ధం, బ్రాహ్మణదానం, ఒక/మూడు రాత్రుల ఉపవాసం, చాతుర్మాస్య నివాసం—ప్రత్యేకంగా ఆశ్విన మాస కృష్ణ చతుర్దశి—గయాశ్రాద్ధ సమఫలం, భయనాశం, ఆరోగ్యం, ధనం, సంతానం, రాజ్యపునఃప్రాప్తి, మోక్షం వరకు ఇస్తాయని చెబుతుంది. చివరలో ప్రజలు దేవీభక్తికి ఎక్కువగా మొగ్గడంతో ఇతర కర్మలు తగ్గుతాయని, అందుకే ఇంద్రుడు కామ-క్రోధాది విక్షేపాలను నియంత్రణార్థం ప్రవేశపెట్టాడని పేర్కొంటుంది. అర్బుదదర్శనం స్వయంపావనమని, ఈ గ్రంథాన్ని ఇంట్లో ఉంచినా లేదా శ్రద్ధతో పఠించినా మహాపుణ్యం కలుగుతుందని ముగిస్తుంది.
Verse 1
ययातिरुवाच । चंडिकाया द्विजश्रेष्ठ कथं तत्राश्रमोऽभवत् । कस्मिन्काले फलं तेन किं दृष्टेन भवेन्नृणाम्
యయాతి పలికెను—హే ద్విజశ్రేష్ఠా! అక్కడ చండికా ఆశ్రమం ఎలా ఏర్పడింది? ఏ కాలంలో దాని ఫలం ప్రాప్తమైంది, మరియు కేవలం దర్శనమాత్రంతో మనుష్యులకు ఏ ఫలం కలుగుతుంది?
Verse 2
पुलस्त्य उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । यां श्रुत्वा मानवः सम्यक्सर्वपापैः प्रमुच्यते
పులస్త్యుడు పలికెను—ఓ రాజా, వినుము; పాపనాశిని అయిన పవిత్ర కథను నేను వివరిస్తాను. దానిని సమ్యక్గా శ్రవణం చేసిన మనిషి సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడగును.
Verse 3
पुरा देवयुगे राजन्महिषोनाम दानवः । पितामहवराद्दृप्तः सर्वदेवभयंकरः
ఓ రాజా, పూర్వ దేవయుగంలో ‘మహిష’ అనే దానవుడు ఉండెను. పితామహుడు బ్రహ్మ ఇచ్చిన వరంతో అతడు దర్పంతో ఉబ్బి, సమస్త దేవులకు భయంకరుడయ్యెను.
Verse 4
तेन शक्रादयो देवा जिताः संख्ये सहस्रशः । भयात्तस्य दिवं हित्वा गतास्ते वै यथादिशम्
అతనిచేత శక్రుడు మొదలైన దేవులు యుద్ధంలో వేలసార్లు పరాజితులయ్యారు. అతని భయంతో వారు స్వర్గాన్ని విడిచి, సాధ్యమైన దిశలవైపు పారిపోయారు.
Verse 5
त्रैलोक्यं स वशे कृत्वा स्वयमिन्द्रो बभूव ह
త్రిలోకాలను వశపరచుకొని అతడు తానే ‘ఇంద్రుడు’ అయి స్వర్గాధిపత్యాన్ని ఆక్రమించెను.
Verse 6
आदित्या वसवो रुद्रा नासत्यौ मरुतां गणाः । कृतास्तेन तथा दैत्या यथार्हं बलवत्तराः
ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, నాసత్యులు (అశ్వినీదేవతలు) మరియు మరుత్గణాలు—ఇవన్నీ అతడు తన సేవలో నియమించాడు; అలాగే దైత్యులను వారి స్థితికి తగినట్లు మరింత బలవంతులుగా చేశాడు.
Verse 7
वह्निर्भयं समापन्नस्त्यक्त्वा देवगणांस्तदा । दानवेभ्यो हविर्भागं देवेभ्यो न प्रयच्छति
భయగ్రస్తుడైన అగ్ని అప్పుడు దేవగణాలను విడిచి; హవిభాగాన్ని దానవులకు అర్పించి, దేవులకు ఇవ్వలేదు।
Verse 8
उद्द्योतं कुरुते सूर्यो यादृक्तस्याभिसंमतः । यज्ञभागं विनाऽप्येष भयात्पार्थिवसत्तम
హే పార్థివసత్తమా! సూర్యుడు తనకు సమ్మతమైనంతవరకే ప్రకాశిస్తాడు; భయంతో యజ్ఞభాగం లేకున్నా తన కర్తవ్యాన్ని కొనసాగిస్తాడు।
Verse 9
लोकपालास्तथा सर्वे तस्य कर्म प्रचक्रिरे । दासवत्पार्थिवश्रेष्ठ यज्ञभागं विनाकृताः
అలాగే సమస్త లోకపాలులు అతని పనులను చేయసాగారు; హే రాజశ్రేష్ఠా! యజ్ఞభాగం లేక దాసులవలె చేయబడారు।
Verse 10
कस्यचित्त्वथ कालस्य सर्वे देवाः समेत्य तु । पप्रच्छुर्विनयोपेता विप्रश्रेष्ठं बृहस्पतिम्
కొంతకాలానంతరం దేవతలందరూ కూడి, వినయంతో విప్రశ్రేష్ఠుడైన బృహస్పతిని ప్రశ్నించారు।
Verse 11
भगवान्किं वयं कुर्मः कुत्र यामो निराश्रयाः । तस्माद्ब्रूहि क्षयोपायं महिषस्य दुरात्मनः
భగవన్! మేమేమి చేయాలి? ఆశ్రయంలేక ఎక్కడికి పోవాలి? కాబట్టి ఆ దురాత్మ మహిషుని నాశనోపాయాన్ని చెప్పండి।
Verse 12
एवमुक्तो गुरुर्द्देवैर्ध्यात्वा कालं चिरं नृप । ततस्तांस्त्रिदशान्प्राह जीवयन्निव भूपतेः
దేవతలచే ఇలా సంబోధింపబడిన వారి గురువు, ఓ నృపా, చాలాకాలం ధ్యానించి ఆలోచించాడు. అనంతరం ఆ త్రిదశులకు, ఓ భూపతే, ఆశను నింపి జీవం పోసినట్లుగా మాటలాడెను।
Verse 13
बृहस्पतिरुवाच । ब्रह्मलब्धवरो दैत्यः पौरुषे च व्यवस्थितः । अवध्यः सर्वदेवानां मुक्त्वेकां योषितं सुराः । व्रजध्वं सहितास्तस्मादर्बुदं पर्वतोत्तमम्
బృహస్పతి పలికెను—ఆ దానవుడు బ్రహ్మ నుండి వరం పొందినవాడు, తన పౌరుషంలో దృఢంగా నిలిచినవాడు. ఓ సురులారా, ఒక స్త్రీని తప్ప అతడు సమస్త దేవులకు అవధ్యుడు. కాబట్టి మీరు అందరూ కలిసి ఇక్కడి నుండి ఉత్తమమైన అర్బుద పర్వతానికి వెళ్లుడి।
Verse 14
तपोऽर्थं तत्र संसिद्धिर्जायतामचिराद्धि वः । शक्तिरूपां परां देवीं चंडिकां कामरूपिणीम्
తపస్సు నిమిత్తం అక్కడ మీకు త్వరలోనే సిద్ధి కలుగుగాక. (మీరు) పరమ దేవి చండికను ఆరాధించుడి—ఆమె శక్తిస్వరూపిణి, ఇష్టానుసారం రూపం ధరించువది।
Verse 15
आराधयध्वमेकांते यया व्याप्तमिदं जगत् । सा तुष्टा वै वधार्थं तु महिषस्य दुरात्मनः
ఏకాంతంలో ఆమెనే ఆరాధించుడి; ఆమెచేత ఈ సమస్త జగత్తు వ్యాపించియున్నది. ఆమె ప్రసన్నురాలైతే ఆ దురాత్మ మహిషుని వధార్థం (ప్రవృత్తి) చెందును।
Verse 16
करिष्यति समुद्योगमवतारसमुद्भवम् । तस्या हस्तेन सोऽवश्यं वधं प्राप्स्यति दुर्मतिः
ఆమె తన అవతారసంభవమైన మహా ప్రయత్నాన్ని చేపట్టును. ఆ దుర్మతి ఆమె హస్తముచేతనే నిశ్చయంగా వధను పొందును।
Verse 17
अहं वः कीर्तयिष्यामि शक्तियं मंत्रमुत्तमम् । पूजाविधानसंयुक्तं भुक्तिमुक्तिप्रदं शुभम्
నేను మీకు ఉత్తమ శాక్త మంత్రాన్ని ప్రకటిస్తాను—అది శుభప్రదం, పూజావిధానంతో యుక్తం, భోగమూ మోక్షమూ ప్రసాదించేది।
Verse 18
पुलस्त्य उवाच । एवमुक्ताः सुराः सर्वे हर्षेण महतान्विताः । तेनैव सहिता राजन्गताः पर्वतमर्बुदम्
పులస్త్యుడు అన్నాడు—ఇలా చెప్పబడగానే సమస్త దేవతలు మహానందంతో నిండిపోయి, ఓ రాజా, అతనితో కలిసి అర్బుద పర్వతానికి వెళ్లారు।
Verse 19
तत्र स्नाताञ्छुचीन्सर्वान्दीक्षयामास गीष्पतिः । शक्तियैः परमैर्मंत्रैः सद्यःसिद्धिकरैर्नृप
అక్కడ స్నానం చేసి పవిత్రులైన వారందరినీ, ఓ నృపా, గీష్పతి (బృహస్పతి) పరమ శాక్త మంత్రాలతో దీక్షించాడు—అవి తక్షణ సిద్ధిని కలిగించేవి।
Verse 20
सार्धयामत्रयं तत्र परिवारसमन्विताः । बलिपूजोपहारैश्च गंधं माल्यानुलेपनैः
అక్కడ పరివారసహితంగా వారు మూడు యామాలు మరియు మరింత కాలం పూజ చేశారు—బలి, పూజ, ఉపహారాలు, సుగంధాలు, మాలలు, అనులేపనాలతో।
Verse 21
मंत्रेण विविधेनैव चारुस्तोत्रेण भक्तितः । प्रार्थयंतस्तथा नित्यं दीपज्योतिः समाहिताः
వారు వివిధ మంత్రాలతోను మనోహర స్తోత్రాలతోను భక్తితో నిత్యం ప్రార్థిస్తూ, దీపజ్యోతిపై మనస్సు ఏకాగ్రం చేసుకున్నారు।
Verse 22
निर्ममा निरहंकारा गुरुभक्तिपरायणाः । अंगन्याससमायुक्ताः समदर्शित्वमागताः
వారు మమకారమూ అహంకారమూ లేని వారు, గురుభక్తికి పరాయణులు; అంగన్యాససమేతులై సమదర్శిత్వస్థితిని పొందిరి.
Verse 23
एवं संतिष्ठमानानां तेषां पार्थिवसत्तम । सप्त मासा व्यतिक्रांतास्ततस्तुष्टा सुरेश्वरी
హే రాజశ్రేష్ఠా! వారు ఇలానే స్థిరంగా నిలిచియుండగా ఏడు నెలలు గడిచెను; అప్పుడు దేవేశ్వరి దేవి ప్రసన్నమయ్యెను.
Verse 24
दीपज्योतिःसमावेशात्तेषां गात्रेषु पार्थिव । मंत्रेण परिपूतानां परं तेजो व्यवर्धत
హే రాజా! దీపజ్యోతిరశ్ములు వారి అవయవాలలో ప్రవేశించుటవలన, మంత్రశుద్ధి పొందిన వారిలో పరమ తేజస్సు అత్యంతంగా వృద్ధి చెందెను.
Verse 25
द्वादशार्कप्रभा जाताः षण्मासाभ्यंतरेण ते । अथ तांस्तेजसा युक्ताञ्ज्ञात्वा जीवो महीपते
ఆరు నెలల లోపల వారు పన్నెండు సూర్యుల వలె ప్రకాశించిరి. అప్పుడు, హే భూపతే! జీవుడు వారిని ఆ తేజస్సుతో యుక్తులని గ్రహించి…
Verse 26
मंडलं रचयामास सर्वसिद्धिप्रदायकम् उपवेश्य ततः सर्वान्समस्तांस्त्रिदशालयान्
అతడు సర్వసిద్ధిప్రదాయకమైన మండలాన్ని నిర్మించెను; అనంతరం సమస్త త్రిదశాలయవాసులను ఏకత్రంగా కూర్చుండబెట్టెను.
Verse 27
तेषां शरीरगं तेजः शक्तियैर्मंत्रसत्तमैः । आकृष्य न्यसयामास मंडले तत्र पार्थिव
హే పార్థివా! శక్తులతోను శ్రేష్ఠమైన మంత్రాలతోను వారి శరీరస్థ తేజస్సును ఆకర్షించి అక్కడి మండలంలో స్థాపించాడు।
Verse 28
ततस्तेजोमयी कन्या तत्र जाता स्वरूपिणी । शक्तिरूपा महाकाया दिव्यलक्षणलक्षिता
అనంతరం అక్కడ శుద్ధ తేజోమయమైన కన్య తన స్వరూపంతో జన్మించింది—ఆమె శక్తిరూపిణి, మహాకాయ, దివ్యలక్షణాలతో అలంకృతురాలు।
Verse 29
इंद्रस्तस्यै ददौ वज्रं स्वपाशं च जलेश्वरः । शक्तिं च भगवानग्निः सिंहयानं धनाधिपः
ఇంద్రుడు ఆమెకు వజ్రాన్ని ఇచ్చాడు; జలేశ్వరుడు తన పాశాన్ని ఇచ్చాడు; భగవానగ్ని శక్తిని (భాలాన్ని) ప్రసాదించాడు; ధనాధిపతి సింహయానాన్ని ఇచ్చాడు।
Verse 30
अन्ये चैव गणाः सर्वे निजशस्त्राणि हर्षिताः । तस्यै ददुर्नृपश्रेष्ठ स्तुतिं चक्रुः समाहिताः
ఇతర సమస్త గణాలు కూడా హర్షంతో తమ తమ శస్త్రాలను ఆమెకు ఇచ్చారు; హే నృపశ్రేష్ఠా! ఏకాగ్రచిత్తంతో ఆమెను స్తుతించారు।
Verse 31
देवा ऊचुः । नमस्ते देवदेवेशि नमस्ते कांचनप्रभे । नमस्ते पद्मपत्राक्षि नमस्ते जगदम्बिके
దేవులు పలికిరి—హే దేవదేవేశీ! నీకు నమస్కారం; హే కాంచనప్రభే! నీకు నమస్కారం। హే పద్మపత్రాక్షీ! నీకు నమస్కారం; హే జగదంబికే! నీకు నమస్కారం।
Verse 32
नमस्ते विश्वरूपे च नमस्ते विश्वसंस्तुते । त्वं मतिस्त्वं धृतिः कांतिस्त्वं सुधा त्वं विभावरी
విశ్వరూపిణీ! నీకు నమస్కారం; విశ్వమంతా స్తుతించు దేవీ! నీకు నమస్కారం. నీవే మతి, నీవే ధృతి, నీవే కాంతి; నీవే సుధ, నీవే రాత్రి.
Verse 33
क्षमा ऋद्धिः प्रभा स्वाहा सावित्री कमला सती । त्वं गौरी त्वं महामाया चामुण्डा त्वं सरस्वती
నీవే క్షమ, నీవే ఋద్ధి, నీవే ప్రభ, నీవే స్వాహా. నీవే సావిత్రి, కమలా, సతీ. నీవే గౌరీ; నీవే మహామాయ; నీవే చాముండ; నీవే సరస్వతి.
Verse 34
भैरवी भीषणाकारा चंडमुंडासिधारिणी । भूतप्रिया महाकाया घटाली विक्रमोत्कटा
నీవే భైరవీ, భయంకరాకారిణీ, చండముండులను సంహరించిన ఖడ్గధారిణీ. నీవే భూతప్రియా, మహాకాయా, ఘంటాధారిణీ, విక్రమంలో ఉగ్రమైనవు.
Verse 35
मद्यमांसप्रिया नित्यं भक्तत्राणपरायणा । त्वया व्याप्तमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्
నీవు నిత్యం మద్యమాంస నైవేద్యాలలో ప్రీతిచెందినవు; భక్తరక్షణలో పూర్తిగా పరాయణమైనవు. నీ చేత ఈ సమస్త త్రైలోక్యం—చరాచరములతో సహా—వ్యాప్తమై ఉంది.
Verse 36
पुलस्त्य उवाच । एवं स्तुता सुरैः सर्वैस्ततो देवी प्रहर्षिता । तानब्रवीद्वरं सर्वा गृह्णंतु मम देवताः
పులస్త్యుడు పలికెను—ఈ విధంగా సమస్త దేవతలచే స్తుతింపబడిన దేవి పరమానందించింది. అప్పుడు ఆ పరమ దేవి వారితో ఇలా చెప్పింది—“నా దేవగణములారా, మీరు వరం స్వీకరించండి.”
Verse 37
देवा ऊचुः । दानवो महिषो नाम पितामहवरान्वितः । अवध्यः सर्वभूतानां देवानां च तथा कृतः
దేవులు పలికిరి—‘మహిష’ అనే దానవుడు ఉన్నాడు; పితామహుడు బ్రహ్మ ఇచ్చిన వరములతో యుక్తుడు. అతడు సమస్త భూతములచేతను దేవులచేతను అవధ్యుడిగా చేయబడెను.
Verse 38
मुक्त्वैकां योषितं देवि तस्मात्त्वं विनिपातय
కాబట్టి హే దేవి, ఒక్క స్త్రీని మాత్రమే విడిచి, నీవు అతనిని సంహరించుము.
Verse 39
देव्युवाच । गच्छध्वं त्रिदशाः सर्वे स्वानि स्थानानि निर्वृताः
దేవి పలికెను—హే త్రిదశులారా, మీరందరూ నిర్భయులై సంతోషముతో మీ మీ స్థానములకు వెళ్లుడి.
Verse 40
अहं तं सूदयिष्यामि समये पर्युपस्थिते । एवमुक्ता गताः सर्वे देवाः स्थानानि हर्षिताः
సమయం సమీపించినప్పుడు నేను అతనిని సంహరించెదను. ఇలా చెప్పబడగా దేవులందరు హర్షముతో తమ తమ స్థానములకు వెళ్లిరి.
Verse 41
देवी तत्रैव संहृष्टा स्थिता पर्वतरोधसि । कस्यचित्त्वथकालस्य नारदो भगवान्मुनिः
దేవి అక్కడే పర్వతపు ఒడ్డున ఆనందముతో నిలిచెను. కొంతకాలానంతరం భగవాన్ ముని నారదుడు అక్కడికి వచ్చెను.
Verse 42
तत्र देवीं च संदृष्ट्वा तीर्थयात्रापरायणः । त्रिविष्टपमनुप्राप्तो महिषो यत्र तिष्ठति
అక్కడ దేవిని దర్శించి, తీర్థయాత్రాపరాయణుడై అతడు త్రివిష్టపం (స్వర్గం) చేరెను; అక్కడ మహిషుడు నివసించుచుండెను.
Verse 43
तत्र दृष्ट्वा मुनिं प्राप्तं प्रणम्य महिषासुरः । विनयेन समायुक्तो ह्यभ्युत्थानमथाकरोत्
అక్కడ వచ్చిన మునిని చూచి మహిషాసురుడు నమస్కరించెను; వినయసంపన్నుడై గౌరవంగా లేచి నిలిచెను.
Verse 44
ततस्तं पूजयामास मधुपर्कार्घविष्टरैः । सुखासीनं सुविश्रांतं ज्ञात्वा वाक्यमुवाच ह
అనంతరం అతడు మధుపర్కం, అర్ఘ్యం, ఆసనం మొదలైనవాటితో పూజించెను. ముని సుఖాసీనుడై విశ్రాంతుడని తెలిసి ఈ వాక్యములు పలికెను.
Verse 45
कुतो भवानितः प्राप्तः किमर्थं मुनिसत्तम । अमी पुत्रास्तथा राज्यं कलत्राणि धनानि च
‘హే మునిసత్తమా, మీరు ఇక్కడికి ఎక్కడి నుండి వచ్చితిరి? ఏ ప్రయోజనముతో? ఇక్కడ కుమారులు, రాజ్యం, భార్యలు, ధనములు కూడ ఉన్నవి.’
Verse 46
अहं भृत्यसमायुक्तः किमनेन द्विजोत्तम । सर्वं तेऽहं प्रदास्यामि ब्रूहि येन प्रयोजनम्
‘నేను సేవకులతో కూడ ఉన్నాను; హే ద్విజోత్తమా, దీనితో ఏమి అవసరం? నేను మీకు సమస్తమును ఇస్తాను—మీ ప్రయోజనం ఏమిటో చెప్పండి.’
Verse 47
नारद उवाच । अभिनंदामि ते सर्वमेतत्त्वय्युपपद्यते । निःस्पृहा हि वयं नित्यं मुनिधर्मं समाश्रिताः
నారదుడు పలికెను—నీ ఈ సమస్తాన్ని నేను అభినందిస్తున్నాను; ఇది నీకే తగినది. కాని మేము మునులు నిత్యము నిస్స్పృహులమై, మునిధర్మంలో స్థిరంగా నిలిచియున్నాము.
Verse 48
कौतूहलादिह प्राप्तश्चिरात्ते दर्शनं गतः । मर्त्त्यलोकात्समायातो यास्यामि ब्रह्मणः पदम्
కౌతూహలంతో నేను ఇక్కడికి వచ్చాను; చాలా కాలం తరువాత నీ దర్శనం పొందాను. మర్త్యలోకమునుండి వచ్చి ఇప్పుడు నేను బ్రహ్మదేవుని పదమునకు (ధామమునకు) వెళ్తాను.
Verse 49
महिषासुर उवाच । क्वचिद्दृष्टं त्वया किञ्चिदाश्चर्यं भूतले मुने । दैवं वा मानुषं वापि दानवा लंभिता विभो
మహిషాసురుడు పలికెను—హే మునీ! భూతలమందు ఎక్కడైనా ఏదైనా ఆశ్చర్యాన్ని చూశావా—దైవమో మానుషమో—దానివలన దానవులు కూడా లంఘింపబడినట్లు, హే విభో?
Verse 50
नारद उवाच । अत्याश्चर्यं मया दृष्टं दानवेन्द्र धरातले । यत्र दृष्टं क्वचित्पूर्वं त्रैलोक्ये सचराचरे
నారదుడు పలికెను—హే దానవేంద్రా! నేను భూతలమందు అత్యంత ఆశ్చర్యకరమైన దృశ్యాన్ని చూశాను; అది ఇంతకు ముందు త్రైలోక్యమందు—చరాచర సమేతంగా—ఎక్కడా చూడబడలేదు.
Verse 51
सर्वर्तुपुष्पितैर्वृक्षैः शोभितः स्वर्गसन्निभः
అది అన్ని ఋతువులలో పుష్పించే వృక్షాలతో అలంకృతమై, స్వర్గసమానంగా ప్రకాశించెను.
Verse 52
बकुलैश्चंपकैश्चाम्रैरशोकैः कर्णिकारकैः । शालैस्तालैश्च खर्जूरैर्वटैर्भल्लातकैर्धवैः
అది బకుల, చంపక, మామిడి, అశోక, కర్ణికార వృక్షాలతో నిండిపోయి ఉండెను; శాల, తాళ, ఖర్జూర, వట, భల్లాతక, ధవ వృక్షములూ అక్కడ శోభించెను।
Verse 53
सरलैः पनसैर्वृक्षैस्तिंदुकैः करवीरकैः । मंदारैः पारिजातैश्च मलयैश्चंदनैस्तथा
ఆ పర్వతము సరళ (చిరసదృశ) మరియు పనస (జాక్ఫ్రూట్) వృక్షాలు, తిందుక వృక్షాలు, కరవీర పొదలతో అలంకృతమై ఉండెను; దివ్య మందార–పారిజాత పుష్పములు, మలయ చందన సువాసనతో కూడ శోభించెను।
Verse 54
पुष्पजातिविशेषैश्च सुगंधैरप्यनेककैः । खाद्यैः सर्वेस्तथा लेह्यैश्चोष्यैः फलवरैर्वृतः
అది అనేక విధాల విశిష్ట పుష్పజాతులతోను, లెక్కలేనన్ని సువాసనలతోను చుట్టుముట్టబడి ఉండెను; అలాగే భోజ్య, లేహ్య, చోష్యములైన సమస్త ఆహారాలతోను, ఉత్తమ ఫలములతోను పరివేష్టితమై ఉండెను।
Verse 55
न स वृक्षो न सा वल्ली नौषधी सा धरातले । न तत्र याऽसुरज्येष्ठ पर्वते वीक्षिता मया
హే అసురజ్యేష్ఠా! భూమిపై ఉన్న ఏ వృక్షమూ, ఏ లతయూ, ఏ ఔషధీ కూడా—నేను ఆ పర్వతంపై చూడనిది లేదు।
Verse 56
पक्षिणो मधुरारावाश्चकोरशिखिचातकाः । कोकिला धार्तराष्ट्राश्च भ्रमराः श्वेतपत्रकाः
అక్కడ మధుర స్వరంతో కూయు పక్షులు—చకోరాలు, శిఖి (నెమళ్లు), చాతకాలు; కోకిలలు కూడా, అలాగే ధార్తరాష్ట్ర పక్షులు, భ్రమరాలు, శ్వేతపత్రక (తెల్ల రెక్కల) పక్షులూ ఉండెను।
Verse 57
येषां शब्दं समाकर्ण्य मुनयोऽपि समाहिताः । क्षोभं यांति त्रिकालज्ञाः कंदर्पशरपीडिताः
వారి శబ్దాన్ని విని ధ్యానసమాధిలో ఉన్న మునులుకూడా—త్రికాలజ్ఞులైనప్పటికీ—కందర్పబాణపీడితులవలె కలత చెందుతారు।
Verse 58
निर्झराणि सुरम्याणि नद्यश्च विमलोदकाः । पद्मिनीखंडसंयुक्ता ह्रदाः शतसहस्रशः
అక్కడ అత్యంత సుందరమైన జలపాతాలు, నిర్మలజల నదులు ఉండేవి; పద్మినీ ఖండాలతో అలంకృతమైన లక్షల కొద్దీ హ్రదాలు కూడా ఉండేవి.
Verse 59
पद्मपत्रविशालाक्षा मध्यक्षामाः शुचिस्मिताः । विवेकिनो नरास्तत्र शास्त्रव्रतसमन्विताः
అక్కడ వివేకవంతులైన పురుషులు నివసించేవారు—పద్మపత్రంలాంటి విశాల నేత్రాలు, సన్నని నడుము, పవిత్రమైన చిరునవ్వు కలవారు—శాస్త్రవ్రతాచారాలతో సమన్వితులు.
Verse 60
किं चात्र बहुनोक्तेन यत्किंचित्तत्र पर्वते । स्वेदजांडजसंज्ञेया उद्भिज्जाश्च जरायुजाः । सर्वलोकोत्तरास्तत्र दृश्यंते पर्वतोत्तमे
ఇక్కడ మరెందుకు చెప్పాలి? ఆ పర్వతంపై ఉన్నదంతా—స్వేదజ, అండజ, ఉద్భిజ్జ, జరాయుజ—అన్నీ ఆ పర్వతోత్తమంలో సర్వలోకాలకన్నా అతీతమైన అద్భుతంగా దర్శనమిస్తాయి.
Verse 61
दशयोजनविस्तारो द्वाभ्यां संहितपर्वतः । उच्चैः पंच च स श्रीमान्मर्त्ये स्वर्गो व्यजायत
ఆ శ్రీమంతమైన పర్వతం పది యోజనాల విస్తీర్ణముతో, ఐదు యోజనాల ఎత్తుతో నిలిచింది; మర్త్యలోకంలో స్వర్గమే అవతరించినట్లుగా కనిపించింది.
Verse 62
तत्राऽहं कौतुकाविष्ट इतश्चेतश्च वीक्षयन् । सर्वाश्चर्यमयीं नारीमपश्यं लोकसुंदरीम्
అక్కడ నేను కుతూహలంతో నిండిపోయి ఇటూ అటూ చూచుచుండగా, సర్వాశ్చర్యమయమైన ఆ లోకసుందరి స్త్రీని దర్శించాను।
Verse 63
न देवी नापि गंधर्वी नासुरी न च मानुषी । तादृग्रूपा मया दृष्टा न श्रुता च वरांगना
ఆమె దేవి కాదు, గంధర్వీ కాదు, అసురీ కాదు, మానవీ కూడా కాదు. ఓ సుందరాంగీ! అటువంటి రూపాన్ని నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు, వినలేదు.
Verse 64
रतिः प्रीतिरुमा लक्ष्मीः सावित्री च सरस्वती । तस्या रूपस्य लेशेन नैतास्तुल्याः स्त्रियोऽखिलाः
రతి, ప్రీతి, ఉమా, లక్ష్మీ, సావిత్రీ, సరస్వతీ—ఆమె రూపపు లేశమాత్రానికీ వీరెవ్వరూ సరిసమానులు కారు.
Verse 65
अहं दृष्ट्वा तथा रूपां नारीं कामेन पीडितः । तदा दानवशार्दूल वैक्लव्यं परमं गतः
అటువంటి రూపవతిని చూచి నేను కామంతో పీడితుడనయ్యాను; అప్పుడు, ఓ దానవశార్దూలా! నేను పరమ వైక్లవ్యానికి లోనయ్యాను।
Verse 66
ततो धैर्यमवष्टभ्य मया मनसि चिंतितम् । न करिष्ये समालापं तया सह च कर्हिचित्
అప్పుడు ధైర్యాన్ని ఆశ్రయించి నేను మనసులో ఆలోచించాను—‘ఆమెతో నేను ఎప్పటికీ సంభాషణ చేయను.’
Verse 67
यस्या दर्शनमात्रेण कामो मे हृदि वर्द्धितः । तस्याः संभाषणेनेव किं भविष्यति मे पुनः
ఆమెను కేవలం దర్శించిన మాత్రాన నా హృదయంలో కామము పెరిగింది; ఆమెతో సంభాషిస్తే మరి నాకు ఏమవుతుంది?
Verse 68
चिरकालं तपस्तप्तं ब्रह्मचर्येण वै मया । नाशं यास्यति तत्सर्वं विषयैर्निर्जितस्य च । तस्माद्गच्छामि चान्यत्र यावन्न विकृतिर्भवेत्
నేను దీర్ఘకాలం బ్రహ్మచర్యంతో తపస్సు చేశాను; విషయాల చేత జయించబడితే అది అంతా నశిస్తుంది. కాబట్టి మనోవికారము కలగకముందే నేను ఇతరత్రా వెళ్తాను.
Verse 69
नारीनाम तपोविघ्नं पूर्वं सृष्टं स्वयंभुवा । अर्गला स्वर्गमार्गस्य सोपानं नरकस्य च
స్త్రీ తపస్సుకు విఘ్నముగా పూర్వమే స్వయంభూ (బ్రహ్మ) సృష్టించాడు; ఆమె స్వర్గమార్గానికి తాళం, నరకానికి మెట్లపడి.
Verse 70
तावद्धैर्यं तपः सत्यं तावत्स्थैर्यं कुलत्रपा । यावत्पश्यति नो नारीमैकांते च विशेषतः
ధైర్యం, తపస్సు, సత్యం, స్థైర్యం, కులమర్యాద—ఇవి అన్నీ స్త్రీని చూడని వరకే నిలుస్తాయి, ముఖ్యంగా ఏకాంతంలో.
Verse 71
एतत्संचिंत्य बहुधा निमील्य नयने ततः । अप्रजल्प्य वरारोहां तामहं चात्र संस्थितः
ఇలా అనేక విధాల ఆలోచించి నేను కళ్లను మూసుకున్నాను. ఆ సుందర జఘనలత కలిగిన స్త్రీతో మాటాడక నేను అక్కడే నిలిచాను.
Verse 72
पुलस्त्य उवाच । नारदस्य वचः श्रुत्वा महिषः कामपीडितः । श्रवणादपि राजेंद्र पुनः पप्रच्छ तं मुनिम्
పులస్త్యుడు పలికెను—నారదుని వచనములు విని కామపీడితుడైన మహిషుడు, ఓ రాజేంద్రా, వినుట మాత్రముననే ఆ మునిని మరల ప్రశ్నించెను।
Verse 73
महिषासुर उवाच । काऽसौ ब्राह्मणशार्दूल तादृग्रूपा वरांगना । यस्याः संदर्शनादेव भवानेव स्मरान्वितः
మహిషాసురుడు పలికెను—హే బ్రాహ్మణశార్దూలా, అటువంటి రూపముగల ఆ వరాంగన ఎవరు? ఆమె దర్శనమాత్రముననే మీరు కూడా స్మరావేశమొందితిరి కదా!
Verse 74
देवी वा मानुषी वापि यक्षिणी पन्नगी मुने । कुमारी वा सकांता वा ब्रूहि सर्वं सविस्तरम्
హే మునీ, సమస్తమును సవివరముగా చెప్పుము—ఆమె దేవీనా, మానవీనా, యక్షిణీనా, పన్నగకన్యనా? ఆమె కుమారినా, లేక కాంత/పతియుతమా?
Verse 76
नारद उवाच । न सा पृष्टा मया किंचिन्न जानामि तदन्वयम् । एतन्मे वर्त्तते वित्ते सा कुमारी यशस्विनी
నారదుడు పలికెను—నేను ఆమెను ఏదియు అడగలేదు; అందువల్ల ఆమె వంశవృత్తాంతము నాకు తెలియదు. నా మనస్సులో ఉన్నది ఇంతే—ఆమె యశస్వినీ కుమారి.
Verse 77
सोऽहं यास्यामि दैत्येश ब्रह्मलोकं सनातनम् । नोत्सहे तत्कथां कर्तुं कामबाणभयातुरः
కాబట్టి, హే దైత్యేశా, నేను సనాతన బ్రహ్మలోకమునకు వెళ్లుదును. కామబాణభయముచే ఆతురుడనై, ఆమె కథను మరింత చెప్పుటకు నేను సాహసించను।
Verse 78
एवमुक्त्वा ततो राजन्ब्रह्मलोकं गतो मुनिः । महिषोऽपि स्मराविष्टश्चरं तस्याः समादिशत्
ఇట్లు చెప్పి, ఓ రాజా, ముని బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లిపోయాడు. మహిషుడూ కామావేశంతో ఆమెను గమనించుటకు ఒక గూఢచారిని నియమించాడు.
Verse 79
गत्वा भवान्द्रुतं तत्र दृष्ट्वा तां च वरांगनाम् । किमर्थं सा तपस्तेपे को वै तस्याः परिग्रहः
నీవు వెంటనే అక్కడికి వెళ్లి, ఆ శ్రేష్ఠ సుందరిని చూచి తెలుసుకో—ఆమె ఏ ఉద్దేశంతో తపస్సు చేసింది? ఆమె పరిగ్రహుడు/భర్త ఎవరు?
Verse 80
अथाऽसौ महिषादेशाद्दूतो गत्वार्बुदाचलम् । दृष्ट्वा तां पद्मगर्भाभां ज्ञात्वा सर्व विचेष्टितम्
అప్పుడు మహిషుని ఆజ్ఞతో దూత అర్బుదాచలానికి వెళ్లాడు. పద్మగర్భంలా ప్రకాశించే ఆమెను చూసి, ఆమె సమస్త కార్యాచరణను తెలుసుకొని,
Verse 81
तस्मै निवेदयामास महिषाय सविस्मयः । दृष्टा दैत्यवर स्त्री च सर्वलक्षणलक्षिता
అతడు ఆశ్చర్యంతో మహిషుని వద్దకు వెళ్లి నివేదించాడు—“ఓ దైత్యశ్రేష్ఠా! నేను ఆ స్త్రీని చూశాను; ఆమె సర్వ శుభలక్షణాలతో అలంకృతురాలు.”
Verse 82
देवतेजोभवा कन्या साऽद्यापि वरवर्णिनी । त्वद्वधार्थं तपस्तेपे कौमारव्रतमाश्रिता
ఆమె దివ్య తేజస్సు నుండి జన్మించిన కన్య; ఇప్పటికీ శ్రేష్ఠ వర్ణంతో ప్రకాశిస్తుంది. నీ వధార్థం ఆమె కౌమారవ్రతాన్ని ఆశ్రయించి తపస్సు చేసింది.”
Verse 83
एवं तत्र भवंती स्म पृष्टाः सर्वे तपस्विनः । सत्यमेतन्महाभाग कुरुष्व यदनंतरम्
అలా అక్కడ ఉన్న సమస్త తపస్వులను ప్రశ్నించగా వారు యథార్థంగా సమాధానమిచ్చారు. ఇది సత్యమే, ఓ మహాభాగా—ఇక తదనంతరం చేయవలసినదాన్ని చేయుము.
Verse 84
तस्या रूपं वयः कांतिर्वर्णितुं नैव शक्यते । नालापं कुरुते बाला सा केनापि समं विभौ
ఆమె రూపం, యౌవనం, కాంతి వర్ణించుట అసాధ్యం. ఓ ప్రభూ, ఆ బాలిక ఎవ్వరితోనూ సమానంగా సంభాషించదు.
Verse 85
पुलस्त्य उवाच । तच्छ्रुत्वा महिषो वाक्यं भूयः कामनिपीडितः । दूतं संप्रेषयामास दानवं च विचक्षणम्
పులస్త్యుడు పలికెను—ఆ మాటలు విని మహిషుడు మళ్లీ కామపీడితుడై ‘విచక్షణ’ అనే దానవుని దూతగా పంపెను.
Verse 86
विचक्षण द्रुतं गत्वा मदर्थे तां तपस्विनीम् । सामभेदप्रदानेन दंडेनापि समानय
‘విచక్షణా, త్వరగా వెళ్లి నా కొరకు ఆ తపస్వినిని తీసుకొని రా—సామంతో, భేదంతో, దానంతో, అవసరమైతే దండంతో కూడ.’
Verse 87
अथाऽसौ प्रययौ शीघ्रं प्रणिपत्य विचक्षणः । अर्बुदे पर्वतश्रेष्ठे यत्र सा परमेश्वरी । प्रणम्य विनयोपेतो वाक्यमेतदुवाच ताम्
అప్పుడు విచక్షణుడు శీఘ్రంగా బయలుదేరి నమస్కరించి, ఆ పరమేశ్వరి ఉన్న అర్బుద అనే పర్వతశ్రేష్ఠానికి చేరెను. ఆమెకు ప్రణామం చేసి వినయంతో ఈ మాటలు పలికెను.
Verse 88
महिषो नाम विख्यातस्त्रैलोक्याधिपतिर्बली । दनुवंशसमुद्भूतः कामरूपसमन्वितः
మహిషుడని ప్రసిద్ధుడైన ఒక బలవంతుడు ఉన్నాడు; త్రిలోకాధిపతినని గర్వించేవాడు. దను వంశంలో జన్మించినవాడు, ఇష్టానుసారం రూపం ధరించే శక్తితో యుక్తుడు.
Verse 89
स त्वां वांछति कल्याणि धर्मपत्नीं स्वधर्मतः । तस्माद्वरय भद्रं ते सर्वकामप्रदं पतिम्
హే కల్యాణీ, అతడు తన ధర్మమని చెప్పుకొనే నియమం ప్రకారం నిన్ను ధర్మపత్నిగా కోరుతున్నాడు. కనుక నీకు మంగళం కలుగుగాక—సర్వకామప్రదుడైన అతనినే భర్తగా వరించు.
Verse 90
यदि स्यात्तव कांतोऽसौ त्वं च तस्य तथा प्रिया । तत्कृतार्थं द्वयोरेव यौवनं नात्र संशयः
అతడే నీ కాంతుడై, నీవు కూడా అతనికి అలాగే ప్రియురాలవైతే, మీ ఇద్దరి యౌవనం నిజంగా సార్థకమవుతుంది—ఇందులో సందేహం లేదు.
Verse 91
एवमुक्ता ततस्तेन देवी वचनमब्रवीत् । किञ्चित्कोपसमायुक्ता मुहुः प्रस्फुरिताधरा
అతడు అలా చెప్పిన తరువాత దేవి పలికింది. ఆమె స్వల్ప కోపంతో నిండిపోయి, ఆమె పెదవులు మళ్లీ మళ్లీ కంపించాయి.
Verse 92
देव्युवाच । अवध्यः सर्वथा दूतः सर्वत्र परिकीर्तितः । अवस्थासु ततो न त्वं सहसा भस्मसात्कृतः
దేవి పలికింది—దూతను ఎక్కడైనా, ఎలాంటి పరిస్థితిలోనైనా అవధ్యుడిగా కీర్తిస్తారు. అందుకే నిన్ను వెంటనే భస్మం చేయలేదు.
Verse 93
गत्वा ब्रूहि दुराचारं महिषं दानवाधमम् । नाहं शक्या त्वया पाप लब्धुं नान्येन केनचित्
వెళ్లి ఆ దురాచారి, దానవాధముడైన మహిషునికి చెప్పు— ‘ఓ పాపీ! నన్ను నీవు పొందలేవు; మరెవ్వరూ కూడా పొందలేరు।’
Verse 94
वधार्थं ते समुद्योग एष सर्वो मया कृतः । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा महिषं स पुनर्ययौ
నీ వధార్థమే ఈ సమస్త ప్రయత్నం నేను చేశాను. ఆమె మాటలు విని అతడు మళ్లీ మహిషుని వద్దకు వెళ్లాడు.
Verse 95
भयेन महताविष्टस्तस्या रूपेण विस्मितः । सर्वं निवेदयामास महिषाय विचेष्टितम् । तस्याश्चैव तथाऽलापानस्पृहत्वं च कृत्स्नशः
మహాభయంతో కుదేలై, ఆమె రూపాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపడి, అతడు మహిషునికి అన్నీ నివేదించాడు—ఆమె చేష్టలు, ఆమె మాటలు, అలాగే పూర్తిగా ఆమె అనాసక్తి.
Verse 96
तच्छुत्वा महिषो राजन्कामबाणप्रपीडितः । सेनापतिं समाहूय वाक्यमेतदुवाच ह
ఓ రాజా! అది విని, కామబాణాలతో బాధపడుతున్న మహిషుడు సేనాపతిని పిలిపించి ఈ మాటలు చెప్పాడు.
Verse 97
अर्बुदे पर्वते सेनां कल्पयस्व सुदुर्धराम् । हस्त्यश्वकल्पितां भीमां रथपत्तिसमाकुलाम्
అర్బుద పర్వతంపై నా కోసం అత్యంత దుర్ధర్షమైన సైన్యాన్ని సిద్ధం చేయి—భయంకరమైనది, ఏనుగులు-గుర్రాలతో అలంకృతమైనది, రథాలు మరియు పాదాతులతో కిటకిటలాడేది.
Verse 98
ततोऽसौ कल्पयामास चतुरंगां वरूथिनीम् । पताकाच्छत्रशबलां वादित्रारावभूषिताम्
అప్పుడు అతడు చతురంగ సేనను సమ్యక్గా ఏర్పాటు చేశాడు—పతాకలు, ఛత్రాలతో శోభితమై, వాద్య-నగారాల నినాదంతో అలంకృతమై।
Verse 99
ततो द्विपाश्च संनद्धा दृश्यंतेऽधिष्ठिता भटैः । इतश्चेतश्च धावन्तः सपक्षाः पर्वता इव
తర్వాత కవచధారులైన ఏనుగులు యోధులచే అధిష్ఠితమై కనిపించాయి; అవి ఇటూ అటూ దూసుకెళ్లాయి—పక్షాలు మొలిచిన పర్వతాల వలె।
Verse 100
अश्वाश्चैवाप्यकल्माषा वायुवेगाः सुवर्चसः । अंगत्राणसमायुक्ताः शतशोऽथ सहस्रशः
మరియు గుర్రాలు కూడా—నిర్మలమైనవి, వాయువేగంతో పరిగెత్తేవి, తేజోవంతమైనవి—అంగరక్ష కవచాలతో యుక్తమై, వందలుగా, ఆపై వేలుగా।
Verse 101
विमानप्रतिमाकारा रथास्तेन प्रकल्पिताः । किंकिणीजालसद्घंटापताकाभिरलंकृताः
అతడు విమానసదృశ ఆకారమున్న రథాలను సిద్ధం చేయించాడు—ఝంకారించే కింకిణీజాలం, గంటలు, ఎగిరే పతాకలతో అలంకృతంగా।
Verse 102
पत्तयश्च महाकाया महेष्वासा महाबलाः । असिचर्मधराश्चान्ये प्रासपट्टिशपाणयः
పాదసైనికులు మహాకాయులు, మహాధనుర్ధరులు, మహాబలవంతులు; మరికొందరు ఖడ్గ-ఢాల ధరించి, చేతుల్లో శూలాలు మరియు పట్టిశాలు పట్టుకున్నారు।
Verse 103
लक्षमेकं मतंगानां रथानां त्रिगुणं ततः । अश्वा दशगुणा राजन्नसंख्याताः पदातयः
ఏనుగులు ఒక లక్ష; రథాలు దానికి మూడింతలు; గుర్రాలు పదింతలు, ఓ రాజా—పాదసైన్యం అయితే లెక్కలేనంతగా ఉంది.
Verse 104
ततश्चार्बुदमासाद्य वेष्टयित्वा स दूरतः । संमितैः सचिवैः सार्धं तदंतिकमुपाद्रवत्
తర్వాత అతడు అర్బుదాన్ని చేరి దూరం నుంచే ఆ స్థలాన్ని చుట్టుముట్టాడు; ఎంపికైన మంత్రులతో కలిసి ఆమె సమీపానికి వేగంగా దూసుకెళ్లాడు.
Verse 105
ध्यानस्थां वीक्ष्य तां देवीं कन्दर्पशरपीडितः । ततोऽब्रवीत्स तां वाक्यं विनयेन समन्वितः
ధ్యానంలో కూర్చున్న ఆ దేవిని చూసి, మన్మథబాణాల బాధతో కలతచెంది, వినయంతో అలంకరించిన మాటలతో ఆమెను సంభోదించాడు.
Verse 106
श्रुत्वा तवेदृशं रूपमहं प्राप्तो वरानने । गांधर्वेण विवाहेन तस्माद्वरय मां द्रुतम्
నీ ఇలాంటి సౌందర్యాన్ని విని, ఓ సుందరముఖీ, నేను వచ్చాను; కాబట్టి గాంధర్వ వివాహంగా వెంటనే నన్ను వరించు.
Verse 107
षष्टिभार्यासहस्राणि मम संति शुचिस्मिते । कृत्वा मां दर्पितं कांतं तासां त्वं स्वामिनी भव
ఓ పవిత్రస్మితా! నాకు అరవై వేల భార్యలు ఉన్నారు; నన్ను గర్వభరితుడైన కాంతుడిగా చేసి, నీవు వారందరికీ స్వామినిగా ఉండు.
Verse 108
अनर्हं ते तपो बाले भुंक्ष्व भोगान्यथेप्सितान् । त्रैलोक्यस्वामिनी भूत्वा मया सार्धमहर्निशम्
ఓ బాలికా, నీకు తపస్సు తగదు. నీవు కోరినట్లుగా భోగాలను అనుభవించు; త్రిలోకాధిపతినిగా మారి నాతో పగలు-రాత్రి ఉండుము.
Verse 109
एवमुक्ताऽपि सा तेन नोत्तरं प्रत्यभाषत । ततः कामसमाविष्टस्तदंतिकमुपाययौ
అతడు ఇలా చెప్పినా ఆమె ఏ సమాధానమూ పలకలేదు. అప్పుడు కామావేశంతో అతడు ఆమె సమీపానికి చేరాడు.
Verse 110
ततस्तं लोलुपं दृष्ट्वा सा देवी कोपसंयुता । अस्मरद्वाहनं सिंहं समायातः स साऽरुहत्
అప్పుడు ఆ లోభిని చూసి దేవి కోపంతో నిండింది. ఆమె తన వాహనమైన సింహాన్ని స్మరించింది; అది రాగానే ఆమె దానిపై అధిరోహించింది.
Verse 111
अब्रवीत्परुषं वाक्यं गच्छगच्छेति चासकृत् । नो चेत्त्वां च वधिष्यामि स्थानेऽस्मिन्दानवाधम
ఆమె కఠినమైన మాటలు పలికి పదేపదే—‘వెళ్లు, వెళ్లు!’ అని చెప్పింది. ‘లేకపోతే ఇక్కడే నిన్ను సంహరిస్తాను, ఓ దానవాధమా!’
Verse 112
अथाऽसौ सचिवैः सार्द्धं समंतात्पर्यवेष्टयत् । प्रग्रहार्थं तु तां देवीं कामबाणप्रपीडितः
అప్పుడు అతడు తన మంత్రులతో కలిసి అన్ని వైపులా ఆమెను చుట్టుముట్టాడు—కామబాణాలతో బాధపడుతూ దేవిని పట్టుకోవాలని యత్నించాడు.
Verse 113
ततो जहास सा देवी सशब्दं परमेश्वरी । तस्मादहर्निशं सार्द्धं निष्क्रांता पुरुषा घनाः
అప్పుడు ఆ పరమేశ్వరి దేవి ఘోషతో నవ్వింది. ఆ హాస్యమునుండి పగలు-రాత్రి కలిసి ఘనమైన పురుషసమూహాలు బయలుదేరాయి.
Verse 114
सुसन्नद्धाः सशस्त्राश्च रोषेण महताऽन्विताः । ततस्तानब्रवीद्देवी पापोऽयं वध्यतामिति
వారు సంపూర్ణ కవచధారులు, శస్త్రధారులు, మహా కోపంతో ఉప్పొంగినవారు. అప్పుడు దేవి పలికింది—“ఇవడు పాపి; ఇతనిని వధించండి.”
Verse 115
ततस्ते सहिताः सर्वे महिषं समुपाद्रवन् । तिष्ठतिष्ठेति जल्पन्तो मुंचन्तोऽस्त्रणि भूरिशः
అప్పుడు వారు అందరూ కలిసి మహిషునిపై దూసుకెళ్లారు. “నిలువు, నిలువు” అని అరుస్తూ అనేక అస్త్రాలను పదేపదే సంధించారు.
Verse 116
ततः समभवद्युद्धं गणानां दानवैः सह । ततस्ते सचिवाः सर्वे वैवस्वतगृहं गताः
అప్పుడు గణులకూ దానవులకూ మధ్య యుద్ధం చెలరేగింది. అనంతరం అతని మంత్రులందరూ వైవస్వతుడు (యముడు) గృహానికి వెళ్లారు.
Verse 117
अथाऽसौ महिषो रुष्टः सचिवैर्विंनिपातितैः । स्वसैन्यमानयामास तस्मिन्पर्वतरोधसि
తన మంత్రులు పడగొట్టబడినందుకు మహిషుడు కోపగించాడు. ఆ పర్వత అడ్డంకి/గిరిద్వారంలో తన సైన్యాన్ని అక్కడికి పిలిపించాడు.
Verse 118
रथप्रवरमारुह्य सारथिं समभाषत । नय मां सारथे तूर्णं यत्र साऽस्ते व्यवस्थिता
అత్యుత్తమ రథమును అధిరోహించి అతడు సారథితో పలికెను— “హే సారథీ, ఆమె స్థిరంగా ఉన్న చోటికి నన్ను శీఘ్రంగా తీసికొనిపో।”
Verse 119
हत्वैनामद्य यास्यामि पारं रोषस्य दुस्तरम् । एवमुक्तस्ततो राजन्प्रेरयामास सारथिः
“ఈనాటే ఆమెను సంహరించి, దాటలేని కోపసముద్రపు అవతలి తీరాన్ని చేరుతాను।” అని చెప్పగానే, హే రాజా, సారథి రథాన్ని ముందుకు నడిపెను।
Verse 120
रथं तेनैव मार्गेण यत्र सा तिष्ठते ध्रुवम् । एतस्मिन्नेव काले तु तत्रोत्पाताः सुदारुणाः
అదే మార్గమున రథమును నడిపి, ఆమె ధృఢంగా నిలిచిన చోటికి చేరెను. అదే సమయంలో అక్కడ అత్యంత భయంకరమైన అపశకునాలు ఉద్భవించెను।
Verse 121
बहवस्तेन मार्गेण येनासौ प्रस्थितो नृप । सम्मुखः प्रववौ वातो रूक्षः कर्करसंयुतः
హే నృపా, అతడు బయలుదేరిన అదే మార్గమున అనేక అపశకునాలు కనబడెను. ఎదురుగా రూక్షమైన, రవ్వలు-ధూళితో కూడిన కఠిన గాలి వీచెను।
Verse 122
पपात महती चोल्का निहत्य रविमंडलम् । अपसव्यं मृगाश्चक्रुस्तस्य मार्गे नृपोत्तम
ఒక మహా ఉల్క సూర్యమండలాన్ని ఢీకొట్టినట్లుగా పడి పోయెను. హే నృపోత్తమా, అతని మార్గమున మృగములు అపసవ్యంగా—ఎడమవైపు—చలించెను।
Verse 123
उपविष्टास्तथा वांता बहुमूत्रं प्रसुस्रुवुः । रथध्वजे समाविष्टो गृध्रः शब्दमथाकरोत्
అక్కడ కూర్చున్న వారు వాంతి చేసి, విపరీతంగా మూత్రం కూడా విడిచారు. రథధ్వజంపై వాలిన గద్ద అప్పుడు ఘోరంగా కేక వేసింది.
Verse 124
स तान्सर्वाननादृत्य महोत्पातान्सुदारुणान् । प्रययौ सम्मुखस्तस्या देव्याः कोपपरायणः
ఆ ఘోరమైన మహోత్పాతాలను లెక్కచేయకుండా, కోపంలో మునిగి అతడు నేరుగా ఆ దేవి సమక్షానికి ముందుకు సాగాడు.
Verse 125
विमुंचंश्च शरान्नादांस्तिष्ठतिष्ठेति च ब्रुवन् । न कश्चिद्दृश्यते तत्र तेषां मध्ये नृपोत्तम
గట్టిగా నినదిస్తూ బాణాలు విడిచుతూ ‘నిలువు, నిలువు’ అని అరుస్తున్న ఆ ఉత్తమ రాజుకు అక్కడ వారి మధ్య ఎవరూ కనబడలేదు.
Verse 126
महिषं रोषसंयुक्तं यो वारयति संगरे । तेन हत्वा गणगणान्कृतं रुधिरकर्दमम्
యుద్ధంలో కోపంతో ఉప్పొంగిన ఆ మహిషాసురుణ్ని ఎవరు అడ్డుకోగలరు? అతడు గణాలపై గణాలను సంహరించి నేలను రక్తకర్దమంగా చేశాడు.
Verse 127
ततो देवी समासाद्य प्रोक्ता गर्वेण पार्थिव । न त्वया संगरो भीरु नूनं कर्तुं ममोचितः
అప్పుడు దేవి సమీపించి గర్వంతో పలికింది—‘ఓ రాజా, నీవు భీరువు; నాతో యుద్ధం చేయడం నీకు తగదు.’
Verse 128
न च बालिशि मे वीर्यं न सौभाग्यं न वा धनम् । न करोषि हि तेन त्वं मम वाक्यं कथञ्चन
ఓ మూర్ఖుడా! నీవు నా పరాక్రమాన్ని గానీ, నా సౌభాగ్యాన్ని గానీ, నా ధనాన్ని గానీ గౌరవించవు; అందువల్ల నీవు ఏ విధంగానూ నా ఆజ్ఞను అనుసరించవు।
Verse 129
नूनं तत्त्वेन जानामि अवलिप्तासि भामिनि । कुरुष्वाद्यापि मे वाक्यं भार्या भव मम प्रिया
ఇప్పుడు నేను నిజంగా గ్రహించాను—ఓ భామినీ, నీవు అహంకారిణివి. అయినా ఇప్పటికైనా నా మాట విను; నా ప్రియ భార్యగా అవు।
Verse 130
स्त्रियं त्वां नोत्सहे हंतुं पौरुषे च व्यवस्थितः । असकृन्निर्जितः संख्ये मया शक्रः सुरैः सह
నీవు స్త్రీ కనుక నిన్ను సంహరించేందుకు నేను ఇష్టపడను, అయినా నేను పౌరుషంలో స్థిరుడను. యుద్ధంలో దేవులతో కూడిన శక్రుడు (ఇంద్రుడు)ను నేను అనేకసార్లు జయించాను।
Verse 131
त्रैलोक्ये नास्ति मत्तुल्यः पुमान्कश्चिच्च बालिशि । एवमुक्ता ततो देवी कोपेन महताऽन्विता
ఓ మూర్ఖుడా! త్రిలోకాల్లో నాతో సమానమైన పురుషుడు ఎవడూ లేడు. ఇలా అనబడగానే దేవి మహా కోపంతో నిండిపోయింది।
Verse 132
प्रगृह्य सशरं चापं वाक्यमेतदुवाच ह । नालापो युज्यते पाप कर्तुं सह मम त्वया
ఆమె బాణాలతో కూడిన ధనుస్సును పట్టుకొని ఇలా పలికింది—ఓ పాపీ! నాతో మాటలాడటం నీకు తగదు; నాతో తగినది కేవలం కార్యం, అంటే యుద్ధక్రియ మాత్రమే।
Verse 133
कुमार्याः कामयुक्तेन तथापि शृणु मे वचः । न त्वया निर्जितः शक्रः स्ववीर्येण रणाजिरे
కుమారిపై కామవశుడవైనప్పటికీ నా మాట విను. నీవు నీ స్వవీర్యంతో యుద్ధరంగంలో శక్రుడు (ఇంద్రుడు)ను జయించలేదు.
Verse 134
पितामह वरं देवा मन्यंते दानवाधम । गौरवात्तस्य तेन त्वमात्मानं मन्यसेऽधिकम्
ఓ దానవాధమా! దేవులు పితామహుడు (బ్రహ్మ)నే పరముడని భావిస్తారు; ఆయన గౌరవం వల్లనే నీవు నిన్ను అధికుడిగా అనుకుంటున్నావు.
Verse 135
मुक्त्वैकां कामिनीं पाप त्वं कृतः पद्मयोनिना । अवध्यः सर्वसत्त्वानां पुंसः जातौ धरातले
ఓ పాపీ! ఒక్క స్త్రీని తప్పించి, పద్మయోని (బ్రహ్మ) నిన్ను భూమిపై మనుష్యజాతిలో సమస్త సత్త్వాలకు అవధ్యుడిగా నిర్మించాడు.
Verse 136
पितामहवरः सोऽत्र जयशीलोऽसि दानव । यदि ते पौरुषं चास्ति तच्छीघ्रं संप्रदर्शय
ఇక్కడ పితామహుని వరం నిలిచియుంది; ఓ దానవా, నీవు జయగర్వంతో ఉన్నావు. నీకు పౌరుషం ఉంటే వెంటనే చూపించు.
Verse 137
एषा त्वामिषुभिस्तीक्ष्णैर्नयामि यमसादनम् । एवमुक्त्वा ततो देवी शरानष्टौ मुमोच ह
“ఈ పదునైన బాణాలతో నిన్ను యమసదనానికి పంపుతాను.” అని చెప్పి దేవి ఆపై ఎనిమిది శరాలను విడిచింది.
Verse 138
चतुर्भिश्चतुरो वाहाननयद्यमसादनम् । सारथेश्च शिरः कायाच्छरेणैकेन चाक्षिपत्
నాలుగు బాణములతో ఆమె ఆ నాలుగు గుర్రములను యమపురికి పంపెను; మరియు ఒక్క బాణముతో సారథి తలను మొండెము నుండి వేరుచేసెను.
Verse 139
ध्वजं चिच्छेद चैकेन ततोऽन्येन हृदि क्षतः । स गात्रविद्धो व्यथितो ध्वजयष्टिं समाश्रितः
ఒక బాణముతో ఆమె అతని జెండాను నరికివేసెను; మరొకదానితో అతని హృదయమును గాయపరచెను. గాయపడిన శరీరముతో, బాధతో అతడు జెండా స్తంభమును ఆశ్రయించెను.
Verse 140
मूर्छया सहितो राजन्किंचित्कालमधोमुखः । ततः स चेतनो भूत्वा मुमोच निशिताञ्छरान्
ఓ రాజా! మూర్ఛతో అతడు కొంతసేపు తలవంచుకుని ఉండెను. తరువాత స్పృహ పొంది, అతడు పదునైన బాణములను వదిలెను.
Verse 141
देवी सखीसमायुक्ता सर्वदेशेष्वताडयत् । ततः क्षुरप्रबाणेन धनुस्तस्य द्विधाऽकरोत्
సఖులతో కూడిన దేవి అతని అన్ని అవయవములపై కొట్టెను. తరువాత క్షురప్ర బాణముతో అతని ధనస్సును రెండు ముక్కలు చేసెను.
Verse 142
छिन्नधन्वा ततो दैत्यश्चर्मखङ्गसमन्वितः । विद्राव्य सहसा देवीं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत्
అప్పుడు ధనస్సు తెగిపోగా, ఆ రాక్షసుడు డాలు మరియు కత్తిని తీసుకొని, హఠాత్తుగా దేవి వైపు పరుగెత్తి, "ఆగు! ఆగు!" అని అరిచెను.
Verse 143
तस्य चापततस्तूर्णं खड्गं द्वाभ्यां ह्यकृन्तयत् । शराभ्यामर्धबाणेन प्रहस्य प्रासमेव च
అతడు వేగంగా దూసుకొచ్చిన వేళ దేవి రెండు బాణాలతో అతని ఖడ్గాన్ని కోసింది; నవ్వుతూ బాణాలతోను అర్ధబాణంతోను అతని ప్రాసాన్ని కూడా పడగొట్టింది।
Verse 144
विशस्त्रो विरथो राजन्स तदा दानवाधमः । ततोऽस्मरच्छरान्भूप शस्त्राणि विविधानि च
ఓ రాజా, ఆ సమయంలో ఆ దానవాధముడు ఆయుధరహితుడై రథరహితుడై నిలిచాడు. తరువాత, ఓ భూపా, అతడు బాణాలు మరియు నానావిధ శస్త్రాలను మనసులో స్మరించాడు।
Verse 145
ब्रह्मास्त्रं मनसि ध्यायंस्तृणं तस्यै मुमोच सः । मुक्तेनास्त्रेण तस्मिंस्तु धूमवर्तिर्व्यजायत
అతడు మనసులో బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ధ్యానించి తృణంలా ఆమె వైపు విడిచాడు; అయితే ఆ అస్త్రం విడుదలగానే పొగ యొక్క చక్రంలా తిరిగే వలయం ఉద్భవించింది।
Verse 146
एतस्मिन्नेव काले तु स ब्रह्मास्ते दिवौकसः । परं भयमनुप्राप्ता दृष्ट्वा तस्य पराक्रमम्
అదే సమయంలో స్వర్గవాసి దేవతలు బ్రహ్మతో కలిసి అతని పరాక్రమాన్ని చూసి మహాభయానికి లోనయ్యారు।
Verse 147
ततो देवी क्षणं ध्यात्वा तदस्त्रं पार्थिवोत्तम । ब्रह्मास्त्रेणाहनत्तूर्णं ततो व्यर्थं व्यजायत
అప్పుడు దేవి క్షణం ధ్యానించి, ఓ రాజోత్తమా, బ్రహ్మాస్త్రంతో ఆ అస్త్రాన్ని వేగంగా సంహరించింది; అప్పుడు అది వ్యర్థమైంది।
Verse 148
ब्रह्मास्त्रे विफले जाते ह्याग्नेयं दानवोत्तमः । प्रेषयामास तां क्रुद्धो ह्यहनद्वारुणेन सा
బ్రహ్మాస్త్రం విఫలమైనప్పుడు క్రోధించిన దానవోత్తముడు అగ్నేయాస్త్రాన్ని విసిరెను; దేవి వారుణాస్త్రంతో దానిని అణచి పడగొట్టెను।
Verse 149
एवं नानाप्रकाराणि तेन मुक्तानि सा तदा । अस्त्राणि विफलान्येव चक्रे देवी सहस्रशः
ఈ విధంగా అతడు ఆ సమయంలో విడిచిన నానావిధ అస్త్రాలను దేవి వేలకొలది (సహస్రశః) విఫలములుగా చేసెను।
Verse 150
एवं निःशेषितास्त्रोऽसौ दानवो बलवत्तरः । चकार परमां मायां दिव्यैरस्त्रैः सुरेश्वरी
ఈ విధంగా ఆ బలవంతుడైన దానవుని అస్త్రాలు అన్నీ తీరిపోయినప్పుడు, సురేశ్వరి దేవి దివ్యాస్త్రాల ఆధారంతో పరమ మాయను ప్రయోగించెను।
Verse 151
व्यक्षिपच्च महाकायं महिषं पर्वताकृतिम् । दीर्घतीक्ष्णविषाणाभ्यां युक्तमंजनसंनिभम्
అనంతరం దేవి పర్వతాకారమైన మహాకాయ మహిషాన్ని విసిరెను—అంజనంలా నల్లగా, దీర్ఘతీక్ష్ణ విషాణాలతో యుక్తమైయున్నది।
Verse 152
सिंहस्कंधं च सा देवी ततस्तमध्यरोहत । खड्गेन तीक्ष्णेन शिरो देवी तस्य न्यकृंतत
తదుపరి సింహస్కంధా దేవి ఆ మహిషంపై అధిరోహించి, తీక్ష్ణ ఖడ్గంతో దాని శిరస్సును ఛేదించెను।
Verse 153
शूलेन भेदयामास पृष्ठदेशे सुरेश्वरी । ततः कलेवरात्तस्मान्निश्चक्राम महान्पुमान्
సురేశ్వరీ దేవి త్రిశూలంతో అతని వెన్నుప్రదేశాన్ని ఛేదించింది. ఆ తరువాత ఆ దేహం నుండి ఒక మహాపురుషుడు బయలుదేరి వచ్చాడు.
Verse 154
चर्मखड्गधरो रौद्रस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् । तमप्येवं गृहीत्वा तत्केशपाशे सुरेश्वरी
చర్మకవచం, ఖడ్గం ధరించిన ఆ రౌద్రుడు “నిలువు, నిలువు!” అని అరచాడు. కానీ సురేశ్వరీ దేవి అతనినీ అలాగే జుట్టు ముడితో పట్టుకుంది.
Verse 155
निस्त्रिंशेनाहनत्प्रोच्चैः स च प्राणैर्व्ययुज्यत । दानवः पार्थिवश्रेष्ठ पार्श्वे सिंहविदारिते
దేవి ఖడ్గంతో అతనిపై ఘోరంగా ప్రహరించింది; అతడు ప్రాణవాయువుల నుండి విడిపోయాడు. ఓ రాజశ్రేష్ఠా, సింహం చీల్చినట్లుగా పక్క భాగం చీలి ఆ దానవుడు పడిపోయాడు.
Verse 156
ततो जघान भूयोऽपि दानवान्सा रुषान्विता । हतशेषाश्च ये दैत्या निर्भिद्य धरणीतलम्
ఆపై కోపంతో నిండిన ఆమె మళ్లీ దానవులను సంహరించింది. మిగిలిన దైత్యులు భూమితలాన్ని చీల్చుకొని క్రిందకు పారిపోయారు.
Verse 157
प्रविष्टा भयसंत्रस्ताः पातालं जीवितैषिणः । ततो देव गणाः सर्वे वसवो मरुतोऽश्विनौ
భయంతో వణికుతూ, ప్రాణరక్షణ కోరికతో వారు పాతాళంలో ప్రవేశించారు. ఆపై వసువులు, మరుతులు, ఇద్దరు అశ్వినులు సహా సమస్త దేవగణాలు (సమవేతమయ్యారు).
Verse 158
विश्वेदेवास्तथा साध्या रुद्रा गुह्यककिन्नराः । आदित्याः शक्रसंयुक्ताः समेत्य परमेश्वरीम्
విశ్వేదేవులు, సాధ్యులు, రుద్రులు, గుహ్యకులు, కిన్నరులు, అలాగే శక్రునితో కూడిన ఆదిత్యులు—అందరూ కలిసి పరమేశ్వరీ దేవి సన్నిధికి సమాగమించారు।
Verse 159
समंताद्दिव्यपुष्पैश्च तां देवीं समवाकिरन् । स्तुवंतो विविधैः स्तोत्रैर्नमंतो भक्तितत्पराः
అన్ని వైపుల నుంచీ దివ్య పుష్పవర్షం కురిపించి వారు ఆ దేవిని పుష్పాలతో కప్పివేశారు; నానావిధ స్తోత్రాలతో స్తుతిస్తూ, భక్తితో నమస్కరిస్తూ నిలిచారు।
Verse 160
युक्तं कृतं महेशानि यद्धतः पापकृत्तमः । त्रैलोक्यं सकलं ध्वस्तं पापेनानेन सुंदरि
హే మహేశానీ! ఈ మహాపాపి వధించబడటం యుక్తమే. హే సుందరీ! ఇతని పాపం వల్ల సమస్త త్రిలోకం నాశనానికి చేరువైంది।
Verse 161
त्वया दत्तं पुना राज्यं वासवस्य त्रिविष्टपे । तस्माद्वरय भद्रं ते वरं यन्मनसीप्सितम् । सर्वे देवाः प्रसन्नास्ते प्रदास्यंति न संशयः
నీవు త్రివిష్టపంలో వాసవునికి మళ్లీ రాజ్యాధికారాన్ని ప్రసాదించావు. కాబట్టి నీకు మంగళం కలుగుగాక—నీ మనసుకు ఇష్టమైన వరాన్ని ఎంచుకో. దేవతలందరూ నీపై ప్రసన్నులు; సందేహం లేక దానిని ఇస్తారు।
Verse 162
देव्युवाच । यदि देवाः प्रसन्ना मे यदि देयो वरो मम । आश्रमोऽत्रैव मे पुण्यो जायतां ख्यातिसंयुतः
దేవి పలికింది—దేవతలు నాపై ప్రసన్నులై, నాకు వరం ఇవ్వదలచితే, ఇక్కడే నా పుణ్యాశ్రమం ఖ్యాతితో కూడి ఏర్పడుగాక।
Verse 163
अस्मिंश्चाहं सदा देवाः स्थास्यामि वरपर्वते
ఓ దేవులారా, ఈ శ్రేష్ఠమైన వరపర్వతముపై నేను సదా నివసించెదను।
Verse 164
रूपेणानेन देवेशि ये त्वां द्रक्ष्यंति मानवाः । आश्रमेऽत्र महापुण्ये ते यास्यंति परां गतिम्
హే దేవేశీ, ఈ మహాపుణ్య ఆశ్రమంలో నిన్ను ఇదే రూపంలో దర్శించే మనుష్యులు పరమగతిని పొందుదురు।
Verse 165
ब्रह्मज्ञानसमायुक्तास्ते भविष्यंति मानवाः
ఆ మనుష్యులు బ్రహ్మజ్ఞానసంపన్నులై భవింతురు।
Verse 166
यस्माच्चंडं कृतं कर्म त्वया दानवसूदनात् । तस्मात्त्वं चंडिकानाम लोके ख्यातिं गमिष्यसि
దానవసూదనముగా నీవు ఉగ్రకర్మ చేసినందున, లోకంలో నీవు ‘చండికా’ అనే నామంతో ఖ్యాతి పొందెదవు।
Verse 167
तव नाम्ना तथा ख्यात आश्रमोऽयं भविष्यति
నీ నామముచేతనే ఈ ఆశ్రమమూ అలాగే ప్రసిద్ధి పొందును।
Verse 168
येऽत्र कृष्ण चतुर्द्दश्यामाश्विने मासि शोभने पिंडदानं करिष्यंति स्नानं कृत्वा समाहिताः
ఇక్కడ శుభమైన ఆశ్విన మాసంలోని కృష్ణ చతుర్దశి నాడు స్నానం చేసి ఏకాగ్రచిత్తంతో పిండదానం చేసేవారు,
Verse 169
गयाश्राद्धफलं कृत्यं तेषां देवि भविष्यति त्वद्दर्शनात्तथा मुक्तिः पातकस्य भविष्यति
ఓ దేవీ, వారికి ఈ కర్మ గయాశ్రాద్ధ ఫలమే ఇస్తుంది; అలాగే నీ దర్శనంతో పాపముక్తి కూడా కలుగుతుంది.
Verse 170
कृष्ण उवाच । एकरात्रिं भविष्यंति येऽत्र श्रद्धासमन्विताः । उपवासपरास्तेषां पापं यास्यति संक्षयम्
కృష్ణుడు అన్నాడు: ఇక్కడ శ్రద్ధతో ఒక రాత్రి ఉండి ఉపవాసంలో నిమగ్నులైన వారి పాపం క్షయమవుతుంది.
Verse 171
पुत्रहीनश्च यो मर्त्यो नारी वापि समाहिता । तन्मनाः पिंडदानं वै तथा स्नानं करिष्यति । अपुत्रो लभते शीघ्रं सुपुत्रं नात्र संशयः
పుత్రహీనుడైన పురుషుడు గానీ, సమాహితమైన స్త్రీ గానీ, మనసు నిలిపి ఇక్కడ పిండదానం మరియు స్నానం చేస్తే, సంతానం లేనివాడు త్వరగా సుపుత్రుని పొందుతాడు; సందేహం లేదు.
Verse 172
इन्द्र उवाच । भ्रष्टराज्यो नृपो योऽत्र स्नानं दानं करिष्यति । सर्वशत्रुक्षयस्तस्य राज्यावाप्तिर्भविष्यति
ఇంద్రుడు అన్నాడు: రాజ్యభ్రష్టుడైన రాజు ఇక్కడ స్నానం మరియు దానం చేస్తే, అతని సమస్త శత్రువులు నశించి అతనికి మళ్లీ రాజ్యప్రాప్తి కలుగుతుంది.
Verse 173
अग्निरुवाच । अत्रागत्य शुचिः श्राद्धं यः करिष्यति मानवः । आत्मवित्तानुसारेण तस्य यज्ञफलं भवेत्
అగ్ని పలికెను—ఇక్కడికి వచ్చి శుచిగా ఉండి తన సామర్థ్యానుసారంగా శ్రాద్ధం చేయువాడు యజ్ఞఫలాన్ని పొందును.
Verse 174
यम उवाच । अत्र स्नात्वा तिलान्यस्तु ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यति । अल्पमृत्युभयं तस्य न कदाचिद्भविष्यति
యముడు పలికెను—ఇక్కడ స్నానం చేసి బ్రాహ్మణులకు నువ్వులు దానం చేయువానికి అకాలమరణభయం ఎప్పటికీ కలుగదు.
Verse 175
राक्षसा ऊचुः । पिंडदानं नरा येऽत्र करिष्यंति तवाऽश्रमे । प्रेतोत्थं न भयं तस्य देवि क्वापि भविष्यति
రాక్షసులు పలికిరి—ఓ దేవీ! ఇక్కడ నీ ఆశ్రమంలో పిండదానం చేయువారికి ఎక్కడా ప్రేతజన్య భయం కలుగదు.
Verse 176
वरुण उवाच । स्नानार्थं ब्राह्मणेंद्राणां योऽत्र तोयं प्रदास्यति । विमलस्तु सदा भावि इह लोके परत्र च
వరుణుడు పలికెను—ఇక్కడ బ్రాహ్మణేంద్రుల స్నానార్థం నీటిని అందించువాడు ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ సదా నిర్మలుడగును.
Verse 177
वायुरुवाच । विलेपनानि शुभ्राणि सुगंधानि विशेषतः । योत्र दास्यति विप्रेभ्यो नीरोगः स भविष्यति
వాయువు పలికెను—ఇక్కడ విప్రులకు శుభ్రమైనవి, ముఖ్యంగా సుగంధ లేపనద్రవ్యాలు దానం చేయువాడు నిరోగిగా ఉండును.
Verse 178
धनद उवाच । योऽत्र वित्तं यथाशक्त्या ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यति । न भविष्यति लोके स वित्तहीनः कथंचन
ధనదుడు పలికెను—ఇక్కడ యథాశక్తిగా బ్రాహ్మణులకు ధనాన్ని దానం చేయువాడు ఈ లోకంలో ఎప్పటికీ దరిద్రుడగడు।
Verse 179
ईश्वर उवाच । योऽत्र व्रतपरो भूत्वा चातुर्मास्यं वसिष्यति । इह लोके परे चैव तस्य भावि सदा सुखम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—ఇక్కడ వ్రతనిష్ఠతో చాతుర్మాస్య కాలం నివసించువానికి ఇహలోకములోను పరలోకములోను సదా సుఖమే కలుగును।
Verse 180
वसव ऊचुः । त्रिरात्रं यो नरः सम्यगुपवासं करिष्यति । आजन्ममरणात्पापान्मुक्तः स च भविष्यति
వసువులు పలికిరి—యే మనిషి విధివిధానంగా మూడు రాత్రులు ఉపవాసం చేయునో, వాడు జన్మమరణాంతర పాపముల నుండి విముక్తుడగును।
Verse 181
आदित्य उवाच । अत्राश्रमपदे पुण्ये ये नरा भक्तिसंयुताः । छत्रोपानत्प्रदातारस्तेषां लोकाः सनातनाः
ఆదిత్యుడు పలికెను—ఈ పుణ్య ఆశ్రమస్థానంలో భక్తితో కూడినవారు ఛత్రం మరియు పాదుకలను దానం చేస్తే, వారికి శాశ్వత లోకాలు లభించును।
Verse 182
अश्विनावूचतुः । मिष्टान्नं श्रद्धयोपेतो ब्राह्मणाय प्रदास्यति । योऽत्र तस्य परा प्रीतिर्भविष्यत्यविनाशिनी १
అశ్వినులు పలికిరి—ఇక్కడ శ్రద్ధతో బ్రాహ్మణునికి మిష్టాన్నం దానం చేయువానికి అవినాశమైన పరమ ప్రీతి కలుగును।
Verse 183
तीर्थान्यूचुः । अद्यप्रभृति सर्वेषां तीर्थानामिह संस्थितिः । भविष्यति विशेषेण ह्याश्रमे लोकविश्रुते
తీర్థాలు పలికినవి—ఈ దినమునుండి సమస్త తీర్థముల నివాసము ఇక్కడనే స్థిరమగును; విశేషముగా లోకవిఖ్యాతమైన ఈ ఆశ్రమములో।
Verse 185
गंधर्वा ऊचुः । गीतवाद्यानि यश्चात्र प्रकरिष्यति मानवः । सप्तजन्मांतराण्येव रूपवान्स भविष्यति
గంధర్వులు పలికినవి—ఇక్కడ మనుష్యుడు గానము మరియు వాద్యసేవ చేయునట్లయితే, అతడు ఏడు జన్మాంతరముల వరకు రూపవంతుడై తేజోవంతుడగును।
Verse 186
ऋषय ऊचुः । आश्रमेऽस्मिंस्त्रिरात्रं य उपवासं करिष्यति । चांद्रायणसहस्रस्य फलं तस्य भविष्यति
ఋషులు పలికినవి—ఈ ఆశ్రమములో మూడు రాత్రులు ఉపవాసము చేయువానికి సహస్ర చాంద్రాయణ వ్రతఫలము కలుగును।
Verse 187
पुलस्त्य उवाच । एवं सर्वे वरान्दत्त्वा देव्यै देवा नृपोत्तम । तदाज्ञया दिवं जग्मुर्देवी तत्रैव संस्थिता
పులస్త్యుడు పలికెను—హే నృపోత్తమా! ఈ విధముగా సమస్త దేవతలు దేవికి వరములు ప్రసాదించి, ఆమె ఆజ్ఞచే స్వర్గమునకు వెళ్లిరి; దేవి అక్కడనే స్థిరమై నిలిచెను।
Verse 188
अथ मर्त्त्या दिवं जग्मुर्दृष्ट्वा देवीं तदाश्रमे । अनायासेन संपूर्णास्ततो मर्त्यैस्त्रिविष्टपः
అనంతరం ఆ ఆశ్రమములో దేవిని దర్శించిన మానవులు స్వర్గమునకు వెళ్లిరి; అట్లే శ్రమలేకుండానే త్రివిష్టపము మానవులతో నిండిపోయెను।
Verse 189
अग्निष्टोमादिकाः सर्वाः क्रिया नष्टा धरातले । धर्मक्रियास्तथा चान्या मुक्त्वा देव्याः प्रपूजनम्
అగ్నిష్టోమాది సమస్త యజ్ఞక్రియలు భూమిపై లుప్తమయ్యాయి; ఇతర ధర్మాచారాలూ అంతరించాయి; దేవీ భక్తిపూర్వక పూజ మాత్రమే మిగిలింది।
Verse 190
ततो भीतः सहस्राक्षः संमंत्र्य गुरुणा सह । आह्वयामास वेगेन कामं क्रोधं भयं मदम्
అప్పుడు సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు) భయపడుతూ గురువుతో కలిసి సంప్రదించి, వేగంగా కామం, క్రోధం, భయం, మదం లను ఆహ్వానించాడు।
Verse 191
व्यामोहं गृहपुत्रोत्थं तृष्णामायासमन्वितम् । गत्वा यूयं द्रुतं मर्त्ये स्थातुकामान्नरान्स्त्रियः
ఇల్లు-పిల్లల వల్ల పుట్టిన మోహం, తృష్ణ మరియు అలసటతో కూడి—మీరు త్వరగా మానవలోకానికి వెళ్లి అక్కడే ఉండదలచిన స్త్రీపురుషులను బంధించండి।
Verse 192
चंडिकायतने पुण्ये सेवध्वं हि ममाज्ञया । विशेषेणाश्विने मासि कृष्णपक्षेंऽत्यवासरे
నా ఆజ్ఞ ప్రకారం పుణ్యమైన చండికా ఆలయంలో సేవా-ఉపాసన చేయండి; ముఖ్యంగా ఆశ్విన మాసం కృష్ణపక్షం చివరి రోజున।
Verse 193
एवमुक्तास्ततः सर्वे कामाद्यास्ते द्रुतं ययुः । मर्त्यलोके महाराज रक्षां चक्रुश्च सर्वशः
ఇలా చెప్పబడగానే కామాది అందరూ త్వరగా వెళ్లిపోయారు; మహారాజా, మానవలోకంలో వారు అన్ని దిక్కులా తమ ‘కాపు’ (ప్రభావం) ఏర్పరచారు।
Verse 194
एवं ज्ञात्वा द्रुतं गच्छ तत्र पार्थिवसत्तम । यदीच्छसि परं श्रेय इह लोके परत्र च
ఇది తెలిసికొని శీఘ్రంగా అక్కడికి వెళ్ళుము, ఓ రాజశ్రేష్ఠా. ఇహలోకములోను పరలోకములోను పరమ శ్రేయస్సు కోరితే।
Verse 195
यो याति चंडिकां द्रष्टुमबुर्दं प्रति पार्थिव । नृत्यंति पितरस्तस्य गर्जंति च पितामहाः
ఓ రాజా, అర్బుదానికి వెళ్లి చండికాదేవిని దర్శించువాడి పితరులు ఆనందంతో నర్తిస్తారు; పితామహులు గర్జించి జయధ్వని చేస్తారు।
Verse 196
तारयिष्यति नः सर्वान्स पुत्रो य इहाश्रमे । चंडिकायाः प्रगत्वाऽथ कुर्याच्छ्राद्धं समाहितः
‘ఈ ఆశ్రమములో నుండి చండికాదేవి వద్దకు వెళ్లి, తరువాత ఏకాగ్రచిత్తంతో శ్రాద్ధం చేయువాడు—ఆ కుమారుడు మన అందరినీ తారిస్తాడు.’
Verse 197
एकया लभ्यते राज्यं स्वर्गश्चैव द्वितीयया । तृतीयया भवेन्मोक्षो यात्रया तत्र पार्थिव
ఓ రాజా, అక్కడ ఒక యాత్రచేత రాజ్యప్రాప్తి, రెండవ యాత్రచేత స్వర్గప్రాప్తి, మూడవ యాత్రచేత మోక్షప్రాప్తి కలుగుతుంది।
Verse 198
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन यात्रां तत्र समाचरेत् । अर्बुदे पर्वतश्रेष्ठे सर्वतीर्थमये शुभे
కాబట్టి సమస్త ప్రయత్నంతో అక్కడ యాత్ర చేయవలెను—శుభమయమైన, సర్వతీర్థమయమైన, పర్వతశ్రేష్ఠమైన అర్బుదంలో।
Verse 200
पुनंत्येवान्यतीर्थानि स्नानदानैरसंशयम् । अर्बुदालोकनादेव विपाप्मा तत्र जायते
ఇతర తీర్థాలు స్నానదానాల ద్వారా నిశ్చయంగా పవిత్రం చేస్తాయి; కానీ అర్బుదాన్ని కేవలం దర్శించగానే అక్కడే పాపరహితుడు అవుతాడు।
Verse 201
यः शृणोति सदाख्यानमेत च्छ्रद्धासमन्वितः । स प्राप्नोति नरश्रेष्ठ कामान्मनसि वांछितान्
శ్రద్ధతో ఈ సదాఖ్యానాన్ని వినేవాడు, ఓ నరశ్రేష్ఠా, మనసులో కోరుకున్న కోరికలను పొందుతాడు।
Verse 202
यस्यैतत्तिष्ठते गेहे लिखितं पुस्तकं नृप । तस्यापि वांछिताः कामाः संपद्यते दिनेदिने
ఓ నృపా, ఎవరి ఇంట ఈ లిఖిత పుస్తకం నిలిచి ఉంటుందో, అతని కోరిన కోరికలు కూడా రోజురోజుకీ ఫలిస్తాయి।
Verse 203
पठति श्रद्धयोपेतो यो वा भूमिपते नरः । सोऽपि यात्राफलं राजंल्लभते पुरुषोत्तमः
ఓ భూమిపతీ, శ్రద్ధతో దీనిని చదివే మనిషి కూడా, ఓ రాజా, తీర్థయాత్ర ఫలాన్ని పొందుతాడు; అతడు పురుషోత్తముడు।