
Sukta 1.96
Parāśara Śāktya (traditional for RV 1.96)
Agni
Triṣṭubh
ऋग्वेदस्य १.९६ सूक्तम् अग्निसूक्तम् अस्ति। अत्र अग्निः पुराणोऽपि नित्यनवजन्मा इव स्तूयते—देवैर्धृतः, आपः, मित्रः, धिषणा च प्रेरितबुद्ध्या सह तं तेजसा प्रतिष्ठापयन्ति। स च रात्र्युषसोरुभयोः संयुक्तपालितः “एकः शिशुः” इव निरूप्यते, द्यावापृथिव्योर्मध्ये हिरण्यवर्चसा विराजमानः। अन्ते प्रार्थ्यते यत् समिधा वर्धितोऽग्निः मित्रावरुणसमर्थितः, अदित्या, सिन्धुना, पृथिव्या, द्यौश्च सह, रश्मिमतीं कीर्तिं बहुं च धनं ददातु।
Mantra 1
स प्रत्नथा सहसा जायमानः सद्यः काव्यानि बळधत्त विश्वा । आपश्च मित्रं धिषणा च साधन्देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
स प्रत्नथा सहसा जायमानः सद्यः काव्यानि बळधत्त विश्वा। आपश्च मित्रं धिषणा च साधन्देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम्॥
Mantra 2
स पूर्वया निविदा कव्यतायोरिमाः प्रजा अजनयन्मनूनाम् । विवस्वता चक्षसा द्यामपश्च देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
सः पूर्वया निविदा कव्यतायोरिमाः प्रजा अजनयन्मनूनाम्। विवस्वता चक्षसा द्यामपश्चापश्यत्; देवा अग्निं धारयन् द्रविणोदाम्॥
Mantra 3
तमीळत प्रथमं यज्ञसाधं विश आरीराहुतमृञ्जसानम् । ऊर्जः पुत्रं भरतं सृप्रदानुं देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
तमीडत प्रथ॒मं यज्ञसाधं; विश आरीराहुतमृञ्जसानम्। ऊर्जः पुत्रं भरतं सृप्रदानुं; देवा अग्निं धारयन् द्रविणोदाम्॥
Mantra 4
स मातरिश्वा पुरुवारपुष्टिर्विदद्गातुं तनयाय स्वर्वित् । विशां गोपा जनिता रोदस्योर्देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
स मातरिश्वा पुरुवारपुष्टिर्विदद्गातुं तनयाय स्वर्वित्। विशां गोपा जनिता रोदस्योः; देवा अग्निं धारयन् द्रविणोदाम्॥
Mantra 5
नक्तोषासा वर्णमामेम्याने धापयेते शिशुमेकं समीची । द्यावाक्षामा रुक्मो अन्तर्वि भाति देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
नक्तोषासा स्वस्ववर्णेषु चरन्त्यौ परस्परसामञ्जस्येनैकं शिशुं धापयतः। द्यावापृथिव्योर्मध्येऽन्तः सुवर्णप्रभा विराजते; देवा अग्निं धारयन्ति—द्रविणोदां, भूतिसम्पदां दातारम्।
Mantra 6
रायो बुध्नः संगमनो वसूनां यज्ञस्य केतुर्मन्मसाधनो वेः । अमृतत्वं रक्षमाणास एनं देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
स रायेः बुध्नः, वसूनां सङ्गमनः; यज्ञस्य केतुः, मनसः साधनानां साधकः। अस्य अमृतत्वं रक्षन्तो देवा अग्निं धारयन्ति—द्रविणोदां, भूतिसम्पदां दातारम्।
Mantra 7
नू च पुरा च सदनं रयीणां जातस्य च जायमानस्य च क्षाम् । सतश्च गोपां भवतश्च भूरेर्देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
नूनं च पुरा च देवा अग्निं धारयन्ति—द्रविणोदाम्—रयीणामन्तःसदनं, जातस्य च जायमानस्य च क्षाम्। स सतस्य गोपा, भवतः च भूरेः—अपरिमितवर्धमानस्य महतः प्रचुरस्य रक्षकः; देवा अग्निं धारयन्ति—द्रविणोदाम्।
Mantra 8
द्रविणोदा द्रविणसस्तुरस्य द्रविणोदाः सनरस्य प्र यंसत् । द्रविणोदा वीरवतीमिषं नो द्रविणोदा रासते दीर्घमायुः ॥
द्रविणोदा द्रविणसस्तुरस्य द्रविणोदाः सनरस्य प्र यंसत्। द्रविणोदा वीरवतीमिषं नो द्रविणोदा रासते दीर्घमायुः॥
Mantra 9
एवा नो अग्ने समिधा वृधानो रेवत्पावक श्रवसे वि भाहि । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
एवा नो अग्ने समिधा वृधानो रेवत्पावक श्रवसो वि भाहि। तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः॥
It praises Agni as a timeless power that is kindled anew in every sacrifice, sustained by cosmic forces, and asked to grant purification, abundance, and radiant renown.
Agni is imagined as the single luminous presence that appears through the daily cycle—kept alive by the rhythms of Night and Dawn—so the household fire mirrors the universe’s order.
They represent the wider supports of ṛta (cosmic order). The hymn asks these powers to enlarge and stabilize the blessing that Agni kindles—fame, well-being, and fullness of life.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.