Sukta 190
Sukta 1.190
Bṛhaspati
Jagatī or Triṣṭubh (uncertain here; not recomputed and the transmitted line-length suggests possible Jagatī tendencies)
अयं सूक्तो बृहस्पतिं स्तौति—स प्रेरितवाचः अनायासो वृषभः, यस्य दीप्ताः स्तुतयः देवैः मर्त्यैश्च पुनर्नवत्वकामैः श्रूयन्ते। अत्र प्रार्थ्यते यत् सत्यम् धनम्—वीर्यं, सम्यग्-नेतृत्वं, फलवती समृद्धिश्च—केवलं योग्येभ्यः प्रदीयताम्, न तु ये केवलं सुखलाभाय दिव्यं समीपयन्ति। एवं सूक्तं स्तुतिं (स्तुतिम्) अन्तःशुद्ध्या/अधिकारयोग्यतया च, तथा पवित्रवाचः सम्यगुपयोगेन सह संबध्नाति।
Mantras
Mantra 1
अनर्वाणं वृषभं मन्द्रजिह्वं बृहस्पतिं वर्धया नव्यमर्कैः । गाथान्यः सुरुचो यस्य देवा आशृण्वन्ति नवमानस्य मर्ताः ॥
अनर्वाणं वृषभं मन्द्रजिह्वं बृहस्पतिं नव्यैरर्कैः वर्धयाम। यस्य सुरुचो गाथान्यः देवा आशृण्वन्ति, नवमानस्य मर्ताश्च; सा नः प्रेरिता वाक्शक्तिः दीप्तं सम्यग्नेतृत्वं प्रति वर्धताम्।
Mantra 2
तमृत्विया उप वाचः सचन्ते सर्गो न यो देवयतामसर्जि । बृहस्पतिः स ह्यञ्जो वरांसि विभ्वाभवत्समृते मातरिश्वा ॥
तमृत्विया उप वाचः सचन्ते सर्गो न यो देवयतामसर्जि । बृहस्पतिः स ह्यञ्जो वरांसि विभ्वाभवत्समृते मातरिश्वा ॥
Mantra 3
उपस्तुतिं नमस उद्यतिं च श्लोकं यंसत्सवितेव प्र बाहू । अस्य क्रत्वाहन्यो यो अस्ति मृगो न भीमो अरक्षसस्तुविष्मान् ॥
उपस्तुतिं नमस उद्यतिं च श्लोकं यंसत्सवितेव प्र बाहू । अस्य क्रत्वाहन्यो यो अस्ति मृगो न भीमो अरक्षसस्तुविष्मान् ॥
Mantra 4
अस्य श्लोको दिवीयते पृथिव्यामत्यो न यंसद्यक्षभृद्विचेताः । मृगाणां न हेतयो यन्ति चेमा बृहस्पतेरहिमायाँ अभि द्यून् ॥
अस्य श्लोको दिवीयते पृथिव्यामत्यो न यंसद्यक्षभृद्विचेताः । मृगाणां न हेतयो यन्ति चेमा बृहस्पतेरहिमायाँ अभि द्यून् ॥
Mantra 5
ये त्वा देवोस्रिकं मन्यमानाः पापा भद्रमुपजीवन्ति पज्राः । न दूढ्ये अनु ददासि वामं बृहस्पते चयस इत्पियारुम् ॥
हे देव! ये त्वां केवलं सुखलाभदातारं मन्यमानाः—कुटिलस्वभावाः पज्राः—भद्रमपि ऋणवत् उपजीवन्ति। त्वं मन्दबुद्धये भाराक्रान्तचित्ताय च वामं प्रियं धनं न ददासि; हे बृहस्पते, योग्यायैव त्वं मधुरतां चयसे।
Mantra 6
सुप्रैतुः सूयवसो न पन्था दुर्नियन्तुः परिप्रीतो न मित्रः । अनर्वाणो अभि ये चक्षते नोऽपीवृता अपोर्णुवन्तो अस्थुः ॥
अस्माकं पन्थाः सुप्रैतु—सुवयवसो मार्ग इव; दुर्नियन्ता परिप्रीतो मित्र इव मित्रभावं यातु। ये चानर्वाणोऽस्मान् अभि चक्षते—स्वयमेव संवृताः—तेऽपिवृता अपोर्णुवन्तोऽस्माकं पथः परे तिष्ठन्तु, अपयान्तु।
Mantra 7
सं यं स्तुभोऽवनयो न यन्ति समुद्रं न स्रवतो रोधचक्राः । स विद्वाँ उभयं चष्टे अन्तर्बृहस्पतिस्तर आपश्च गृध्रः ॥
यं स्तुभः अवनयश्च सं यन्ति—स्रवतो रोधचक्राः समुद्रमिव—स विद्वान् अन्तः उभयं चष्टे: बृहस्पतिं तरम्, आपश्च गृध्राः।
Mantra 8
एवा महस्तुविजातस्तुविष्मान्बृहस्पतिर्वृषभो धायि देवः । स नः स्तुतो वीरवद्धातु गोमद्विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
एव महस्तुविजातस्तुविष्मान् बृहस्पतिर्वृषभो धायि देवः । स नः स्तुतो वीरवद्धातु गोमद्विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
Frequently Asked Questions
Bṛhaspati is praised as the lord of sacred speech and wise counsel—the power that makes hymns luminous and guidance truthful, and that grants strength and prosperity.
The hymn teaches that real divine gifts come with inner fitness: Bṛhaspati’s ‘sweet’ riches and success are not for dull or crooked motives, but for those aligned with truth and right striving.
It can be recited with a ghee offering into fire (or as focused japa) to strengthen clarity of speech, discrimination in decisions, and the right kind of prosperity rooted in worthy intention.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.