Rig Veda 9.113.4: Mandala 9, Sukta 113, Mantra 4

Sukta 9.113

Rishi: Pavamāna Soma hymn tradition; specific rishi attribution requires Anukramaṇī confirmation for 9.113.

Devata: Soma Pavamāna (as king); Dhātṛ invoked as arranger; Indra as recipient.

Chandas: Unverified without metrical scan.

Samhita Patha (Devanagari)

ऋतं वदन्नृतद्युम्न सत्यं वदन्त्सत्यकर्मन् । श्रद्धां वदन्त्सोम राजन्धात्रा सोम परिष्कृत इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥

Transliteration

ṛtáṃ vádann ṛta-dyumna satyáṃ vádant satya-karman | śraddhā́ṃ vádant soma rājan dhātrā́ soma páriṣkṛta indrāyéndo pári srava ||

Translation

ଋତ କହୁଥିବା, ହେ ଋତଦ୍ୟୁମ୍ନ (ଋତର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ); ସତ୍ୟ କହୁଥିବା, ହେ ସତ୍ୟକର୍ମନ (ସତ୍ୟକର୍ମ କରୁଥିବା); ଶ୍ରଦ୍ଧା କହୁଥିବା, ହେ ସୋମରାଜନ୍—ହେ ସୋମ, ଧାତ୍ରା (ବିଧାତା) ଦ୍ୱାରା ପରିଷ୍କୃତ ଓ ବିନ୍ୟସ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପରିଭ୍ରମଣ କରି ପ୍ରବାହିତ ହେ, ଆଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋतम्: truth/order (ṛta)
• ऋतम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक) < √ऋ (ऋ-गत्यर्थे/ऋ-क्रमणे) → ऋत ‘cosmic order, right’

• वदन्: speaking / uttering
• वदन्: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: √वद् (वदँ व्यक्तायां वाचि) → वदत् (वर्तमान कृदन्त)

• ऋतद्युम्न: O one whose splendour is (in) ṛta
• ऋतद्युम्न: Sambodhana
• Type: Noun (epithet)
• Root: ऋत + द्युम्न (समास; प्रातिपदिक) द्युम्न < √द्युत् (द्युतँ दीप्तौ) ‘splendour’

• सत्यम्: truth / the true (thing)
• सत्यम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective (used substantively)
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) < सत् (√अस्) + यत् → ‘true’

• वदन्: speaking
• वदन्: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: √वद् → वदत् (वर्तमान कृदन्त)

• सत्यकर्मन्: O true-deeded one
• सत्यकर्मन्: Sambodhana
• Type: Noun (epithet)
• Root: सत्य + कर्मन् (समास; प्रातिपदिक) कर्मन् < √कृ (कृञ् करणे) ‘deed’

• श्रद्धाम्: faith / trust
• श्रद्धाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक) < श्रत् + √धा (धाञ् धारणे) ‘placing trust’

• वदन्: speaking
• वदन्: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: √वद् → वदत् (वर्तमान कृदन्त)

• सोम: O Soma
• सोम: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक) < √राज् (राजँ दीप्तौ/राजँ शासन) ‘king’

• धात्रा: by the establisher / by the arranger (Dhātṛ)
• धात्रा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: धातृ (प्रातिपदिक) < √धा (धाञ् धारणे) ‘placer, establisher’

• सोम: O Soma
• सोम: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• परिष्कृतः: purified / refined
• परिष्कृतः: Kartā (predicate of Soma)
• Type: Verb (past participle)
• Root: परि-√कृ (कृञ् करणे) → परिष्कृत (भूतकृदन्त)

• इन्द्राय: for Indra
• इन्द्राय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• इन्दो: O Indu (Soma-drop)
• इन्दो: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक) ‘drop; Soma’

• परि: around; forth (as preverb)
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• स्रव: flow! / stream forth!
• स्रव: — (imperative to the addressee)
• Type: Verb
• Root: √स्रु (स्रु गतौ/स्रवणे) ‘to flow’