HomeRig VedaMandala 6Sukta 21Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 6.21

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) (traditional)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

इम उ त्वा पुरुशाक प्रयज्यो जरितारो अभ्यर्चन्त्यर्कैः । श्रुधी हवमा हुवतो हुवानो न त्वावाँ अन्यो अमृत त्वदस्ति ॥

इ॒म उ॑ त्वा पुरुशाक प्रयज्यो जरि॒तारो॑ अ॒भ्य॑र्चन्त्य॒र्कैः । श्रु॒धी हव॒मा हु॑व॒तो हु॑वा॒नो न त्वावाँ॑ अ॒न्यो अ॑मृत॒ त्वद॑स्ति ॥

ima u tvā puruśāka prayajyo jaritāro abhy arcanty arkaiḥ | śrudhī havam ā huvato huvāno na tvāvān anyo amṛta tvad asti ||

These indeed, O wide-capable One, O worthy of the fore-offering, the singers acclaim you with luminous hymns. Hear the call of the caller who calls you; none other is so possessed of you—O Deathless—none other exists beyond you.

इ॒मे । ऊँ॒ इति॑ । त्वा॒ । पु॒रु॒ऽशा॒क॒ । प्र॒य॒ज्यो॒ इति॑ प्रऽयज्यो । ज॒रि॒तारः॑ । अ॒भि । अ॒र्च॒न्ति॒ । अ॒र्कैः । श्रु॒धि । हव॑म् । आ । हु॒व॒तः । हु॒वा॒नः । न । त्वाऽवा॑न् । अ॒न्यः । अ॒मृ॒त॒ । त्वत् । अ॒स्ति॒ ॥इमे । ऊँ इति । त्वा । पुरुशाक । प्रयज्यो इति प्रयज्यो । जरितारः । अभि । अर्चन्ति । अर्कैः । श्रुधि । हवम् । आ । हुवतः । हुवानः । न । त्वावान् । अन्यः । अमृत । त्वत् । अस्ति ॥ime | oṃ iti | tvā | puru-śāka | prayajyo itipra-yajyo | jaritāraḥ | abhi | arcanti | arkaiḥ | śrudhi | havam | ā | huvataḥ | huvānaḥ | na | tvāvān | anyaḥ | amṛta | tvat | asti

इमेthese
इमे:
कर्तृ (स्तुतिकर्तारः) / विषय-निर्देश
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed / now
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
त्वाyou
त्वा:
कर्म (अर्चनस्य) / सम्बोध्य-देवता
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
पुरुशाकO much-mighty / of many powers
पुरुशाक:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootपुरुशाक (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)
प्रयज्यःO worthy of worship
प्रयज्यः:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootप्र + यज् (यज् धातु) → प्रयज्य (यजनीय/पूजनीय)
जरितारःthe singers / praisers
जरितारः:
कर्तृ
TypeNoun
Root√जॄ (जॄ/जृ; ‘स्तु’ अर्थे) → जरितृ (कर्तृ-नाम)
अभिtowards / upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
अर्चन्तिpraise / worship
अर्चन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√अर्च् (पूजायाम्/स्तुतौ)
अर्कैःwith hymns / verses
अर्कैः:
करण
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक; ‘स्तुति/ऋक्/गीत’)
श्रुधीhear!
श्रुधी:
क्रिया (आज्ञा) / सम्बोधितस्य कर्तव्य-क्रिया
TypeVerb
Root√श्रु (श्रवणे)
हवम्the call / invocation
हवम्:
कर्म (श्रवणस्य) / विषय
TypeNoun
Rootहव (प्रातिपदिक; ‘आह्वान/आहूति/आह्वान-शब्द’)
hither / to
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
हुवतःof the one who calls
हुवतः:
सम्बन्ध (जनक/कर्तृ-सम्बन्धः ‘हवम्’ इत्यस्य) / कर्तृ-सम्बन्ध
TypeParticiple
Root√हू (आह्वाने) → हुवत् (वर्तमान कृदन्त)
हुवानःcalling (you) / being invoked
हुवानः:
कर्तृ-विशेषण / सम्बोधितस्य विशेषण
TypeParticiple
Root√हू (आह्वाने) → हुवान (वर्तमान कृदन्त; आत्मनेपद-प्राय)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध)
त्वावान्like you / possessing you (i.e., your power)
त्वावान्:
कर्तृ/विषय (तुल्यत्व-निर्देशः)
TypeAdjective
Rootत्वावत् (प्रातिपदिक; ‘त्वद्-समः/त्वद्वान्’)
अन्यःanother
अन्यः:
कर्तृ (अस्ति-क्रियायाः) / विषय
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
अमृतO immortal
अमृत:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootअमृत (प्रातिपदिक; ‘अमृत/अमर’)
त्वत्than you / from you
त्वत्:
अपादान (तुलना/व्यतिरेकः: ‘than you’)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम; अपादानार्थे)
अस्तिis
अस्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भुवि)