
இந்த அத்தியாயம் துருவனின் உபாக்யானத்தை உரையாடல்–உதாரண வடிவில் விரிக்கிறது. உலகைத் தாங்கி அளவிடும் துருவம்போல் ஒளிமிக்க, அசையாத ஒருவன் காணப்படுகிறான் என்ற கேள்வியிலிருந்து தொடங்கி, கணர்கள் துருவனின் பின்னணியைச் சொல்கிறார்கள். அவர் ஸ்வாயம்புவ மனுவின் வம்சத்தில் அரசன் உத்தானபாதனின் மகன்; சுனீதி–சுருசி இரு ராணிகளுக்கிடையே இல்லத்தில் மரியாதை வரிசை வேறுபாடு இருந்தது; அரண்மனைச் சபையில் சுருசியின் வார்த்தையால் துருவன் அரச மடியில்/ஆசனத்தில் அமர்வதிலிருந்து வெளிப்படையாகத் தடுக்கப்படுகிறான். பின்னர் சுனீதி தர்மமிகு அறிவுரை கூறுகிறாள்—மரியாதையும் அவமதிப்பும் முன்கர்மத்தின் பலன்; சேர்க்கப்பட்ட புண்ணியத்தாலே புகழ் கிடைக்கும்; ஆகவே கோபம், துயரை அடக்கி, விளைவுகளைத் தைரியமாக ஏற்க வேண்டும். துருவன் தவம் நோக்கிய உறுதியை எடுத்துக் கொண்டு, தாயின் அனுமதி மற்றும் ஆசீர்வாதம் மட்டும் வேண்டி வனத்திற்குப் புறப்படுகிறான். வனத்தில் அவன் சப்தரிஷிகளைச் சந்திக்கிறான். வைராக்யத்தின் காரணம் கேட்டபோது தன் நிகழ்வைச் சொல்கிறான்; அப்போது அத்ரி அவனது ஆசையை பக்திக்குத் திருப்புகிறார்—கோவிந்த/வாசுதேவனின் திருவடிகளின் சரணம் மற்றும் நாமஜபமே உலகியலும் பரமார்த்தமும் இரண்டையும் அளிக்கும் சாதனம். ரிஷிகள் புறப்பட, துருவன் வாசுதேவ பராயணனாய் தவத்தில் நிலைபெறுகிறான்; சமூக அவமதிப்பிலிருந்து ஒழுங்கான ஆன்மிக உறுதிக்குச் செல்லும் பாதை இவ்வத்தியாயத்தின் மையமாகிறது.
Verse 1
शिवशर्मोवाच । तिष्ठन्नेकेन पादेन कोयं भ्रमति सत्तमौ । अनेकरशनाव्यग्र हस्ताग्रो व्यग्रलोचनः
சிவசர்மன் கூறினார்—ஹே சத்தமர்களே! ஒரே காலில் நின்றபடி இவன் யார் இவ்வாறு அலைகிறான்? பல கயிறுகள்/கட்டுகள் கலங்க, கைகள் முன்னே நீள, கண்கள் அசைவுடன் உள்ளன।
Verse 2
त्रिलोकीमंडपस्तंभ सन्निभोभाभिरावृतः । अतुलं ज्योतिषां राशिं तुलया तुलयन्निव
அவன் மூவுலக மண்டபத்தின் தூணைப் போல, ஒளியால் சூழப்பட்டவன்; அளவிட முடியாத ஜோதி திரளைக் தராசில் எடையிடுவது போலத் தோன்றுகிறான்।
Verse 3
सूत्रधार इव व्योम व्यायामपरिमापकः । त्रैविक्रमोंघ्रिदंडो वा प्रोद्दंडो गगनांगणे
அவன் சூத்திரதாரன் போல வானத்தின் விரிவை அளப்பவன்; அல்லது திரிவிக்ரமனின் பாதத் தண்டைப் போல, விண்ணின் முற்றத்தில் உயர்ந்து நின்றவன்।
Verse 4
अथवांबरकासारसारयूपस्वरूपधृक् । कोयं कथय तं देवौ कृपया परया मम
அல்லது அவர் ஆகாய ஒளியின் சாரமே ஆன உயர்ந்த யாக யூபத்தின் வடிவைத் தாங்கியவர். ஓ தேவர்களே, பேரருளால் எனக்குச் சொல்லுங்கள்—இவர் யார்?
Verse 5
निशम्येति वचस्तस्य वयस्यस्य विमानगौ । प्रणयादाहतुस्तस्मै ध्रुवां ध्रुवकथां गणौ
தங்கள் தோழனின் சொற்களை கேட்டவுடன், விமானத்தில் சென்ற அந்த இரு கணங்களும் அன்புடன் அவனுக்கு துருவனின் நிலையான கதையை உரைத்தனர்.
Verse 6
गणावूचतुः । मनोः स्वायंभुवस्यासीदुत्तानचरणः सुतः । तस्य क्षितिपतेर्विप्र द्वौ सुतौ संबभूवतुः
கணங்கள் கூறின—ஸ்வாயம்புவ மனுவுக்கு உத்தானபாதன் என்ற மகன் பிறந்தான். ஓ விப்ரரே, அந்த பூமிபதி அரசனுக்கு இரண்டு மகன்கள் பிறந்தனர்.
Verse 7
सुरुच्यामुत्तमो ज्येष्ठः सुनीत्यां तु ध्रुवो परः । मध्ये सभं नरपतेरुपविष्टस्य चैकदा
சுருசியிடத்தில் மூத்த மகன் உத்தமன் பிறந்தான்; சுனீதியிடத்தில் மற்றவன் துருவன். ஒருநாள் அரசன் சபையின் நடுவில் அமர்ந்திருந்தபோது…
Verse 8
सुनीत्या राजसेवायै नियुक्तोऽलंकृतोर्भकः । ध्रुवो धात्रेयिकापुत्रैः समं विनयतत्परः
சுனீதி அரசசேவைக்காக நியமித்தாள்; அலங்கரிக்கப்பட்ட சிறுவன் துருவன் நல்லொழுக்கத்தில் உறுதியுடன் தாத்ரேயிகையின் மகன்களுடன் சேர்ந்து சேவை செய்தான்.
Verse 9
स गत्वोत्तानचरणं क्षोणीशं प्रणनाम ह । दृष्ट्वोत्तमं तदुत्संगे निविष्टं जनकस्य वै
அவன் பூமிபதி உத்தானபாத அரசரிடம் சென்று வணங்கினான். பின்னர் தந்தையின் மடியில் அமர்ந்திருந்த உயர்ந்த குழந்தை உத்தமனைப் பார்த்து, அவனுக்கு அருள்பெற்ற சிறப்பை உணர்ந்தான்.
Verse 10
प्रोच्चसिंहासनस्थस्य नृपतेर्बाल्यचापलात् । आरोढुकामस्त्वभवत्सौनीतेयस्तदा ध्रुवः
அரசன் உயர்ந்த சிங்காசனத்தில் அமர்ந்திருந்தபோது, குழந்தைச் சபலம் காரணமாக சுனீதியின் மகன் துருவன் அச்சிங்காசனத்தில் ஏற விரும்பினான்.
Verse 11
आरुरुक्षुमवेक्ष्यामुं सुरुचिर्धुवमब्रवीत् । दौर्भगेय किमारोढुमिच्छेरंकं महीपतेः
அவன் ஏற முயல்வதைப் பார்த்த சுருசி துருவனிடம் கூறினாள்—“துர்பாக்கியனே! அரசனின் மடியில் ஏற ஏன் விரும்புகிறாய்?”
Verse 12
बालबालिशबुद्धित्वादभाग्या जठरोद्भव । अस्मिन्सिंहासने स्थातुं न त्वया सुकृतं कृतम्
“குழந்தைத் தனமான மடமை காரணமாக, துர்பாக்கியனே, கருவிலிருந்து பிறந்தவனே! இந்தச் சிங்காசனத்தில் நிற்கத் தகுந்த புண்ணியம் நீ செய்ததில்லை.”
Verse 13
यदि स्यात्सुकृतं तत्किं दुर्भगोदरगोऽभवः । अनेनैवानुमानेन बुध्यस्व स्वाल्पपुण्यताम्
“உனக்கு உண்மையில் புண்ணியம் இருந்தால், ‘துர்பாக்கிய கருவில்’ இருந்து ஏன் பிறந்திருப்பாய்? இதே ஊகத்தால் உன் குறைந்த புண்ணியத்தை உணர்ந்து கொள்.”
Verse 14
भूत्वा राजकुमारोपि नालंकुर्या ममोदरम् । सुकुक्षिजममुं पश्य त्वमुत्तममनुत्तमम्
நீ அரசகுமாரனாயிருந்தாலும் என் மடியில் அமரத் தகுதியற்றவன். என் நல்வயிற்றில் பிறந்த இந்த ‘உத்தம’—அனுத்தம—புதல்வனைப் பார்।
Verse 15
अधिजानुधराजानेर्मानेन परिबृंहितम् । प्रांशोः सिंहासनस्यास्य रुचिश्चेदधिरोहणे
அரசனின் முழங்கால்களை மீறி உயர்ந்த அந்தப் பெரும் சிங்காசனம் தன் மகிமையால் மேலும் பிரமாண்டமாகத் தோன்றியது; அதில் ஏறத்தக்கதாகக் கருதிய சுருசி, அதை உயர்த்திப் புகழ்வதில் மகிழ்ந்தாள்।
Verse 16
कुक्षिं हित्वा किमवसः सुरुचेश्च सुरोचिषम् । मध्ये भूपसभं बालस्तयेति परिभर्त्सितः
மடியை விட்டு அந்தச் சிறுவன் என்ன செய்வான்? சுருசியின் கூர்மையான ஒளிபோன்ற சொற்களால் கண்டிக்கப்பட்டு, அரசசபையின் நடுவே அவன் வெட்கமுற்றான்।
Verse 17
पतन्निपीतबाष्पांबुर्धैर्यात्किंचिन्न चोक्तवान् । उचिताऽनुचितं किंचिन्नोचिवान्सोपि पार्थिवः
விலகிச் செல்லும் போது அவன் கண்ணீரை உள்ளே குடித்தான்; தைரியத்தால் ஒன்றும் பேசவில்லை. அந்த அரசனும் ஒன்றும் சொல்லவில்லை—உகந்ததோ உகந்ததல்லதோ எதையும் அல்ல।
Verse 18
नियंत्रितो महिष्याश्च तस्याः सौभाग्यगौरवात् । विमृज्य च सभालोकं शोकं संमृज्य चेष्टितैः
ராணியின் சௌபாக்கிய-கௌரவத்தின் பாரத்தால் கட்டுப்பட்ட அரசன் தன்னைத் தானே அடக்கிக் கொண்டான்; சபையினரை நோக்கி, வெளிப்புற அசைவுகளால் தன் சோகத்தைத் துடைக்க முயன்றான்।
Verse 19
शैशवैः स शिशुर्नत्वा नृपं स्वसदनं ययौ । सुनीतिर्नीतिनिलयमवलोक्याथ बालकम्
குழந்தைப் பருவத்தின் எளிய ஒழுக்கத்துடன் அந்தச் சிறுவன் அரசனை வணங்கி தன் இல்லத்திற்குச் சென்றான். பின்னர் சுநீதி, நல்லொழுக்கத்தின் உறைவிடமான தன் மகனைப் பார்த்து அன்புடன் நோக்கினாள்.
Verse 20
सुखलक्ष्म्यैवचाज्ञासीद्ध्रुवं समवमानितम् । अभिसृत्य च तं बालं मूर्ध्न्युपाघ्राय सा सकृत्
அவனின் இன்பஒளி குறைந்ததைக் கண்டவுடன் துருவன் அவமதிக்கப்பட்டான் என்று அவள் அறிந்தாள். உடனே சிறுவனிடம் சென்று ஒருமுறை அவன் தலைச்சிகரத்தை முத்தமிட்டு (முகர்ந்து) அணைத்தாள்.
Verse 21
किंचित्परिम्लानमिव ससांत्वं परिषस्वजे । अथ दृष्ट्वा सुनीतिं स रहोंतः पुरवासिनीम्
அவன் சிறிது வாடியதுபோல் தோன்றியதால் அவள் ஆறுதல் கூறி அவனைத் தழுவினாள். பின்னர் நகரின் அந்தப்புரத்தில் வாழும் சுநீதியைப் பார்த்து அவன் தனிமையில் அவளருகே நெருங்கினான்.
Verse 22
दीर्घं निःश्वस्य बहुशो मातुरग्रे रुरोद ह । सांत्वयित्वाश्रुनयना वदनं परिमार्ज्य च
அவன் மீண்டும் மீண்டும் ஆழ்ந்த நெடுமூச்சு விட்டுத் தாயின் முன் அழுதான். கண்ணீர் நிறைந்த கண்களுடன் அவள் அவனை ஆறுதல்படுத்தி அவன் முகத்தைத் துடைத்தாள்.
Verse 23
दुकूलांचल संपर्कैर्मृदुलैर्मृदुपाणिना । पप्रच्छ तनयं माता वद रोदनकारणम् । विद्यमाने नरपतौ शिशो केनापमानितः
நல்ல ஆடையின் ஓரத்தால் மென்மையாகத் தொட்டு, மெல்லிய கையால் தாய் மகனை வினவினாள்—“அழுவதற்குக் காரணம் சொல். அரசன் இருக்கையில் இந்தக் குழந்தையை யார் அவமதித்தார்?”
Verse 24
अपोथसमुपस्पृश्य तांबूलं परिगृह्य च । मात्रा पृष्टः सोपरोधं ध्रुवस्तां पर्यभाषत
வாயைக் கழுவி தாம்பூலம் ஏற்றுக் கொண்டு, தாய் கேட்டபோது துருவன் அடக்கப்பட்ட சினத்துடன் அவளுக்கு மறுமொழி கூறினான்.
Verse 25
संपृच्छे जननि त्वाहं सम्यक्शंस ममाग्रतः । भार्यात्वेपि च सामान्ये कथं सा सुरुचिः प्रिया
அம்மா, நான் உன்னிடம் கேட்கிறேன்—என் முன்னே தெளிவாகச் சொல். இருவரும் சமமான மனைவியராயிருந்தும், அந்த சுருசி அரசனுக்கு எவ்வாறு இவ்வளவு பிரியமானாள்?
Verse 26
कथं न भवती मातः प्रिया क्षितिपतेरसि । कथमुत्तमतां प्राप्त उत्तमः सुरुचेः सुतः
அம்மா, நீ பூமிபதிக்கு ஏன் பிரியமல்ல? மேலும் சுருசியின் மகன் உத்தமனே எவ்வாறு மேன்மையை அடைந்தான்?
Verse 27
कुमारत्वेपि सामान्ये कथं त्वहमनुत्तमः । कथं त्वं मंदभाग्यासि सुकुक्षिः सुरुचिः कथम्
நாம் இருவரும் இளவரசர்கள் என்பதில் சமமாயிருக்க, நான் ஏன் ‘உத்தமன்’ அல்ல? நீ எவ்வாறு குறைவான பாக்கியமுடையவள், சுருசி எவ்வாறு புனித கர்ப்பமுடையவள்?
Verse 28
कथं नृपासनं योग्यमुत्तमस्य कथं न मे । कथं मे सुकृतं तुच्छमुत्तमस्योत्तमं कथम्
உத்தமனுக்கு அரசாசனம் எவ்வாறு தகுதி, எனக்கு ஏன் தகுதி இல்லை? என் சுகிருதம் எவ்வாறு அற்பம், உத்தமனுடையது எவ்வாறு மிகச் சிறந்தது?
Verse 29
इति श्रुत्वा वचस्तस्य सुनीतिर्नीतिमच्छिशोः । किंचिदुच्छ्वस्य शनकैः शिशुकोपोपशांतये
அவன் சொற்களை கேட்ட நெறிநிபுணையான சுநீதி சிறிது நின்று மெதுவாக மூச்செடுத்து, குழந்தையின் எழும் கோபத்தை படிப்படியாகத் தணிக்க எண்ணினாள்.
Verse 30
स्वभावमधुरां वाणीं वक्तुं समुपचक्रमे । सापत्नं प्रतिघं त्यक्त्वा राजनीतिविदांवरा
அரசநெறியில் சிறந்தவளான அவள் இயல்பாக இனிய மொழியில் பேசத் தொடங்கினாள்; சகபத்னி போட்டியின் கசப்பையும் பதிலடி எண்ணத்தையும் விட்டு வைத்து.
Verse 31
सुनीतिरुवाच । अयि तात महाबुद्धे विशुद्धेनांतरात्मना । निवेदयामि ते सर्वं माऽपमाने मतिं कृथाः
சுநீதி கூறினாள்—அய்யா மகனே, மகாபுத்திமானே! தூய உள்ளத்துடன் கேள். அனைத்தையும் உனக்கு அறிவிக்கிறேன்; அவமானத்தில் மனதை நிலைநிறுத்தாதே.
Verse 32
तया यदुक्तं तत्सर्वं तथ्यमेव न चान्यथा । सापत्युर्महिषीराज्ञो राज्ञीनामति वल्लभा
அவள் சொன்னது அனைத்தும் உண்மையே; வேறல்ல. அவள் அரசனின் முதன்மை மகிஷி; ராணிகளில் மிகப் பிரியமானவள்.
Verse 33
तया जन्मांतरे तात यत्पुण्यं समुपार्जितम् । तत्पुण्योपचयाद्राजा सुरुच्यां सुरुचिर्भृशम्
மகனே, அவள் முன்ஜென்மத்தில் சேர்த்த புண்ணியம் எதுவோ, அந்தப் புண்ணியப் பெருக்கினாலேயே அரசன் சுருசியிடம் மிகுந்த ஈர்ப்புடன் உள்ளான்.
Verse 34
मादृश्यो मंदभाग्यायाः प्रमदासु प्रतिष्ठिताः । केवलं राजपत्नीत्ववादस्तासु न तद्रुचिः
என்னைப் போன்ற குறைந்த பாக்கியமுள்ள பெண்ணுக்கு அரண்மனைப் பெண்களிடையே இடம் கிடைக்கலாம்; ஆனால் அங்கே ‘அரசன் மனைவி’ என்பது பெயரளவே—அதில் உண்மையான இன்பமும் மதிப்பும் இல்லை।
Verse 35
महा सुकृतसंभारैरुत्तमश्चोत्तमोदरे । उवास तस्याः पुण्या या नृपसिंहासनोचितः
மிகுந்த புண்ணியச் சேமிப்பால் அவளின் உயர்ந்த பாக்கியத்தில் உன்னதமான நல்வாழ்வு வந்து தங்கியது; அந்தப் புண்ணியவதி உண்மையிலே அரச சிங்காசனத்திற்குத் தகுதியானவள்।
Verse 36
आतपत्रं च चंद्राभं शुभे चापि च चामरे । भद्रासनं तथोच्चं च सिंधुराश्च मदोद्धुराः
நிலவொளிபோன்ற அரசக் குடை, மங்களமான சாமரங்கள், உயர்ந்த சிறப்பான ஆசனம், மேலும் சிந்து நாட்டின் மதம் பொங்கும் யானைகள்—இவை அனைத்தும் அவளுக்குரிய மரியாதைகள்।
Verse 37
तुरंगमाश्च तुरगास्त्वनाधिव्याधिजीवितम् । निःसपत्नं शुभं राज्यं प्राज्यं हरिहरार्चनम्
குதிரைகளும் வேகமான அசுவங்களும், மனக்கலக்கம் நோயின்றி வாழ்வு, போட்டியற்ற மங்களமான அரசு, பெரும் செல்வம்—மேலும் ஹரி-ஹரரின் வழிபாடு—இவை அனைத்தும் அவளுக்கே உரியது।
Verse 38
विपुलं च कलाज्ञानमधीतमपराजितम् । तथा जयोरिषड्वर्गे स्वभावात्सात्त्विकी मतिः
விரிந்த கலைஞானம், வெல்ல முடியாத கல்வி, அறுவகை உள் பகை (காமாதி) மீது வெற்றி, மேலும் இயல்பாகவே சாத்த்விகமான புத்தி—இவையும் அவளுக்கே உரியவை।
Verse 39
दृष्टिः कारुण्यसंपूर्णा वाणी मधुरभाषिणी । अनालस्यं च कार्येषु तथा गुरुजने नतिः
கருணையால் நிறைந்த பார்வை, இனிய மொழி; கடமைகளில் சோம்பல் இன்றித் திகழ்தல், மேலும் குருமார்களும் மூத்தோர்களும் முன்னே பணிவுடன் வணங்குதல்—இவையே சஜ்ஜனனின் தர்மலட்சணங்கள் எனப் போற்றப்படுகின்றன।
Verse 40
सर्वत्र शुचिता तात सा परोपकृतिः सदा । और्जस्वला मनोवृत्तिः सदैवादीनवादिता
அன்பனே! எல்லாத் துறைகளிலும் தூய்மை, எப்போதும் பிறருக்கு உதவி, உற்சாகம் ஒளிரும் மனநிலை, மேலும் இழிவான சொற்களை ஒருபோதும் பேசாமை—இவையே நிலையான நற்குணங்கள் எனக் கருதப்படுகின்றன।
Verse 41
सदोजिरे च पांडित्यं प्रागल्भ्यं चरणांगणे । आर्जवं बंधुवर्गेषु काठिन्यं क्रयविक्रये
நிலையான உற்சாகத்துடன் கூடிய பாண்டித்யம், செயற்பாட்டு வெளியில் தன்னம்பிக்கையுடனான திறமை; உறவினரிடையே நேர்மை, வாங்கல்-விற்பனையில் உறுதி—இவை தர்மம் வழிநடத்தும் உலகியல்புக் குணங்களாகக் கணிக்கப்படுகின்றன।
Verse 42
मार्दवं स्त्रीप्रयोगेषु वत्सलत्वं प्रजासु च । ब्राह्मणेभ्यो भयं नित्यं वृद्धवृत्त्युपजीवनम्
பெண்களுடன் பழகுதலில் மென்மை, குடிமக்கள்/ஆச்ரிதர்களிடம் பாசமிகு பரிவு; பிராமணர்களின் முன்னே எப்போதும் அச்சம் கலந்த கட்டுப்பாடு, மேலும் மூத்தோர் கடைப்பிடித்த மரியாதைக்குரிய வாழ்வுமுறையால் வாழ்தல்—இவை தர்மகுணங்களெனப் போற்றப்படுகின்றன।
Verse 43
वासो भागीरथीतीरे तीर्थे वा मरणं रणे । अपराङ्मुखताऽर्थिभ्यः प्रत्यर्थिभ्यो विशेषतः
பாகீரதியின் கரையில் வாசம், அல்லது தீர்த்தத்தில் அல்லது போர்க்களத்தில் மரணம்; மேலும் உதவி நாடுவோரிடம் ஒருபோதும் முதுகு காட்டாமை—எதிரிகளின் முன்னே குறிப்பாக—இவை வீரமும் தர்மமும் ஆகியவற்றின் லட்சணங்களெனப் புகழப்படுகின்றன।
Verse 44
भोगः परिजनैः सार्धं दानावंध्यदिनागमः । विद्याव्यसनिता नित्यं नित्यं पित्रोरुपस्थितिः
உறவினரும் துணைவர்களும் உடன் இன்பத்தை அறநெறியோடு அனுபவித்தல்; தானமின்றி நாள் கழியாதிருத்தல்; கல்வியில் எப்போதும் பற்றுடன் நிலைத்திருத்தல்; பெற்றோருக்கு இடையறாத பணிவிடை—இவையே இல்லறத்தாரின் தர்மச் சிறப்புகள் எனப் போற்றப்படுகின்றன।
Verse 45
यशसः संचयो नित्यं नित्यं धर्मस्य संचयः । स्वर्गापवर्गयोः सिद्धिः सदा शीलस्य मंडनम्
நல்ல புகழ் இடையறாது பெருகுதல், தர்மம் தொடர்ந்து சேர்த்தல், சொர்க்கமும் அபவர்க்கமும் (மோட்சமும்) அடைதல், மேலும் நற்குணம் எப்போதும் அலங்காரமாய் விளங்குதல்—இவையே அறவாழ்வின் பயன்கள்।
Verse 46
सद्भिश्च संगतिर्नित्यं मैत्री च पितृमित्रकैः । इतिहासपुराणानामुत्कंठा श्रवणे सदा
நல்லோருடன் இடையறாத நட்பு, தந்தையின் நண்பர்களுடனும் நட்புறவு, மேலும் இதிகாச–புராணங்களை கேட்க எப்போதும் ஆவல்—இவையே தர்மத்திற்குத் துணையாகப் போற்றப்படுகின்றன।
Verse 47
विपद्यपि परं धैर्यं स्थैर्यं संपत्समागमे । गांभीर्यं वाग्विलासेषु औदार्यं पात्रपाणिषु
இடர்பாட்டில் உச்சத் தைரியம், செல்வம் வந்தபோதும் நிலைத்தன்மை, விளையாட்டுச் சொற்களிலும் கம்பீரம், மேலும் தகுதியானவர்களின் நீட்டிய கைகளுக்கு தாராளம்—இவையே நீதிமான்களின் சமநிலைப் பண்புகள் என மதிக்கப்படுகின்றன।
Verse 48
देहे परैका कृशता तपोभिर्नियमैर्यमैः । एतैर्मनोरथफलैः फलत्येव तपोद्रुमाः
தவம், நியமம், யமம் ஆகியவற்றால் உடலில் ஒரே பயன்—இளைத்தல்—தோன்றினாலும்; இம்மனோரதப் பயன்களால் தவத்தின் மரம் நிச்சயமாக கனிகொடுத்து, விரும்பிய சித்திகளை அளிக்கும்।
Verse 49
तस्मादल्पतपस्त्वाद्वै त्वं चाहं च महामते । प्राप्यापि राजसांनिध्यं राजलक्ष्म्या न भाजनम्
ஆகையால், ஓ மகாமதி, நமக்கு இருவருக்கும் குறைந்த தவமே இருப்பதால்—அரசரின் அண்மையைப் பெற்றாலும்—ராஜலட்சுமியின் உண்மைச் செல்வஒளிக்குப் பாத்திரமல்லோம்.
Verse 50
मानापमानयोस्तस्मात्स्वकृतं कारणं परम् । स्रष्टापि नापमार्ष्टुं तत्परीष्टे स्वकृतां कृतिम् । मा शोचस्त्वमतः पुत्र दिष्टमिष्टं समर्पयेत्
ஆகையால், மானமும் அவமானமும் உண்டாகும் முதன்மைக் காரணம் தன் செய்கைகளே. படைத்தவனும் அதனை அழிப்பதில்லை; தன் செய்த செயலையே பரிசோதிக்கிறான். எனவே, மகனே, வருந்தாதே; விதியாக வந்ததை ஏற்று, இனியதையும் அர்ப்பணித்துவிடு.
Verse 51
इत्याकर्ण्य सुनीत्यास्तन्महावाक्यं सुनीतिमत् । सौनीते यो ध्रुवोवाचमाददे वक्तुमुत्तरम्
சுனீதியின் அந்த மகத்தான, ஞானமிகு சொற்களை கேட்டபின், சுனீதியின் மகன் துருவன் பதில் சொல்ல வாக்கை எடுத்தான்.
Verse 52
ध्रुव उवाच । जनयित्रि सुनीते मे शृणु वाक्यमनाकुलम् । मा बाल इति मत्वा मामवमंस्थास्तपस्विनि
துருவன் கூறினான்—அம்மா சுனீதி, என் சொற்களை கலக்கம் இன்றி கேள். என்னை ‘சிறுவன்’ என்று எண்ணி, ஓ தவஸ்வினி, என்னை அவமதிக்காதே.
Verse 53
यद्यहं मानवे वंशे जातोस्म्यत्यंत पावने । उत्तानपादतनयस्त्वदीयोदर संभवः
நான் மனுவின் மிகப் புனிதமான குலத்தில் பிறந்திருந்தால்—உத்தானபாதனின் மகனாகவும், உன் கருவிலிருந்து பிறந்தவனாகவும்—
Verse 54
तप एव हि चेन्मातः कारणं सर्वसंपदाम् । तत्तदासादितं विद्विपदमन्यैर्दुरासदम्
அம்மையே! உண்மையிலே தவமே எல்லாச் செல்வங்களுக்கும் மேன்மைக்கும் காரணமெனில், பிறர்க்கு எட்டாத அந்தப் பதத்தையே நான் அடைவேன்.
Verse 55
एकमेव हि साहाय्यं कुरु मातरतंद्रिता । अनुज्ञा दानमात्रं च आशीर्भिरभिनंदय
அம்மா, தயங்காமல் எனக்கொரு உதவி செய்: அனுமதி தா, இயன்ற சிறு தானமளி, நல்வாழ்த்தும் ஆசீர்வாதமும் அருளி என்னை அனுகிரஹி.
Verse 56
सापि ज्ञात्वा महावीर्यं कुमारं कुक्षिसंभवम् । महत्योत्साहसं पत्त्या राजमानमुवाच तम्
அவளும், தன் கருவிலிருந்து பிறந்த அந்தக் குமாரனின் மாபெரும் வீரத்தை உணர்ந்து, பேருற்சாகத்தால் ஒளிர்ந்த அவனை நோக்கி உரைத்தாள்.
Verse 57
अनुज्ञातुं न शक्ताऽहं त्वामुत्तानशयांगज । साष्टैकवर्षदेशीयन्तथापि कथयाम्यहम्
உத்தானசயையின் புதல்வனே! உனக்கு அனுமதி அளிக்க நான் இயலேன்; நீ இன்னும் சுமார் எட்டு வயதுதான். ஆயினும் செய்யவேண்டியதை நான் சொல்கிறேன்.
Verse 58
सपत्नीवाक्यभल्लीभिर्भिन्ने महति मे हृदि । तव बाष्पौघवारीणि न तिष्ठंति करोमि किम्
சகபத்னியின் சொற்களெனும் ஈட்டிகளால் என் இதயம் ஆழமாகக் குத்துண்டது; உன் கண்ணீரோடை நிற்கவில்லை. நான் என்ன செய்வேன்?
Verse 59
तानि मन्येऽत्र मार्गेण स्रवंत्यविरतं शिशो । स्रवंतीश्च चिकीर्षंति प्रतिकूल जलाः किल
குழந்தையே, இந்நீரோட்டங்கள் இதே வழியிலே இடையறாது ஓடுகின்றன என நினைக்கிறேன்; ஓடிக்கொண்டே அவை ஓட்டத்திற்கே எதிராகச் செல்ல விரும்புவது போலத் தோன்றுகிறது.
Verse 60
त्वदेकतनया तात त्वदाधारैकजीविता । त्वमंगयष्टिरसि मे त्वन्मुखासक्तलोचना
அன்புக் குழந்தையே, நீயே என் ஒரே மகன்; உன்னையே சார்ந்து நான் வாழ்கிறேன். நீ என் உடலுக்குத் துணைத் தண்டாக இருக்கிறாய்; என் கண்கள் உன் முகத்திலேயே நிலைத்துள்ளன.
Verse 61
लब्धोसि कतिभिः कष्टैरिष्टाः संप्रार्थ्य देवताः । त्वन्मुखेंदूदये तात मन्मनः क्षीरनीरधिः
குழந்தையே, எத்தனை துன்பங்களுக்குப் பின் நீ கிடைத்தாய்—தேவர்களை வழிபட்டு, உருக்கமாய் வேண்டி! உன் முகச் சந்திரன் உதயமானவுடன் என் மனம் பாற்கடலாய் பெருகுகிறது.
Verse 62
आनन्दपयसापूर्य कुचावुद्वेलितो भवेत् । त्वदंगसंगसंभूत सुखसन्दोह शीतला
ஆனந்தமெனும் பால் நிரம்பி என் மார்புகள் பெருகும்; உன் அங்கத் தொடுதலால் பிறந்த இன்பக் குவியலின் குளிர்ந்த வெள்ளம் எழுகிறது.
Verse 63
सुखंशये सुशयने प्रावृत्य पुलकांबरम् । अपोऽथ समुपस्पृश्य तांबूलं परिगृह्य च
நான் நல்ல படுக்கையில் இன்பமாய் படுத்திருப்பேன், மெய்சிலிர்ப்பெனும் ஆடையால் மூடப்பட்டு. பின்னர் நீரை ஆசமனம் செய்து தாம்பூலம் (பான்) எடுத்துக் கொள்வேன்.
Verse 64
त्वदास्यस्यौष्ठपुटक दुग्धवार्धि विवर्धिताम् । सुधासुधांशुवदनधयत्यपि धिनोमि न
அமுதச் சந்திரமுகியே! பால் கடல் போல் பெருகிய உன் வாயின் உதடுகளின் சிறு உறையிலிருந்து பால் அருந்தினாலும் எனக்கு திருப்தி உண்டாகவில்லை।
Verse 65
त्वदीयः शीतलालापः प्राप श्रुतिपथं यदा । सपत्नीवाक्यदवथुस्तदैवत्यात्स वेपथुः
உன் குளிர்ந்த இனிய மொழி என் செவிப்பாதையில் புகும் பொழுது, போட்டியாளி மனைவியின் சொற்களால் எழும் எரிச்சல்-காய்ச்சல் போன்ற நடுக்கம் உடனே அடங்குகிறது।
Verse 66
यदंग निद्रासिचिरं ध्यायंत्यस्मि तदेत्यहम् । कदा निद्रा दरिद्रोसौ भवितार्कोदयेऽब्जवत्
அன்பே! நீ உறங்கும் போது நான் நீண்ட நேரம் உன்னையே தியானிக்கிறேன். இந்த வறுமைபோன்ற தூக்கம் சூரியோதயத்தில் தாமரை போல எப்போது விலகும்?
Verse 67
यदोपेया गृहान्वत्स खेलित्वा बालखेलनैः । तदानर्घ्यार्घ्यमुत्स्रष्टुं स्तनौस्यातामिवोन्मुखौ
குழந்தையே! சிறுவர் விளையாட்டுகள் ஆடி வீட்டிற்கு வந்தால், என் மார்பகங்கள் விலைமதிப்பற்ற அர்க்கியம் ஊற்றத் தயாராக எழுகின்றன.
Verse 68
यदा सौधाद्विनिर्यायाः पद्मरेखांकितं पदम् । प्राणानां ते यियासूनां तदा तदवलंबनम्
நீ அரண்மனையிலிருந்து வெளியே வந்து தாமரை-வரிகளால் குறியிடப்பட்ட பாதத்தை வைக்கும் போது, அந்த அடியே விலகப் போகும் என் உயிர்மூச்சுகளுக்குத் தாங்குதலாகிறது।
Verse 69
यदायदा बहिर्यासि पुत्र त्रिचतुरं पदम् । तदातदा मम प्राणः कंठप्राघुणिकी भवेत्
மகனே, நீ வெளியே மூன்று நான்கு அடிகள் கூட சென்றால், அப்பொழுதே என் உயிர்மூச்சு தொண்டையில் விருந்தினன் போல தங்கி—புறப்படத் தயாராகிறது.
Verse 70
चित्रं पुत्र त्वरयति यातुं मे मानसांडजः । सुधाधाराधर इव बहिश्चिरयति त्वयि
வியப்பே, மகனே! என் மனத்தில் பிறந்த பறவை விரைவில் பறந்து செல்ல விரும்புகிறது; ஆனாலும் உன்னால் அது வெளியே அமுதத் தாரைகளைத் தாங்கும் மேகம்போல் நீண்ட நேரம் தங்குகிறது.
Verse 71
अथ तिष्ठंतु कठिनाः प्राणाः कंठाटवीतटे । तपस्यंतोतिसंतप्तास्तपसे त्वयि यास्यति
அப்போது என் கடினமான உயிர்மூச்சுகள் தொண்டை-வனத்தின் கரையில் தங்கட்டும்; தவத்தின் வெப்பத்தில் மிகத் தகித்து, அவை உன்னுடன் தவத்திற்கு செல்லும்.
Verse 72
इत्यनुज्ञामनुप्राप्य जननी चरणांबुजौ । क्षणं मौलिजजंबाल जडौ कृत्वा ध्रुवो ययौ
இவ்வாறு அனுமதி பெற்ற துருவன், தாயின் தாமரைப் பாதங்களை ஒரு கணம் தன் தலைமுடி வலையால் பற்றிக் கசக்காமல் நிலைநிறுத்தி, பின்னர் புறப்பட்டான்.
Verse 73
तयापि धैर्यसूत्रेण सुनीत्या परिगुंफ्य च । नेत्रेंदीवरजामाला ध्रुवस्योपायनीकृता
மேலும் சுநீதி, தைரியமெனும் நூலில் கோர்த்து, தன் தாமரை போன்ற கண்களிலிருந்து பிறந்த கண்ணீர் மாலையை துருவனுக்கு பிரிவுப் பரிசாக அளித்தாள்.
Verse 74
मात्रातन्मार्गरक्षार्थं तदा तदनुगीकृताः । परैरवार्यप्रसराः स्वाशीर्वादाः परःशताः
அப்போது அவன் பாதை காக்கத் தாய் எண்ணற்ற சுயஆசீர்வாதங்களை உரைத்தாள்—அவற்றின் பரவலை யாராலும் தடுக்க இயலவில்லை.
Verse 75
स्वसौधात्स विनिर्गत्य बालोऽबालपराक्रमः । अनुकूलेन मरुता दर्शिताध्वाऽविशद्वनम्
தன் அரண்மனையிலிருந்து வெளியேறிய அந்தச் சிறுவன்—சிறுவயதை மீறும் வீரத்துடன்—அனுகூலக் காற்று வழி காட்டுவது போலக் காட்ட, வனத்தில் நுழைந்தான்.
Verse 76
समरुत्तरुशाखाग्र प्रसारणमिषेण सः । कृताहूतिरिव प्रेम्णा वनेन वनमाविशत्
காற்றால் அசையும் மரக்கிளைகள் வரவேற்பென விரிந்ததுபோல்; அவன், ஆஹ்வானம் செய்தவன் போல, வனத்தின் அன்பால் ஈர்க்கப்பட்டு மேலும் ஆழ்ந்த வனத்துள் நுழைந்தான்.
Verse 77
समातृदैवतोभिज्ञः केवलं राजवर्त्मनि । न वेद काननाध्वानं क्षणं दध्यौ नृपात्मजः
வீட்டும் தாயும் சார்ந்த தெய்வங்களையே அறிந்தவன்; அரசப் பாதைகளிலேயே பழகிய அரசகுமாரன், வனப்பாதையை அறியாது, ஒரு கணம் சிந்தனையில் நின்றான்.
Verse 78
यावदुन्मील्य नयने पुरः पश्यति स ध्रुवः । तावद्ददर्श सप्तर्षीनतर्कित गतीन्वने
துருவன் கண்களைத் திறந்து முன்னே நோக்கியவுடன், வனத்தில் சப்தரிஷிகளை கண்டான்—அவர்களின் நடை சாதாரண கற்பனைக்கு அப்பாற்பட்டது.
Verse 79
वालिशेष्वसहायेषु भवेद्भाग्यं सहायकृत् । अरण्यान्यां रणे गेहे ततो भाग्यं हि कारणम्
சிறிதளவே மீதமிருந்து உதவியாளர் எவரும் இல்லாதபோது, பாக்கியமே துணையாகிறது. காட்டிலும், போரிலும், இல்லத்திலும்—அங்கே நிச்சயமாக பாக்கியமே தீர்மானக் காரணம்.
Verse 80
क्व राजतनयो बालो गहनं क्व च तद्वनम् । बलात्स्वसात्प्रत्कुर्वत्यै नमस्ते भवितव्य ते
எங்கே அரசகுமாரனான சிறுவன், எங்கே அந்த அடர்ந்த காடு! வலத்தால் அனைத்தையும் முன்னே செலுத்தும் தவிர்க்கமுடியாத விதியே, உமக்கு வணக்கம்.
Verse 81
यत्र यस्य हि यद्भाव्यं शुभं वाऽशुभमेव च । आकृष्यभाविनी रज्जुस्तत्र तस्य हि दापयेत
யாருக்கு எது நல்விதியோ தீவிதியோ நிர்ணயிக்கப்பட்டதோ, அவன் அதே இடத்திற்கே இழுக்கப்படுகிறான்—இழுக்கும் கயிறு அவனை அங்கே கொண்டு செல்லும் போல.
Verse 82
अन्यथा विदधात्येष मानवो बुद्धिवैभवात् । भगवत्या भवित्र्याऽसौ विदध्याद्विधिरन्यथा
மனிதன் தன் புத்தி வல்லமையால் ஒரு விதமாகத் திட்டமிடுகிறான்; ஆனால் தெய்வீக விதி பலனை வேறொரு விதமாக அமைத்துவிடுகிறது.
Verse 83
नवयो न च वै चित्र्यं न चित्रं विदधेहितम् । न बलं नोद्यमः पुंसां कारणं प्राक्कृतं कृतम्
இளமைமையும், சூழ்ச்சித் திறனும், அதிசய உபாயங்களும் உண்மையான நலனை உறுதிப்படுத்தாது. வலமும் மனித முயற்சியும் இறுதி காரணமல்ல—முன்னே செய்த கர்மமே தீர்மானிக்கிறது.
Verse 84
अथ दृष्ट्वा स सप्तर्षीन्सप्तसप्त्यतितेजसः । भाग्यसूत्रैरिवाकृष्योपनीतान्प्रमुमोद ह
அப்போது ஏழு சூரியர்களின் ஒளியையும் மீறும் தெய்வத் தேஜஸுடன் விளங்கும் சப்தரிஷிகளைப் பார்த்து, அவர்கள் விதியின் நூல்களால் இழுத்து இங்கே கொண்டு வரப்பட்டதுபோல் எண்ணி அவன் பேருவகை கொண்டான்।
Verse 85
तिलकांकित सद्भालान्कुशोपग्रहितांगुलीन् । कृष्णाजिनोपविष्टांश्च यज्ञसूत्रैरलंकृतान्
அவன் அவர்களின் நன்னெற்றிகளில் திலகச் சின்னங்களையும், விரல்களில் குசா புல்லைத் தாங்கியதையும், கரிய மான் தோலில் அமர்ந்திருப்பதையும், யஜ்ஞோபவீதத்தால் அலங்கரிக்கப்பட்டிருப்பதையும் கண்டான்।
Verse 86
साक्षसूत्रकरान्किंचिद्विनिमीलितलो चनान् । सुधौतसूक्ष्मकाषायवासः प्रावरणान्वितान
சிலரின் கைகளில் சாக்ஷசூத்திரம் (ஜபமாலை) இருந்தது; கண்கள் சிறிது மூடியபடி உள்ளார்ந்த தியானத்தில் இருந்தனர்; நன்றாகத் துவைத்த நுண்மையான காஷாய ஆடைகளும் உரிய மேலாடையும் அணிந்திருந்தனர்।
Verse 87
अकांडेपि महाभागान्मिलितान्सप्तनीरधीन् । चित्रं विपद्विनिर्मग्नानुद्दिधीर्षूनिव प्रजाः
வியப்பாக, முன்அவசரம் எதுவுமின்றியே அந்த மகாபாக்யவானோர் ஒன்று கூடியிருந்தனர்—ஏழு சமுத்திரங்கள் சேர்ந்ததுபோல்; பேரிடரில் மூழ்கிய உயிர்களை உயர்த்த விரும்புவோர்போல் அவர்கள் தோன்றினர்।
Verse 88
उपगम्य विनम्रः स प्रबद्धकरसंपुटः । ध्रुवो विज्ञापयांचक्रे प्रणम्य ललितं वचः
அவன் பணிவுடன் அவர்களிடம் அணுகி, கைகளை கூப்பி; துருவன் வணங்கி, மென்மையான மரியாதைமிகு சொற்களால் விண்ணப்பித்தான்।
Verse 89
ध्रुव उवाच । अवैत मां मुनिवराः सुनीत्युदरसंभवम् । उत्तानपादतनयं ध्रुवं निर्विण्णमानसम्
துருவன் கூறினான்—முனிவரே, என்னைத் துருவன் என அறியுங்கள்; சுனீதியின் கருவிலிருந்து பிறந்தவன், அரசன் உத்தானபாதனின் மகன்; என் மனம் உலக வாழ்வில் விரக்தியடைந்தது।
Verse 90
इदं वनमनुप्राप्तं सनाथं युष्मदंघ्रिभिः । प्रायोनभिज्ञं सर्वत्र महर्द्ध्युषितमानसम्
இந்த வனத்தை அடைந்தபின், உங்கள் திருவடிகளால் இது ஆதரவுடனும் பாதுகாப்புடனும் ஆனது. நான் பெரும்பாலும் அனைத்திலும் அறியாமையுள்ளவன்; என் மனம் இன்னும் பெரும் அரச வைபவத்தில் தங்கியுள்ளது।
Verse 91
ते दृष्ट्वोर्जस्वलं बालं स्वभाव मधुराकृतिम् । अनर्घ्यनयनेपथ्यं मृदुगंभीरभाषिणम्
ஒளிமிகு அந்தக் குழந்தையைப் பார்த்து—இயல்பில் இனிமை, உருவில் அழகு, பார்வைக்கு அரிய பொக்கிஷம், மென்மையாய் ஆனால் ஆழமாய் பேசுபவன்—முனிவர்கள் பேர்வியப்பில் ஆழ்ந்தனர்।
Verse 92
उपोपवेश्य शिशुकं प्रोचुर्वै विस्मिता भृशम् । अहोबालविशालाक्ष महाराज कुमारक
அந்தச் சிறுவனை அருகில் அமரச் செய்து, அவர்கள் மிகுந்த வியப்புடன் கூறினர்—“ஆஹா! அகன்ற கண்களுடைய பாலகனே, மகாராஜனின் இளவரசே!”
Verse 93
विचार्यापि न जानीमो वद निर्वेदकारणम् । अद्य ते ह्यर्थचिंता नो क्वापमानः प्रसूर्गृहे
நாங்கள் சிந்தித்தும் அறிய முடியவில்லை; உன் விரக்திக்குக் காரணம் கூறு. இன்று உனக்கு என்ன கவலை? தாயின் இல்லத்தில் எங்காவது உனக்கு அவமதிப்பு ஏற்பட்டதா?
Verse 94
नीरुक्छरीरसंपत्तिर्निवेदे किं नु कारणम् । अनवाप्ताभिलाषाणां वैराग्यं जायते नृणाम्
உனக்கு நோயற்ற உடலும் எல்லா நன்மைகளும் உள்ளன—அப்படியிருக்க மனக்குறை ஏன்? விரும்பியது கிடைக்காதபோதுதான் பொதுவாக மனிதர்க்கு வைராக்யம் உண்டாகும்.
Verse 95
सप्तद्वीपपतेराज्ञः कुमारस्त्वं तथा कथम् । स्वभावभिन्नप्रकृतौ लोकेस्मिन्न मनोगतम्
ஏழு தீவுகளையும் ஆளும் அரசனின் இளவரசன் நீ—அப்படியிருக்க, துறவிற்கு மாறான இயல்புடைய இந்த உலகில் உன் மனத்தில் இப்படிப் பட்ட எண்ணம் எவ்வாறு எழுந்தது?
Verse 96
अवगंतुं हि शक्येत यूनो वृद्धस्य वा शिशोः । इति श्रुत्वा वचस्तेषां सहजप्रेमनिर्भरम्
இத்தகையது இளைஞன், முதியவன் அல்லது சிறு குழந்தை பற்றியதாக இருந்தால் புரிந்துகொள்ளலாம். அவர்களின் இயல்பான அன்பால் நிறைந்த சொற்களை கேட்டபின்…
Verse 97
वाचं जग्राह स तदा शिशुः प्रांशुमनोरथः । ध्रुव उवाच । प्रेषितो राजसेवार्थं जनन्याऽहं मुनीश्वराः
அப்போது உயர்ந்த நோக்கமுடைய அந்தச் சிறுவன் பேசத் தொடங்கினான். துருவன் கூறினான்—“முனிவரே! அரசனைச் சேவித்து அருளைப் பெறுவதற்காக என் தாய் என்னை அனுப்பினாள்.”
Verse 98
राजांकमारुरुक्षुर्हि सुरुच्या परिभर्त्सितः । उत्तमं चोत्तमीकृत्य मां च मन्मातरं तथा
ஆனால் நான் அரசனின் மடியில் ஏற விரும்பியபோது, சுருசீ கடுமையாக என்னைத் தடுத்தாள்—உத்தமனை ‘உத்தமன்’ என உயர்த்தி, என்னையும் என் தாயையும் இகழ்ந்தாள்.
Verse 99
धिक्कृत्य प्रशशंस स्वं निर्वेदे कारणं त्विदम् । निशम्येति शिशोर्वाक्यं परस्परमवेक्ष्य ते
குழந்தையின் சொற்களை கேட்ட அவர்கள் ஒருவரை ஒருவர் நோக்கி, தம்மையே கண்டித்து, தங்கள் வைராக்யத்தையேப் புகழ்ந்தனர்—“இதுவே நம் நிர்வேதத்திற்குக் காரணம்” என்று.
Verse 100
क्षात्रमेव शशंसुस्तदहो बालेपि न क्षमा
அப்போது அவர்கள் க்ஷாத்திர வீரநிலையையேப் புகழ்ந்தனர்—“அய்யோ! ஒரு குழந்தையிலும் பொறுமை இல்லை!” என்று.
Verse 110
अत्रिरुवाच । अनास्वादितगोविंदपदांबुजरजोरसः । मनोरथपथातीतं स्फीतं नाकलयेत्पदम्
அத்திரி கூறினார்—கோவிந்தனின் தாமரைத் திருவடிகளின் ரஜஸ்ஸெனும் அமுதரசத்தைச் சுவைக்காதவன், ஆசைமார்க்கங்களைத் தாண்டிய அந்த விரிந்த நிலையைக் உணர முடியாது.
Verse 120
पुत्रान्कलत्रमित्राणि राज्यं स्वर्गापवर्गकम् । वासुदेवं जपन्मर्त्यः सर्वं प्राप्नोत्यसंशयम्
வாசுதேவனின் நாமஜபம் செய்பவன் ஐயமின்றி அனைத்தையும் அடைகிறான்—மக்கள், மனைவி, நண்பர்கள், அரசாட்சி, சொர்க்கம், மேலும் மோட்சமும் கூட.
Verse 124
इत्युक्त्वांऽतर्हिताः सर्वे महात्मानो मुनीश्वराः । वासुदेवमना भूत्वा ध्रुवोपि तपसे गतः
இவ்வாறு கூறி அந்த மகாத்ம முனிவர்தலைவர்கள் அனைவரும் மறைந்தனர்; துருவனும் வாசுதேவனில் மனத்தை நிலைநிறுத்தி தவம் செய்யப் புறப்பட்டான்.