Sukta 19
Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution for AV 5.19 commonly to Atharvan/Angiras-type seers; consult edition-specific Anukramaṇī for exact name).
Devata: Āpas (Waters) and the Devas as adjudicators; the ‘brahmajya’ as the ritual target.
Chandas: Anuṣṭubh (4 pādas of ~8 syllables; AV practice with minor irregularities).
AV 5.19 ଏକ ସାମାଜିକ ଓ ଯାଜ୍ଞିକ ଦଣ୍ଡ-ସଂବନ୍ଧୀୟ ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ‘ବ୍ରହ୍ମଜ୍ୟ’ (ବ୍ରାହ୍ମଣ-ହନନକାରୀ/ବ୍ରାହ୍ମଣ-ହତ୍ୟାକାରୀ) କୁ ଅଶୁଚି ଓ ସମୁଦାୟର ସମୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ। ଶୁଦ୍ଧିର ମହାମାଧ୍ୟମ ଭାବେ ଆପଃ (ଜଳ) ଓ ନ୍ୟାୟକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଅପରାଧୀକୁ ‘ଜଳର ଭାଗ’—ଅର୍ଥାତ୍ ଯାଗ-କ୍ରିୟା, ଭାଗ୍ୟ ଓ ପୁନଃସମାବେଶ—ରୁ ବଞ୍ଚିତ କରାଯାଏ। ଏହି ସୂକ୍ତର ଶକ୍ତି ପାପକୁ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଓ ଫଳଦାୟକ କରିବାରେ ଅଛି: ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକୁ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିକୃତ, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଲୋକଧାମକୁ କମ୍ପିତ କରେ ଏବଂ ବହିଷ୍କାର ଏବଂ/କିମ୍ବା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ।
Mantras
Mantra 1
ब्रह्मगवि अ॒ति॒मा॒त्रम॑वर्धन्त॒ नोदि॑व॒ दिव॑मस्पृशन्। भृगुं॑ हिंसि॒त्वा सृञ्ज॑या वैतह॒व्याः परा॑भवन्
ବ୍ରହ୍ମଗବୀମାନେ ଅତିମାତ୍ର ଭାବେ ବଢ଼ିଲେ; ତଥାପି ଉପରୁ ଯେପରି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଭୃଗୁଙ୍କୁ ହିଂସା କରି ସୃଞ୍ଜୟ—ବୈତହବ୍ୟମାନେ—ପରାଜିତ ହେଲେ।
Mantra 2
ये बृ॒हत्सा॑मानमाङ्गिर॒समार्प॑यन् ब्राह्म॒णं जनाः॑ । पेत्व॒स्तेषा॑मुभ॒याद॒मवि॑स्तो॒कान्या॑वयत्
ଯେମାନେ ଆଙ୍ଗିରସ-ଜନ୍ମା ମହାନ ବୃହତ୍-ସାମନକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ—ସେହି ଲୋକ, ପେତ୍ୱମାନେ—ତାଙ୍କୁ ଅମବି ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ରକ୍ଷା କଲା; ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ତୋକ (ଛୋଟ ଦାନ/ବିନ୍ଦୁ)କୁ ଅନର୍ଥରୁ ଦୂରେ ରଖିଲା।
Mantra 3
ये ब्रा॑ह्म॒णं प्र॒त्यष्ठी॑व॒न् ये वा॑स्मिञ्छु॒ल्कमी॑षि॒रे। अ॒स्नस्ते मध्ये॑ कु॒ल्यायाः॒ केशा॒न् खाद॑न्त आसते
ଯେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅବମାନନାରେ ଥୁକିଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଏହି ରାଷ୍ଟ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଶୁଲ୍କ/ଫି ଆଦାୟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛନ୍ତି—ସେମାନେ ସ୍ନାନ ବିନା ଅଶୁଚି ହୋଇ, କୁଲ୍ୟା (ଖାଇ) ମଧ୍ୟରେ ବସି ରହନ୍ତି, ନିଜ ନିଜ କେଶକୁ ଚବାଇ ଖାଉଥାନ୍ତି।
Mantra 4
ब्र॒ह्म॒ग॒वी प॒च्यमा॑ना॒ याव॒त् साभि वि॒जङ्ग॑हे । तेजो॑ रा॒ष्ट्रस्य॒ निर्ह॑न्ति॒ न वी॒रो जा॑यते॒ वृषा॑
ଯେତେଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଗାଈ ପାକାଯାଉଛି, ସେତେଦିନ ସେ ଆକ୍ରମଣ କରି ଆଘାତ କରେ; ସେ ରାଷ୍ଟ୍ରର ତେଜ/ପରାକ୍ରମକୁ ନିହତ କରେ—କୌଣସି ବୀର, କୌଣସି ବୃଷଭସମ ନାୟକ ଜନ୍ମ ନେଇନଥାଏ।
Mantra 5
क्रू॒रम॑स्या आ॒शस॑नं तृ॒ष्टं पि॑शि॒तम॑स्यते । क्षी॒रं यद॑स्याः पी॒यते॒ तद् वै पि॒तृषु॒ किल्बि॑षम्
ତାହାର ଭକ୍ଷଣ କ୍ରୂର—ଲୋଭୀ ତୃଷ୍ଣାରେ ତାହାର ମାଂସ ଚବାଇ ଖାଯାଏ; ଏବଂ ତାହାର ଯେ ଦୁଧ ପିଆଯାଏ, ସେହିଟା ନିଶ୍ଚୟ ପିତୃମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାପ/କଲ୍ମଷ ଅଟେ।
Mantra 6
उ॒ग्रो राजा॒ मन्य॑मानो ब्राह्म॒णं यो जिघ॑त्सति । परा॑ तत् सि॑च्यते रा॒ष्ट्रं ब्रा॑ह्म॒णो यत्र॑ जी॒यते॑
ଉଗ୍ର ରାଜା, ନିଜକୁ ମହାନ ଭାବି, ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହେ—ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଜିତାଯାଇଥିବା ପରି କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ସେ ରାଷ୍ଟ୍ର ଝରିପଡ଼ି ନାଶ ଦିଗକୁ ବହିଯାଏ।
Mantra 7
अ॒ष्टाप॑दी चतुर॒क्षी चतुः॑श्रोत्रा॒ चतु॑र्हनुः । द्व्याऽस्या॒ द्विजि॑ह्वा भू॒त्वा सा रा॒ष्ट्रमव॑ धूनुते ब्रह्म॒ज्यस्य॑
ଆଠ ପାଦବତୀ, ଚାରି ଚକ୍ଷୁବତୀ, ଚାରି କର୍ଣ୍ଣବତୀ, ଚାରି ହନୁବତୀ—ଦୁଇ ମୁଖ ଓ ଦୁଇ ଜିହ୍ୱା ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣ-ହିଂସକଙ୍କୁ ଲାଗିଥିବା ସେ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ କମ୍ପାଇ ତଳକୁ ଢାଳିଦିଏ।
Mantra 8
तद् वै रा॒ष्ट्रमा स्र॑वति॒ नावं॑ भि॒न्नामि॑वोद॒कम्। ब्र॒ह्माणं॒ यत्र॒ हिंस॑न्ति॒ तद् रा॒ष्ट्रं ह॑न्ति दु॒च्छुना॑
ନିଶ୍ଚୟ ସେ ରାଷ୍ଟ୍ର ଝରି ବାହାରିଯାଏ—ଭଙ୍ଗା ନାଉରୁ ପାଣି ଝରିଯିବା ପରି। ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହିଂସା କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଦୁଷ୍ଟ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରେ ସେ ରାଷ୍ଟ୍ର ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
Mantra 9
तं वृ॒क्षा अप॑ सेधन्ति छा॒यां नो॒ मोप॑गा॒ इति॑ । यो ब्रा॑ह्म॒णस्य॒ सद् धन॑म॒भि ना॑रद॒ मन्य॑ते
ବୃକ୍ଷମାନେ ତାକୁ ଦୂରେ ଠେଲିଦିଅନ୍ତି: ‘ଆମ ଛାୟାକୁ ନ ଆସ’ ବୋଲି କହନ୍ତି—ହେ ନାରଦ, ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସତ୍ (ଧର୍ମସମ୍ମତ) ଧନ ଉପରେ ମନ ଲଗାଏ।
Mantra 10
वि॒षमे॒तद् दे॒वकृ॑तं॒ राजा॒ वरु॑णोऽब्रवीत्। न ब्रा॑ह्म॒णस्य॒ गां ज॒ग्ध्वा रा॒ष्ट्रे जा॑गार॒ कश्च॒न
‘ଏହା ଦେବକୃତ (ଦେବମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ) ବିଷମ—ଭୟଙ୍କର ବିଷୟ,’ ରାଜା ବରୁଣ କହିଲେ: ‘ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଗାଈ ଖାଇଥିବା ଲୋକ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ କେହି ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଜାଗରି (ପହରା ଦେଇ) ପାରେ ନାହିଁ।’
Mantra 11
नवै॒व ता न॑व॒तयो॒ या भूमि॒र्व्यऽधूनुत । प्र॒जां हिं॑सि॒त्वा ब्राह्म॑णीमसंभ॒व्यं परा॑भवन्
ନବେ—ନବ୍ବେର ନବ ଦଳ—ଯାହାକୁ ପୃଥିବୀ ଝାଡ଼ି ଫେଙ୍ଗି ଛିଟାଇଦେଲା; ପ୍ରଜାକୁ ହିଂସା କରି ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରି, ସେମାନେ ଅସମ୍ଭବ (ଅସହ୍ୟ) କର୍ମରେ ପରାଜିତ ହୋଇ ବିନାଶ ପାଇଲେ।
Mantra 12
यां मृ॒ताया॑नुब॒ध्नन्ति॑ कू॒द्यंऽ पद॒योप॑नीम्। तद् वै ब्र॑ह्मज्य ते दे॒वा उ॑प॒स्तर॑णमब्रुवन्
ଯାହାକୁ ସେମାନେ ମୃତା ନାରୀ ଉପରେ ବାନ୍ଧନ୍ତି—ଦେଵାଳ-ଆବରଣ ପରି, ପାଦତଳେ ପତାଇବା ଉପରିବସ୍ତ୍ର ପରି—ସେହିଟି ନିଶ୍ଚୟ ବ୍ରହ୍ମହନ୍ତା ପାଇଁ ଦେବମାନେ ଶୟନ-ପାତ (ଉପସ୍ତରଣ) ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
Mantra 13
अश्रू॑णि॒ कृप॑मानस्य॒ यानि॑ जी॒तस्य॑ वावृ॒तुः । तं वै ब्र॑ह्मज्य ते दे॒वा अ॒पां भा॒गम॑धारयन्
ଯେ କରୁଣ ଭାବେ ବିଳାପ କରେ, ତାହାର ଅଶ୍ରୁ—ଯେଗୁଡ଼ିକ ଜିତାଯାଇଥିବା (ପରାଜିତ)କୁ ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରି ରହେ—ତାକୁ ଦେବମାନେ ‘ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକାରୀ’ ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଜଳମାନଙ୍କ (ଅପାଂ) ଭାଗରୁ ଅଟକାଇ ରଖିଲେ।
Mantra 14
येन॑ मृ॒तं स्न॒पय॑न्ति॒ श्मश्रू॑णि॒ येनोन्दते॑ । तं वै ब्र॑ह्मज्य ते दे॒वा अ॒पां भा॒गम॑धारयन्
ଯେହି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମୃତକକୁ ସ୍ନାନ କରାନ୍ତି, ଯେହି ଦ୍ୱାରା ଦାଢ଼ିକୁ ଭିଜାନ୍ତି—ତାକୁ ଦେବମାନେ ‘ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକାରୀ’ ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଜଳମାନଙ୍କ (ଅପାଂ) ଭାଗରୁ ଅଟକାଇ ରଖିଲେ।
Mantra 15
न व॒र्षं मै॑त्रावरु॒णं ब्र॑ह्म॒ज्यम॒भि व॑र्षति । नास्मै॒ समि॑तिः कल्पते॒ न मि॒त्रं न॑यते॒ वश॑म्
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକାରୀ ଉପରେ ମୈତ୍ରାବରୁଣ (ମିତ୍ର-ବରୁଣଙ୍କ) ବର୍ଷା ବର୍ଷେ ନାହିଁ; ତାହା ପାଇଁ କୌଣସି ସଭା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ନାହିଁ; କୌଣସି ମିତ୍ର ତାହାର ବଶରେ କିଛି ଆଣି ଦେଉ ନାହିଁ।
Frequently Asked Questions
It ritually marks the offender as ineligible for purification and prosperity by declaring that the Devas withhold from him the ‘share of the Waters,’ i.e., access to cleansing rites and communal benefit.
In Vedic thought, waters carry purification, blessing, and reintegration. If waters are withheld, the person remains publicly and ritually ‘stuck’ in pollution, which enforces exclusion until expiation.
Both. The abhicarika edge excludes the offender, while the broader aim is protective: it defends Brahmins, stabilizes the kingdom (rāṣṭra), and reinforces the rule that harming Brahmanic persons/power endangers everyone.
Ask anything about Sukta 19 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.