Prakarana 17

Verse 338 (दोहा/सोरठा)

अब लगि मोहि न मिलेउ कोउ मैं न जनावउँ काहु॥ लोकमान्यता अनल सम कर तप कानन दाहु॥161(क)॥

aba lagi mohi na mileu kou maiṁ na janāuṁ kāhu | lokamānyatā anala sama kari tapa kānana dāhu ||161(ka)||

ఇప్పటివరకు నిజముగా స్వీకరించదగినవారిని నేనెవరినీ కలవలేదు; ఎవరికీ నేను నన్ను వెల్లడించను. లోకప్రశంస అగ్నివంటిది—దానిని లక్ష్యముగా చేసికొనిన క్షణమే, తపస్సు అనే అరణ్యమంతటిని దహించివేయును.

Verse 339 (चौपाई)

तातें गुपुत रहउँ जग माहीं। हरि तजि किमपि प्रयोजन नाहीं।। प्रभु जानत सब बिनहिं जनाएँ। कहहु कवनि सिधि लोक रिझाएँ।। तुम्ह सुचि सुमति परम प्रिय मोरें। प्रीति प्रतीति मोहि पर तोरें।। अब जौं तात दुरावउँ तोही। दारुन दोष घटइ अति मोही।। जिमि जिमि तापसु कथइ उदासा। तिमि तिमि नृपहि उपज बिस्वासा।। देखा स्वबस कर्म मन बानी। तब बोला तापस बगध्यानी।। नाम हमार एकतनु भाई। सुनि नृप बोले पुनि सिरु नाई।। कहहु नाम कर अरथ बखानी। मोहि सेवक अति आपन जानी।।

tāteṁ guputa rahuṁ jaga māhīṁ | hari taji kimapi prayojana nāhīṁ || prabhu jānata saba binahiṁ janāeṁ | kahahu kavani sidhi loka rijhāeṁ || tumha suci sumati parama priya moreṁ | prīti pratīti mohi para toreṁ || aba jauṁ tāta durāuṁ tohī | dāruṇa doṣa ghaṭai ati mohī || jimi jimi tāpasu kathai udāsā | timi timi nṛpahi upaja bisvāsā || dekhā svabasa karma mana bānī | taba bolā tāpasa bagadhyānī || nāma hamāra ekatanu bhāī | suni nṛpa bole puni siru nāī || kahahu nāma kara aratha bakhānī | mohi sevaka ati āpana jānī ||

అందుకే నేను ప్రపంచంలో దాగి ఉన్నాను; హరి తప్ప మరేదానిలోనూ ప్రయోజనం లేదు. ప్రభువు చెప్పకుండానే అన్నీ తెలుసుకుంటాడు. చెప్పు - ఏ సిద్ధితో మనుషుల హృదయాలను గెలుస్తారు? నీవు పవిత్రుడివి, మంచి బుద్ధి కలిగి ఉన్నావు, నాకు అత్యంత ప్రియముడివి; నీ ప్రేమ మరియు విశ్వాసం నాపై ఉన్నాయి. ఇప్పుడు, ఓ కుమారా, నేను నిన్ను దాచిన, భయంకరమైన దోషం నాపై పడుతుంది. తపస్వి ఉదాసీనంగా మాట్లాడినట్లుగా, రాజు విశ్వాసం పెరిగింది. అతని కర్మ, మనసు, మాటలలో ఆత్మనిగ్రహం చూచి, తపస్వి - కొంగ ధ్యానం చేసేవాడు - అప్పుడు మాట్లాడెను. "నా పేరు ఏకతను, సోదరా." విని, రాజు తిరిగి తల వంచి మాట్లాడెను: "నీ పేరు అర్థం చెప్పు; నన్ను నీ స్వంతవాడిగా భావించి, నీ సేవకుడిగా లెక్కించు."

Verse 340 (दोहा/सोरठा)

आदिसृष्टि उपजी जबहिं तब उतपति भै मोरि। नाम एकतनु हेतु तेहि देह न धरी बहोरि।।162।।

ādisṛṣṭi upajī jabahiṃ taba utpati bhai mori | nāma ekatanu hetu tehi deha na dharī bahori ||162||

ఆదిసృష్టి తొలిసారి ఉద్భవించిన వేళనే నా జన్మ కూడా జరిగినది. ఏకదేహమైన నామమునకు నిమిత్తమై, ఆ తరువాత నేను మరల దేహమును ధరింపలేదు.

Verse 341 (चौपाई)

जनि आचरुज करहु मन माहीं। सुत तप तें दुर्लभ कछु नाहीं।। तपबल तें जग सृजइ बिधाता। तपबल बिष्नु भए परित्राता।। तपबल संभु करहिं संघारा। तप तें अगम न कछु संसारा।। भयउ नृपहि सुनि अति अनुरागा। कथा पुरातन कहै सो लागा।। करम धरम इतिहास अनेका। करइ निरूपन बिरति बिबेका।। उदभव पालन प्रलय कहानी। कहेसि अमित आचरज बखानी।। सुनि महिप तापस बस भयऊ। आपन नाम कहत तब लयऊ।। कह तापस नृप जानउँ तोही। कीन्हेहु कपट लाग भल मोही।।

jani ācaruja karahu mana māhīṁ | suta tapa teṁ durlabha kachu nāhīṁ || tapabala teṁ jaga sṛjai bidhātā | tapabala biṣṇu bhae paritrātā || tapabala saṁbhu karahiṁ saṁghārā | tapa teṁ agama na kachu saṁsārā || bhayu nṛpahi suni ati anurāgā | kathā purātana kahai so lāgā || karama dharama itihāsa anekā | karai nirūpana birati bibekā || udabhava pālana pralaya kahānī | kahesi amita ācaraja bakhānī || suni mahip tāpasa basa bhayū | āpana nāma kahata taba layū || kaha tāpasa nṛpa jānaūṁ tohī | kīṇhehu kapaṭa lāga bhala mohī ||

నీ మనసులో ఆశ్చర్యం పెట్టుకోకు: తన కొడుకుకై, తపస్సు ద్వారా, ఏదీ నిజంగా సాధించలేనిది లేదు. తపస్సు బలంతో విధాత ప్రపంచాన్ని సృష్టిస్తాడు; తపస్సు బలంతో విష్ణువు రక్షకుడయ్యాడు. తపస్సు బలంతో శంభువు సంహారం చేస్తాడు; తపస్సు వల్ల ఈ ప్రపంచంలో ఏదీ అందనిది లేదు. ఇది విని, రాజు లోతైన ప్రేమతో నిండెను, మరియు ఒక పురాతన కథ చెప్పసాగెను. అతడు ధర్మం మరియు న్యాయం యొక్క అనేక ఖాతాలను వివరించెను, వైరాగ్యం మరియు వివేకాన్ని ప్రదర్శించెను. సృష్టి, పాలన, మరియు ప్రళయ కథను వివరించెను, అనంత అద్భుతాలను వర్ణించెను. విని, రాజు తపస్వి ప్రభావంలోకి వచ్చెను; తరువాత, తన పేరు చెప్పి, వెళ్ళిపోయెను. తపస్వి పలికెను, "ఓ రాజా, నిన్ను గుర్తిస్తున్నాను: నీ మారువేషం నాకు బాగా నచ్చింది."

Verse 342 (दोहा/सोरठा)

सुनु महीस असि नीति जहँ तहँ नाम न कहहिं नृप। मोहि तोहि पर अति प्रीति सोइ चतुरता बिचारि तव।।163।।

sunu mahīsa asi nīti jahã-tahã nāma na kahahĩ nṛpa | mo-hi to-hi para ati prīti soi caturatā bicāri tava ||163||

“వినుము, ఓ మహేశ్వరా! ఇదే నీతి—రాజులు సర్వత్రా, యథేచ్ఛగా పవిత్ర నామాన్ని ఉచ్ఛరించరు. కానీ నీయందు నాకు అపారమైన ప్రేమ ఉంది; నీవు ఆలోచిస్తే, అదే నీ నిజమైన చాతుర్యమూ జ్ఞానమూ.”

Verse 343 (चौपाई)

नाम तुम्हार प्रताप दिनेसा। सत्यकेतु तव पिता नरेसा।। गुर प्रसाद सब जानिअ राजा। कहिअ न आपन जानि अकाजा।। देखि तात तव सहज सुधाई। प्रीति प्रतीति नीति निपुनाई।। उपजि परि ममता मन मोरें। कहउँ कथा निज पूछे तोरें।। अब प्रसन्न मैं संसय नाहीं। मागु जो भूप भाव मन माहीं।। सुनि सुबचन भूपति हरषाना। गहि पद बिनय कीन्हि बिधि नाना।। कृपासिंधु मुनि दरसन तोरें। चारि पदारथ करतल मोरें।। प्रभुहि तथापि प्रसन्न बिलोकी। मागि अगम बर होउँ असोकी।।

nāma tumhār pratāpa dinesā | satyaketu tava pitā naresā || gura prasāda saba jāni-a rājā | kahi-a na āpana jāni akā-jā || dekhi tāta tava sahaja sudhāī | prīti pratīti nīti nipunāī || upaji pari mamatā mana moreṁ | kahauṁ kathā nija pūche toreṁ || aba prasanna maiṁ saṁsaya nāhīṁ | māgu jo bhūpa bhāva mana māhīṁ || suni subacana bhūpati haraṣānā | gahi pada binaya kīnhi bidhi nānā || kṛpāsiṁdhu muni darasana toreṁ | cāri padāratha karatala moreṁ || prabhūhi tathāpi prasanna bilokī | māgi agama bara houṁ asokī ||

"నీ నామం తేజోవంతమైనది, ఓ దినకర ప్రభూ; సత్యకేతువు నీ రాజ పితామహుడు. గురువు కృపతో అన్నీ తెలుస్తాయి, ఓ రాజా - నీవే తెలుసుకున్నట్లు మాట్లాడకు, అది తగనిది. చూడు, ఓ కుమారా, నీ సహజ మంచితనం - నీ ప్రేమ, నీ విశ్వాసం, మరియు నీ నీతి నైపుణ్యం - నా హృదయంలో సున్నితమైన ప్రేమ పుట్టింది; నీవే అడిగినందున, నేను కథ చెప్తాను. ఇప్పుడు నేను సంతోషంగా ఉన్నాను; నాకు సందేహం లేదు. అడుగు, ఓ రాజా, నీ మనసులో ఏ కోరిక ఉందో." ఈ దయాయుక్త మాటలు విని, రాజు సంతోషించెను; ముని పాదాలను పట్టుకొని, అనేక విధాలుగా వినయంగా ప్రార్థించెను: "ఓ కరుణా సాగరా, మునీంద్రా - నీ దర్శనం వల్ల నాలుగు పురుషార్థాలు నా అరచేతిలో ఉన్నాయి; అయినా, ప్రభువు ఇంకా ప్రసన్నంగా కనిపించగా, నేను అరుదైన వరం అడుగుతాను, శోకం నుండి విముక్తి పొందాలని."

Verse 344 (दोहा/सोरठा)

जरा मरन दुख रहित तनु समर जितै जनि कोउ। एकछत्र रिपुहीन महि राज कलप सत होउ।।164।।

jarā marana dukha rahita tanu samara jitai jani kou | eka-chhatra ripu-hīna mahi rāja kalapa sata hou ||164||

అతని దేహం వృద్ధాప్యము, మరణము, శోకము లేనిదై యుండుగాక; యుద్ధమందు ఎవ్వరూ అతనిపై గెలువలేకుండుగాక. శతయుగముల వరకు శత్రువులేని, ఏకఛత్రాధిపత్యముతో భూమిని నిర్బాధంగా పాలించుగాక.

Verse 345 (चौपाई)

कह तापस नृप ऐसेइ होऊ। कारन एक कठिन सुनु सोऊ।। कालउ तुअ पद नाइहि सीसा। एक बिप्रकुल छाड़ि महीसा।। तपबल बिप्र सदा बरिआरा। तिन्ह के कोप न कोउ रखवारा।। जौं बिप्रन्ह सब करहु नरेसा। तौ तुअ बस बिधि बिष्नु महेसा।। चल न ब्रह्मकुल सन बरिआई। सत्य कहउँ दोउ भुजा उठाई।। बिप्र श्राप बिनु सुनु महिपाला। तोर नास नहि कवनेहुँ काला।। हरषेउ राउ बचन सुनि तासू। नाथ न होइ मोर अब नासू।। तव प्रसाद प्रभु कृपानिधाना। मो कहुँ सर्ब काल कल्याना।।

kaha tāpasa nṛpa aisei hoū | kārana eka kaṭhina sunu soū || kālau tua pada nāihi sīsā | eka bipra-kula chāḍi mahīsā || tapa-bala bipra sadā bariārā | tinh ke kopa na kou rakhavārā || jaũ bipranha saba karahu naresā | tau tua basa bidhi biṣṇu mahesā || cala na brahma-kula sana bariāī | satya kahauँ dou bhujā uṭhāī || bipra śrāpa binu sunu mahipālā | tora nāsa nahi kavanehu kālā || haraṣeu rāu bacana suni tāsū | nātha na hoi mora aba nāsū || tava prasāda prabhu kṛpānidhānā | mo kahuँ sarba kāla kalyānā ||

తపస్వి పలికెను, "ఓ రాజా, అలాగే జరగనివ్వు; అయితే ఒక కఠిన కారణం విను. కాలం కూడా నీ పాదాలకు తల వంచుతుంది - ఒక విషయం తప్ప: బ్రాహ్మణ కులాన్ని వదులుకోకు. తపస్సు మహిమతో బ్రాహ్మణుడు ఎల్లప్పుడూ శక్తివంతమైనవాడు; అతని కోపానికి రక్షకుడు ఎవడును లేడు. ఓ నరేంద్రా, నీవు అన్ని బ్రాహ్మణులను గెలిస్తే, బ్రహ్మ, విష్ణువు, మహేశ్వరుడు కూడా నీ వశంలో ఉంటారు. కానీ బ్రాహ్మణ జాతితో అహంకారంగా వ్యవహరించడం నీకు తగదు; నేను సత్యం చెబుతున్నాను, రెండు చేతులు ఎత్తి సాక్షి చెబుతున్నాను. విను, ఓ భూపాలా: బ్రాహ్మణ శాపం లేకుండా, ఏ కాలంలోనూ నీ నాశనం కలుగదు. ఈ మాటలు విని, రాజు సంతోషించెను: 'ప్రభూ, అయితే నా నాశనం ఇప్పుడు కాదు. నీ కృపతో, ఓ కరుణానిధానా, అన్ని కాలాలలో నాకు కల్యాణం కలుగుగాక.'"

Verse 346 (दोहा/सोरठा)

एवमस्तु कहि कपटमुनि बोला कुटिल बहोरि। मिलब हमार भुलाब निज कहहु त हमहि न खोरि।।165।।

evam astu kahi kapaṭa-muni bolā kuṭila bahori | milaba hamāra bhulāba nija kahahu ta hamahi na khori ||165||

“అలాగే కావుగాక,” అని ఆ వేషధారి తపస్వి మళ్లీ కపటబుద్ధితో పలికెను: “నన్ను కలుసుకుంటానని నీవే చేసిన వాగ్దానాన్ని మరచితివి; నా హక్కు నశించకుండునట్లు (ఏర్పాటును) చెప్పుము.”

Verse 347 (चौपाई)

तातें मै तोहि बरजउँ राजा। कहें कथा तव परम अकाजा।। छठें श्रवन यह परत कहानी। नास तुम्हार सत्य मम बानी।। यह प्रगटें अथवा द्विजश्रापा। नास तोर सुनु भानुप्रतापा।। आन उपायँ निधन तव नाहीं। जौं हरि हर कोपहिं मन माहीं।। सत्य नाथ पद गहि नृप भाषा। द्विज गुर कोप कहहु को राखा।। राखइ गुर जौं कोप बिधाता। गुर बिरोध नहिं कोउ जग त्राता।। जौं न चलब हम कहे तुम्हारें। होउ नास नहिं सोच हमारें।। एकहिं डर डरपत मन मोरा। प्रभु महिदेव श्राप अति घोरा।।

tāteṁ maiṁ tohi barajauṁ rājā | kaheṁ kathā tava param akāzā || chaṭheṁ śravaṇa yaha parata kahānī | nāsa tumhāra satya mama bānī || yaha pragaṭeṁ athavā dvija-śrāpā | nāsa tora sunu bhānu-pratāpā || āna upāyaṁ nidhana tava nāhīṁ | jauṁ hari hara kopahiṁ mana māhīṁ || satya nātha pada gahi nṛpa bhāṣā | dvija gura kopa kahahu ko rākhā || rākhai gura jauṁ kopa bidhātā | gura birodha nahiṁ kou jaga trātā || jauṁ na calaba hama kahe tumhāreṁ | hou nāsa nahiṁ soca hamāreṁ || ekahiṁ ḍara ḍarapata mana morā | prabhu mahideva śrāpa ati ghorā ||

అందుకే, ఓ రాజా, నేను నిన్ను నిషేధిస్తున్నాను - నీవు చెప్పే ఈ కథ మిక్కిలి తగనిది. దీనిని మళ్ళీ మళ్ళీ వినడం - ఇప్పుడు ఆరవసారి - నీ నాశనం ఖచ్చితం; నా మాట అసత్యం కాదు. అది బహిరంగంగా వ్యక్తమవుతుంది లేదా బ్రాహ్మణ శాపం రూపం తీసుకుంటుంది, నీ నాశనం ఖచ్చితం - విను, ఓ తేజోవంతుడా. విష్ణువు మరియు శివుడు హృదయంలో కోపం పెంచినా, నీ మరణానికి వేరే పరిహారం లేదు. నిజమైన ప్రభూ - నీ పాదాలు పట్టుకొని - నేను రాజుగా మాట్లాడుతున్నాను: చెప్పు, బ్రాహ్మణ గురువు కోపాన్ని ఎవరు తిప్పగలరు? సృష్టికర్త కూడా గురువు కోపాన్ని అణచలేనిచో, ఈ ప్రపంచంలో గురువును వ్యతిరేకించినవాడిని రక్షించగలవాడు ఎవడును లేడు. నీవు ఆజ్ఞాపించినట్లు నేను వెళ్ళకపోతే, నాశనం కలుగుగాక - నా శ్రద్ధ లేదు. ఒక్క భయం కోసం మాత్రమే నా మనసు వణికిపోతోంది: మహాదేవుని మిక్కిలి భయంకరమైన శాపం.

Verse 348 (दोहा/सोरठा)

होहिं बिप्र बस कवन बिधि कहहु कृपा करि सोउ। तुम्ह तजि दीनदयाल निज हितू न देखउँ कोउँ।।166।।

hohiṃ bipra basa kavan bidhi kahahu kṛpā kari sou | tumha taji dīnadayāla nija hitū na dekhauṃ kouṃ ||166||

దయచేసి చెప్పుము—ఏ ఉపాయమున బ్రాహ్మణుడు (మీ) వశమగును? ఓ దీనదయాళూ! మీ తప్ప నాకు నిజమైన మేలు చేకూర్చగలవాడు మరెవ్వరూ కనబడుటలేదు.

Verse 349 (चौपाई)

सुनु नृप बिबिध जतन जग माहीं। कष्टसाध्य पुनि होहिं कि नाहीं।। अहइ एक अति सुगम उपाई। तहाँ परंतु एक कठिनाई।। मम आधीन जुगुति नृप सोई। मोर जाब तव नगर न होई।। आजु लगें अरु जब तें भयऊँ। काहू के गृह ग्राम न गयऊँ।। जौं न जाउँ तव होइ अकाजू। बना आइ असमंजस आजू।। सुनि महीस बोलेउ मृदु बानी। नाथ निगम असि नीति बखानी।। बड़े सनेह लघुन्ह पर करहीं। गिरि निज सिरनि सदा तृन धरहीं।। जलधि अगाध मौलि बह फेनू। संतत धरनि धरत सिर रेनू।।

sunu nṛpa bibidha jatan jaga māhīṁ. kaṣṭa-sādhya puni hohiṁ ki nāhīṁ.. ahei eka ati sugama upāī. tahāṁ parantu eka kaṭhināī.. mama ādhīna juguti nṛpa soī. mora jāba tava nagara na hoī.. āju lageṁ aru jaba teṁ bhayūṁ. kāhū ke gṛha grāma na gayūṁ.. jaũ na jāũ tava hoi akājū. banā āi asamañjasa ājū.. suni mahīsa बोलेu mṛdu bānī. nātha nigama asi nīti bakhānī.. baṛe saneha laghunha para karahīṁ. giri nija sirani sadā tṛna dharahīṁ.. jaladhi agādha mauli baha phenū. santata dharani dharata sira renū..

"విను, ఓ రాజా: ఈ ప్రపంచంలో మానవులు అనేక ఉపాయాలు ప్రయత్నిస్తారు - అయితే అవి సాధ్యమవుతాయో లేదో ఎవరికి తెలుసు, అవి కఠినమైనవి. నిజంగా ఒక పరిహారం మిక్కిలి సులభం; అయితే ఆ విషయంలో ఒక కష్టం ఉంది. ఆ పద్ధతి, ఓ రాజా, నా అధీనంలో ఉంది; కానీ నేను వెళ్ళినట్లయితే, నీ నగరం ఇక నాది కాదు. ఈ రోజు వరకు - నేను ఎలా ఉన్నానో అప్పటి నుండి - ఎవరి ఇంటికి లేదా గ్రామానికి వెళ్ళలేదు. నేను వెళ్ళకపోతే, నీకు ఏదో అనర్థం జరుగుతుంది; అందువల్ల నేడు సందిగ్ధతలో పడ్డాను. ఇది విని, మహేశుడు మృదువుగా పలికెను: 'ఓ ప్రభూ, వేదమే అటువంటి నీతిని ప్రకటిస్తుంది: గొప్పవారు ఎల్లప్పుడూ చిన్నవారిపై ప్రేమ చూపుతారు; పర్వతం ఎల్లప్పుడూ తన శిరస్సుపై గడ్డిని మోస్తుంది. అగాధమైన సముద్రం తన శిఖరంపై నురగను మోస్తుంది; భూమి నిరంతరం తన శిరస్సుపై ధూళిని మోస్తుంది.'"

Verse 350 (दोहा/सोरठा)

अस कहि गहे नरेस पद स्वामी होहु कृपाल। मोहि लागि दुख सहिअ प्रभु सज्जन दीनदयाल।।167।।

asa kahi gahe naresa pada svāmī hohu kṛpāla | mohi lāgi dukha sahia prabhu sajjana dīnadayāla ||167||

ఇట్లు చెప్పి, అతడు రాజు పాదములను పట్టుకొనెను: “ఓ ప్రభూ, ఓ స్వామీ! కృపచేయుము. నా నిమిత్తం, ఓ ప్రభూ—శ్రేష్ఠుడవు, దీనులపై కరుణగలవు—ఈ దుఃఖమును సహించుము.”

Verse 351 (चौपाई)

जानि नृपहि आपन आधीना। बोला तापस कपट प्रबीना।। सत्य कहउँ भूपति सुनु तोही। जग नाहिन दुर्लभ कछु मोही।। अवसि काज मैं करिहउँ तोरा। मन तन बचन भगत तैं मोरा।। जोग जुगुति तप मंत्र प्रभाऊ। फलइ तबहिं जब करिअ दुराऊ।। जौं नरेस मैं करौं रसोई। तुम्ह परुसहु मोहि जान न कोई।। अन्न सो जोइ जोइ भोजन करई। सोइ सोइ तव आयसु अनुसरई।। पुनि तिन्ह के गृह जेवँइ जोऊ। तव बस होइ भूप सुनु सोऊ।। जाइ उपाय रचहु नृप एहू। संबत भरि संकलप करेहू।।

jāni nṛpahi āpana ādhīnā | bolā tāpasa kapaṭa prabīnā || satya kahauṁ bhūpati sunu tohī | jaga nāhina durlabha kachu mohī || avasi kāja maiṁ karihauṁ torā | mana tana bacana bhagata taiṁ morā || joga juguti tapa mantra prabhāū | phalai tabahiṁ jaba kari-a durāū || jauṁ naresa maiṁ karauṁ rasoī | tumha parusahu mohi jāna na koī || anna so joi-joi bhojana karaī | soi-soi tava āyasu anusaraī || puni tin̐ha ke gṛha jev̐i joū | tava basa hoi bhūpa sunu soū || jāi upāya racahu nṛpa ehū | saṁbata bhari saṅkalapa karehū ||

రాజును తన వశంలో ఉన్నాడని తెలుసుకొని, మోసంలో నిష్ణాతుడైన ఆ తాపసుడు ఇలా అన్నాడు: "నేను సత్యం చెబుతున్నాను, ఓ రాజా, విను. ఈ ప్రపంచంలో నాకు అసాధ్యమైనది ఏదీ లేదు. నీ కార్యాన్ని తప్పక నెరవేరుస్తాను; మనస్సు, శరీరం, వాక్కుతో నీ భక్తుడను. యోగం, ఉపాయాలు, తపస్సు, మంత్ర ప్రభావం - ఇవన్నీ రహస్యంగా ఉన్నప్పుడే ఫలిస్తాయి. ఓ రాజా, నేను నీ వంటవాడిని అయితే, నువ్వు మాత్రమే నా చేతి వంట తిను, మరెవరికీ తెలియనివ్వకు. నేను ఇచ్చే ఆహారాన్ని ఎవరు తింటారో వారు నీ ఆజ్ఞను అనుసరిస్తారు. మరియు వారి ఇళ్లలో భోజనం చేసేవారు కూడా నీ వశంలోకి వస్తారు. వెళ్ళు, ఈ ఉపాయాన్ని సంకల్పించు, ఓ రాజా, పూర్తి సంవత్సరం ఈ సంకల్పాన్ని నిలుపుకో."

Verse 352 (दोहा/सोरठा)

नित नूतन द्विज सहस सत बरेहु सहित परिवार। मैं तुम्हरे संकलप लगि दिनहिंकरिब जेवनार।।168।।

nita nūtana dvija sahasa sata barehu sahita parivāra | maiṁ tumhare saṅkalapa lagi dinahiṁ kariba jevanāra ||168||

“ప్రతిదినము వెయ్యి నూరు బ్రాహ్మణులను, వారి కుటుంబములతో కూడ, నూతనముగా భోజనమునకు ఆహ్వానించి తృప్తిపరచుము. నీ వ్రతసంకల్పము నిమిత్తము పగటి విందు ఏర్పాటును నేను చేయుదును.”

Verse 353 (चौपाई)

एहि बिधि भूप कष्ट अति थोरें। होइहहिं सकल बिप्र बस तोरें।। करिहहिं बिप्र होम मख सेवा। तेहिं प्रसंग सहजेहिं बस देवा।। और एक तोहि कहऊँ लखाऊ। मैं एहि बेष न आउब काऊ।। तुम्हरे उपरोहित कहुँ राया। हरि आनब मैं करि निज माया।। तपबल तेहि करि आपु समाना। रखिहउँ इहाँ बरष परवाना।। मैं धरि तासु बेषु सुनु राजा। सब बिधि तोर सँवारब काजा।। गै निसि बहुत सयन अब कीजे। मोहि तोहि भूप भेंट दिन तीजे।। मैं तपबल तोहि तुरग समेता। पहुँचेहउँ सोवतहि निकेता।।

ehi bidhi bhūpa kaṣṭa ati thorẽ। hoihahiṁ sakala bipra basa torẽ॥ karihahiṁ bipra homa makha sevā। tehiṁ prasaṅga sahajehiṁ basa devā॥ aura eka tohi kahauṁ lakhāū। maiṁ ehi beṣa na āuba kāū॥ tumhare uparohita kahuँ rāyā। hari ānaba maiṁ kari nija māyā॥ tapabala tehi kari āpu samānā। rakhihauँ ihā̃ baraṣa paravānā॥ maiṁ dhari tāsu beṣu sunu rājā। saba bidhi tora saṁvāraबा kājā॥ gai nisi bahuta sayana aba kīje। mohi tohi bhūpa bheṁṭa dina tīje॥ maiṁ tapabala tohi turaga sametā। pahū̃cehauँ sovatahi niketā॥

"ఈ విధంగా, ఓ రాజా, నీ కష్టం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది; అన్ని బ్రాహ్మణులు నీ వశంలోకి వస్తారు. వారు హోమాలు, యజ్ఞాలు, సేవలు చేస్తారు; ఆ సందర్భంలో దేవతలు కూడా సహజంగానే వశంలోకి వస్తారు. మరియు మరో విషయం స్పష్టంగా చెబుతున్నాను: ఈ వేషంలో నేను ఎవరి ముందుకూడా రాను. ఓ రాజా, నా స్వంత మాయా శక్తితో నీ రాజపురోహితుడిని తీసుకువస్తాను. నా తపస్సు బలంతో అతనిని నాలో ఐక్యం చేసి, నిర్ణీత ఒక సంవత్సరం ఇక్కడ ఉంచుతాను. అతని రూపాన్ని ధరించి - విను, ఓ రాజా - ప్రతి విధంగా నీ కార్యాలను సాధిస్తాను. రాత్రి చాలా గడిచింది; ఇప్పుడు విశ్రాంతి తీసుకో: మూడవ రోజున, ఓ రాజా, నన్ను కలుస్తావు. నా తపస్సు మహిమతో, నీ గుర్రంతో సహా, నువ్వు నిద్రపోతున్నప్పుడే నీ నివాసానికి చేరుస్తాను."

Verse 354 (दोहा/सोरठा)

मैं आउब सोइ बेषु धरि पहिचानेहु तब मोहि। जब एकांत बोलाइ सब कथा सुनावौं तोहि।।169।।

maĩ āuba soi beṣu dhari pahicānehū taba mohi | jaba ekānta bolāi saba kathā sunāvaũ tohi ||169||

“అదే వేషములోనే నేను వచ్చెదను; అప్పుడు నీవు నన్ను గుర్తించుము. నేను నిన్ను ఏకాంతముగా పిలిచిన వేళ, సమస్త వృత్తాంతమును నీకు వివరించెదను.”

Verse 355 (चौपाई)

सयन कीन्ह नृप आयसु मानी। आसन जाइ बैठ छलग्यानी।। श्रमित भूप निद्रा अति आई। सो किमि सोव सोच अधिकाई।। कालकेतु निसिचर तहँ आवा। जेहिं सूकर होइ नृपहि भुलावा।। परम मित्र तापस नृप केरा। जानइ सो अति कपट घनेरा।। तेहि के सत सुत अरु दस भाई। खल अति अजय देव दुखदाई।। प्रथमहि भूप समर सब मारे। बिप्र संत सुर देखि दुखारे।। तेहिं खल पाछिल बयरु सँभरा। तापस नृप मिलि मंत्र बिचारा।। जेहि रिपु छय सोइ रचेन्हि उपाऊ। भावी बस न जान कछु राऊ।।

sayana kīnha nṛpa āyasu mānī. āsana jāi baiṭha chala-gyānī.. śramita bhūpa nidrā ati āī. so kimi sova soca adhikāī.. kālaketu nisi-cara tahaṁ āvā. jehiṁ sūkāra hoi nṛpahi bhulāvā.. parama mitra tāpasa nṛpa kerā. jānai so ati kapaṭa ghanerā.. tehi ke sata suta aru dasa bhāī. khala ati ajaya deva dukhadāī.. prathamahĩ bhūpa samara saba māre. bipra santa sura dekhi dukhāre.. tehiṁ khala pāchila bayaru saṁbharā. tāpasa nṛpa mili mantra bicārā.. jehi ripu chaya soi racenhĩ upāū. bhāvī basa na jāna kachu rāū..

ఆజ్ఞను అంగీకరించి రాజు నిద్రపోవుటకు వేశాడు; మోసగ్రస్తుడైన ఆ జ్ఞాని వెళ్ళి ఆసనంపై కూర్చున్నాడు. శ్రమతో అలసిపోయిన రాజుకు భారీ నిద్ర వచ్చింది; అయితే చింత మాత్రం పెరుగుతూనే ఉండగా అతను ఎలా నిజంగా నిద్రపోగలడు? అప్పుడు రాత్రి సంచారి రాక్షసుడు కాలకేతువు అక్కడికి వచ్చాడు - పంది రూపం ధరించి రాజును మోసగించేవాడు. తాపసుడి వేషంలో అతను రాజుకు అత్యంత సన్నిహిత మిత్రుడిగా పరిగణించబడ్డాడు; కానీ అతను దట్టమైన మోసంలో మునిగి ఉన్నాడని తెలుసుకో. అతనికి ఏడుగురు కుమారులు మరియు పది మంది సోదరులు ఉన్నారు - దుర్మార్గులు, జయించడం చాలా కష్టం, దేవతలకు దుఃఖం కలిగించేవారు. మొదట రాజు యుద్ధంలో వారందరినీ సంహరించాడు; బ్రాహ్మణులు, సాధువులు, దేవతలు చూసి దుఃఖించారు. ఆ దుర్మార్గుడు తన పూర్వ శత్రుత్వాన్ని పోషించాడు; తాపసుడు మరియు రాజు కలిసి తమ మంత్రాన్ని ఆలోచించారు. శత్రువు నాశనానికి ఒక ఉపాయాన్ని రూపొందించారు; అయితే విధి బద్ధమైన రాజు ఏమీ అర్థం చేసుకోలేదు.

Verse 356 (दोहा/सोरठा)

रिपु तेजसी अकेल अपि लघु करि गनिअ न ताहु। अजहुँ देत दुख रबि ससिहि सिर अवसेषित राहु।।170।।

ripu tejasī akela api laghu kari gani-a na tāhu | ajahũ det dukha rabi sasihi sira avaseṣita rāhu ||170||

బలసంపన్నుడైన శత్రువు ఒక్కడే నిలిచినను, అతనిని చిన్నవాడని తలచరాదు. ఇప్పటికీ రాహువు మిగిలిన భాగమే ఆకాశమందు సూర్యచంద్రులకు కష్టము కలిగించుచున్నది.

Verse 357 (चौपाई)

तापस नृप निज सखहि निहारी। हरषि मिलेउ उठि भयउ सुखारी।। मित्रहि कहि सब कथा सुनाई। जातुधान बोला सुख पाई।। अब साधेउँ रिपु सुनहु नरेसा। जौं तुम्ह कीन्ह मोर उपदेसा।। परिहरि सोच रहहु तुम्ह सोई। बिनु औषध बिआधि बिधि खोई।। कुल समेत रिपु मूल बहाई। चौथे दिवस मिलब मैं आई।। तापस नृपहि बहुत परितोषी। चला महाकपटी अतिरोषी।। भानुप्रतापहि बाजि समेता। पहुँचाएसि छन माझ निकेता।। नृपहि नारि पहिं सयन कराई। हयगृहँ बाँधेसि बाजि बनाई।।

tāpasa nṛpa nija sakhahi nihārī | haraṣi mileu uṭhi bhayu sukhārī || mitrahi kahi saba kathā sunāī | jātudhāna bolā sukha pāī || aba sādheuṁ ripu sunahu naresā | jauṁ tumha kīnha mora upadesā || parihari soca rahahu tumha soī | binu auṣadha biādhi bidhi khoī || kula sameta ripu mūla bahāī | cauthē divasa milaba maiṁ āī || tāpasa nṛpahi bahuta paritoṣī | calā mahā-kapaṭī ati-roṣī || bhānu-pratāpahi bāji sametā | pahuṁcāesi chana mājha niketā || nṛpahi nāri paiṁ sayana karāī | haya-gṛhaṁ bāṁdhesi bāji banāī ||

రాజు స్వంత మిత్రుడిని చూసి, తాపసుడు ఆనందంతో లేచి అతనిని కలిశాడు, గొప్ప సంతోషంతో కనిపించాడు. అతనిని 'మిత్రా' అని పిలుస్తూ, అతను మొత్తం కథను వివరించాడు; రాక్షసుడు మాట్లాడాడు, హృదయంలో సంతృప్తి పొందాడు. "నేను ఇప్పుడు శత్రువును నిర్వహించాను - విను, ఓ రాజా - నువ్వు నేను ఇచ్చిన సలహాను అనుసరించావు. అన్ని ఆందోళనలను వదిలి ప్రశాంతంగా నిద్రపో; ఎలాంటి మందు లేకుండా, విధి స్వయంగా ఈ వ్యాధిని తొలగించింది. అతని మొత్తం కుటుంబంతో సహా శత్రువు నుండి వేరుచేయబడి తుడిచిపెట్టుకుపోయాడు. నాలుగవ రోజున నేను మళ్ళీ నిన్ను కలవడానికి వస్తాను." రాజును గొప్పగా సంతృప్తి పరచి, మోసానికి మాస్టరైన అతను లోపల కోపంతో నిండి ఉండగా వెళ్ళిపోయాడు. అతను భానుప్రతాప్‌ను, గుర్రంతో సహా, ఒక్క క్షణంలో ఇంటికి చేర్చాడు. అతను రాజును ఆ స్త్రీ పక్కన పడుకోబెట్టాడు, మరియు గుర్రాన్ని అశ్వశాలలో కట్టి ఉంచాడు.