Rig Veda 6.21.10: Mandala 6, Sukta 21, Mantra 10

Sukta 6.21

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) (traditional)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

इम उ त्वा पुरुशाक प्रयज्यो जरितारो अभ्यर्चन्त्यर्कैः । श्रुधी हवमा हुवतो हुवानो न त्वावाँ अन्यो अमृत त्वदस्ति ॥

Transliteration

ima u tvā puruśāka prayajyo jaritāro abhy arcanty arkaiḥ | śrudhī havam ā huvato huvāno na tvāvān anyo amṛta tvad asti ||

Translation

ହେ ପୁରୁଶାକ (ବିଶାଳ-ସମର୍ଥ), ହେ ପ୍ରୟଜ୍ୟ (ପୂର୍ବାର୍ପଣ-ଯୋଗ୍ୟ), ଏହି ସ୍ତୁତିକାରମାନେ ତେଜୋମୟ ଅର୍କମାନେ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ଚନ୍ତି। ଯେ ଡାକେ, ସେ ଡାକୁଥିବା ହବନକୁ ଶୁଣ; ହେ ଅମୃତ, ତୁମ ସମାନ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ—ତୁମ ପରେ ଅନ୍ୟ କେହି ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ନାହିଁ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इमे: these
• इमे: कर्तृ (स्तुतिकर्तारः) / विषय-निर्देश
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उ: indeed / now
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म (अर्चनस्य) / सम्बोध्य-देवता
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• पुरुशाक: O much-mighty / of many powers
• पुरुशाक: सम्बोधन
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: पुरुशाक (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)

• प्रयज्यः: O worthy of worship
• प्रयज्यः: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: प्र + यज् (यज् धातु) → प्रयज्य (यजनीय/पूजनीय)

• जरितारः: the singers / praisers
• जरितारः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: √जॄ (जॄ/जृ; ‘स्तु’ अर्थे) → जरितृ (कर्तृ-नाम)

• अभि: towards / upon
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• अर्चन्ति: praise / worship
• अर्चन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अर्च् (पूजायाम्/स्तुतौ)

• अर्कैः: with hymns / verses
• अर्कैः: करण
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक; ‘स्तुति/ऋक्/गीत’)

• श्रुधी: hear!
• श्रुधी: क्रिया (आज्ञा) / सम्बोधितस्य कर्तव्य-क्रिया
• Type: Verb
• Root: √श्रु (श्रवणे)

• हवम्: the call / invocation
• हवम्: कर्म (श्रवणस्य) / विषय
• Type: Noun
• Root: हव (प्रातिपदिक; ‘आह्वान/आहूति/आह्वान-शब्द’)

• आ: hither / to
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• हुवतः: of the one who calls
• हुवतः: सम्बन्ध (जनक/कर्तृ-सम्बन्धः ‘हवम्’ इत्यस्य) / कर्तृ-सम्बन्ध
• Type: Participle
• Root: √हू (आह्वाने) → हुवत् (वर्तमान कृदन्त)

• हुवानः: calling (you) / being invoked
• हुवानः: कर्तृ-विशेषण / सम्बोधितस्य विशेषण
• Type: Participle
• Root: √हू (आह्वाने) → हुवान (वर्तमान कृदन्त; आत्मनेपद-प्राय)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध)

• त्वावान्: like you / possessing you (i.e., your power)
• त्वावान्: कर्तृ/विषय (तुल्यत्व-निर्देशः)
• Type: Adjective
• Root: त्वावत् (प्रातिपदिक; ‘त्वद्-समः/त्वद्वान्’)

• अन्यः: another
• अन्यः: कर्तृ (अस्ति-क्रियायाः) / विषय
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• अमृत: O immortal
• अमृत: सम्बोधन
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: अमृत (प्रातिपदिक; ‘अमृत/अमर’)

• त्वत्: than you / from you
• त्वत्: अपादान (तुलना/व्यतिरेकः: ‘than you’)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम; अपादानार्थे)

• अस्ति: is
• अस्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अस् (भुवि)