Adhyaya 13

Verse 1

शौनक उवाच । कृष्णजन्माष्टमी सूत तस्या माहात्म्यमुत्तमम् । कथयस्व महाप्राज्ञ चोद्धरस्व महार्णवात्

శౌనకుడు పలికెను—ఓ సూతా! శ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమి యొక్క పరమ మహాత్మ్యాన్ని చెప్పుము. ఓ మహాప్రాజ్ఞా! దానిని వివరించి నన్ను ఈ మహాసముద్రం నుండి దాటించుము।

Verse 2

सूत उवाच । कृष्णजन्माष्टमीं ब्रह्मन्भक्त्या करोति यो नरः । अंते विष्णुपुरं याति कुलकोटियुतो द्विज

సూతుడు పలికెను—ఓ బ్రాహ్మణా! భక్తితో కృష్ణ జన్మాష్టమిని ఆచరించే మనిషి, చివరికి, ఓ ద్విజా, కులకోటుల పుణ్యసహితంగా విష్ణుపురాన్ని చేరును।

Verse 3

अष्टमी बुधवारे च सोमे चैव द्विजोत्तम । रोहिणीऋक्षसंयुक्ता कुलकोटिविमुक्तिदा

ఓ ద్విజోత్తమా! అష్టమి బుధవారమున గానీ సోమవారమున గానీ వచ్చి, రోహిణీ నక్షత్రసంయుక్తమైతే, అది కులకోటులకు విముక్తిని ప్రసాదించును।

Verse 4

महापातकसंयुक्तः करोति व्रतमुत्तमम् । सर्वपापविनिर्मुक्तश्चांते याति हरेर्गृहम्

మహాపాతకాలతో కూడినవాడైనా ఉత్తమ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తే, అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై చివరికి హరి ధామానికి చేరుతాడు।

Verse 5

कृष्णजन्माष्टमीं ब्रह्मन्न करोति नराधमः । इह दुःखमवाप्नोति स प्रेत्य नरकं व्रजेत्

హే బ్రహ్మన్! కృష్ణ జన్మాష్టమి వ్రతాన్ని ఆచరించని నరాధముడు ఈ లోకంలో దుఃఖాన్ని పొందుతాడు; మరణానంతరం నరకానికి వెళ్తాడు।

Verse 6

न करोति च या नारी कृष्णजन्माष्टमीव्रतम् । वर्षे वर्षे तु सा मूढा नरकं याति दारुणम्

కృష్ణ జన్మాష్టమి వ్రతాన్ని ఆచరించని ఆ స్త్రీ, మోహితురాలై సంవత్సరంసంవత్సరం భయంకర నరకానికి వెళ్తుంది।

Verse 7

जन्माष्टमीदिने यो वै नरोऽश्नाति विमूढधीः । महानरकमश्नाति सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

జన్మాష్టమి రోజున మోహితబుద్ధితో ఎవడు భోజనం చేస్తాడో, అతడు మహానరకానికి పడతాడు; ఇది సత్యం, సత్యం—నేను ప్రకటిస్తున్నాను।

Verse 8

दिलीपेन पुरा पृष्टो वसिष्ठो मुनिसत्तमः । तच्छृणुष्व महाप्राज्ञ सर्वपातकनाशनम्

పూర్వకాలంలో దిలీపుడు మునిశ్రేష్ఠుడు వసిష్ఠుని ప్రశ్నించాడు. హే మహాప్రాజ్ఞా! సమస్త పాతకాలను నశింపజేసే ఆ ఉపదేశాన్ని వినుము।

Verse 9

दिलीप उवाच । भाद्रे मास्यसिताष्टम्यां यस्यां जातो जनार्द्दनः । तदहं श्रोतुमिच्छामि कथयस्व महामुने

దిలీపుడు పలికెను—భాద్ర మాస కృష్ణపక్ష అష్టమి నాడు జనార్దనుడు అవతరించిన సంగతి నేను వినదలచితిని; ఓ మహామునీ, దయచేసి వివరించుము।

Verse 10

कथं वा भगवान्जातः शंखचक्रगदाधरः । देवकीजठरे विष्णुः किं कर्तुं केन हेतुना

శంఖ-చక్ర-గదాధారియైన భగవానుడు ఎలా అవతరించాడు? విష్ణువు దేవకీ గర్భమునకు ఏ కారణముచేత, ఏ కార్యార్థమై ప్రవేశించెను?

Verse 11

वसिष्ठ उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि कस्माज्जातो जनार्द्दनः । पृथिव्यां त्रिदिवं त्यक्त्वा भवते कथयाम्यहम्

వసిష్ఠుడు పలికెను—ఓ రాజా, వినుము; జనార్దనుడు ఏ కారణమున జన్మించెనో నేను చెప్పుదును. త్రిదివాన్ని విడిచి భూమిపై ఆయన ఎలా ప్రాదుర్భవించెనో నీకు వివరించుదును।

Verse 12

पुरा वसुंधरा ह्यासीत्कंसादिनृपपीडिता । स्वाधिकारप्रमत्तेन कंसदूतेन ताडिता

పూర్వకాలమున వసుంధర కంసాది రాజులచే పీడింపబడెను; స్వాధికార మదముతో మత్తుడైన కంసదూతచే ఆమె తాడింపబడెను।

Verse 13

इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे हरिजन्माष्टमीव्रतमाहात्म्यं । नाम त्रयोदशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీపద్మ మహాపురాణము బ్రహ్మఖండములో ‘హరి జన్మాష్టమీ వ్రత మహాత్మ్యము’ అను త్రయోదశ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।

Verse 14

कंसेन ताडिता नाथ इति तस्मै निवेदितुम् । बाष्पवारीणि वर्षंति विवर्णा साविमानिता

“నాథా, కంసుడు నన్ను కొట్టాడు” అని ఆయనకు నివేదించబోయి ఆమె పలకసాగింది; కాని అవమానంతో వర్ణం వాడి, కన్నీటి ధారలు కురిపించింది।

Verse 15

क्रंदंतीं तां समालोक्य कोपेन स्फुरिताधरः । उमयासहितः सर्वैर्देववृंदैरनुव्रतः

ఆమె ఏడుస్తున్నదాన్ని చూసి, కోపంతో ఆయన పెదవులు కంపించాయి; ఉమాతో కలిసి, సమస్త దేవగణాలు అనుసరించగా ఆయన ముందుకు సాగాడు।

Verse 16

आजगाम महादेवो विधातृभवनं रुषा । गत्वा चोवाच ब्रह्माणं कंसध्वंसनहेतवे

కోపంతో మహాదేవుడు విధాతృభవనానికి వచ్చాడు; అక్కడికి వెళ్లి కంసనాశనార్థం బ్రహ్మను ఉద్దేశించి పలికాడు।

Verse 17

उपायः सृज्यतां ब्रह्मन्भवता विष्णुना सह । ऐश्वरं तद्वचः श्रुत्वा गंतुं प्राह कृतात्मभूः

“హే బ్రహ్మన్, మీరు విష్ణుతో కలిసి ఒక ఉపాయం సృష్టించండి.” ఆ అధికారభరిత వాక్యాలు విని, ఆత్మనిగ్రహుడైన బ్రహ్మ “నేను వెళ్తాను” అని అన్నాడు।

Verse 18

क्षीरोदे यत्र वैकुंठः सुप्तोऽस्ति भुजगोपरि । हंसपृष्ठं समारुह्य हरेरंतिकमाययौ

క్షీరసాగరంలో, శేషనాగంపై వైకుంఠనాథుడు నిద్రిస్తున్న చోట, ఆయన హంసపృష్ఠంపై ఎక్కి హరి సన్నిధికి చేరాడు।

Verse 19

तत्र गत्वा च तं धाता देववृंदैर्हरादिभिः । संयुक्तः स्तूयते वाग्भिः कोमलं वाग्विदांवरः

అక్కడికి వెళ్లిన ధాతా (సృష్టికర్త) హరాది దేవవృందాలతో కలిసి ఉన్నాడు; వాగ్విద్యలో అగ్రులు কোমలమైన, మధురమైన వాక్యాలతో ఆయనను స్తుతించారు।

Verse 20

नमः कमलनेत्राय हरये परमात्मने । जगतः पालयित्रे च लक्ष्मीकांत नमोऽस्तु ते

కమలనేత్రుడైన పరమాత్మ హరికి నమస్కారం; జగత్తును పాలించే లక్ష్మీకాంతా, నీకు నా ప్రణామం.

Verse 21

इति तेभ्यः स्तुतिं श्रुत्वा प्रत्युवाच जनार्द्दनः । देवान्क्लिष्टमुखान्सर्वान्भवद्भिरागतं कथम्

వారి స్తుతిని విని జనార్దనుడు పలికాడు—“దేవులారా, మీ ముఖాలు కష్టంతో క్షీణించాయి; మీరు అందరూ ఇక్కడికి ఎలా వచ్చారు?”

Verse 22

ब्रह्मोवाच । शृणु देव जगन्नाथ यस्मादस्माकमागतम् । कथयामि सुरश्रेष्ठ तदहं लोकभावन

బ్రహ్ముడు అన్నాడు—హే దేవా, జగన్నాథా, వినుము; మాకు ఎదురైనది ఏమిటో చెబుతాను. హే సురశ్రేష్ఠా, లోకభావనా, నేను అది వివరించెదను।

Verse 23

शूलिदत्तवरोन्मत्तः कंसो राजा दुरासदः । वसुधा ताडिता तेन करघातेन पीडिता

శూలి (శివుడు) ఇచ్చిన వరంతో ఉన్మత్తుడై దుర్జేయుడైన రాజు కంసుడు భూమిని కొట్టాడు; అతని చేతి దెబ్బలతో వసుధ బాధపడింది।

Verse 24

वरं दत्वा पुराप्यग्रे मायया तु प्रवंचितः । भागिनेयं विना शंभो मरणं भविता न मे

పూర్వం ఒక వరం ఇచ్చి నేను మాయచేత మోసపోయితిని. ఓ శంభో, నా సోదరి కుమారుడు లేకుండా నాకు మరణం రాదు.

Verse 25

तस्माद्गच्छ स्वयं देव कंसं हंतुं दुरासदम् । देवकीजठरे जन्म लब्ध्वा गत्वा च गोकुलम्

కాబట్టి, ఓ దేవా, నీవే స్వయంగా వెళ్లి దుర్జయుడైన కంసుని సంహరించు. దేవకీ గర్భంలో జన్మించి, తరువాత గోకులానికి కూడా వెళ్ళు.

Verse 26

ब्रह्मणा प्रेरितो देवः प्रत्युवाच च शूलिनम् । पार्वतीं देहि देवेश अब्दं स्थित्वा गमिष्यति

బ్రహ్మ ప్రేరణతో దేవుడు శూలధారిని ఉద్దేశించి పలికెను—ఓ దేవేశా, పార్వతిని ఇవ్వుము; అతడు ఒక సంవత్సరం ఉండి తరువాత వెళ్లిపోతాడు.

Verse 27

उमया रक्षया सार्द्धं शंखचक्रगदाधरः । उद्दिश्य मथुरां चक्रे प्रयाणं कमलासनः

ఉమను రక్షకసహచరిగా తీసుకొని శంఖచక్రగదాధరుడైన ప్రభువు మథురను లక్ష్యంగా ప్రయాణం చేసెను; కమలాసనుడు బ్రహ్మ కూడా అదే ఉద్దేశంతో బయలుదేరెను.

Verse 28

देवकीजठरे जन्म लेभे तत्र गदाधरः । यशोदाकुक्षिमध्यास्ते शर्वाणी मृगलोचना

అక్కడ గదాధరుడు దేవకీ గర్భంలో జన్మించెను; మృగలోచన శర్వాణి యశోద గర్భంలో నివసించెను.

Verse 29

नवमासांश्च विश्रम्य कुक्षौ नवदिनांतकान् । भाद्रे मास्यसिते पक्षे चाष्टमीसंज्ञका तिथिः

గర్భంలో తొమ్మిది నెలలు విశ్రాంతి చేసి, తొమ్మిది రోజుల పరిమితి పూర్తయ్యాక, భాద్ర మాసం కృష్ణ పక్షంలో అష్టమి అనే తిథి వస్తుంది।

Verse 30

रोहिणीतारकायुक्ता रजनीघनघोषिता । तस्यां जातो जगन्नाथः कंसारिर्वसुदेवजः

రోహిణీ నక్షత్రయోగంతో, ఘనగర్జనలతో నినదించే ఆ రాత్రిలో జగన్నాథుడు—కంససంహారకుడు, వసుదేవుని కుమారుడు—అవతరించాడు।

Verse 31

वैराटी नंदपत्नी च यशोदाऽजीजनत्सुताम् । पुत्रं पद्मकरं पद्मनाभं पद्मदलेक्षणम्

మరియు వైరాటీ—నందుని భార్య యశోద—సంతానాన్ని ప్రసవించింది: పద్మకరుడు, పద్మనాభుడు, కమలదళనేత్రుడు అయిన కుమారుని।

Verse 32

तदा हर्षितुमारेभे दृष्ट्वा ह्यानकदुंदुभिः । कंसासुरभयत्रस्ता प्रोवाच देवकी तदा

అప్పుడు ఆనకదుందుభి (వసుదేవుడు)ను చూసి ఆమె ఆనందించసాగింది; కానీ కంసాసుర భయంతో త్రస్తమైన దేవకీ ఆ సమయంలో పలికింది।

Verse 33

वैराटीं गच्छ भो नाथ सुतं प्रत्यर्पितं किल । पुत्रं दत्वा यशोदायै सुतां तस्याः समानय

“ఓ నాథా, వైరాటీ వద్దకు వెళ్లండి; కుమారుడు నిజంగా అక్కడ అప్పగించబడ్డాడు. ఆ బాలుణ్ని యశోదకు ఇచ్చి, ఆమె కుమార్తెను ఇక్కడికి తీసుకురండి.”

Verse 34

तस्या वचः समाकर्ण्य वसुदेवोऽपि दुःखितः । अंके कुमारमादाय वैराट्यभिमुखंययौ

ఆమె మాటలు విని వసుదేవుడూ శోకంతో కలత చెందాడు. బాలుణ్ణి ఒడిలో ఎత్తుకొని వైరాటీ వైపు బయలుదేరాడు.

Verse 35

यमुनाजलसंपूर्णा तत्पथे मध्यवर्त्मनि । आसीद्घोरा महादीर्घा गम्भीरोदकपूरभाक्

ఆ మార్గమధ్యంలో యమునాజలంతో నిండిన భయంకరమైన, అత్యంత దీర్ఘమైన, లోతైన నీటితో పొంగిపొర్లే భాగం ఉండెను.

Verse 36

एवं दृष्ट्वा तटे स्थित्वा यमुनामवलोकयन् । वसुदेवोऽपि दुःखार्तो विललापातिचिंतया

ఇలా చూచి, తీరంపై నిలిచి యమునను తిలకిస్తూ వసుదేవుడూ శోకపీడితుడై తీవ్రమైన చింతతో విలపించాడు.

Verse 37

किं करोमि क्व गच्छामि विधिनापि हि वंचितः । कथमत्र गमिष्यामि वैराटीं नंदमंदिरम्

నేను ఏమి చేయాలి, ఎక్కడికి వెళ్లాలి—విధి కూడా నన్ను వంచించినప్పుడు? ఈ స్థితిలో వైరాటీ, నందుని మందిరగృహానికి ఎలా చేరుదును?

Verse 38

हरिणा तत्र सानंदं मायया वंचितः पिता । क्षणमात्रं तटे स्थित्वा यमुनामवलोकयन्

అక్కడ తండ్రి ఆనందంతో ఉన్నప్పటికీ హరి మాయచే మోహితుడయ్యాడు. క్షణమాత్రం తీరంపై నిలిచి యమునను తిలకించాడు.

Verse 39

तेन दृष्टा पुनः सापि क्षणाज्जानुवहाभवत् । तां दृष्ट्वा हृष्ट उत्तस्थौ प्रस्थानमकरोद्यथा

అతడు ఆమెను మళ్లీ చూచిన వెంటనే ఆమె క్షణంలోనే అతని మోకాలిపై ఆశ్రయమైంది. ఆమెను చూసి అతడు హర్షంతో లేచి, మునుపటిలాగే ప్రయాణానికి సిద్ధమయ్యాడు.

Verse 40

मायां कृत्वा जगन्नाथः पितुरंकाज्जलेऽपतत् । तं पुत्रं पतितं दृष्ट्वा हाहाकृत्वा सुदुःखितः

మాయారూపం ధరించి జగన్నాథుడు తండ్రి ఒడిలోనుండి నీటిలో పడిపోయాడు. కుమారుడు పడినదాన్ని చూసి తండ్రి ‘హాయ్! హాయ్!’ అని విలపిస్తూ తీవ్ర దుఃఖంలో మునిగిపోయాడు.

Verse 41

महोपायं पुनः कर्तुं विधिना तेन वंचितः । त्राहि मां जगतां नाथ सुतं रक्ष सुरोत्तम

ఆ విధి చేత మహోపాయం మళ్లీ చేయలేక వంచితుడై అతడు ప్రార్థించాడు— ‘హే జగన్నాథా, నన్ను రక్షించు; హే దేవోత్తమా, నా కుమారుని కాపాడు.’

Verse 42

जनकक्रंदितं दृष्ट्वा कंसारिः कृपया मुहुः । जलक्रीडां समाचर्य पितुःक्रोडमगात्पुनः

తండ్రి ఏడుపును చూసి కంసారి (శ్రీకృష్ణుడు) మళ్లీ మళ్లీ కరుణతో కదిలిపోయాడు. నీటిలో క్రీడించి, తిరిగి తండ్రి ఒడిలోకి వెళ్లాడు.

Verse 43

यथा तेन यदुश्रेष्ठो जगाम नंदमंदिरम् । सुतं दत्त्वा यशोदायै सुतां तस्याः समानयत्

అప్పుడు యదువులలో శ్రేష్ఠుడు (శ్రీకృష్ణుడు) నందుని ఇంటికి వెళ్లాడు. యశోదకు కుమారుణ్ని ఇచ్చి, ఆమె కుమార్తెను అక్కడి నుండి తీసుకొచ్చాడు.

Verse 44

निजागारं ततः प्राप्य पत्न्यै प्रत्यर्पिता सुता । देवकी च प्रसूतेति वार्ता प्राप्ता सुरारिणा

తరువాత తన నివాసానికి చేరుకుని, ఆ कन्याను తన భార్యకు అప్పగించాడు. అప్పుడు దేవకీ ప్రసవించిందనే వార్త దేవతల శత్రువుకు (కంసుడికి) చేరింది.

Verse 45

आनेतुं प्रस्थिता दूताः सुतं दुहितरं तदा । आगत्य कंसदूतास्ते सुतां नेतुं प्रचक्रमुः

అప్పుడు ఆ కుమారుడిని మరియు కుమార్తెను తీసుకురావడానికి దూతలు బయలుదేరారు. కంసుని దూతలు అక్కడికి వచ్చి ఆ कन्याను తీసుకువెళ్ళడానికి సిద్ధమయ్యారు.

Verse 46

बलादेनां समाकृष्य देवकी वसुदेवयोः । कंसदूतैर्गृहीत्वा सा अर्पिता तु सुरारये

దేవకీ వసుదేవుల నుండి ఆమెను బలవంతంగా లాగి, కంసుని దూతలు ఆమెను పట్టుకుని దేవతల శత్రువుకు అప్పగించారు.

Verse 47

स धृत्वा तां महाराजः सभयोऽभूद्दुरासदः । शुद्धकांचनवर्णाभां पूर्णेंदुसदृशाननाम्

ఆమెను పట్టుకుని ఆ మహారాజు భయపడి, సమీపించడానికి వీలులేనివాడయ్యాడు. ఆమె స్వచ్ఛమైన బంగారం వంటి కాంతి కలది మరియు పూర్ణచంద్రుని వంటి ముఖం కలది.

Verse 48

कंसो हसंतीं तां दृष्ट्वा विद्युत्स्फुरितलोचनाम् । आदिदेशासुरश्रेष्ठो जहि नीत्वा शिलोपरि

మెరుపుల వలె మెరుస్తున్న కళ్ళు కలిగిన, నవ్వుతున్న ఆ कन्याను చూసి, రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన కంసుడు ఇలా ఆజ్ఞాపించాడు: "ఈమెను తీసుకువెళ్ళి రాతిపై వేసి చంపు."

Verse 49

आज्ञां लब्ध्वाऽसुरास्ते वै निष्पेष्टुं तां प्रवर्तिताः । विद्युच्छीघ्रतया गौरी जगाम शंकरांतिकम्

ఆజ్ఞను పొందిన ఆ అసురులు ఆమెను అంతం చేయడానికి బయలుదేరారు, కానీ గౌరీ మెరుపు వేగంతో శంకరుని సమీపానికి వెళ్ళింది.

Verse 50

गौर्युवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि यत्रास्ते शत्रुरुत्तमः । नंदस्य निलये गुप्तस्तव हंताऽसुरोत्तम

గౌరీ పలికెను: 'ఓ రాజా! వినుము, నీ ప్రబల శత్రువు ఎక్కడ ఉన్నాడో చెబుతాను. ఓ అసురశ్రేష్ఠా! నిన్ను చంపేవాడు నందుని ఇంట రహస్యంగా ఉన్నాడు.'

Verse 51

वसिष्ठ उवाच । एवमुक्त्वा तु सा देवी जगाम निजमंदिरम् । श्रुत्वा वाक्यं ततो देव्याः कंसो राजा सुदुःखितः

వసిష్ఠుడు పలికెను: ఆ విధంగా పలికి ఆ దేవి తన మందిరానికి వెళ్ళిపోయెను. దేవి మాటలను విని కంస మహారాజు మిక్కిలి దుఃఖించెను.

Verse 52

भगिनीं पूतनामाह गच्छ त्वं नंदमंदिरम् । छद्मना तं सुतं हत्वा गच्छ ते वांच्छितं बहु

అతడు తన సోదరి పూతనతో ఇట్లనెను: 'నీవు నందుని ఇంటికి వెళ్ళుము; మాయతో ఆ బాలుని చంపి నీవు కోరిన వరాలను పొందుము.'

Verse 53

दास्यामि शत्रुं हंतुं मे व्रज शीघ्रतरं शुभे । आज्ञां प्राप्य राक्षसी सा गोकुलाभिमुखं गता

'నా శత్రువును చంపినందుకు నీకు బహుమతి ఇస్తాను, ఓ శుభకారిణీ! శీఘ్రముగా వెళ్ళు.' ఆజ్ఞను పొందిన ఆ రాక్షసి గోకులం వైపు వెళ్ళింది.

Verse 54

मायया सुंदरी रूपा प्रविष्टा तत्र गोकुले । पयोधरे गरं सा तु धृत्वा हंतुमुपागता

మాయాబలంతో ఆమె సుందరీరూపం ధరించి గోకులంలో ప్రవేశించింది; తన స్తనాలలో విషం దాచి, హతమార్చుటకు ఉద్దేశించి సమీపించింది।

Verse 55

पशुपानां गृहद्वारि प्रविष्टालक्षितेति च । गत्वांतरुत्थाप्य शिशुं स्तनं दत्वापसद्गतिम्

గోపుల ఇంటి ద్వారంలో ఆమె ఎవరికీ కనిపించకుండా ప్రవేశించింది; లోపలికి వెళ్లి శిశువును ఎత్తుకొని స్తనం ఇచ్చి, పాపాంతానికి దారితీసే గమ్యానికి సాగింది।

Verse 56

ततस्तु शकटं क्षिप्त्वा तृणावर्तादिमर्दनम् । कालीयदमनं कृत्वा गतो मधुपुरीं ततः

ఆపై ఆయన శకటాన్ని త్రిప్పివేసి, తృణావర్తాది దైత్యులను మర్దించి, కాళీయను దమనము చేసి, తరువాత మధుపురీ (మథుర)కు వెళ్లెను।

Verse 57

गत्वा कंसो हतः क्रूरः कंसमल्लानजीजयत् । एतत्ते कथितं राजन्विष्णोर्जन्मदिनव्रतम्

అక్కడికి వెళ్లి క్రూరుడైన కంసుడు హతుడయ్యెను, కంసుని మల్లులు ఓడిపోయిరి. ఓ రాజా, విష్ణువు జన్మదిన వ్రతము ఇదిగో నీకు చెప్పితిని।

Verse 58

श्रुत्वा पापानि नश्यंति कुर्यात्किं वा भविष्यति । य इदं कुरुते मर्त्यो या च नारी हरेर्व्रतम्

ఇది వినుట మాత్రమున పాపములు నశించును—అయితే దీన్ని ఆచరించువానికి ఏమి ఫలము కలుగునో! ఏ మానవుడైనా, ఏ స్త్రీయైనా హరి వ్రతమిదిని చేయునట్లయితే…

Verse 59

ऐश्वर्यमतुलं प्राप्य जन्मन्यत्र यथेप्सितम् । पूर्वविद्धा न कर्त्तव्या तृतीयाषष्ठिरेव च

అతులమైన ఐశ్వర్యాన్ని పొందీ, ఇక్కడ కోరినట్లే జన్మ లభించినవాడు ‘పూర్వవిద్ధా’ అనే విధిని చేయకూడదు; తృతీయా మరియు షష్ఠీ తిథులనే మాత్రమే ఆచరించాలి।

Verse 60

अष्टम्येकादशीभूता धर्मकामार्थवांच्छुभिः । वर्जयित्वा प्रयत्नेन सप्तमीसंयुताष्टमी

ధర్మం, కామం, అర్థం కోరువారికి అష్టమీ ఏకాదశితో కలిసినప్పుడు, శ్రద్ధగా సప్తమితో కలిసిన అష్టమిని తప్పించుకోవాలి।

Verse 61

विना ऋक्षेऽपि कर्तव्या नवमीसंयुताष्टमी । उदये चाष्टमी किंचित्सकला नवमी यदि

నక్షత్రాన్ని పరిగణించకున్నా నవమితో కలిసిన అష్టమిని ఆచరించాలి. సూర్యోదయానికి అష్టమీ కొద్దిగా ఉన్నా, నవమీ సంపూర్ణంగా ఉంటే, ఆ సంయుక్త ఆచరణే చేయాలి.

Verse 62

मुहूर्तरोहिणीयुक्ता संपूर्णा चाष्टमी भवेत् । अष्टमी बुधवारेण रोहिणीसहिता यदि

అష్టమీ తిథి సంపూర్ణంగా ఉండి, ఒక ముహూర్తమైనా రోహిణీ నక్షత్రంతో యుక్తమైతే, అది ‘సంపూర్ణ అష్టమీ’గా భావించాలి. రోహిణీతో కూడిన అష్టమీ బుధవారంలో వస్తే అది విశేష ఫలప్రదం.

Verse 63

सोमेनैव भवेद्राजन्किंकृतैर्व्रतकोटिभिः । नवम्यामुदयात्किंचित्सोमे सापि बुधेऽपि च

ఓ రాజా! కేవలం సోముడు (చంద్రుడు) వలననే సిద్ధి కలుగుతుంది; కోట్ల వ్రతాలు చేసి ఏమి ప్రయోజనం? నవమీ ఉదయమైన తరువాత లభించే స్వల్ప పుణ్యమూ సోమునివలననే వస్తుంది; అదే ఫలం బుధవారంలో కూడా లభిస్తుంది.

Verse 64

अपि वर्षशतेनापि लभ्यते वा न लभ्यते । विना ऋक्षं न कर्तव्या नवमीसंयुताष्टमी

వంద సంవత్సరాల తరువాత కూడా అది లభించవచ్చు—లేదా లభించకపోవచ్చు. తగిన నక్షత్రం లేకుండా నవమితో సంయుక్తమైన అష్టమిని ఆచరించరాదు.

Verse 65

कार्याविद्धापि सप्तम्यां रोहिणीसंयुताष्टमी । कलाकाष्ठामुहूर्तेऽपि यदा कृष्णाष्टमीतिथिः

సప్తమి కర్మలకు అవిద్ధ (అయోగ్య) అయినా, అష్టమి రోహిణితో సంయుక్తమైతే—కలా, కాష్ఠా లేదా ముహూర్తమాత్రమైనా—ఆ సమయమే కృష్ణాష్టమీ తిథిగా భావించబడుతుంది.

Verse 66

नवम्यां सैव वा ग्राह्या सप्तमीसंयुता न हि । किं पुनर्बुधवारेण सोमेनापि विशेषतः

అది కేవలం నవమి తిథిలోనే గ్రహించాలి; సప్తమితో సంయుక్తమైతే కాదు. మరి బుధవారమైతే ఇంకా, సోమ (సోమవారం/చంద్ర) సంయోగమైతే విశేషంగా.

Verse 67

किं पुर्नर्नवमीयुक्ता कुलकोट्यास्तु मुक्तिदा । पलवेधेन राजेंद्र सप्तम्या अष्टमीं त्यजेत्

మరియు అది నవమితో యుక్తమైతే ఇంకేమి చెప్పాలి—కోటికోట్ల వంశాలకు కూడా ముక్తిని ప్రసాదించేది. ఓ రాజేంద్రా, ఆకును స్వల్పంగా చీల్చినంత మాత్రానైనా అష్టమిని విడిచి సప్తమిని గ్రహించాలి.

Verse 68

सुरायाबिंदुनास्पृष्टं गंगांभः कलशं यथा । दिलीप उवाच । केन चादौ कृतं चेदं केन वा तत्प्रकाशितम् । किं पुण्यं किं फलं देव कथयस्व महामुने

మద్యం యొక్క ఒక్క బిందువుతో కూడా తాకబడని గంగాజలంతో నిండిన కలశంలాగా. దిలీపుడు అన్నాడు—ఇది మొదట ఎవరు స్థాపించారు, ఎవరు దీనిని ప్రకటించారు? ఓ దేవస్వరూప మహామునీ, ఇందులో పుణ్యం ఏమిటి, ఫలం ఏమిటి—దయచేసి చెప్పండి.

Verse 69

वसिष्ठ उवाच । चित्रसेनो महाराजा महापापपरो महान् । अगम्यागमनं कृत्वा स्वर्णस्तेयं द्विजस्य च

వసిష్ఠుడు పలికెను—మహారాజు చిత్రసేన మహాపాపపరుడు, అత్యంత దుష్టుడు. అతడు అగమ్యస్త్రీతో సంగమం చేసి, బ్రాహ్మణుని స్వర్ణమును కూడా దొంగిలించాడు.

Verse 70

सुरायां च सदा तृप्तो वृथामांसे सदा रतः । एवं पापसमायुक्तो नित्यं प्राणिवधे रतः

అతడు ఎల్లప్పుడూ సురాపానంతో తృప్తుడై, వ్యర్థమైన మాంసభక్షణంలో నిత్యం ఆసక్తుడై ఉండెను. ఈ విధంగా పాపసమాయుక్తుడై, సదా ప్రాణివధలో రతుడై ఉండెను.

Verse 71

चांडालैः पतितैः सार्द्धमालापं सर्वदाकरोत् । एतदेवं विधो राजा मृगयायां मनो दधे

అతడు చండాలులు మరియు పతితులతో ఎల్లప్పుడూ సంభాషణ చేసేవాడు. ఇలాంటి స్వభావమున్న ఆ రాజు వేటపై మనస్సు పెట్టెను.

Verse 72

अरण्ये द्वीपिनं ज्ञात्वा वेष्टयित्वा च सर्वतः । सावधानं भटान्सर्वान्वाक्यमेतदुवाच ह

అరణ్యంలో చిరుతను గమనించి, అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టి, అతడు సైనికులందరితో ఇలా అన్నాడు—“సావధానంగా ఉండండి.”

Verse 73

अहमेव निहन्म्येनं योऽन्योस्मिन्प्रहरिष्यति । स वध्यो नात्र संदेहो व्याघ्रो राज्ञः पथा ययौ

“నేనే ఇతనిని సంహరిస్తాను; మరెవడు ఇతనిపై దాడి చేస్తే, అతడు వధ్యుడు—ఇందులో సందేహం లేదు.” అని చెప్పి ఆ వ్యాఘ్రం రాజమార్గమున సాగెను.

Verse 74

सलज्जोऽपि ततो राजा व्याघ्रं पश्चाज्जगाम ह । अनेकक्लेशदुःखेन व्याघ्रं हंतुं समाहितः

అప్పుడు రాజు లజ్జపడినప్పటికీ పులి వెనుక వెళ్లాడు. అనేక కష్టాలు, దుఃఖాలు భరించి, దానిని సంహరించుటకు దృఢసంకల్పంతో సమాహితుడయ్యాడు.

Verse 75

क्षुत्पिपासाकुलक्लेशः संध्यायां यमुनातटे । अष्टमीरोहिणीयुक्ता तद्दिनं जन्मवासरम्

ఆకలి దాహాల బాధతో వ్యాకులుడై, సంధ్యాసమయంలో యమునా తీరంలో ఉన్నాడు. ఆ రోజున అష్టమి తిథి రోహిణి నక్షత్రంతో యుక్తమై ఉండి, అదే (ప్రభువు) జన్మదినమైంది.

Verse 76

श्वःकन्या यमुनायां वै व्रतं चक्रुर्नराधिप । नानोपहारैर्द्रव्यैश्च धूपदीपैः सुशोभनैः

ఓ నరాధిపా, శ్వఃకన్యా సందర్భంలో వారు యమునాలో వ్రతం ఆచరించారు. అనేక ఉపహారాలు, ద్రవ్యాలు, మరియు సుందరంగా అమర్చిన ధూపదీపాలతో ఆ కర్మ శోభించింది.

Verse 77

गंधपुष्पं तथा द्रव्यं कुंकुमादिमनोहरम् । अन्नं बहुगुणं दृष्ट्वा भोक्तुं तन्मानसंकुलम्

సువాసన పుష్పాలు, కుంకుమాది మనోహర ద్రవ్యాలు, అలాగే అనేక గుణాలతో సిద్ధమైన అన్నాన్ని చూసి, తినాలనే కోరికతో అతని మనస్సు కలత చెందింది.

Verse 78

राजोवाच । अन्नाभावान्ममाद्याशु प्राणा यास्यंति निश्चितम् । स्त्रिय ऊचुः । जन्माष्टम्यां हरे राजन्न भोक्तव्यं त्वयानघ

రాజు అన్నాడు—“అన్నం లేకపోవడం వల్ల ఈ రోజే నా ప్రాణాలు త్వరగా విడిచిపోతాయి, ఇది నిశ్చయం.” స్త్రీలు అన్నారు—“ఓ రాజా, ఓ నిర్దోషీ, జన్మాష్టమి నాడు, హరి జన్మదినంలో, నీవు భోజనం చేయరాదు.”

Verse 79

गृध्रमांसं खरं काकं गोमांसमन्नमेव च । भुक्तवान्नात्र संदेहो यो भुंक्ते कृष्णजन्मनि

కలియుగంలో ఎవడు ఇలాంటి ఆహారాన్ని భుజిస్తాడో, సందేహమే లేదు—అతడు గృధ్రమాంసం, గధమాంసం, కాకమాంసం, ఇంకా గోమాంసమును కూడా అన్నముగా భక్షించినవాడివలె అవుతాడు।

Verse 80

किं किं छिद्रं न संजातं संसारे वसतां नृणाम् । येन देहेस्थिते प्राणे जयंती न कृता नृप

ఓ రాజా, సంసారంలో నివసించే మనుష్యులకు ఏ లోపం లేదా బలహీనత పుట్టదు? దేహంలో ప్రాణం ఉన్నప్పటికీ జయంతీ వ్రతం చేయబడకపోవడం ఏ దోషం!

Verse 81

तत्राकृतोपवासस्य शासनं यममंदिरम् । यद्दत्तं पितरो नित्यं न गृह्णंति यथाविधि

అక్కడ నియత ఉపవాసం చేయని వానికి శిక్ష యమమందిరమే. అలాగే ప్రతిదినం పితృదేవతలకు ఇచ్చే అర్పణలు విధిగా చేయకపోతే పితరులు వాటిని స్వీకరించరు।

Verse 82

पितरः पातिताः सर्वे जयंत्यां भोजने कृते । इति श्रुत्वा ततो राजा व्रतं चक्रे नराधिप

“జయంతీ రోజున భోజనదానం చేసినప్పుడు సమస్త పితరులు उद्धరింపబడుతారు” అని విని, నరాధిపుడైన రాజు అప్పుడు ఆ వ్రతాన్ని చేపట్టాడు।

Verse 83

किंचित्पुष्पं कियद्गंधं वस्त्रं चानीय हर्षितः । एतद्व्रतं समायुक्तं तिथिभांते च पारणम् । व्रतस्यास्य प्रभावेण चित्रसेनो हरेर्गृहम्

కొద్దిపుష్పాలు, కొంత సుగంధద్రవ్యము, ఒక వస్త్రము తీసుకొని అతడు హర్షించాడు. ఈ వ్రతాన్ని నియమంగా ఆచరించి, తిథి ముగింపున పారణ చేయాలి. ఈ వ్రత ప్రభావంతో చిత్రసేనుడు హరి (విష్ణు) ధామాన్ని పొందాడు।

Verse 84

दिव्यं विमानमारुह्य गतवान्पितृभिः सह । यत्फलं मथुरां गत्वा दृष्ट्वा कृष्णमुखांबुजम्

అతడు దివ్య విమానమును అధిరోహించి పితృదేవతలతో కలిసి వెళ్లెను; మథురకు వెళ్లి శ్రీకృష్ణుని ముఖకమల దర్శనమువలన లభించే ఫలమేదో, అదే ఫలము అతనికి లభించెను।

Verse 85

तत्फलं प्राप्यते पुंसाकृष्णजन्माष्टमीव्रतात् । यत्फलं द्वारकां गत्वा दृष्टे विश्वेश्वरे हरौ । तत्फलं प्राप्यते दीनैः कृत्वा जन्माष्टमीव्रतम्

కృష్ణ జన్మాష్టమీ వ్రతముచే మనుష్యునికి అదే ఫలము లభించును; ద్వారకకు వెళ్లి విశ్వేశ్వరుడైన హరిని దర్శించినప్పుడు ఏ ఫలమో, దానినే దరిద్రులైనవారుకూడా జన్మాష్టమీ వ్రతం చేయుటచే పొందుదురు।