Rig Veda 5.49.2: Mandala 5, Sukta 49, Mantra 2

Sukta 5.49

Devata: Savitṛ (as the Asura’s forward movement—sovereign impulsion of being)

Samhita Patha (Devanagari)

प्रति प्रयाणमसुरस्य विद्वान्त्सूक्तैर्देवं सवितारं दुवस्य । उप ब्रुवीत नमसा विजानञ्ज्येष्ठं च रत्नं विभजन्तमायोः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 5.49.2

Transliteration

práti prayā́ṇam ásurasya vidvā́n sū́ktair deváṃ savitā́raṃ duvasya | úpa bruvīta nám asā vijānán jyéṣṭhaṃ ca rátnaṃ vibhájantam āyóḥ ||

Translation

Зная поступь вперёд идущую Асуры, искусно сложенными гимнами служи богу Савитару. Пусть он приблизится и возгласит с почтительным поклоном, распознавая старейшее сокровище, которое он распределяет для возрастания жизни.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रति: towards, in response to
• प्रति: Adhikaraṇa (दिशा/सम्बन्ध) / उपसर्गार्थ
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/निपात)

• प्रयाणम्: the going forth, departure, advance
• प्रयाणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: प्र-या (√या ‘to go’) → प्रयाण (प्रातिपदिक)

• असुरस्य: of the Asura (lordly one)
• असुरस्य: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: असुर (प्रातिपदिक)

• विद्वान्: knowing, wise
• विद्वान्: Kartā
• Type: Adjective
• Root: √विद् ‘to know’ → विद्वस् (कृदन्त प्रातिपदिक)

• सूक्तैः: with well-spoken hymns
• सूक्तैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: सु-उक्त (प्रातिपदिक)

• देवम्: the god
• देवम्: Karma
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• सवितारम्: Savitar
• सवितारम्: Karma (देवम् का विशेष्य/अप्पोज़िशन)
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• दुवस्य: honor! serve!
• दुवस्य: (आज्ञा) —
• Type: Verb
• Root: √दुवस्/दुवस्य ‘to honor, serve’ (धातु)

• उप: near, up to
• उप: Adhikaraṇa (निकटता) / उपसर्गार्थ
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/निपात)

• ब्रुवीत: should speak, should address
• ब्रुवीत: —
• Type: Verb
• Root: √ब्रू ‘to speak’

• नमसा: with reverence, with homage
• नमसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)

• विजानन्: discerning, understanding
• विजानन्: Kartā (ब्रुवीत् का कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-√ज्ञा ‘to discern, know’ → विजानत् (वर्तमान कृदन्त)

• ज्येष्ठम्: the eldest, most eminent
• ज्येष्ठम्: Karma (देवम्/सवितारम् का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्येष्ठ (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• रत्नम्: treasure, precious gift
• रत्नम्: Karma (ज्येष्ठम् के साथ अप्पोज़िशन/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)

• विभजन्तम्: apportioning, distributing
• विभजन्तम्: Karma (देवम्/सवितारम् का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-√भज् ‘to apportion, distribute’ → विभजत् (वर्तमान कृदन्त)

• आयोः: of life, of vital power (āyu)
• आयोः: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आयु (प्रातिपदिक)