Anuvaka 1
ବ୍ରହ୍ମଶକ୍ତି-ଆଧାରିତ ସୁରକ୍ଷା ଓ ପୁନରୁଦ୍ଧାର: କ/ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ କୋସ୍ମିକ୍ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଗୃହସୁରକ୍ଷା ଓ ଦେହଗତ ଚିକିତ୍ସା (ଜଳ, ଔଷଧି, ତାବିଜ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଉପବିଷୟ: ବ୍ରହ୍ମ ଓ ଅନାମ ସର୍ବୋଚ୍ଚ (କ/ପ୍ରଜାପତି/ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ) ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସୃଷ୍ଟିତତ୍ତ୍ୱ; ଅପଶକୁନ-ନିବାରଣ ଗୃହରକ୍ଷା ଓ ସ୍ଥାନଗତ ଭୟ-ନିଷ୍କାସନ; ସ୍ତମ୍ଭନ ଓ ନିଦ୍ରା-ଉପାୟରେ ସଚେତନତା ଓ ଗତିକୁ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିବା; ବିଷଘ୍ନ (ବିଷ-ନିବାରଣ) ଓ ବିପଦକୁ ରିତିଗତ ଭାବେ ପୃଥକ କରିବା; ବାଜୀକରଣ ଓ ବୀର୍ୟ/ପୁରୁଷତ୍ୱ-ବୃଦ୍ଧି।
Suktas in Anuvaka 1
Sukta 1
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ (ପବିତ୍ର ଶକ୍ତି/ସତ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ) କୁ ପ୍ରଥମଜାତ, ଜଗତ୍-ନିୟମ ସ୍ଥାପକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଛି; ପରେ ସେହି ପୁରୋହିତୀୟ ପ୍ରଭାବକୁ ବୃହସ୍ପତି/ଅଥର୍ବନ ରୂପେ ଆହ୍ୱାନ କରି ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରାଯାଏ। ଦେବତାଙ୍କୁ ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ଅଲଗା କରି ଧାରଣ କରୁଥିବା ବିଶ୍ୱ-ସ୍ଥିରକ ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରି, ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ-ତତ୍ତ୍ୱକୁ ସୁରକ୍ଷାରେ ପରିଣତ କରେ—କ୍ଷେମ (ନିରାପଦ କୁଶଳ), କ୍ରିୟା-ସିଦ୍ଧି, ଏବଂ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଧା (ରକ୍ଷସ, ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ, ଅବ୍ୟବସ୍ଥା) ର ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ।
Sukta 2
ଅଥର୍ବବେଦ 4.2 ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ-ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତ, ‘କସ୍ମୈ ଦେବାୟ’ ଶୈଳୀରେ, ଯେଉଁଥିରେ ଅନାମ ସର୍ବୋଚ୍ଚତତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରଜାପତି/ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ପ୍ରଶ୍ନବାଚକ ପୁନରୁକ୍ତି “କ (କିଏ?)” ଦ୍ୱାରା ସମ୍ବୋଧିତ। ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ମଧ୍ୟାକାଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପର୍ବତ, ସମୁଦ୍ର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ‘ରସ’ ପରି ବିଶ୍ୱର ଆଧାରଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣନା କରି, ଏହା ଯଜମାନଙ୍କୁ ଜୀବନ, ବଳ ଓ ଋତ-ନିୟମିତ ଲୋକମାନଙ୍କର ପତି ସହ ରିତୁଆଲ ଭାବେ ସମନ୍ୱୟ କରେ; ଫଳସ୍ୱରୂପ ସ୍ଥିରତା, ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଓ କଲ୍ୟାଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ।
Sukta 3
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଗୃହସ୍ଥ ରକ୍ଷା-ମନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ଅପଶକୁନ ନିବାରଣ କରେ। ଏହା ନରଭକ୍ଷୀ ଓଲ୍ଫ, ଚୋର, ଫାସ/ପାଶ, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ-ମନସ୍କ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବସତିରୁ ଦୂରେ ‘ଅଧିକ ଦୂର ପଥ’ ଦିଗକୁ ଠେଲିଦେଇ ବହିଷ୍କାର କରେ। ଏଠାରେ ସ୍ଥାନିକ ନିର୍ବାସନ (ବିପରୀତ ପଥରେ ବିପଦକୁ ବାହାରକୁ ପଠାଇବା) ସହ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନ୍ୟାୟମୂଳକ ହିଂସା (ବଜ୍ରାଘାତ) ଏବଂ ଆଥର୍ବଣୀୟ ବାନ୍ଧିବା/ଖୋଲିବାର ବିଦ୍ୟା ମିଶିଛି—ଯାହା ଇଚ୍ଛାମତେ ରୋକିବା କିମ୍ବା ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ।
Sukta 4
AV 4.4 ଏକ ବାଜୀକରଣ-ମୁଖୀ ଚିକିତ୍ସାମୟ ସୂକ୍ତ, ଯାହା ଜଳ ଓ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କର ଆଦିମ “ରସ”କୁ ସଂକେନ୍ଦ୍ରିତ କରି ଦେହଧାରୀ ପୁରୁଷ-ବୀର୍ୟରେ ପରିଣତ କରେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଭରୁଣ ପାଇଁ ଔଷଧି ଖୋଦି ଆଣିଥିଲେ—ଏହି ପୌରାଣିକ ଅଧିକାରଦାନ ଦ୍ୱାରା ଔଷଧିର ପ୍ରଭାବକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଏହାକୁ ସୋମ-ସଦୃଶ ତତ୍ତ୍ୱ ସହ ସମନ୍ୱୟ କରାଯାଏ; ଫଳରେ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ-ସଦୃଶ ବଳ ଓ ପୁନରୁଦ୍ଧାରକ ପୁରୁଷତ୍ୱ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ।
Sukta 5
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଷ୍ଟମ୍ଭନ (ଅଚଳ/ପାରାଲିସିସ୍) ଓ ନିଦ୍ରା (ନିଦ୍ରା-ପ୍ରେରଣ) ମନ୍ତ୍ର—ଚାରିପାଖର ଅଞ୍ଚଳରେ ପାହାରାକୁ ନିର୍ଜୀବ କରି, ପବନ, ଦୃଷ୍ଟି, ଗତି ଓ ଜାଗ୍ରତତାକୁ ଦମନ କରେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା କର୍ତ୍ତା ଅଦୃଶ୍ୟଭାବେ ଚାଲିଯାଏ। ଏହା ପୁନଃପୁନଃ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଘୁମେଇବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଏ—ନାରୀମାନେ ଓ ପାହାରା କୁକୁରମାନେ ସହିତ—କିନ୍ତୁ ଏକ ଅପବାଦ ମଧ୍ୟ ରଖେ: ସାଧକ ନିଜେ ଜାଗ୍ରତ ଓ ଅକ୍ଷତ ରହେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଭେଦ୍ୟତାକୁ ଆଦର୍ଶ କରି।
Sukta 6
AV 4.6 ଏକ ବିଷ-ନିବାରକ (viṣaghna) ମନ୍ତ୍ର, ଯେଉଁଥିରେ ବିଷକୁ ଅପସାରଣ ଓ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିହେବା ଯୋଗ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଭାବେ ଧରାଯାଇଛି, ଏବଂ ତାହାକୁ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ପବିତ୍ର ପ୍ରତିବିଷ-ପରିକଳ୍ପନା ସହ ପ୍ରତିହତ କରାଯାଏ—ପ୍ରଥମେ ଆଦି ବ୍ରହ୍ମଣ ଯେ ସୋମ ପାନ କରିଥିଲେ ସେଇ ସୋମ। ଏହି ସୂକ୍ତର ବାକ୍-କ୍ରିୟା ପୁନଃପୁନଃ ‘କହି ବାହାର କରେ’—ଡ଼ଙ୍ଗ/ଦଂଶ, ଲେପ, ପତ୍ର-ପାତ୍ର, ବାଣର ଶଳାକା, ଶିଙ୍ଗ, ଛିଲ୍କା/ଭୁସି ଇତ୍ୟାଦି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରୁ ବିଷକୁ ନିଷ୍କାସନ କରେ; ଏବଂ ‘ବଧ୍ରି’ ନାମକ ବନ୍ଧନକାରୀ ଔଷଧିକୁ ସଶକ୍ତ କରି ବିଷକୁ ଅଚଳ କରି ଧରି ରଖେ, ତାହାର କଳ୍ପିତ ଉତ୍ସ—ଶିଳା ଓ ପର୍ବତ—ମଧ୍ୟରେ ଆବଦ୍ଧ କରେ।
Sukta 7
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଏକ ଶାନ୍ତିକର ଓ ଚିକିତ୍ସାତ୍ମକ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ବିଷ, ଅଶୁଭ ପ୍ରଭାବ, ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ରିୟା ଇତ୍ୟାଦି ହାନିକାରକ ଶକ୍ତିକୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରେ। ରିତିମତେ ବିପଦକୁ ‘ଛାଣି’ ଅଲଗା କରି, କରମ୍ଭ (ଯବ-ଗୁଡ଼ିଆ ମିଶ୍ରିତ ଖାଦ୍ୟ) ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ-ଧାରକ ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାଗ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ଖାଦ୍ୟକୁ ଶାନ୍ତି (ଶାନ୍ତିକରଣ) ଭାବେ ଧରି, ଅଥର୍ବଣୀୟ ବାକ୍ ଦ୍ୱାରା ରୋଗୀର ଅବସ୍ଥାକୁ ‘ଦୃଢ଼’ କରାଯାଏ—ଦେହର ସ୍ଥିରତା ସ୍ଥାପନ କରି, ପୂର୍ବତନ କିମ୍ବା ଚାଲୁଥିବା ଟୋଣା-ମନ୍ତ୍ର/ଅଭିଚାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକ ସୁରକ୍ଷା-ମୁହାଁ ଗଢ଼ି ତୋଳାଯାଏ।
Sukta 8
ଏହି ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ସୂକ୍ତଟି ଅଭିଷେକ (ଛିଟା/ଅନୁଲେପ) ମାଧ୍ୟମରେ ପବିତ୍ରୀକରଣ ଓ ଚିକିତ୍ସାକାରୀ ଜଳ-ମନ୍ତ୍ର ଭାବେ କାମ କରେ। ଏହା ଗ୍ରହୀତାକୁ ସଶକ୍ତ କରି ଜୀବନଶକ୍ତି, ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ସାମାଜିକ ଦୀପ୍ତି (ବାର୍ଚସ୍) ପୁନଃ ପ୍ରକଟ ଭାବେ ଫେରାଇ ଆଣେ। ରାଜସିକ ପରିବେଶରେ ଏହା ରାଜତ୍ୱକୁ ସ୍ଥିର କରେ—ରାଜାଙ୍କ ଭିତରେ ପୋଷକ ‘ଦୁଧ-ସଦୃଶ’ ସାର ଆକର୍ଷିତ କରି—ଏବଂ ଶାସନ ସହ ଆସୁଥିବା ବିପଦ (ମୃତ୍ୟୁ)କୁ ରିତିଗତ ଭାବେ ସୀମାବଦ୍ଧ କରି, ପ୍ରଜାନୁଗତି ଓ ଦିଗ୍ବିସ୍ତାରକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।
Sukta 9
ଏହି ସୂକ୍ତ ଆଞ୍ଜନ (ଚକ୍ଷୁ-ଲେପ/କଜଳ)କୁ ପର୍ବତଜାତ, ସଜୀବ ଔଷଧ ଭାବେ ପବିତ୍ର କରେ—ଯାହା ଚକ୍ଷୁକୁ ସୁସ୍ଥ କରେ ଏବଂ ରୋଗୀଙ୍କ ଚାରିପାଖେ ରକ୍ଷାବଳୟ ସ୍ଥାପନ କରେ। ଏହା ତାହାର ଦିବ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତିର ଜାମିନ ଭାବେ ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ, ଯେପରି ଲେପନ କ୍ରିୟା ରୋଗ, ଶତ୍ରୁମନ୍ତ୍ର, ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର “ଦୃଷ୍ଟିଦୋଷ” ବିରୋଧରେ ଏକ ରକ୍ଷା ହୋଇଯାଏ। ଔଷଧକୁ ନାମକରଣ ଓ ସ୍ତୁତି କରି, ସୂକ୍ତ ଔଷଧକୁ ମନ୍ତ୍ରରେ ପରିଣତ କରେ—ଏକାସାଥି ଚିକିତ୍ସାତ୍ମକ ଓ ଅପୋତ୍ରୋପେୟ।
Sukta 10
AV 4.10 ଏକ ମଣି-ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ଶଙ୍ଖକୁ ଜୀବନ୍ତ, ପୁରୁଷୀକୃତ ଔଷଧ—କୃଶାନ—ଭାବେ ସିଂହାସନାରୂଢ଼ କରାଯାଇଛି; ଏହାକୁ ଅମୁଲେଟ୍ ଭାବେ ପିନ୍ଧିବା ଓ ଶକ୍ତିସଂଚାର କରିବାଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସମୁଦ୍ରଜନ୍ମର ଚିତ୍ରଣ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ/ସୋମଜ ତେଜ, ଏବଂ ରକ୍ଷସ-ନାଶକ ଦାବି ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ସୂକ୍ତ ରୋଗ, ମନୋବିକାର, ଓ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟକୁ ଦୂର କରି, ସୁରକ୍ଷିତ ଯାତ୍ରା ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.