Varaha Purana 39.58: Adhyaya 39, Shloka 58

Discrimination of the Three Bodies and the Dharaṇī Vow: A Manual for Dvādaśī Observance

Devanagari script

देवं दद्यान्महाभागस्ततो विप्रांश्च भोजयेत् । भूरीणा परमान्नेन ततः पश्चात् स्वयं नरः । भुञ्जीत सहितो बालैर्वाग्यतः संयतेन्द्रियः ॥ ३९.५८ ॥

Sanskrit recitationVaraha Purana 39.58

Transliteration

devaṃ dadyān mahābhāgas tato viprāṃś ca bhojayet | bhūrīṇā paramānnena tataḥ paścāt svayaṃ naraḥ | bhuñjīta sahito bālair vāgyataḥ saṃyatendriyaḥ || 39.58 ||

Translation

A pessoa afortunada deve primeiro oferecer à divindade; depois, alimentar os brāhmaṇas com comida abundante e excelente. Em seguida, o homem deve comer ele mesmo com as crianças, refreando a fala e com os sentidos controlados.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• देवम्: the deity (image/representation)
• देवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Accusative singular)

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (should give)

• महाभागः: the fortunate one / noble person
• महाभागः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमास (‘महान् भागः यस्य’/‘महाभागः’); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• ततः: then, thereafter
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रम/अपादानार्थक (then/thereafter)

• विप्रान्: Brahmins
• विप्रान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, बहुवचन (Accusative plural)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• भोजयेत्: should feed
• भोजयेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज्/भोज् (धातु) + णिच् (causative)
• Form: णिजन्त (causative) धातु; विधिलिङ् (optative); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (should feed)

• भूरीणा: abundantly, in plenty
• भूरीणा: Karaṇa (करण)
• Type: Adjective
• Root: भूरि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, एकवचन (Instrumental singular); परमान्नेन इत्यस्य विशेषणम् (abundantly)

• परम-अन्नेन: with excellent food
• परम-अन्नेन: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: परम (प्रातिपदिक) + अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमास (‘परमम् अन्नम्’); नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, एकवचन (Instrumental singular)

• ततः: then
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक (thereafter)

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (afterwards)

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक (oneself)

• नरः: the man
• नरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• भुञ्जीत: should eat
• भुञ्जीत: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative); प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (should eat)

• सहितः: accompanied
• सहितः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सहित (प्रातिपदिक; कृदन्त from सह्)
• Form: भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; नरः इति विशेषणम् (accompanied)

• बालैः: with children
• बालैः: Sahakāraka (सहकारक)
• Type: Noun
• Root: बाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, बहुवचन (Instrumental plural)

• वाक्-यतः: restrained in speech
• वाक्-यतः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वाक् (प्रातिपदिक) + यत (प्रातिपदिक; कृदन्त from यम्)
• Form: तत्पुरुषसमास; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; नरः इति विशेषणम्; अर्थः—वाणी-निग्रहयुक्तः (restrained in speech)

• संयत-इन्द्रियः: one whose senses are controlled
• संयत-इन्द्रियः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संयत (प्रातिपदिक; कृदन्त from यम् with सम्) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहिसमास (‘संयतानि इन्द्रियाणि यस्य’); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; नरः इति विशेषणम्

Speaker

Varāha (default speaker per dialogue framework; not explicit in excerpt)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Studies
• Dharmaśāstra Interface
• Vaiṣṇavism

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It reflects a normative household sequence found across Purāṇic and Dharmaśāstra-adjacent literature: offering to a deity, hospitality/feeding of learned guests, and only then the household’s own meal, framed as disciplined conduct.

Which geographic location is identified?

No geographic toponym appears in this verse; it is a general prescriptive instruction rather than a site-specific passage.

What is the primary ethical instruction?

Prioritizing giving and hospitality before personal consumption, coupled with self-restraint—controlled speech (vāgyama) and sensory discipline (indriya-saṃyama)—as markers of ethical comportment.