Sukta 48
Sukta 1.48
Kaṇva
Uṣas (Dawn)
Gāyatrī (probable for RV 1.48; verse-level not independently verified here)
अयं सूक्तः उषसः प्रातःप्रार्थना-रूपः। तां मधुरेण भावेन, विस्तीर्णेन प्रकाशेन, उदारैश्च धनैः सह उदेहि इति याचते; सा मनुष्यजीवनं प्रसादयित्वा स्पष्टतायां सत्कर्मणि च प्रबोधयतु। सर्वासु ऋचासु उषाः स्तूयते—या तमो नाशयति, प्रकाशं प्रकटयति, शुभत्वं बलं च जनयति, उपासकं च पूर्णतया, श्रीया, पोषण-धारण-शक्तिभिश्च समन्वयति।
Mantras
Mantra 1
सह वामेन न उषो व्युच्छा दुहितर्दिवः । सह द्युम्नेन बृहता विभावरि राया देवि दास्वती ॥
सह वामेन न उषो व्युच्छा, दुहितर्दिवः; सह द्युम्नेन बृहता, हे विभावरि, राया देवि दास्वती।
Mantra 2
अश्वावतीर्गोमतीर्विश्वसुविदो भूरि च्यवन्त वस्तवे । उदीरय प्रति मा सूनृता उषश्चोद राधो मघोनाम् ॥
अश्वावतीर्गोमतीर्विश्वसुविदो भूरि च्यवन्त वस्तवे । उदीरय प्रति मा सूनृता उषश्चोद राधो मघोनाम् ॥
Mantra 3
उवासोषा उच्छाच्च नु देवी जीरा रथानाम् । ये अस्या आचरणेषु दध्रिरे समुद्रे न श्रवस्यवः ॥
उवासोषा उच्छाच्च नु देवी जीरा रथानाम् । ये अस्या आचरणेषु दध्रिरे समुद्रे न श्रवस्यवः ॥
Mantra 4
उषो ये ते प्र यामेषु युञ्जते मनो दानाय सूरयः । अत्राह तत्कण्व एषां कण्वतमो नाम गृणाति नृणाम् ॥
उषो ये ते प्र यामेषु युञ्जते मनो दानाय सूरयः । अत्राह तत्कण्व एषां कण्वतमो नाम गृणाति नृणाम् ॥
Mantra 5
आ घा योषेव सूनर्युषा याति प्रभुञ्जती । जरयन्ती वृजनं पद्वदीयत उत्पातयति पक्षिणः ॥
अथोषा नववधूरिव दीप्तिकौशलसमृद्धा प्रभुञ्जती स्वविस्तारं पुरतः प्रयाति। सा संकीर्णं कुटिलं च पन्थानं जरयति; पक्षिणीव वेगेन गच्छति, च आत्मपक्षिणोऽपि उत्पातयति।
Mantra 6
वि या सृजति समनं व्यर्थिनः पदं न वेत्योदती । वयो नकिष्टे पप्तिवांस आसते व्युष्टौ वाजिनीवति ॥
या समनं क्षेत्रं विसृजति, व्यर्थिनः पृथक् करोति, सा दीप्त्या पन्थानं वेदयति। वय इव न कश्चित् तिष्ठति; ये पप्तिवांसः आसते ते व्युष्टौ सञ्जिहीर्षन्ति, हे वाजिनीवति।
Mantra 7
एषायुक्त परावतः सूर्यस्योदयनादधि । शतं रथेभिः सुभगोषा इयं वि यात्यभि मानुषान् ॥
एषा परावतः सूर्यस्योदयस्थानादधि स्वगतीर् युक्तवती। इयं शुभगा उषा शतं रथेभिः (दीप्तिरथेभिः) प्रकाशमाना मानुषान् अभि वियाति, मर्त्यं सौरसत्ये प्रबोधयितुम्।
Mantra 8
विश्वमस्या नानाम चक्षसे जगज्ज्योतिष्कृणोति सूनरी । अप द्वेषो मघोनी दुहिता दिव उषा उच्छदप स्रिधः ॥
विश्वमस्या नानाम चक्षसे जगज्ज्योतिष्कृणोति सूनरी । अप द्वेषो मघोनी दुहिता दिव उषा उच्छदप स्रिधः ॥
Mantra 9
उष आ भाहि भानुना चन्द्रेण दुहितर्दिवः । आवहन्ती भूर्यस्मभ्यं सौभगं व्युच्छन्ती दिविष्टिषु ॥
उषा आ भाहि भानुना चन्द्रेण दुहितर्दिवः । आवहन्ती भूर्यस्मभ्यं सौभगं व्युच्छन्ती दिविष्टिषु ॥
Mantra 10
विश्वस्य हि प्राणनं जीवनं त्वे वि यदुच्छसि सूनरि । सा नो रथेन बृहता विभावरि श्रुधि चित्रामघे हवम् ॥
विश्वस्य हि प्राणनं जीवनं त्वे वि यदुच्छसि सूनरि । सा नो रथेन बृहता विभावरि श्रुधि चित्रामघे हवम् ॥
Mantra 11
उषो वाजं हि वंस्व यश्चित्रो मानुषे जने । तेना वह सुकृतो अध्वराँ उप ये त्वा गृणन्ति वह्नयः ॥
हे उषः, मानुषे जने यश्चित्रो वाजः, तं नः वंस्व। तेन सुकृतोऽध्वरान् सुकृतानि च कर्माणि उपावह—ये त्वां गृणन्ति ते वह्नयः।
Mantra 12
विश्वान्देवाँ आ वह सोमपीतयेऽन्तरिक्षादुषस्त्वम् । सास्मासु धा गोमदश्वावदुक्थ्यमुषो वाजं सुवीर्यम् ॥
हे उषः, अन्तरिक्षात् सोमपीतये विश्वान् देवान् आवह। सा अस्मासु गोमदश्वावद् उक्थ्यम् वाजं सुवीर्यम् धाः।
Mantra 13
यस्या रुशन्तो अर्चयः प्रति भद्रा अदृक्षत । सा नो रयिं विश्ववारं सुपेशसमुषा ददातु सुग्म्यम् ॥
यस्याः प्रति रुशन्तोऽर्चयः भद्राः प्रत्यक्षम् अदृक्षत, सा उषा नः विश्ववारं सुपेशसम् सुग्म्यं रयिं ददातु।
Mantra 14
ये चिद्धि त्वामृषयः पूर्व ऊतये जुहूरेऽवसे महि । सा नः स्तोमाँ अभि गृणीहि राधसोषः शुक्रेण शोचिषा ॥
ये चिद्धि त्वामृषयः पूर्व ऊतये जुहूरेऽवसे महि । सा नः स्तोमानभि गृणीहि राधसोऽषः शुक्रेण शोचिषा ॥
Mantra 15
उषो यदद्य भानुना वि द्वारावृणवो दिवः । प्र नो यच्छतादवृकं पृथु च्छर्दिः प्र देवि गोमतीरिषः ॥
उषो यदद्य भानुना वि द्वारावृणवो दिवः । प्र नो यच्छतादवृकं पृथु च्छर्दिः प्र देवि गोमतीरिषः ॥
Mantra 16
सं नो राया बृहता विश्वपेशसा मिमिक्ष्वा समिळाभिरा । सं द्युम्नेन विश्वतुरोषो महि सं वाजैर्वाजिनीवति ॥
सं नो राया बृहता विश्वपेशसा मिमिक्ष्वा समिळाभिरा । सं द्युम्नेन विश्वतुरोषो महि सं वाजैर्वाजिनीवति ॥
Frequently Asked Questions
Uṣas is the Vedic goddess of Dawn, praised as the “daughter of Heaven” who arrives daily with light, awakening, and blessings such as prosperity and good fortune.
It asks Dawn to rise for us with radiant power, dispel darkness, and bring auspiciousness, wealth, and strength so the day begins in clarity and right action.
It is traditionally suited to dawn recitation: read or chant a few verses at first light, reflect on awakening and clarity, and set an intention for an orderly, fortunate day.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.