Sukta 191
Sukta 1.191
Apotropaic force against unseen afflictors (often read as disease/poison/hostile beings; devatā assignment varies in traditions)
अयं सूक्तः अपोत्प्रतिकारकः (रक्षोघ्नः) मन्त्रः, येऽदृश्याः पीडका विषरोगदूताः शत्रवो वा ये च गूढोपद्रवाः पुरुषं प्रति उपसर्पन्ति तान् अपाकर्तुं प्रवर्तते। गूढदंशान् गूढविषाणि च नामग्रहणेन निरस्य शमयति। अनन्तरं उद्यन्तम् आदित्यं महाप्रकाशकं आह्वयति, यः यददृश्यं कर्म करोति तद् विनाशयति। अन्ते प्रतिविषात्मकः निश्चयात्मकश्च स्वरः—विषं ‘निरस्वादं’ कृतं, अर्थात् शक्तिहीनं भवति।
Mantras
Mantra 1
कङ्कतो न कङ्कतोऽथो सतीनकङ्कतः । द्वाविति प्लुषी इति न्यदृष्टा अलिप्सत ॥
कङ्कतो न कङ्कतोऽथो सतीनकङ्कतः । द्वाविति प्लुषी इति न्यदृष्टा अलिप्सत ॥
Mantra 2
अदृष्टान्हन्त्यायत्यथो हन्ति परायती । अथो अवघ्नती हन्त्यथो पिनष्टि पिंषती ॥
अदृष्टान् हन्त्यायत्यथो हन्ति परायती । अथो अवघ्नती हन्त्यथो पिनष्टि पिंषती ॥
Mantra 3
शरासः कुशरासो दर्भासः सैर्या उत । मौञ्जा अदृष्टा वैरिणाः सर्वे साकं न्यलिप्सत ॥
शरासः कुशरासो दर्भासः सैर्याश्चोत मौञ्जाश्च—अदृष्टा वैरिणः सर्वे साकं न्यलिप्सत। अयं लेपजालो विवृतो भवतु, बन्धश्च विमुच्यतां विनश्यतु च।
Mantra 4
नि गावो गोष्ठे असदन्नि मृगासो अविक्षत । नि केतवो जनानां न्यदृष्टा अलिप्सत ॥
नि गावो गोष्ठे असदन्, नि मृगासोऽविक्षत। नि केतवो जनानां शान्तस्पष्टतायां नीयन्ताम्; न्यदृष्टा वैरिणोऽलिप्सतां, बन्धं मुञ्चन्तु च।
Mantra 5
एत उ त्ये प्रत्यदृश्रन्प्रदोषं तस्करा इव । अदृष्टा विश्वदृष्टाः प्रतिबुद्धा अभूतन ॥
एत उ त्ये प्रत्यदृश्रन् प्रदोषं तस्करा इव। अदृष्टा विश्वदृष्टाः प्रति बुद्धा अभूतन—निरुद्धा विवृता च।
Mantra 6
द्यौर्वः पिता पृथिवी माता सोमो भ्रातादितिः स्वसा । अदृष्टा विश्वदृष्टास्तिष्ठतेलयता सु कम् ॥
द्यौर्वः पिता पृथिवी माता सोमो भ्राता अदितिः स्वसा। हे अदृष्टाः, विश्वदृष्ट्यधीनाः सन्तः स्थिरा तिष्ठत; शमं यतध्वं—अत्र सत्सुखं च ऋतसम्यकत्वं च भवतु।
Mantra 7
ये अंस्या ये अङ्ग्याः सूचीका ये प्रकङ्कताः । अदृष्टाः किं चनेह वः सर्वे साकं नि जस्यत ॥
ये अंस्याः ये अङ्ग्याः सूचिका इव ये च प्राकङ्कताः, ये गूढदंशैः प्रहरन्ति—हे अदृष्टाः, इह वः किञ्चन स्थानं नास्ति। यूयं सर्वे साकं निनीयध्वं, निहन्यध्वं च।
Mantra 8
उत्पुरस्तात्सूर्य एति विश्वदृष्टो अदृष्टहा । अदृष्टान्त्सर्वाञ्जम्भयन्त्सर्वाश्च यातुधान्यः ॥
उत्पुरस्तात् सूर्य उदेति—विश्वदृष्टोऽदृष्टहा। स सर्वान् अदृष्टान् शत्रून् जम्भयन् सर्वाश्च यातुधान्यः शक्तीः अपि भिनत्ति निहन्ति च।
Mantra 9
उदपप्तदसौ सूर्यः पुरु विश्वानि जूर्वन् । आदित्यः पर्वतेभ्यो विश्वदृष्टो अदृष्टहा ॥
उदपप्तदसौ सूर्यः पुरु विश्वानि जूर्वन्। आदित्यः पर्वतेभ्यो विश्वदृष्टोऽदृष्टहा॥
Mantra 10
सूर्ये विषमा सजामि दृतिं सुरावतो गृहे । सो चिन्नु न मराति नो वयं मरामारे अस्य योजनं हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार ॥
सूर्ये विषमासजामि दृतिं सुरावतो गृहे। सो चिन्नु न मराति नो वयं मरामारेऽस्य योजनं हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार॥
Mantra 11
इयत्तिका शकुन्तिका सका जघास ते विषम् । सो चिन्नु न मराति नो वयं मरामारे अस्य योजनं हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार ॥
इयत्तिका शकुन्तिका सका जघास ते विषम्। सो चिन्नु न मराति नो वयं मरामारेऽस्य योजनं हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार॥
Mantra 12
त्रिः सप्त विष्पुलिङ्गका विषस्य पुष्यमक्षन् । ताश्चिन्नु न मरन्ति नो वयं मरामारे अस्य योजनं हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार ॥
त्रिःसप्त विष्पुलिङ्गकाः विषस्य पुष्यम् अक्षन्; ताश्चिन्नु न मरन्ति, नो वयं मराम। अरे अस्य योजनं दूरं भवतु। हरिष्ठा सुवर्णप्रभायां स्थिते, मधु त्वां मधुरं करोति; मधुला (आनन्दशक्तिः) विषस्य विधिं निरस्यति।
Mantra 13
नवानां नवतीनां विषस्य रोपुषीणाम् । सर्वासामग्रभं नामारे अस्य योजनं हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार ॥
नवानां नवतीनां विषस्य रोपुषीणां सर्वासाम् अहं नाम अग्रभम्। अरे अस्य योजनं दूरं भवतु। हरिष्ठा सुवर्णप्रभायां स्थिते, मधु त्वां मधुरं करोति; मधुला (आनन्दशक्तिः) नामज्ञानात् विषत्वस्य सर्वान् प्रकारान् वशीकरोति।
Mantra 14
त्रिः सप्त मयूर्यः सप्त स्वसारो अग्रुवः । तास्ते विषं वि जभ्रिर उदकं कुम्भिनीरिव ॥
त्रिःसप्त मयूर्यः—दीप्तयः शक्तयः—सप्त च स्वसारः अग्रुवः, तास्ते विषं वि जभ्रिरे; उदकं कुम्भिनीरिव। यथा कुम्भिन्यः स्त्रियः उदकं समुद्धृत्यापनीयन्ति, तथा ताः सत्त्वात् विषं निष्कासयन्ति।
Mantra 15
इयत्तकः कुषुम्भकस्तकं भिनद्म्यश्मना । ततो विषं प्र वावृते पराचीरनु संवतः ॥
अहम् इयत्तकः कुṣुम्भकेन सह अश्मना विषस्य मूलं प्रहरामि भिनद्मि च। ततः तद्भङ्गात् विषं बहिर्मुखं प्रवावृते, पराचीः संवतः अनुगच्छन् अपसर्पति।
Mantra 16
कुषुम्भकस्तदब्रवीद्गिरेः प्रवर्तमानकः । वृश्चिकस्यारसं विषमरसं वृश्चिक ते विषम् ॥
कुṣुम्भकः गिरितः प्रवर्तमानः इदं वचोऽब्रवीत्— “वृश्चिकस्य विषम् अरसं निरसारम्; हे वृश्चिक, तव विषम् अरसं निष्प्रभावं कृतम्।”
Frequently Asked Questions
It is a protective hymn that confronts hidden, unseen afflictors—often understood as poison, disease-agents, or hostile forces—and drives them away through mantra and the power of solar revelation.
Because the Sun is portrayed as “all-seeing” and as the destroyer of what works invisibly (adṛṣṭahā). The hymn uses sunlight as a symbol and force of exposure that breaks hidden harm.
Several verses explicitly speak in an antidote style and one verse directly addresses scorpion venom. In practice, it is also applied more broadly for protection from unseen troubles, fear, and sudden afflictions.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.