HomeRig VedaMandala 5Sukta 49Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 5.49

Devata: Savitṛ (as the Asura’s forward movement—sovereign impulsion of being)

प्रति प्रयाणमसुरस्य विद्वान्त्सूक्तैर्देवं सवितारं दुवस्य । उप ब्रुवीत नमसा विजानञ्ज्येष्ठं च रत्नं विभजन्तमायोः ॥

प्रति॑ प्र॒याण॒मसु॑रस्य वि॒द्वान्त्सू॒क्तैर्दे॒वं स॑वि॒तारं॑ दुवस्य । उप॑ ब्रुवीत॒ नम॑सा विजा॒नञ्ज्येष्ठं॑ च॒ रत्नं॑ वि॒भज॑न्तमा॒योः ॥

práti prayā́ṇam ásurasya vidvā́n sū́ktair deváṃ savitā́raṃ duvasya | úpa bruvīta nám asā vijānán jyéṣṭhaṃ ca rátnaṃ vibhájantam āyóḥ ||

Knowing the forward-going movement of the Asura, with well-wrought hymns serve the god Savitṛ. Let him speak near with reverence, discerning the eldest treasure that he distributes for the growth of life.

प्रति॑ । प्र॒ऽयान॑म् । असु॑रस्य । वि॒द्वान् । सु॒ऽउ॒क्तैः । दे॒वम् । स॒वि॒तार॑म् । दु॒व॒स्य॒ । उप॑ । ब्रु॒वी॒त॒ । नम॑सा । वि॒ऽजा॒नन् । ज्येष्ठ॑म् । च॒ । रत्न॑म् । वि॒ऽभज॑न्तम् । आ॒योः ॥प्रति । प्रयानम् । असुरस्य । विद्वान् । सुउक्तैः । देवम् । सवितारम् । दुवस्य । उप । ब्रुवीत । नमसा । विजानन् । ज्येष्ठम् । च । रत्नम् । विभजन्तम् । आयोः ॥prati | pra-yānam | asurasya | vidvān | su-uktaiḥ | devam | savitāram | duvasya | upa | bruvīta | namasā | vi-jānan | jyeṣṭham | ca | ratnam | vi-bhajantam | āyoḥ

प्रतिtowards, in response to
प्रति:
Adhikaraṇa (दिशा/सम्बन्ध) / उपसर्गार्थ
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/निपात)
प्रयाणम्the going forth, departure, advance
प्रयाणम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्र-या (√या ‘to go’) → प्रयाण (प्रातिपदिक)
असुरस्यof the Asura (lordly one)
असुरस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
Kartā
TypeAdjective
Root√विद् ‘to know’ → विद्वस् (कृदन्त प्रातिपदिक)
सूक्तैःwith well-spoken hymns
सूक्तैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसु-उक्त (प्रातिपदिक)
देवम्the god
देवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सवितारम्Savitar
सवितारम्:
Karma (देवम् का विशेष्य/अप्पोज़िशन)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
दुवस्यhonor! serve!
दुवस्य:
(आज्ञा) —
TypeVerb
Root√दुवस्/दुवस्य ‘to honor, serve’ (धातु)
उपnear, up to
उप:
Adhikaraṇa (निकटता) / उपसर्गार्थ
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/निपात)
ब्रुवीतshould speak, should address
ब्रुवीत:
TypeVerb
Root√ब्रू ‘to speak’
नमसाwith reverence, with homage
नमसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
विजानन्discerning, understanding
विजानन्:
Kartā (ब्रुवीत् का कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-√ज्ञा ‘to discern, know’ → विजानत् (वर्तमान कृदन्त)
ज्येष्ठम्the eldest, most eminent
ज्येष्ठम्:
Karma (देवम्/सवितारम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
रत्नम्treasure, precious gift
रत्नम्:
Karma (ज्येष्ठम् के साथ अप्पोज़िशन/विशेष्य)
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
विभजन्तम्apportioning, distributing
विभजन्तम्:
Karma (देवम्/सवितारम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-√भज् ‘to apportion, distribute’ → विभजत् (वर्तमान कृदन्त)
आयोःof life, of vital power (āyu)
आयोः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआयु (प्रातिपदिक)