Rig Veda 1.52.9: Mandala 1, Sukta 52, Mantra 9
Sukta 1.52
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra (with Maruts as associated powers)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
बृहत्स्वश्चन्द्रममवद्यदुक्थ्यमकृण्वत भियसा रोहणं दिवः । यन्मानुषप्रधना इन्द्रमूतयः स्वर्नृषाचो मरुतोऽमदन्ननु ॥
Transliteration
bṛhát svaś-candrám áma-vad yád ukthyám ákṛṇvata bhiyásā róhaṇaṃ diváḥ | yán mā́nuṣa-pradhanā índram ūtáyaḥ svàr nṛ-ṣā́co marúto ’madann ánu ||
Translation
ते उक्थ्यं बृहत् स्वश्चन्द्रं चक्रुः, तेजोबलसम्पन्नम्; भियसा दिवो रोहणं निर्ममे। यदा मानुषप्रधनेषु स्वर्नृसाचो नृषाचो मरुत इन्द्रमनु मूतयः प्रमुदिताः।
Word by Word
बृहत्great, lofty
बृहत्:
विशेषण (कर्म/विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootबृहत् (प्रातिपदिक; √बृह् ‘वर्धने’ से) अथवा विशेषण-प्रातिपदिक
स्वःin heaven; the sky-world
स्वः:
Adhikaraṇa (स्थान/लोक)
TypeIndeclinable
Rootस्वस्/स्वर् (अव्यय/नाम; ‘स्वर्ग’)
चन्द्रम्bright, shining
चन्द्रम्:
विशेषण (कर्म)
TypeAdjective
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
अमवद्mighty, powerful
अमवद्:
Kartā (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअमवत् (प्रातिपदिक; अम ‘बल’ + -वत्)
यत्when
यत्:
सम्बन्ध/उपपद
TypeIndeclinable
Rootयद् (सम्बन्ध/यत्-प्रत्यय)
उक्थ्यम्a hymn worthy of recitation; laudation
उक्थ्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun/Adjective
Rootउक्थ्य (प्रातिपदिक; उक्थ ‘स्तुति’ से)
अकृण्वतthey made, they fashioned
अकृण्वत:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
भियसाwith fear; by (causing) fear
भियसा:
Karaṇa (करण/हेतु-भाव: ‘भय से/भय द्वारा’)
TypeNoun
Rootभियस् (प्रातिपदिक; ‘भय’)
रोहणम्ascent; rising; mounting
रोहणम्:
Karma
TypeNoun
Rootरोहण (प्रातिपदिक; √रुह् ‘आरोहे’ से)
दिवःof heaven; of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौस् (प्रातिपदिक)
यम्whom
यम्:
Karma (अमदन् का कर्म; ‘जिस (इन्द्र) को’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
मानुषप्रधनाःhaving battles with men; engaged in human conflicts
मानुषप्रधनाः:
Kartā (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानुष-प्रधन (समास; मानुष ‘मनुष्य’ + प्रधन ‘युद्ध/संघर्ष’)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma (अमदन् का कर्म)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ऊतयःhelps; aids; protections
ऊतयः:
Kartā (कर्ता; ‘सहायताएँ’ = सहायक शक्तियाँ)
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक; ‘सहायता/रक्षा’)
स्वःin heaven; the sky-world
स्वः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootस्वस्/स्वर् (अव्यय/नाम)
नृषाचःattending men; accompanying heroes
नृषाचः:
Kartā (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनृ-षाच् (समास/प्रातिपदिक; नृ ‘नर’ + षाच् ‘सहचर/अनुगामी’)
मरुतःthe Maruts (storm-gods)
मरुतः:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
अमदन्they rejoiced; they exulted
अमदन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√मद् (हर्षे/मदे)
अनुafter; along; in accompaniment
अनु:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय/उपसर्ग)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
