Rig Veda 3.39.6: Mandala 3, Sukta 39, Mantra 6

Sukta 3.39

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रो मधु सम्भृतमुस्रियायां पद्वद्विवेद शफवन्नमे गोः । गुहा हितं गुह्यं गूळ्हमप्सु हस्ते दधे दक्षिणे दक्षिणावान् ॥

Transliteration

índro mádhu sámbhṛtam usríyāyāṁ padvád viveda śaphávann áme góḥ | gúhā hitáṁ gúhyaṁ gūḷhám apsú háste dadhé dákṣiṇe dákṣiṇāvān ||

Translation

ప్రకాశమయిన ఉష్రియా (దీప్తిమతి) గోవులో సమీకృతమైన మధువును ఇంద్రుడు కనుగొన్నాడు; మార్గం తెలిసినవాడిలా, గోఖురచిహ్నపు పదంలో, కిరణబలపు మూల శక్తిలో దానిని వెదికి పొందాడు. గుహలో దాగి, గుప్తమై, జలాలలో గూఢంగా ఉన్న దానిని—తన కుడిచేతిలో నిలిపాడు; దక్షిణా-శక్తితో సమృద్ధుడైన ఇంద్రుడు అతడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• मधु: sweet drink; honey (Soma-like sweetness)
• मधु: कर्म
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• सम्भृतम्: gathered, collected
• सम्भृतम्: कर्म
• Type: Adjective (past passive participle)
• Root: सम्-√भृ (भृञ्) → सम्भृत (कृदन्त, क्त)

• उस्रियायाम्: in/at the Usriyā (cow-stall/cow-like place; a name of a cavern/pen)
• उस्रियायाम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: उस्रिया (प्रातिपदिक)

• पद्वत्: with tracks/footprints; track-marked
• पद्वत्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: पद्वत् (प्रातिपदिक; -वत् प्रत्यय)

• विवेद: found; discovered
• विवेद: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वि-√विद् (विदँ)

• शफवत्: hoofed; having hooves
• शफवत्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: शफवत् (प्रातिपदिक; -वत् प्रत्यय)

• नम्: track/print; bending mark (i.e., a hoof-mark)
• नम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: नम् (प्रातिपदिक; ‘नमन/नमः’ इत्यर्थे वैदिकरूपम्)

• गोः: of the cow (cattle)
• गोः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• गुहा: in a cave
• गुहा: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: गुहा (प्रातिपदिक)

• हितम्: placed; deposited
• हितम्: कर्म
• Type: Adjective (past passive participle)
• Root: √धा (धा) → हित (कृदन्त, क्त)

• गुह्यम्: hidden; secret
• गुह्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक; √गुह् ‘to hide’ से)

• गूळ्हम्: concealed
• गूळ्हम्: कर्म
• Type: Adjective (past passive participle)
• Root: √गुह् → गूळ्ह (कृदन्त, क्त; वैदिक रूप)

• अप्सु: in the waters
• अप्सु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• हस्ते: in the hand
• हस्ते: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: हस्त (प्रातिपदिक)

• दधे: placed; held
• दधे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा (धा)

• दक्षिणे: in the right (hand)
• दक्षिणे: अधिकरण
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)

• दक्षिणावान्: right-handed; possessing the right (hand/power)
• दक्षिणावान्: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: दक्षिणावन्त् (प्रातिपदिक; -वन्त् प्रत्यय)