Rig Veda 3.39.4 — Mandala 3, Sukta 39, Mantra 4

Sukta 3.39

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

नकिरेषां निन्दिता मर्त्येषु ये अस्माकं पितरो गोषु योधाः । इन्द्र एषां दृंहिता माहिनावानुद्गोत्राणि ससृजे दंसनावान् ॥

Transliteration

ná kir eṣāṁ ninditā́ mártyeṣu yé asmā́kaṁ pítaro góṣu yodhā́ḥ | índra eṣāṁ dṛṁhitā́ mā́hināvān úd gotrā́ṇi sasṛje daṁsanā́vān ||

Translation

మర్త్యులలో ఎవ్వరూ వారిని నిందించలేరు—వారు మా పితరులు; గోషు (ప్రకాశ-గోవులు) లో యోధులు. మహిమావంతుడైన ఇంద్రుడు వారిని దృఢం చేశాడు; దంసనావాన్ (కార్యసాధక శక్తి గలవాడు) గా గోత్రాలను తెరిచి పైకి విడుదల చేసి—దాగి ఉన్న మందలను (కిరణాలను) విముక్తం చేశాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• नकि॑ः: no one, none
• नकि॑ः: —
• Type: Indeclinable
• Root: नकिस् (अव्यय-प्रातिपदिक) < PIE *ne-kʷis?

• एषाम्: of these (men)
• एषाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• निन्दिता: blamed, reproached
• निन्दिता: कर्तृ-विशेषण (of ‘पितरः’)
• Type: Adjective/Participle
• Root: √निन्द् (निन्दने) → निन्दित (कृदन्त)

• मर्त्येषु: among mortals
• मर्त्येषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक) < √मृ (मरणे)

• ये: who
• ये: सम्बन्ध/अन्वय (relative; subject)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्माकम्: of us, our
• अस्माकम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पितरः: fathers, forefathers
• पितरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• गोषु: among/for the cows; in the cattle (raids)
• गोषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• योधाः: warriors
• योधाः: कर्तृ-समनाधिकरण (apposition to ‘पितरः’)
• Type: Noun
• Root: योध (प्रातिपदिक) < √युध् (युधे) अथवा √युज् (योजने) से व्युत्पत्ति-परम्परा

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• एषाम्: of these (men)
• एषाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दृंहिता: made firm/strong; strengthened
• दृंहिता: कर्तृ-विशेषण (of ‘इन्द्रः’)
• Type: Adjective/Participle
• Root: √दृंह्/दृह् (दृंहणे ‘to make firm/strong’) → दृंहित (कृदन्त)

• माहिनावान्: mighty, possessing greatness
• माहिनावान्: कर्तृ-विशेषण (of ‘इन्द्रः’)
• Type: Adjective
• Root: माहिनावन्त् (प्रातिपदिक) < महीना/महीन (might, greatness)

• अनुद्गोत्राणि: the cattle-pens/enclosures (one after another)
• अनुद्गोत्राणि: कर्म
• Type: Noun
• Root: अनु- + उद्गोत्र (प्रातिपदिक); उद्गोत्र = ‘उद्-गोत्र’ (cattle-enclosure/pen; cattle-stall)

• ससृजे: he released/created
• ससृजे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सृज् (सर्जने ‘to let loose, create, set free’)

• दंसनावान्: wonder-working, skillful
• दंसनावान्: कर्तृ-विशेषण (of ‘इन्द्रः’)
• Type: Adjective
• Root: दंसनावन्त् (प्रातिपदिक) < दंसना (wonder-work, skill, miraculous power)