Atharvaveda Kanda 5 Anuvaka 2 in Oriya

Various Rishis

Kanda 510 Suktas128 Mantras

Anuvaka 2

ଏହି ଅନୁବାକର ମୁଖ୍ୟ ଭାବ ହେଉଛି ଋତ (ବ୍ୟବସ୍ଥା/ଧର୍ମିକ ଶୃଙ୍ଖଳା)କୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ ଓ ସୁରକ୍ଷା କରିବା—ଚିକିତ୍ସା, ଅପକାର-ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ପବିତ୍ର-ସାମାଜିକ ସୀମାର ରକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ। ଉପବିଷୟଗୁଡ଼ିକ: ଶୁଦ୍ଧ/ଯଥାଯଥ ବାକ୍ ଓ ଦେବାନୁଗ୍ରହରେ ସମୃଦ୍ଧି; ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳନ ଓ ଗୃହସ୍ଥ ଆଚାରର ସ୍ଥାପନ; ମନ୍ତ୍ର-ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ଔଷଧିଦ୍ୱାରା ବିଷ ଓ ରୋଗ-ଶାନ୍ତି; କୃତ୍ୟା/ଟୋଣା-ଟୁଣି ଓ ଶତ୍ରୁବଳର ପ୍ରତିଷେଧ; ଗୁରୁତର ସାମାଜିକ ଅପରାଧ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ପ୍ରତିଦାନ; ବ୍ରାହ୍ମଣୀୟ ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ସାମୁଦାୟିକ ପବିତ୍ରତାର ସୁରକ୍ଷା।

Suktas in Anuvaka 2

Sukta 11

AV 5.11 ଏକ ପୌଷ୍ଟିକ “ସମ୍ପତ୍-କର୍ମନ୍” ସୂକ୍ତ, ଯାହା ବରୁଣଙ୍କ କୃପାରେ ଯଜ୍ଞ/କ୍ରିୟାର ସଫଳ ସମାପ୍ତି ଏବଂ ଧନ-ଦାନ (ରାଧସ୍)ର ନିରନ୍ତର ଆଗମନ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରେ। ଏଠାରେ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ସଠିକ୍ ବାଣୀ (ସ୍ତୋତ୍ର), ସଠିକ୍ ଦାନ (ଦକ୍ଷିଣା—ବିଶେଷତଃ ଚିତ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଗାଈ ପୃଶ୍ନୀ), ଏବଂ ବରୁଣଙ୍କ ବିବେକଶୀଳ ନିରୀକ୍ଷଣର ଫଳ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି—ଯାହା ଯଜ୍ଞକୁ ଜଗତରେ ଠିକ୍ ଭାବେ “ଅବତରିତ/ସ୍ଥାପିତ” କରାଏ।

Rishi: Not specified in the input (requires AV anukramaṇī consultation) | Devata: Varuṇa (Asura), with secondary allusions to ‘Father’ and ‘Hari’ as recipients/figures in the precedent | 11 Mantras

Sukta 12

ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଅଥର୍ବବେଦରେ ସଂନିହିତ ଏକ ଋଗ୍ବେଦୀୟ ଅଗ୍ନି-ଲିତୁର୍ଜି, ଯାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାତବେଦସ୍ ରୂପେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି ମାନବ ଗୃହରେ ତାଙ୍କୁ ହୋତୃ ଓ ଦିବ୍ୟ ଦୂତ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା। ବସୁଦେବଗଣଙ୍କ ସହ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଏବଂ ଋତ ସହ ଯଜ୍ଞକୁ ସମନ୍ୱୟ କରି, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ଆହୁତିଗୁଡ଼ିକ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ସଫଳଭାବେ “ବହନ” ହୁଏ, କ୍ରିୟା ନିର୍ବିଘ୍ନ ଚାଲେ, ଏବଂ ଯଜମାନଙ୍କୁ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶୃଙ୍ଖଳା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Rishi: Traditionally aligned with RV-style Agni liturgy; AV attribution varies by anukramaṇī tradition (often Angiras/Atharvanic transmission for this kanda). | Devata: Agni (with the Vasus as accompanying deities). | 11 Mantras

Sukta 13

AV 5.13 ଏକ ଭୈଷଜ୍ୟ ଆଣ୍ଟି-ଭେନମ୍ ମନ୍ତ୍ର, ଯେଉଁଥିରେ ବିଷ (viṣa) କୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଆତ୍ମୀୟ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଶତ୍ରୁଶକ୍ତି ଭାବେ ସାମ୍ନା କରାଯାଇ ତାକୁ ଢିଲା ହୋଇ ଚାଲିଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଏ। ବିଷର ରୂପ ଓ ଏଜେଣ୍ଟମାନଙ୍କୁ (ଯଥା ଆଳିଗୀ, ବିଳିଗୀ; “କଳା,” “ଭୂରା,” “ଜଳହୀନ” ଇତ୍ୟାଦି) ନାମକରଣ କରି, ଏହି ସୂକ୍ତ ଜ୍ଞାନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ପରିଣତ କରେ—ଧନୁରୁ ଧନୁଷ୍ୟଜ୍ୟା ଛାଡ଼ିଦେବା ପରି ପୀଡ଼ିତକୁ “ଅବନ୍ଧନ” କରେ। ବରୁଣଙ୍କ ସାର୍ବଭୌମ, ଗଠନ-ଖୋଲାଇବା ଅଧିକାର ଏହି ନିଷ୍କାସନକୁ ଭିତ୍ତି ଦେଇଥାଏ—ବିଷ ଗାଢ଼ ଭାବେ ଲାଗିଥାଉ, ଗାଢ଼ ନ ଥାଉ, କିମ୍ବା ଲଗି ରହିଥାଉ, ସବୁ ଅବସ୍ଥାରେ ତାହାକୁ ଦୂର କରାଯାଏ।

Rishi: Atharvanic seer-tradition (often transmitted under Atharvan/Angiras rubric for poison-charms; specific r̥ṣi attribution depends on anukramaṇī tradition) | Devata: Viṣa (Poison) and its personified agents (Āligī, Viligī) | 11 Mantras

Sukta 14

AV 5.14 ଏକ କୃତ୍ୟା-ପ୍ରତିଷେଧ ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ମାୟା/ଟୋଣା (କୃତ୍ୟା) କୁ ଧରିହେବା, ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିହେବା ଯୋଗ୍ୟ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି ଏବଂ ତାହାକୁ ପୀଡ଼ିତ ବ୍ୟକ୍ତିଠାରୁ ପଛକୁ ହଟିବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହାର ମୂଳ ଶକ୍ତି ‘ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ’: ମନ୍ତ୍ରକୁ ଧରି, ଦିଗବଦଳ କରି, ମୂଳ କର୍ତ୍ତା (କର୍ତୃ) ଉପରେ ‘ମୁହଁମୁହଁ’ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା କ୍ଷତି ତାହାର ପ୍ରେଷକଙ୍କ ପାଖକୁ ପୁନଃ ଫେରିଯାଏ।

Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (as typical for kṛtyā-hymns; specific attribution depends on Anukramaṇī). | Devata: Kṛtyā (as personified sorcery) directed back to the kartṛ (agent). | 13 Mantras

Sukta 15

AV 5.15 ଏକ ଚିକିତ୍ସାମୂଳକ ଓ ସୁରକ୍ଷାଦାୟକ ମନ୍ତ୍ର, ଯେଉଁଥିରେ ଔଷଧି (Oṣadhi) କୁ ସଚେତନ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ସଜୀବ କରାଯାଇ, ତାକୁ ରୋଗ, ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ଓ ଅମଙ୍ଗଳକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଏ। ପୁନରାବୃତ୍ତି-ନିର୍ଭର ସଂଖ୍ୟାତ୍ମକ ବୃଦ୍ଧି (2/20, 4/40, 8/80 ଇତ୍ୟାଦି) ଓ “ମଧୁ” (ମଧୁର ମିଠାସ) ପାଇଁ ବାରମ୍ବାର ଅନୁରୋଧ ମାଧ୍ୟମରେ, ଏହି ସୂକ୍ତ ରୋଗୀକୁ ସୁଖଦ ଓ ଜୀବନ-ଧାରଣକାରୀ ଅବସ୍ଥାକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ। ଋତ (Ṛta) ଏଠାରେ ମନ୍ତ୍ରର ପ୍ରମାଣଭୂମି ଭାବେ କାମ କରେ: ଔଷଧିକୁ “ଋତରୁ ଜନ୍ମିତ” ବୋଲି ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିବାରୁ ତାହାର ଫଳଦାୟିତ୍ୱ ନିଶ୍ଚିତ ମନାଯାଏ।

Rishi: Atharvanic tradition (exact r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī for this hymn) | Devata: Oṣadhi (personified Herb), with Ṛta as legitimating principle | 11 Mantras

Sukta 16

ଏହି ଚିକିତ୍ସା-ସୂକ୍ତଟି ଔଷଧୀୟ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉପାୟକୁ କ୍ରମେ ସଶକ୍ତ କରେ—ତାହାକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ବଳର “ବୃଷ” ଭାବେ ଏବଂ ପ୍ରବାହମାନ ରସ (ରସ) ଭାବେ ସମ୍ବୋଧନ କରି—ଯେପରି ତାହା vṛṣa-roga ନାମକ ପୀଡ଼ାକୁ ଶାନ୍ତ କରିପାରେ। ପରିଚୟାତ୍ମକ ବାକ୍ୟ (“ଯଦି ତୁମେ …”) ଦ୍ୱାରା ଉପାୟଟିକୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କରାଯାଏ; ଶେଷରେ ଶୀତଳ, ଶୁଦ୍ଧିକର ସମାଧାନରେ ଏହି ଏଜେଣ୍ଟ “ଜଳଦାତା” (ଅପୋଦକ) ହୋଇ ସମତୁଳନ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରେ।

Rishi: Atharvanic tradition | Devata: Remedy/Herb as potent agent (implicit); alternatively the addressed power behind the medicine | 11 Mantras

Sukta 17

AV 5.17 ଏକ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ରାଜ୍ୟ-ସ୍ଥିରତାକାରୀ ସୂକ୍ତ, ଯାହା ପ୍ରତିଦାନ/ପୁନର୍ଦାନକୁ ପବିତ୍ର କରେ: ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ ଅନ୍ୟାୟରେ ନେଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟଟି ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ଫେରାଇ ଦେବା ଦ୍ୱାରା ନିରସିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିରୀକ୍ଷଣ ତଳେ ଦୋଷ “ଡୁବି ଯାଏ”। ସୋମ, ମିତ୍ର–ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି, ଏବଂ ସତ୍ୟକୁ ଧରିଥିବା ରାଜାମାନଙ୍କ ପରି ଦିବ୍ୟ ଓ ରାଜକୀୟ ଆଦର୍ଶ କର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରି, ଶେଷରେ ଉରୁଗାୟ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ଉପାସନାରେ ପରିଣତ ହୋଇ, ଏହି ସୂକ୍ତ ସାମାଜିକ-ଆଇନଗତ ସୁଧାରକୁ ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ପବିତ୍ରୀକରଣରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ କରେ, ଯାହା ସମୁଦାୟକୁ ପୃଥିବୀର ପୋଷକ ଜୀବନଶକ୍ତି ‘ଊର୍ଜ’ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଦିଏ।

Rishi: Atharvanic/Angirasic tradition (hymn attributed in the Anukramaṇī to Atharvan-type seers; exact r̥ṣi varies by school lists) | Devata: Urugāya (Viṣṇu) with the Gods as purifiers; also the moral power of Earth’s ‘ūrj’ | 18 Mantras

Sukta 18

AV 5.18 ଏକ ଅଥର୍ବଣୀୟ ତାଡନାମୂଳକ ସୂକ୍ତ, ଯାହା ବ୍ରାହ୍ମଣୀୟ ସମ୍ପତ୍ତି—ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଗାଈ—କୁ ସୁରକ୍ଷା କରେ; ଏହାକୁ ଆଚାରାନୁଷ୍ଠାନରେ ଅଖାଦ୍ୟ ଓ ହରଣ କରିବାକୁ ଭୟଙ୍କର ବିପଦଜନକ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରେ। ରାଜା/ରାଜନ୍ୟଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ଏହା ଅତିକ୍ରମକୁ ବ୍ରହ୍ମ (ପବିତ୍ର ନିୟମ) ଭଙ୍ଗ ଭାବେ ଦେଖାଏ—ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ସାକ୍ଷୀ ରହନ୍ତି—ଏବଂ ଅପରାଧୀ ବିରୋଧରେ ବ୍ରହ୍ମ-ତେଜକୁ ବିଷ, ଚର୍ମ/ଆବରଣ ଓ ବାଣ ଭାବେ ‘ଅସ୍ତ୍ରୀକୃତ’ କରି ଭୟଦେଇ ନିବାରଣ କରେ।

Rishi: Atharvanic seer tradition (hymn-level attribution varies) | Devata: Brahman (sacral law) / Devāḥ as witnesses | 15 Mantras

Sukta 19

AV 5.19 ଏକ ସାମାଜିକ ଓ ଯାଜ୍ଞିକ ଦଣ୍ଡ-ସଂବନ୍ଧୀୟ ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ‘ବ୍ରହ୍ମଜ୍ୟ’ (ବ୍ରାହ୍ମଣ-ହନନକାରୀ/ବ୍ରାହ୍ମଣ-ହତ୍ୟାକାରୀ) କୁ ଅଶୁଚି ଓ ସମୁଦାୟର ସମୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ। ଶୁଦ୍ଧିର ମହାମାଧ୍ୟମ ଭାବେ ଆପଃ (ଜଳ) ଓ ନ୍ୟାୟକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଅପରାଧୀକୁ ‘ଜଳର ଭାଗ’—ଅର୍ଥାତ୍ ଯାଗ-କ୍ରିୟା, ଭାଗ୍ୟ ଓ ପୁନଃସମାବେଶ—ରୁ ବଞ୍ଚିତ କରାଯାଏ। ଏହି ସୂକ୍ତର ଶକ୍ତି ପାପକୁ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଓ ଫଳଦାୟକ କରିବାରେ ଅଛି: ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକୁ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିକୃତ, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଲୋକଧାମକୁ କମ୍ପିତ କରେ ଏବଂ ବହିଷ୍କାର ଏବଂ/କିମ୍ବା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ।

Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution for AV 5.19 commonly to Atharvan/Angiras-type seers; consult edition-specific Anukramaṇī for exact name). | Devata: Āpas (Waters) and the Devas as adjudicators; the ‘brahmajya’ as the ritual target. | 15 Mantras

Sukta 20

ଅଥର୍ବବେଦ ୫.୨୦ ଏକ ଯୁଦ୍ଧମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ଯୁଦ୍ଧ-ଢୋଲ (ଦୁନ୍ଦୁଭି)କୁ ଜୀବନ୍ତ, କାଠଜନ୍ମ ଗର୍ଜନା-ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ପବିତ୍ର କରେ; ତାହାର ଗର୍ଜନ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ମନୋବଳ ଭାଙ୍ଗେ ଏବଂ ବିରୋଧୀ ପଙ୍କ୍ତିକୁ ଛିଟକାଇ ଦିଏ। ଢୋଲ-ଧ୍ୱନିକୁ ବିଶ୍ୱ-ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧଶକ୍ତି ସହ ସମୀକରଣ କରି, ଏହି ସୂକ୍ତ ନିଜ ପକ୍ଷକୁ ନିର୍ଭୟ, ସମନ୍ୱିତ ଓ ବିଜୟୀ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ; ଯେତେବେଳେ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷ କମ୍ପିତ, ଭ୍ରମିତ ଓ ପଳାୟିତ ହୁଏ।

Rishi: Atharvanic/Angiras-type martial seer tradition (consult Anukramaṇī for exact attribution). | Devata: Dundubhi (personified war-drum) / Indraic martial force by implication. | 12 Mantras

Read Atharva Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

App Store Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App

App Store Google Play