Sukta 3
Rishi: Atharvanic tradition; verse is RV-like in diction and may reflect borrowing/adaptation
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (RV-style); Atharvanic transmission may preserve mixed metrical features
अथर्ववेदस्य ८.३ सूक्तं रक्षोघ्नं, शात्रवनिवारणं च। अस्मिन् सूक्ते अग्निः सर्वदिक्पालकत्वेन स्थाप्यते, स च मानवान् शत्रून् रक्षांसि यातुधानांश्च सक्रियतया हन्ति। ऋग्वेदसदृशया त्रिष्टुभा वाचा अग्नेः शक्तिरभिषिच्य प्रज्वाल्यते; अहोरात्रम् अविच्छिन्नं रक्षणं याच्यते; यद् ग्रहीतं तद् अपाक्रियते; आक्रान्तॄन् दहन् भस्मीकुर्वन् च भुङ्क्ते, येन तेषाम् आक्रमणं पुनर्न निवर्तते।
Mantras
Mantra 1
शत्रुनाशनम्। र॒क्षो॒हणं॑ वा॒जिन॒मा जि॑घर्मि मि॒त्रं प्रथि॑ष्ठ॒मुप॑ यामि॒ शर्म॑ । शिशा॑नो अ॒ग्निः क्रतु॑भिः॒ समि॑द्धः॒ स नो॒ दिवा॒ स रि॒षः पा॑तु॒ नक्त॑म्
शत्रुनाशनं रक्षोहणं वाजिनम् अहम् आजिघर्मि। मित्रं प्रतिष्ठम् उपयामि शर्मणे। शिशानोऽग्निः क्रतुभिः समिद्धः स नो दिवा रिषः पातु, स नक्तमपि पातु।
Mantra 2
अयो॑दंष्ट्रो अ॒र्चिषा॑ यातु॒धाना॒नुप॑ स्पृश जातवेदः॒ समि॑द्धः । आ जि॒ह्वया॒ मूर॑देवान् रभस्व क्र॒व्यादो॑ वृ॒ष्ट्वापि॑ धत्स्वा॒सन्
अयोदंष्ट्रोऽर्चिषा यातुधानान् अनुप स्पृश, जातवेदः समिद्धः। आ जिह्वया मूरदेवान् रभस्व; क्रव्यादो वृष्ट्वा अपि धत्स्व आसन्।
Mantra 3
उ॒भोभ॑यावि॒न्नुप॑ धेहि॒ दंष्ट्रौ॑ हिं॒स्रः शिशा॒नोऽव॑रं॒ परं॑ च । उ॒तान्तरि॑क्षे॒ परि॑ याह्यग्ने॒ जम्भैः॒ सं धे॑ह्य॒भि या॑तु॒धाना॑न्
उभोभयाविन्नुप धेहि दंष्ट्रौ हिंस्रः शिशानोऽवरं परं च। उतान्तरिक्षे परि याह्यग्ने जम्भैः सं धेह्यभि यातुधानान्॥
Mantra 4
अग्ने॒ त्वचं॑ यातु॒धान॑स्य भिन्धि हिं॒स्राशनि॒र्हर॑सा हन्त्वेनम्। प्र पर्वा॑णि जातवेदः शृणीहि क्र॒व्यात् क्र॑वि॒ष्णुर्वि चि॑नोत्वेनम्
अग्ने यातुधानस्य त्वचं भिन्धि; हिंस्राशनिः हरसा एनं हन्तु। जातवेदः प्र पर्वाणि शृणीहि; क्रव्यात् क्रविष्णुः एनं विचिनोतु।
Mantra 5
यत्रे॒दानीं॒ पश्य॑सि जातवेद॒स्तिष्ठ॑न्तमग्न उ॒त वा॒ चर॑न्तम्। उ॒तान्तरि॑क्षे॒ पत॑न्तं यातु॒धानं॒ तमस्ता॑ विध्य॒ शर्वा॒ शिशा॑नः
यत्रेदानीं पश्यसि जातवेदः—तिष्ठन्तम् अग्ने उत वा चरन्तम्, उतान्तरिक्षे पतन्तं यातुधानम्—तं शर्वा शिशानः अस्त्रा विध्य।
Mantra 6
य॒ज्ञरिषूः॑ सं॒नम॑मानो अग्ने वा॒चा श॒ल्याँ अ॒शनि॑भिर्दिहा॒नः । ताभि॑र्विध्य॒ हृद॑ये यातु॒धाना॑न् प्रती॒चो बा॒हून् प्रति॑ भङ्ग्ध्येषाम्
यज्ञरिषूः संनममानो अग्ने, वाचा शल्यान् अशनिभिर्दिहानः। ताभिर्विध्य हृदये यातुधानान्; प्रतीचो बाहून् प्रति भङ्ग्धि एषाम्।
Mantra 7
उ॒तार॑ब्धान्त्स्पृनुहि जातवेद उ॒तारे॑भा॒णाँ ऋ॒ष्टिभि॑र्यातु॒धाना॑न्। अग्ने॒ पूर्वो॒ नि ज॑हि॒ शोशु॑चान आ॒मादः॒ क्ष्विङ्का॒स्तम॑द॒न्त्वेनीः॑
उत आरब्धान् स्पृणुहि जातवेद उत अरेभाणां ऋष्टिभिर्यातुधानान्। अग्ने पूर्वो नि जहि शोशुचान आमादः क्ष्विङ्कास्तमदन्त्वेनीः॥
Mantra 8
इ॒ह प्र ब्रू॑हि यत॒मः सो अ॑ग्ने यातु॒धानो॒ य इ॒दं कृ॒णोति॑ । तमा र॑भस्व स॒मिधा॑ यविष्ठ नृ॒चक्ष॑स॒श्चक्षु॑षे रन्धयैनम्
इह प्र ब्रूहि यतमः स अग्ने यातुधानो य इदं कृणोति। तम् आरभस्व समिधा यविष्ठ, नृचक्षसश्चक्षुषे रन्धयैनम्॥
Mantra 9
ती॒क्ष्णेना॑ग्ने॒ चक्षु॑षा रक्ष य॒ज्ञं प्राञ्चं॒ वसु॑भ्यः॒ प्र ण॑य प्रचेतः । हिं॒स्रं रक्षां॑स्य॒भि शोशु॑चानं॒ मा त्वा॑ दभन् यातु॒धाना॑ नृचक्षः
तीक्ष्णेनाग्ने चक्षुषा रक्ष यज्ञं प्राञ्चं वसुभ्यः प्र णय प्रचेतः। हिंस्रं रक्षांसि अभि शोशुचानं मा त्वा दभन् यातुधाना नृचक्षः॥
Mantra 10
नृ॒चक्षा॒ रक्षः॒ परि॑ पश्य वि॒क्षु तस्य॒ त्रीणि॒ प्रति॑ शृणी॒ह्यग्रा॑ । तस्या॑ग्ने पृ॒ष्टीर्हर॑सा शृणीहि त्रे॒धा मूलं॑ यातु॒धान॑स्य वृश्च
नृचक्षा रक्षः परि पश्य विक्षु तस्य त्रीणि प्रति शृणीह्यग्राः। तस्याग्ने पृष्टीर्हरसा शृणीहि त्रेधा मूलं यातुधानस्य वृश्च॥
Mantra 11
त्रिर्या॑तु॒धानः॒ प्रसि॑तिं त एत्वृ॒तं यो अ॑ग्ने॒ अनृ॑तेन॒ हन्ति॑ । तम॒र्चिषा॑ स्फू॒र्जय॑न् जातवेदः सम॒क्षमे॑नं गृण॒ते नि यु॑ङ्ग्धि
त्रिर्यातुधानः प्रसितिं ते एतु—योऽग्ने अनृतेन ऋतं हन्ति। तं जातवेदः स्वार्चिषा स्फूर्जयन् समक्षमेव गृणते त्वां स्तोत्रे निबध्नीयाः।
Mantra 12
यद॑ग्ने अ॒द्य मि॑थु॒ना शपा॑तो॒ यद् वा॒चस्तृ॒ष्टं ज॒नय॑न्त रे॒भाः । म॒न्योर्मन॑सः शर॒व्या॒३जाय॑ते॒ या तया॑ विध्य॒ हृद॑ये यातु॒धाना॑न्
यदग्नेऽद्य मिथुना शपातो यद्वाचस्तृष्टं जनयन्त रेभाः। मन्योर्मनसः शरव्या जायते—तया हृदये यातुधानान् विध्य।
Mantra 13
परा॑ शृणीहि॒ तप॑सा यातु॒धाना॒न् परा॑ग्ने॒ रक्षो॒ हर॑सा शृणीहि । परा॒र्चिषा॒ मूर॑देवान्छृणीहि॒ परा॑सु॒तृपः॒ शोशु॑चतः शृणीहि
परा शृणीहि तपसा यातुधानान्; पराग्ने रक्षो हरसा शृणीहि। परार्चिषा मूरदेवान् शृणीहि; परासुतृपः शोशुचतः शृणीहि।
Mantra 14
परा॒द्य दे॒वा वृ॑जि॒नं शृ॑णन्तु प्र॒त्यगे॑नं श॒पथा॑ यन्तु सृ॒ष्टाः । वा॒चास्ते॑नं॒ शर॑व ऋच्छन्तु॒ मर्म॒न् विश्व॑स्यैतु॒ प्रसि॑तिं यातु॒धानः॑
अद्य देवा वृजिनं परा शृणन्तु; सृष्टाः शपथाः प्रत्यगेनं यन्तु। वाचा तेनं शरवो मर्मणि ऋच्छन्तु; यातुधानः विश्वस्य प्रसितिं एतु।
Mantra 15
यः पौरु॑षेयेण क्र॒विषा॑ सम॒ङ्क्ते यो अश्व्ये॑न प॒शुना॑ यातु॒धानः॑ । यो अ॒घ्न्याया॒ भर॑ति क्षी॒रम॑ग्ने॒ तेषां॑ शी॒र्षाणि॒ हर॒सापि॑ वृश्च
यः पौरुषेयेण क्रविषा समङ्क्ते, योऽश्व्येन पशुना यातुधानः। योऽघ्न्याया भरति क्षीरम् अग्ने, तेषां शीर्षाणि हरसापि वृश्च।
Mantra 16
वि॒षं गवां॑ यातु॒धाना॑ भरन्ता॒मा वृ॑श्चन्ता॒मदि॑तये दु॒रेवाः॑ । परै॑णान् दे॒वः स॑वि॒ता द॑दातु॒ परा॑ भा॒गमोष॑धीनां जयन्ताम्
विषं गवां यातुधाना भरन्ताम्; आ वृश्चन्ताम् अदितये दुरेवाः। परैणान् देवः सविता ददातु; परा भागम् ओषधीनां जयन्ताम्।
Mantra 17
सं॒व॒त्स॒रीणं॒ पय॑ उ॒स्रिया॑या॒स्तस्य॒ माशी॑द् यातु॒धानो॑ नृचक्षः । पी॒यूष॑मग्ने यत॒मस्तितृ॑प्सा॒त् तं प्र॒त्यञ्च॑म॒र्चिषा॑ विध्य॒ मर्म॑णि
संवत्सरीणं पय उस्रियायाः—तस्य माशीद्यायतुधानो नृचक्षाः। पीयूषमग्ने यतमस्तितृप्सात् तं प्रत्यञ्चमर्चिषा विध्य मर्मणि॥
Mantra 18
स॒नाद॑ग्ने मृणसि यातु॒धाना॒न् न त्वा॒ रक्षां॑सि॒ पृत॑नासु जिग्युः । स॒हमू॑रा॒ननु॑ दह क्र॒व्यादो॒ मा ते॑ हे॒त्या मु॑क्षत॒ दैव्या॑याः
सनादग्ने मृणसि यातुधानान्; न त्वा रक्षांसि पृतनासु जिग्युः। सहमूराननु दह क्रव्यादो; मा ते हेत्या मुक्षत दैव्यायाः॥
Mantra 19
त्वं नो॑ अग्ने अध॒रादु॑द॒क्तस्त्वं प॒श्चादु॒त र॑क्षा पु॒रस्ता॑त्। प्रति॒ त्ये ते॑ अ॒जरा॑स॒स्तपि॑ष्ठा अ॒घशं॑सं॒ शोशु॑चतो दहन्तु
त्वं नो अग्ने अधरादुदक्तस्त्वं पश्चादुत रक्षा पुरस्तात्। प्रति त्ये ते अजरासस्तपिष्ठा अघशंसं शोशुचतो दहन्तु॥
Mantra 20
प॒श्चात् पु॒रस्ता॑दध॒रादु॒तोत्त॒रात् क॒विः काव्ये॑न॒ परि॑ पाह्यग्ने । सखा॒ सखा॑यम॒जरो॑ जरि॒म्णे अग्ने॒ मर्ताँ॒ अम॑र्त्य॒स्त्वं नः॑
पश्चात् पुरस्तादधरादुतोत्तरात् कविः काव्येन परि पाह्यग्ने। सखा सखायमजरो जरिम्णे अग्ने मर्ताँ अमर्त्यस्त्वं नः॥
Mantra 21
तद॑ग्ने॒ चक्षुः॒ प्रति॑ धेहि रे॒भे श॑फा॒रुजो॒ येन॒ पश्य॑सि यातु॒धाना॑न्। अ॒थ॒र्व॒वज्ज्योति॑षा॒ दैव्ये॑न स॒त्यं धूर्व॑न्तम॒चितं॒ न्योऽष
तदग्ने चक्षुः प्रति धेहि रेभे शफारुजो येन पश्यसि यातुधानान्। अथर्ववज्ज्योतिषा दैव्येन सत्यं धूर्वन्तमचितं न्योष।
Mantra 22
परि॑ त्वाग्ने॒ पुरं॑ व॒यं विप्रं॑ सहस्य धीमहि । धृ॒षद्व॑र्णं दि॒वेदि॑वे ह॒न्तारं॑ भङ्गु॒राव॑तः
परि त्वाग्ने पुरं वयं विप्रं सहस्य धीमहि। धृषद्वर्णं दिवेदिवे हन्तारं भङ्गुरावतः।
Mantra 23
वि॒षेण॑ भङ्गु॒राव॑तः॒ प्रति॑ स्म र॒क्षसो॑ जहि । अग्ने॑ ति॒ग्मेन॑ शो॒चिषा॒ तपु॑रग्राभिर॒र्चिभिः॑
विषेण भङ्गुरावतः प्रति स्म रक्षसो जहि। अग्ने तिग्मेन शोचिषा तपुरग्राभिरर्चिभिः तान् नुदस्व।
Mantra 24
वि ज्योति॑षा बृह॒ता भा॑त्य॒ग्निरा॒विर्विश्वा॑नि कृणुते महि॒त्वा। प्रादे॑वीर्मा॒याः स॑हते दु॒रेवाः॒ शिशी॑ते॒ शृङ्गे॒ रक्षो॑भ्यो वि॒निक्ष्वे॑
वि ज्योतिषा बृहता अग्निराविर्भाति; महित्वा विश्वानि प्रकटानि करोति। स प्रादेवीर्मायाः सहाय्येन दुरेवाः पापमन्त्रान् दुष्टगतिं च सहते। रक्षोभ्यो विनिक्ष्व इति शृङ्गे शिशीते, तान् निपातयितुं प्रहर्तुं च।
Mantra 25
ये ते॒ शृङ्गे॑ अ॒जरे॑ जातवेदस्ति॒ग्महे॑ती॒ ब्रह्म॑संशिते । ताभ्यां॑ दु॒र्हार्द॑मभि॒दास॑न्तं किमी॒दिनं॑ प्र॒त्यञ्च॑म॒र्चिषा॑ जातवेदो॒ वि नि॑क्ष्व
हे जातवेदः, ये ते शृङ्गे अजरे, तिग्महेती ब्रह्मसंशिते। ताभ्यां ज्वालया सह, अस्मान् प्रति प्रत्यञ्चं दुर्हार्दं किमीदिनं अभिदासन्तं विनिक्ष्व—निपातय, विक्षिप च।
Mantra 26
अ॒ग्नी रक्षां॑सि सेधति शु॒क्रशो॑चि॒रम॑र्त्यः । शुचिः॑ पाव॒क ईड्यः॑
अग्निः रक्षांसि सेधति—शुक्रशोचिरमर्त्यः। स शुचिः पावकः, ईड्यः—स्तोत्रैः आह्वातुं योग्यः।
Frequently Asked Questions
For protection against enemies, hostile spirits (rakṣas/yātudhānas), and sudden harmful attacks—especially to secure safety through both day and night.
The hymn explicitly asks Agni to guard from behind, in front, below, and above, treating fire as a conscious perimeter-guard that surrounds the practitioner.
Traditionally it is strongest with a kindled fire and ghee offerings, but a simplified use can pair recitation with clean water sprinkling/anointing and a focused visualization of Agni’s protective circle.
Ask anything about Sukta 3 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.