Rig Veda 9.113.8: Mandala 9, Sukta 113, Mantra 8
Sukta 9.113
Rishi: Pavamāna Soma hymn tradition; specific rishi attribution requires Anukramaṇī confirmation for 9.113.
Devata: Soma Pavamāna; associated figure: Yama Vaivasvata; Indra in refrain.
Chandas: Unverified without metrical scan.
Samhita Patha (Devanagari)
यत्र राजा वैवस्वतो यत्रावरोधनं दिवः । यत्रामूर्यह्वतीरापस्तत्र माममृतं कृधीन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
Transliteration
yátra rājā́ vaivasvató yátrāvaródhanaṃ diváḥ | yátrāmū́r yahvatī́r ā́pas tátra mā́m amṛ́taṃ kṛdhī́ndrāyéndo pári srava ||
Translation
ଯତ୍ର ବୈବସ୍ୱତ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ଯତ୍ର ଦିବଃ ଅବରୋଧନଂ—ସ୍ୱର୍ଗର ଆବରଣ/ଦ୍ୱାର ଅଛି; ଯତ୍ର ସେଇ ମହାବଳୀ ଆପଃ (ଜଳଧାରା) ଅଛି—ସେଠାରେ ମୋତେ ଅମୃତ (ଅମର) କର। ହେ ଇନ୍ଦୁ (ସୋମ), ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପରି ସ୍ରବ—ଚାରିପଟେ ଓ ଆଗକୁ ବହ।
Word by Word
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय-प्रातिपदिक) < यद्-तत्र-सम्बन्ध
राजाthe king
राजा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
वैवस्वतःVaivasvata (Yama), son of Vivasvat
वैवस्वतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवैवस्वत (विशेषण/नाम; विवस्वत्-अपत्य)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
अवरोधनम्enclosure, confinement; barrier
अवरोधनम्:
कर्तृ/अधिकरण (स्थानीय-वस्तु)
TypeNoun
Rootअव-√रुध् (रुधिर्/रुध् ‘to obstruct, confine’) → अवरोधन (नपुं.)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ ‘heaven, sky’)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
अमूर्यह्वतीःthe (waters) calling/inviting, not-failing/undelaying (epithet)
अमूर्यह्वतीः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootअमूर्यह्वती (स्त्री. बहु.; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः: अमूर्य + आह्वती) < √ह्वा ‘to call/invoke’
आपःthe waters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक; ‘water’)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
माम्me
माम्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अमृतम्immortal(ity)
अमृतम्:
कर्म (द्वितीयकर्म/परिणाम)
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक; ‘immortal, immortality’)
कृधिmake (me)
कृधि:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करोति)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इन्दोO Indu (Soma)
इन्दो:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक; सोम)
परिaround, forth
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
स्रवflow
स्रव:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्रु (स्रवति ‘to flow’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
