Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 134

Devanagari script

पितामह वरं देवा मन्यंते दानवाधम । गौरवात्तस्य तेन त्वमात्मानं मन्यसेऽधिकम्

Transliteration

pitāmaha varaṃ devā manyaṃte dānavādhama | gauravāttasya tena tvamātmānaṃ manyase'dhikam

Translation

ఓ దానవాధమా! దేవులు పితామహుడు (బ్రహ్మ)నే పరముడని భావిస్తారు; ఆయన గౌరవం వల్లనే నీవు నిన్ను అధికుడిగా అనుకుంటున్నావు.

Word by Word

• पितामह: O Grandfather (Brahmā)
• पितामह: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• मन्यन्ते: think/consider
• मन्यन्ते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• दानव-अधम: O lowest of the Dānavas
• दानव-अधम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक) + अधम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—दानवानाम् अधमः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• गौरवात्: because of respect/importance
• गौरवात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: गौरव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन

• तस्य: of him/of that
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• तेन: therefore/with that
• तेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; 'therefore/with that' अर्थे

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• आत्मानम्: yourself
• आत्मानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मन्यसे: you think/consider
• मन्यसे: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

• अधिकम्: superior/greater
• अधिकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अधिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'आत्मानम्' इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Devī (a goddess/Divine Lady addressing a Dānava in battle)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devi derides the ‘vilest of Dānavas,’ pointing out that the gods’ reverence for Brahmā has inflated the demon’s ego; the scene is a charged verbal duel before weapons fly.

Characters & Entities

• Pitāmaha (Brahmā)
• Devas
• Dānava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pride based on borrowed prestige is condemned; true greatness aligns with dharma and reverence without arrogance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader setting is Arbuda within Prabhāsa-khaṇḍa; this verse itself is part of a battle dialogue and does not directly praise a tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is a moral rebuke within a martial episode.